Tüm alıştırma soruları

324 soru

Soru 181Soru

Dört Halife Dönemi'nde (632-661) sınırların genişlemesi, artan idari ihtiyaçlar ve siyasi gelişmeler devlet teşkilatında askeri, idari ve dini alanlarda kurumsallaşma adımlar��nı beraberinde getirmiştir.

Buna göre, aşağıda verilen kurumsallaşma ve idari yapılanma adımlarını kronolojik olarak ilkten sona doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kur'an'ın mushaf yapılması (Hz. Ebu Bekir), Hicri takvimin kabulü (Hz. Ömer), ilk İslam donanmasının kurulması (Hz. Osman) ve başkentin Kufe'ye taşınması (Hz. Ali) sırasıyla kronolojik düzeni oluşturur.
Dört Halife Dönemi kronolojisi incelendiğinde sırasıyla Hz. Ebu Bekir döneminde Kur'an-ı Kerim'in kitap haline getirilmesi, Hz. Ömer döneminde Hicri takvimin oluşturulması, Hz. Osman döneminde denizcilik faaliyetlerinin başlatılıp ilk donanmanın kurulması ve son olarak Hz. Ali döneminde başkentin Kufe'ye taşınması olayları gerçekleşmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Dört Halife Dönemi'ndeki ilk halife olan Hz. Ebu Bekir dönemi gelişmesini tespit etmek.
Kur'an-ı Kerim'in mushaf (kitap) haline getirilmesi Hz. Ebu Bekir dönemine aittir.
Yemame Savaşı sonrası ayetlerin kaybolmasını önlemek amacıyla dini koruma tedbiri olarak ilk sırada yer alır.
2
İkinci halife olan Hz. Ömer dönemi gelişmesini tespit etmek.
Hicri takvimin devlet işlerinde resmi olarak kabul edilmesi Hz. Ömer dönemine aittir.
Sınırların genişlemesiyle artan resmi ve mali yazışmaları düzenleme ihtiyacı nedeniyle kronolojik olarak ikinci sıradadır.
3
Üçüncü halife olan Hz. Osman dönemi gelişmesini tespit etmek.
İlk İslam donanmasının kurulması Hz. Osman dönemine aittir.
Bizans'a karşı Akdeniz'de deniz üstünlüğü kurma ve kıyı bölgelerini koruma amacı nedeniyle kronolojik olarak üçüncü sıradadır.
4
Son halife olan Hz. Ali dönemi gelişmesini tespit etmek.
Devlet merkezinin Medine'den Kufe'ye taşınması Hz. Ali dönemine aittir.
Cemel Vakası ve Sıffin Savaşı gibi iç çalkantılarda askeri ve idari desteğin yoğun olduğu Kufe'yi merkez yapma ihtiyacı nedeniyle son sırada yer alır.

Anahtar Kavram

Dört Halife Dönemi'ndeki idari, askeri ve dini kurumsallaşma adımlarının kronolojik sırası ve gerekçeleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 182Soru

Millî Mücadele Dönemi'nde temsil gücünün hukuken tanınmasından meclisin kapatılmasına kadar geçen süreçte yaşanan aşağıdaki gelişmeleri kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kronolojik sıralama Amasya Görüşmeleri'nin yapılması, Temsil Heyeti'nin Ankara'ya gelmesi, Mebusan Meclisi'nin açılması, Misakımilli'nin kabulü ve İstanbul'un işgali şeklinde olmalıdır.
Doğru kronolojik sıralama Amasya Görüşmeleri (Ekim 1919), Temsil Heyeti'nin Ankara'ya gelmesi (Aralık 1919), Mebusan Meclisi'nin açılması (12 Ocak 1920), Misakımilli Kararları'nın kabulü (28 Ocak 1920) ve İstanbul'un resmen işgali (16 Mart 1920) şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Amasya Görüşmeleri'nin zamanını belirlemek.
Görüşmelerin Ekim 1919'da gerçekleştiği belirlenir.
Sivas Kongresi sonrası Damat Ferit Hükümeti düşmüş ve yeni kurulan Ali Rıza Paşa Hükümeti Temsil Heyeti ile görüşmeyi kabul etmiştir.
2
Temsil Heyeti'nin Ankara'ya geliş tarihini belirlemek.
Temsil Heyeti'nin 27 Aralık 1919'da Ankara'ya ulaştığı belirlenir.
Seçimlerin tamamlanması sonrası meclis çalışmalarına yakın olmak ve güvenli bir merkezden süreci yönetmek amaçlanmıştır.
3
Mebusan Meclisi'nin açılış zamanını saptamak.
Meclisin 12 Ocak 1920'de toplandığı belirlenir.
Mustafa Kemal'in Ankara'da milletvekilleriyle yaptığı görüşmelerden sonra meclis İstanbul'da açılmıştır.
4
Misakımilli'nin kabul tarihini saptamak.
Misakımilli'nin 28 Ocak 1920'de kabul edildiği belirlenir.
Meclis içinde kurulan Felah-ı Vatan Grubu'nun öncülüğünde bağımsızlık programı onaylanmıştır.
5
İstanbul'un resmen işgali tarihini saptamak.
İstanbul'un 16 Mart 1920'de resmen işgal edildiği belirlenir.
İtilaf Devletleri, Misakımilli kararlarının geri çekilmesini sağlayamayınca meclisi basmış ve kapatmıştır.

Anahtar Kavram

Amasya Görüşmeleri ile Mebusan Meclisi'nin kapatılması arasındaki tarihsel kronoloji
Soru 183Soru

Ayhan, Burak ve Cenk'in bugünkü yaşları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Ayhan'ın bugünkü yaşı, Burak'ın bugünkü yaşının 22 kat��dır.
* Burak, Cenk'in bugünkü yaşına geldiğinde Ayhan'ın yaşı Burak'ın yaşının 43\frac{4}{3} katı olacaktır.

Buna göre; Ayhan, Burak ve Cenk'i doğum yıllarına göre en eskiden (en erken doğum yılından) en yeniye (en geç doğum yılına) doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğum yıllarına göre en eskiden en yeniye doğru sıralama Cenk, Ayhan, Burak şeklindedir.
Yapılan hesaplamalar sonucunda Cenk'in en büyük, Burak'ın ise en küçük yaşta olduğu bulunur. Yaş sıralaması büyükten küçüğe Cenk, Ayhan, Burak şeklinde olduğundan, doğum yıllarına göre en eskiden en yeniye sıralama da Cenk, Ayhan, Burak olur.

Adım Adım Çözüm

1
Kişilerin bugünkü yaşlarını değişkenler cinsinden ifade etme
Ayhan'ın yaşı AA, Burak'ın yaşı BB ve Cenk'in yaşı CC olsun. Birinci bilgiden A=2BA = 2B elde edilir.
Verilen ilk bilgiyi matematiksel olarak modellemek için.
2
Burak'ın Cenk'in yaşına gelmesi için geçen süreyi ve bu süredeki yaşları bulma
Aradan geçen süre CBC - B yıldır. Bu süre sonunda Burak'ın yaşı CC, Ayhan'ın yaşı ise A+(CB)=2B+CB=B+CA + (C - B) = 2B + C - B = B + C olur.
Zamanın ilerlemesiyle kişilerin yaşlarındaki artışı hesaplamak için.
3
İkinci bilgiyi kullanarak denklem kurma ve yaşlar arasındaki oranı belirleme
B+C=43C    3B+3C=4C    3B=CB + C = \frac{4}{3}C \implies 3B + 3C = 4C \implies 3B = C elde edilir.
Ayhan ile Burak'ın gelecekteki yaş oranından Cenk ile Burak arasındaki yaş ilişkisini bulmak için.
4
Bulunan yaşları karşılaştırarak doğum yıllarını sıralama
B=xB = x için A=2xA = 2x ve C=3xC = 3x olur. Yaş sıralaması B<A<CB < A < C şeklindedir. Yaşı büyük olanın doğum yılı daha eskidir, dolayısıyla en eskiden en yeniye sıralama Cenk, Ayhan, Burak şeklindedir.
Yaş ile doğum yılı arasındaki ters orantı ilişkisini kullanarak nihai sıralamayı belirlemek için.

Anahtar Kavram

Yaş Problemleri ve Doğum Yılı İlişkisi
Soru 184Soru

Ahmet, Berk ve Cenk adındaki üç arkadaşın bugünkü yaşları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Cenk doğduğunda Berk 66 yaşındaydı.
* Ahmet ile Berk'in bugünkü yaşları farkı, Cenk'in bugünkü yaşının yarısına eşittir.
* Ahmet, Berk'ten daha büyüktür.

Buna göre, bu üç kişinin bugünkü yaşlarını en küçükten en büyüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

En küçükten en büyüğe doğru yaş sıralaması Cenk, Berk ve Ahmet şeklindedir.
Cenk doğduğunda Berk 66 yaşında olduğundan Berk, Cenk'ten büyüktür. Ahmet de Berk'ten büyük olduğuna göre en büyük Ahmet, en küçük ise Cenk olur. Dolayısıyla küçükten büyüğe sıralama Cenk, Berk ve Ahmet şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kişilerin yaşlarını değişkenlerle ifade edip ilk veriyi denkleme dökmek.
Ahmet'in yaşına AA, Berk'in yaşına BB, Cenk'in yaşına CC diyelim. Cenk doğduğunda Berk 66 yaşında olduğuna göre B=C+6B = C + 6 olur. Bu durumda Berk, Cenk'ten büyüktür (B>CB > C).
Kişiler arasındaki yaş ilişkilerini matematiksel olarak karşılaştırabilmek.
2
İkinci ve üçüncü verileri kullanarak Ahmet ile Berk arasındaki yaş ilişkisini yazmak.
Ahmet, Berk'ten büyük olduğu için yaş farkı ABA - B olur. Bu fark Cenk'in yaşının yarısına eşit olduğundan AB=C2A - B = \frac{C}{2} yazılır. Buradan A=B+C2A = B + \frac{C}{2} elde edilir.
Ahmet ve Berk'in yaş farkını Cenk'in yaşı cinsinden ifade etmek.
3
Elde edilen denklemleri birleştirip tüm yaşları Cenk'in yaşı cinsinden sıralamak.
A=(C+6)+C2=1,5C+6A = (C + 6) + \frac{C}{2} = 1,5C + 6 olur. Cenk'in yaşı pozitif bir değer (C>0C > 0) olduğundan, A=B+C2>BA = B + \frac{C}{2} > B ve B=C+6>CB = C + 6 > C eşitsizlikleri geçerlidir. Buradan C<B<AC < B < A sıralaması elde edilir.
Tüm yaşları tek bir değişken cinsinden karşılaştırarak kesin sıralamayı bulmak.

Anahtar Kavram

Yaş Problemleri
Soru 185Soru

Can, Umut ve Efe adındaki üç arkadaşın yaşları arasındaki ilişkiler şu şekildedir:

* Can, Umut'tan 33 yaş büyüktür.
* Umut, Efe'den 55 yaş küçüktür.

Buna göre; Can, Umut ve Efe'nin doğum yıllarını en eskiden (en erken doğum yılından) en yeniye (en geç doğum yılına) doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğum yıllarının en eskiden en yeniye doğru sıralaması sırasıyla Efe'nin doğum yılı, Can'ın doğum y��lı ve Umut'un doğum yılı şeklindedir.
Yaş sıralaması en büyükten en küçüğe doğru Efe, Can ve Umut şeklindedir. Yaşı daha büyük olanın doğum yılı daha eski olacağından doğru sıralama Efe, Can ve Umut sırasıyla olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kişilerin yaşlarını karşılaştırabilmek amacıyla bir değişken tanımlayalım.
Umut'un yaşı xx olsun.
Diğer kişilerin yaşlarını ortak bir bilinmeyen cinsinden yazarak sıralama yapmayı kolaylaştırmak.
2
Can ve Efe'nin yaşlarını Umut'un yaşı olan xx cinsinden ifade edelim.
Can'ın yaşı x+3x + 3 olur. Umut, Efe'den 55 yaş küçük olduğuna göre Efe, Umut'tan 55 yaş büyüktür. Bu durumda Efe'nin yaşı x+5x + 5 olur.
Verilen sözel ifadeleri matematiksel ifadelere dönüştürmek.
3
Üç kişinin yaşlarını büyüklüklerine göre sıralayalım.
Yaşlar arasında x+5>x+3>xx + 5 > x + 3 > x ilişkisi vardır. Dolayısıyla yaş sıralaması Efe > Can > Umut şeklindedir.
Doğum yılı sıralamasına geçmeden önce yaş hiyerarşisini kurmak.
4
Yaş sıralamasından yararlanarak doğum yıllarını eskiden yeniye doğru sıralayalım.
Yaşı daha büyük olan kişinin doğum yılı daha eskidir. Buna göre doğum yılı en eski olan Efe, ardından Can ve en yeni olan Umut'tur.
Yaş ile doğum yılı arasındaki ters yönlü ilişkiyi uygulamak.

Anahtar Kavram

Yaş ile doğum yılı arasındaki ters ilişki: Yaşı büyük olan kişinin doğum yılı sayısal olarak daha küçüktür (daha eskidir).
Soru 186Soru

Bir ailedeki üç kardeş olan Elif, Kerem ve Selim'in yaşları ile ilgili aşağıdaki bilgiler verilmiştir:

* Elif'in 33 yıl önceki yaşı, Kerem'in 22 yıl sonraki yaşına eşittir.
* Selim'in 44 yıl sonraki yaşı, Elif'in 44 yıl önceki yaşının 22 katına eşittir.
* Bu üç kardeşin bugünkü yaşları toplamı 4343'tür.

Buna göre, bu üç kardeşin bugünkü yaşlarını küçükten büyüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kardeşlerin bugünkü yaşlarının küçükten büyüğe doğru sıralaması Kerem, Elif ve Selim şeklindedir.
Verilen denklem sistemine göre Elif'in yaşı 1515, Kerem'in yaşı 1010 ve Selim'in yaşı 1818 olarak elde edilir. Bu değerler küçükten büyüğe sıralandığında en küçük Kerem (1010), ardından Elif (1515) ve en büyük Selim (1818) gelmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen bilgileri matematiksel denklemlere dönüştürmek için kardeşlerin yaşlarını harflendirmek.
Elif'in bugünkü yaşı EE, Kerem'in bugünkü yaşı KK ve Selim'in bugünkü yaşı SS olsun. Birinci bilgiye göre: E3=K+2    K=E5E - 3 = K + 2 \implies K = E - 5 olur. İkinci bilgiye göre: S+4=2(E4)    S+4=2E8    S=2E12S + 4 = 2(E - 4) \implies S + 4 = 2E - 8 \implies S = 2E - 12 elde edilir.
Tüm bilinmeyenleri tek bir değişken (Elif'in yaşı olan EE) cinsinden ifade etmek, çözümü kolaylaştıracaktır.
2
Kardeşlerin yaşları toplamını veren denklemde elde edilen ifadeleri yerine yazarak Elif'in yaşını bulmak.
Yaşlar toplamı E+K+S=43E + K + S = 43 olarak verilmiştir. KK ve SS değerlerini EE cinsinden yerine yazarsak: E+(E5)+(2E12)=43    4E17=43    4E=60    E=15E + (E - 5) + (2E - 12) = 43 \implies 4E - 17 = 43 \implies 4E = 60 \implies E = 15 bulunur.
Toplam yaş bilgisi sayesinde tek bilinmeyenli birinci dereceden bir denklem çözülebilmektedir.
3
Elif'in yaşını kullanarak diğer kardeşlerin yaşlarını hesaplamak ve sıralamak.
Kerem'in yaşı: K=E5=155=10K = E - 5 = 15 - 5 = 10 olur. Selim'in yaşı: S=2E12=2(15)12=18S = 2E - 12 = 2(15) - 12 = 18 olur. Yaşlar sırasıyla Kerem için 1010, Elif için 1515 ve Selim için 1818 olarak bulunduğundan küçükten büyüğe doğru sıralama Kerem, Elif, Selim şeklindedir.
Kardeşlerin her birinin bugünkü yaşı tam sayı olarak elde edildikten sonra büyüklük ilişkisi belirlenir.

Anahtar Kavram

Yaş problemlerinde geçmiş ve gelecek yıllardaki yaş ilişkilerini doğru denklemlerle kurmak ve tüm bilinmeyenleri tek bir değişken türünden yazarak çözüme gitmek.
Soru 187Soru

Bir ailedeki Aslı, Burak ve Ceyda isimli üç kardeşin yaşları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* En büyük kardeş Aslı'dır.
* Burak doğduğunda Ceyda 33 yaşındaydı.

Buna göre; Aslı, Burak ve Ceyda'nın bugünkü yaşlarını en küçükten en büyüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kardeşlerin bugünkü yaşlarının en küçükten en büyüğe sıralaması Burak, Ceyda ve Aslı şeklindedir.
Burak doğduğunda Ceyda 33 yaşında olduğu için Ceyda, Burak'tan büyüktür. En büyük kardeş de Aslı olduğuna göre sıralama küçükten büyüğe Burak, Ceyda ve Aslı şeklinde gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Kardeşlerin yaş ilişkilerini belirleme
Burak doğduğunda Ceyda 33 yaşında olduğuna göre Ceyda, Burak'tan büyüktür.
Doğum yılı daha önce olan kişi daha büyüktür.
2
En büyük kardeşi tespit etme
En büyük kardeşin Aslı olduğu soruda verilmiştir.
Soruda verilen bilginin doğrudan kullanılması gerekir.
3
Sıralamayı oluşturma
Elde edilen bilgilere göre Aslı, Ceyda'dan büyük; Ceyda da Burak'tan büyüktür. Bu durumda küçükten büyüğe sıralama Burak, Ceyda ve Aslı şeklinde olur.
Kardeşlerin yaşlarını en küçükten en büyüğe doğru dizmek için.

Anahtar Kavram

Yaş farkı kavramı ve doğum zamanı ile yaş arasındaki ilişki.
Soru 188Soru

Kaan, Melis ve Ömer isimli üç arkadaşın bugünkü yaşları ile ilgili aşağıdaki bilgiler verilmiştir:

* Kaan, Melis'in bugünkü yaşına geldiğinde; Ömer'in yaşı, Kaan'ın o günkü yaşının 22 katından 1212 eksik olacaktır.
* Ömer, Melis'in bugünkü yaşına geldiğinde; Kaan ile Melis'in yaşları toplamı, Ömer'in o günkü yaşının 33 katına eşit olacaktır.

Buna göre, bu üç arkadaşın bugünkü yaşlarını en küçükten en büyüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ömer'in bugünkü yaşı < Kaan'ın bugünkü yaşı < Melis'in bugünkü yaşı
Kurulan denklemler sonucunda K=2O¨K = 2Ö ve M+O¨=12M + Ö = 12 bağıntılarına ulaşılır. Kaan'ın Melis'in yaşına gelebilmesi M>KM > K olmasını gerektirir. Buradan M>2O¨M > 2Ö eşitsizliği yazılır ve MM yerine 12O¨12 - Ö yazıldığında O¨<4Ö < 4 sınırına ulaşılır. Yaşlar pozitif tam sayı olmak zorunda olduğundan Ömer'in yaşı en fazla 3 olabilir. Bu durumda Kaan'ın yaşı en fazla 6, Melis'in yaşı ise en az 9 olur. Dolayısıyla yaşların küçükten büyüğe sıralaması kesin olarak Ömer, Kaan, Melis şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kaan (KK), Melis (MM) ve Ömer'in (O¨Ö) bugünkü yaşlarını değişken kabul ederek ilk bilgiyi denkleme dökelim.
Kaan, Melis'in yaşına geldiğinde geçen süre MKM - K yıldır. Bu sürenin sonunda Kaan MM yaşında, Ömer ise O¨+MKÖ + M - K yaşında olur. Kurulan denklem: O¨+MK=2M12    M+KO¨=12Ö + M - K = 2M - 12 \implies M + K - Ö = 12 olur.
İlk durumdaki yaş ilişkisini ve zaman geçişini matematiksel olarak ifade etmek.
2
İkinci bilgiyi kullanarak zaman geçişini hesaplayıp denklem kuralım.
Ömer, Melis'in yaşına geldiğinde geçen süre MO¨M - Ö yıldır. Bu sürenin sonunda Ömer MM yaşında, Kaan K+MO¨K + M - Ö yaşında ve Melis M+MO¨=2MO¨M + M - Ö = 2M - Ö yaşında olur. Kurulan denklem: (K+MO¨)+(2MO¨)=3M    K+3M2O¨=3M    K=2O¨(K + M - Ö) + (2M - Ö) = 3M \implies K + 3M - 2Ö = 3M \implies K = 2Ö olur.
İkinci durumdaki yaş ilişkisini ve zaman geçişini matematiksel olarak ifade etmek.
3
Elde edilen iki denklemi birleştirerek yaşlar arasındaki kesin eşitsizlikleri bulalım.
K=2O¨K = 2Ö ifadesini birinci denklemde yerine yazalım: M+2O¨O¨=12    M+O¨=12M + 2Ö - Ö = 12 \implies M + Ö = 12 elde edilir. Kaan, Melis'in yaşına gelebildiğine göre Melis Kaan'dan büyüktür (M>KM > K). Buradan M>2O¨M > 2Ö yazılır. M=12O¨M = 12 - Ö ifadesini eşitsizlikte yerine koyarsak 12O¨>2O¨    12>3O¨    O¨<412 - Ö > 2Ö \implies 12 > 3Ö \implies Ö < 4 elde edilir.
Bilinmeyenlerin sınır koşullarını belirleyerek sıralamayı kesinleştirmek.
4
Eşitsizlikleri ve yaşların pozitif tam sayı olma koşulunu değerlendirerek sıralamayı yapalım.
O¨Ö bir pozitif tam sayı olduğundan O¨<4Ö < 4 koşuluna göre alabileceği değerler 1,2,31, 2, 3 olabilir. Her durumda K=2O¨K = 2Ö olduğundan K>O¨K > Ö olur. Ayrıca M=12O¨M = 12 - Ö ve O¨<4Ö < 4 olduğundan en küçük O¨Ö değeri için bile M9M \geq 9 olur ki bu da M>KM > K şartını her zaman sağlar. Sonuç olarak sıralama O¨<K<MÖ < K < M şeklindedir.
Yaşların büyüklük sıralamasını nihai sonuca ulaştırmak.

Anahtar Kavram

Yaş problemlerinde zaman geçişi ile yaş farkının sabit kalması ve eşitsizlik analizi.
Soru 189Soru

Fatih, Göksu ve Hakan'ın bugünkü yaşları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Fatih, Hakan'dan 44 yaş küçüktür.
* Göksu doğduğunda Fatih 22 yaşındaydı.

Buna göre, bu üç kişinin bugünkü yaşlarının küçükten büyüğe doğru sıralanışını belirleyiniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bugünkü yaşlarının küçükten büyüğe doğru sıralanışı Göksu, Fatih ve Hakan şeklindedir.
Fatih ile Göksu arasındaki yaş farkı 22, Hakan ile Fatih arasındaki yaş farkı ise 44'tür. Fatih her ikisinden de büyük olan Hakan'dan küçük, Göksu'dan ise büyüktür. Bu durumda en genç Göksu, ortanca Fatih ve en yaşlı Hakan'dır.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen bilgilere göre yaşlar arasındaki fark ilişkilerini kurun.
Fatih'in yaşı FF, Hakan'ın yaşı HH ve Göksu'nun yaşı GG olsun. Fatih, Hakan'dan 44 yaş küçük olduğuna göre F=H4F = H - 4 yani H=F+4H = F + 4'tür. Göksu doğduğunda Fatih 22 yaşında olduğuna göre, aralarındaki yaş farkı sabittir ve Fatih, Göksu'dan 22 yaş büyüktür (F=G+2F = G + 2).
Kişilerin yaşlarını birbirleri cinsinden ifade etmek için.
2
Bulunan denklemleri birleştirerek yaşları tek bir değişken cinsinden sıralayın.
F=G+2F = G + 2 ve H=F+4H = F + 4 denklemlerinden, H=(G+2)+4=G+6H = (G + 2) + 4 = G + 6 elde edilir. Bu durumda yaşlar G<G+2<G+6G < G + 2 < G + 6 şeklinde sıralanır. Dolayısıyla G<F<HG < F < H sıralaması bulunur.
Küçükten büyüğe doğru sıralamayı kesinleştirmek için.

Anahtar Kavram

Yaş farkının zamandan bağımsız olarak sabit kalması ilkesi.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 190Soru

Bir torbada bulunan kırmızı (KK), mavi (MM) ve yeşil (YY) renkli bilyelerin sayıları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Mavi bilyelerin sayısı, kırmızı bilyelerin sayısının iki katıdır.
* Yeşil bilyelerin sayısı; kırmızı bilyelerin sayısından fazla, mavi bilyelerin sayısından azdır.

Buna göre; kırmızı, yeşil ve mavi bilyelerin torbadaki sayılarını en az olandan en çok olana doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bilyelerin en az olandan en çok olana doğru sıralaması Kırmızı < Yeşil < Mavi şeklindedir.
Yeşil bilyelerin sayısı kırmızı bilyelerden fazla ve mavi bilyelerden az olduğu için yeşil bilye sayısı bu ikisinin arasındadır. Mavi bilye sayısı da kırmızı bilyelerin iki katı olduğundan kırmızı bilye sayısı mavi bilye sayısından küçüktür. Bu durumda bilye sayılarının en azdan en çoğa sıralaması Kırmızı, Yeşil ve Mavi şeklinde olur.

Adım Adım Çözüm

1
Kırmızı ve mavi bilyelerin sayıları arasındaki ilişkiyi belirleme
M=2KM = 2K ve dolayısıyla K<MK < M elde edilir.
Mavi bilyelerin sayısının kırmızı bilyelerin sayısının iki katı olduğu belirtilmiştir. Bilye sayıları pozitif tam sayı olduğundan bir sayının iki katı kendisinden büyüktür.
2
Yeşil bilye sayısının diğer bilye sayılarıyla ilişkisini belirleme
K<Y<MK < Y < M eşitsizliği kurulur.
Yeşil bilyelerin sayısının kırmızı bilyelerin sayısından fazla (K<YK < Y) ve mavi bilyelerin sayısından az (Y<MY < M) olduğu belirtilmiştir.
3
Elde edilen ilişkileri birleştirerek nihai sıralamayı bulma
K<Y<MK < Y < M sıralaması kesinleşir.
Birinci adımda kırmızı bilyelerin mavilerden az olduğunu bulmuştuk, ikinci adımda ise yeşil bilyelerin kırmızı ile mavi arasında yer aldığını doğruladık. Bu durum sıralamayı netleştirir.

Anahtar Kavram

Temel eşitsizlikler ve sözel ifadelerin matematiksel olarak sıralanması

Alternatif Yöntem

Kırmızı bilye sayısına sembolik olarak 1010 gibi bir değer verilerek mavi bilye sayısı 2020 bulunur. Yeşil bilye sayısı bu ikisinin arasında olmak zorunda olduğundan örneğin 1515 seçilir. Değerler kıyaslandığında 10<15<2010 < 15 < 20 olduğundan sıralama Kırmızı < Yeşil < Mavi olarak rahatlıkla görülebilir.
Tahmini Süre:45s
Soru 191Soru

Ahmet, Burak ve Cem'in bugünkü yaşları ile ilgili aşağıdaki bilgiler verilmiştir:

* Ahmet, Cem'den 33 yaş büyüktür.
* Cem, Burak'tan 55 yaş küçüktür.

Buna göre; Ahmet, Burak ve Cem'in bugünkü yaşlarını küçükten büyüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Küçükten büyüğe doğru yaş sıralaması Cem, Ahmet ve Burak şeklindedir.
Cem'in yaşı xx kabul edildiğinde, Ahmet'in yaşı x+3x + 3 ve Burak'ın yaşı x+5x + 5 olur. Bu durumda en küçük Cem, ortanca Ahmet ve en büyük Burak olup sıralama Cem, Ahmet ve Burak şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kişilerin yaşları arasındaki ilişkileri belirlemek için ortak olan kişiyi (Cem) referans alarak değişken atayalım.
Cem'in bugünkü yaşı C=xC = x olsun.
Tüm yaşları tek bir bilinmeyen cinsinden yazarak karşılaştırmayı kolaylaştırmak.
2
Ahmet'in yaşını Cem'in yaşı cinsinden ifade edelim.
Ahmet, Cem'den 33 yaş büyük olduğundan Ahmet'in yaşı A=x+3A = x + 3 olur.
Soruda verilen birinci bilgiyi matematiksel olarak modellemek.
3
Cem ile Burak arasındaki yaş ilişkisini kullanarak Burak'ın yaşını belirleyelim.
Cem, Burak'tan 55 yaş küçük olduğuna göre Burak, Cem'den 55 yaş büyüktür. Dolayısıyla Burak'ın yaşı B=x+5B = x + 5 olur.
Soruda verilen ikinci bilgiyi matematiksel olarak modellemek.
4
Elde edilen yaş ifadelerini karşılaştırarak küçükten büyüğe sıralayalım.
x<x+3<x+5x < x + 3 < x + 5 olduğundan yaşların sıralaması C<A<BC < A < B şeklindedir.
Matematiksel ifadelerin büyüklük ilişkisini kurarak sıralamayı tamamlamak.

Anahtar Kavram

Yaş Problemleri
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 192Soru

Bir sayı oyununda, seçilen bir pozitif tam sayıya aşağıdaki adımlar uygulanarak yeni sayılar elde ediliyor:
- Sayı çift ise sayı 2'ye bölünüyor.
- Sayı tek ise sayı 3 ile çarpılıp 1 ekleniyor.
Elde edilen her yeni sayıya da 1 sayısına ulaşana kadar aynı işlemler uygulanmaya devam ediliyor. Bir başlangıç sayısının 1 sayısına ulaşması için uygulanan toplam işlem adımı sayısına o sayının 'adım uzunluğu' denir.

Buna göre, aşağıda verilen başlangıç sayılarının adım uzunluklarını küçükten büyüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Küçükten büyüğe doğru adım uzunluklarının sıralaması: Başlangıç sayısı 8 olan (3 adım), Başlangıç sayısı 5 olan (5 adım) ve Başlangıç sayısı 6 olan (8 adım) şeklindedir.
Adım uzunlukları hesaplandığında başlangıç sayısı 8 olan zincir 3 adımda, 5 olan zincir 5 adımda ve 6 olan zincir 8 adımda 1'e ulaşır. Bu değerlerin küçükten büyüğe doğru sıralaması 3 < 5 < 8 şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıç değeri 8 olan zincir için adımlar�� uygulayınız.
8 sayısı çifttir. Adımlar: 8 -> 4 (1. adım), 4 -> 2 (2. adım), 2 -> 1 (3. adım). Toplam adım sayısı 3'tür.
8 başlangıç sayısının adım uzunluğunu bulmak.
2
Başlangıç değeri 5 olan zincir için adımları uygulayınız.
5 sayısı tektir. Adımlar: 5 -> 16 (1. adım), 16 -> 8 (2. adım), 8 -> 4 (3. adım), 4 -> 2 (4. adım), 2 -> 1 (5. adım). Toplam adım sayısı 5'tir.
5 başlangıç sayısının adım uzunluğunu bulmak.
3
Başlangıç değeri 6 olan zincir için adımları uygulayınız.
6 sayısı çifttir. Adımlar: 6 -> 3 (1. adım), 3 -> 10 (2. adım), 10 -> 5 (3. adım), 5 -> 16 (4. adım), 16 -> 8 (5. adım), 8 -> 4 (6. adım), 4 -> 2 (7. adım), 2 -> 1 (8. adım). Toplam adım sayısı 8'dir.
6 başlangıç sayısının adım uzunluğunu bulmak.
4
Elde edilen adım uzunluklarını (3, 5 ve 8) karşılaştırarak küçükten büyüğe sıralayınız.
3 < 5 < 8 olduğundan sıralama 8, 5 ve 6 başlangıç sayıları şeklinde olur.
İstenen küçükten büyüğe doğru sıralamayı oluşturmak.

Anahtar Kavram

Algoritmik kuralları takip etme ve sayı dizisi adımlarını doğru hesaplama

Alternatif Yöntem

İşlemleri hızlandırmak için 2'nin tam katı olan kuvvetlere (2, 4, 8, 16 gibi) ulaşıldığında doğrudan üs değeri kadar adım kaldığı görülebilir. Örneğin 5 sayısından sonra 16 elde edildiğinde, 16 = 2^4 olduğundan 1'e ulaşmak için kesinlikle 4 adım daha gerektiği söylenebilir. Bu pratik kural adımları tek tek yazma ihtiyacını azaltır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 193Soru

Bir masanın üzerinde ön yüzlerinde 33, 55 ve 88 sayılarının, arka yüzlerinde ise üçgen, kare ve daire şekillerinin çizili olduğu üç kart bulunmaktadır.

Bu kartlarla ilgili aşağıdaki bilgiler verilmiştir:
- Üçgen ��eklinin çizili olduğu kartın ön yüzündeki sayı çift sayıdır.
- 33 sayısının yazılı olduğu kartın arkasında daire şekli yoktur.
- Daire şeklinin çizili olduğu kartın ön yüzündeki sayı, kare şeklinin çizili olduğu kartın ön yüzündeki sayıdan büyüktür.

Buna göre; kare, daire ve üçgen şekillerini, bu şekillerin bulunduğu kartların ön yüzündeki sayıların değerlerine göre küçükten büyüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kare, Daire, Üçgen
Üçgen kartının üzerindeki sayının çift olmasından dolayı 88 olduğu bulunur. 33 numaralı kartın arkasında daire bulunmadığından ve üçgen de 88 olduğundan, daire kartı 55 olmalıdır. Geriye kalan kare kartı ise 33 olur. Bu durumda sayıların küçükten büyüğe sıralaması Kare (33), Daire (55), Üçgen (88) şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk ipucunu inceleyerek çift sayıya karşılık gelen şekli bulun.
Üçgen şeklinin ön yüzündeki sayı çift sayıdır. 33, 55 ve 88 sayıları içindeki tek çift sayı 88 olduğundan, Üçgen şekli 88 sayısı ile eşleşir.
Tek ve çift sayı tanımlarından yola çıkılarak doğrudan bir eşleme elde edilir.
2
İkinci ipucunu kullanarak daire şekline karşılık gelen sayıyı belirleyin.
Geriye kalan sayılar 33 ve 55'tir. İpucuna göre 33 sayısının arkasında daire yoktur. Dolayısıyla daire şekli 55 sayısı ile eşleşmelidir.
33 sayısı daire ile eşleşemediğine göre geriye kalan tek sayı olan 55 ile eşleşmek zorundadır.
3
Son şekli kalan sayı ile eşleştirin ve doğruluğunu test edin.
Geriye kalan son şekil olan Kare, 33 sayısı ile eşleşir. Üçüncü ipucu olan 'Daire (55) > Kare (33)' eşitsizliği de bu eşleştirmeyle doğrulanır (5>35 > 3).
Tüm ipuçlarının ve eşleşmelerin birbiriyle tutarlı olduğunu kontrol etmek hata yapılmasını önler.
4
Elde edilen değerlere göre şekilleri küçükten büyüğe sıralayın.
Kare (33), Daire (55) ve Üçgen (88) sayılarına karşılık geldiği için küçükten büyüğe sıralama Kare, Daire, Üçgen şeklinde olur.
Soruda şekillerin ön yüzlerindeki sayıların değerlerine göre küçükten büyüğe doğru dizilmesi istenmiştir.

Anahtar Kavram

Rutin Olmayan Problemler - Mantıksal Akıl Yürütme ve Eşleştirme
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 194Soru

Bir sınıfta bulunan XX, YY ve ZZ kutularında başlangıçta belirli sayıda bilye bulunmaktadır. Bu kutulardaki bilyelerle ilgili olarak sırasıyla aşağıdaki adımlar uygulanıyor:
- 1. adımda: XX kutusundan diğer iki kutunun her birine, o kutuda o anda bulunan bilye sayısı kadar bilye aktarılıyor.
- 2. adımda: YY kutusundan diğer iki kutunun her birine, o kutuda o anda bulunan bilye sayısı kadar bilye aktarılıyor.
- 3. adımda: ZZ kutusundan diğer iki kutunun her birine, o kutuda o anda bulunan bilye sayısı kadar bilye aktarılıyor.
Bu üç adımın sonunda her kutuda tam olarak 1616 bilye bulunduğu görülüyor.

Buna göre, kutulardaki başlangıç bilye sayılarının küçükten büyüğe doğru sıralanışı nasıldır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Başlangıçtaki bilye sayılarının küçükten büyüğe doğru sıralaması Z, Y, X şeklindedir.
Bilye paylaşımı oyununda geriye doğru gidildiğinde kutuların bilye sayıları sırasıyla; son durumda 16,16,1616, 16, 16, üçüncü adım öncesinde 8,8,328, 8, 32, ikinci adım öncesinde 4,28,164, 28, 16 ve başlangıçta 26,14,826, 14, 8 olarak bulunur. Bu durumda başlangıçta en az bilye Z kutusunda (8 adet), sonra Y kutusunda (14 adet) ve en fazla bilye X kutusunda (26 adet) yer almaktadır. Doğru sıralama küçükten büyüğe Z, Y, X şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Son durumdaki toplam bilye sayısı ve adımlardaki korunum belirlenir.
Son durumda her kutuda 16 bilye olduğundan toplam bilye sayısı 16×3=4816 \times 3 = 48'dir. Kutular arasındaki bilye alışverişi toplam bilye sayısını değiştirmez.
Geriye doğru hesaplama yaparken toplam bilye miktarının sabit kalması her adımda dağıtıcı kutunun bilye sayısını bulmayı kolaylaştırır.
2
3. adımdan önceki (2. adım sonrasındaki) durum belirlenir.
3. adımda Z kutusu diğer kutuları iki katına çıkardığına göre, bu adım öncesinde X ve Y kutularında 16/2=816 / 2 = 8'er bilye vardır. Z kutusundaki bilye sayısı ise 48(8+8)=3248 - (8 + 8) = 32 adettir.
3. adımdaki dağıtım işlemi tersine çevrilerek dağıtımdan hemen önceki durum elde edilir.
3
2. adımdan ��nceki (1. adım sonrasındaki) durum belirlenir.
2. adımda Y kutusu diğer kutuları iki katına çıkardığına göre, bu adım öncesinde X kutusunda 8/2=48 / 2 = 4 bilye, Z kutusunda ise 32/2=1632 / 2 = 16 bilye vardır. Y kutusundaki bilye sayısı ise 48(4+16)=2848 - (4 + 16) = 28 adettir.
Bir önceki adımdaki dağıtım kuralı geriye doğru işletilir.
4
1. adımdan önceki (başlangıçtaki) durum belirlenir.
1. adımda X kutusu diğer kutuları iki katına çıkardığına göre, başlangıçta Y kutusunda 28/2=1428 / 2 = 14 bilye, Z kutusunda ise 16/2=816 / 2 = 8 bilye vardır. X kutusundaki başlangıç bilye sayısı ise 48(14+8)=2648 - (14 + 8) = 26 adettir.
İlk adımın da tersi alınarak başlangıç durumuna ulaşılır.
5
Bulunan başlangıç değerleri küçükten büyüğe sıralanır.
Kutulardaki bilye sayıları Z=8Z = 8, Y=14Y = 14 ve X=26X = 26 şeklindedir. Sıralama 8<14<268 < 14 < 26 olduğuna göre küçükten büyüğe sıralanış Z, Y, X şeklindedir.
Soruda istenen küçükten büyüğe sıralama kriteri uygulanır.

Anahtar Kavram

Geriye doğru çalışma stratejisi ve toplam korunum analizi
Soru 195Soru

Gül, Hakan ve İrem adındaki üç kişinin yaşlarıyla ilgili aşağıdaki bilgiler verilmiştir:

* Gül'ün bugünkü yaşı, Hakan'ın bugünkü yaşının 22 katıdır.
* İrem, Gül'ün bugünkü yaşına geldiğinde bu üç kişinin yaşları toplamı 7272 olacaktır.
* Hakan, İrem'den yaşça büyüktür.

Buna göre, bu üç kişinin doğum yıllarını en eskiden en yeniye (en erken tarihten en geç tarihe) doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Gül'ün doğum yılı, Hakan'ın doğum yılı, İrem'in doğum yılı
Gül'ün bugünkü yaşı 20, Hakan'ın 10 ve İrem'in 9 olarak bulunmuştur. Yaşı en büyük olan Gül en erken doğmuştur (en eski doğum yılı), yaşı en küçük olan İrem ise en geç doğmuştur (en yeni doğum yılı). Dolayısıyla doğru sıralama Gül, Hakan, İrem şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kişilerin bugünkü yaşlarını harflerle sembolize edip verilen ilk bağıntıyı yazmak.
Gül, Hakan ve İrem'in bugünkü yaşları sırasıyla GG, HH ve I˙İ olsun. Gül'ün yaşı Hakan'ın 2 katı olduğuna göre G=2HG = 2H elde edilir.
Problemdeki yaş ilişkilerini cebirsel olarak ifade etmek ve bilinmeyen sayısını azaltmak.
2
İrem'in Gül'ün yaşına gelmesi için geçmesi gereken süreyi ve bu süre sonundaki yaşları belirlemek.
İrem'in Gül'ün yaşına gelmesi için GI˙G - İ yıl geçmelidir. Bu süre sonunda Gül 2GI˙2G - İ, Hakan H+GI˙H + G - İ, İrem ise GG yaşında olur.
Gelecekteki yaşları bulmak için geçen süreyi her kişinin bugünkü yaşına eklemek gerekir.
3
Gelecekteki yaşların toplamını veren denklemi kurmak.
(2GI˙)+(H+GI˙)+G=72    4G+H2I˙=72(2G - İ) + (H + G - İ) + G = 72 \implies 4G + H - 2İ = 72 denklemi elde edilir.
Verilen toplam yaş bilgisini kullanarak bilinmeyenler arasında bir eşitlik kurmak.
4
G=2HG = 2H eşitliğini denklemde yerine koyup sadeleştirmek.
4(2H)+H2I˙=72    9H2I˙=724(2H) + H - 2İ = 72 \implies 9H - 2İ = 72 denklemi bulunur. Buradan 2I˙=9H72    I˙=4.5H362İ = 9H - 72 \implies İ = 4.5H - 36 elde edilir.
Denklemi iki bilinmeyenli hale getirip HH ve I˙İ arasındaki ilişkiyi bulmak.
5
Aşırı koşulları ve tam sayı olma şartlarını kullanarak HH değerini sınırlamak.
I˙>0İ > 0 olmalıdır, bu yüzden 9H>72    H>89H > 72 \implies H > 8 olmalıdır. Ayrıca H>I˙H > İ olduğundan H>4.5H36    3.5H<36    H<10.28H > 4.5H - 36 \implies 3.5H < 36 \implies H < 10.28 olmalıdır.
Yaşların pozitif tam sayı olması ve Hakan'ın İrem'den büyük olması koşullarını uygulamak.
6
Elde edilen sınırlar arasındaki uygun tam sayıyı belirleyip yaşları hesaplamak.
2I˙=9H722İ = 9H - 72 ifadesinde 2I˙ çift olduğundan 9H9H da çift olmalıdır, yani HH çift sayıdır. 8<H<10.288 < H < 10.28 aralığındaki tek çift sayı H=10H = 10'dur. Buradan G=20G = 20 ve I˙=9İ = 9 bulunur.
Matematiksel olarak tutarlı tek tam sayı çözümünü bulmak.
7
Bulunan yaşlara göre kişileri en yaşlıdan en gence sıralayıp doğum yıllarını belirlemek.
Yaş sıralaması Gül (2020) > Hakan (1010) > İrem (99) şeklindedir. Doğum yılı en eski olan en yaşlıdır. Sıralama: Gül, Hakan, İrem.
Soruda istenen doğum yıllarının en eskiden en yeniye doğru sıralanışını elde etmek.

Anahtar Kavram

Yaş problemlerinde zamanın herkes için aynı miktarda geçmesi ve yaş farkının sabit kalması ilkesi
Soru 196Soru

Bir dijital saatte hanelerdeki rakamlar her değiştiğinde saatten bir uyarı sesi gelmektedir. Örneğin, saat 13:5913:59'dan 14:0014:00'a geçerken 11, 33, 55 ve 99 rakamlarının tamamı değişerek 11, 44, 00 ve 00 olduğu için toplam 44 kez uyarı sesi duyulur.

Buna göre, aşağıda verilen zaman geçişlerinde duyulan uyarı sesi sayılarının en az olandan en çok olana doğru sıralanışı nasıldır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

12:1512:15'ten 12:1612:16'ya geçiş, 14:2914:29'dan 14:3014:30'a geçiş ve 19:5919:59'dan 20:0020:00'a geçiş sırasıyla en azdan en çoğa doğru olan sıralamadır.
En az uyarı sesinden en çok uyarı sesine doğru sıralama yapılırken her bir zaman geçişindeki değişen rakam sayıları belirlenir. 12:1512:15'ten 12:1612:16'ya geçişte yalnızca 11 rakam değiştiği için en az ses bu geçişte duyulur. 14:2914:29'dan 14:3014:30'a geçişte 22 rakam değiştiği için ikinci sırada yer alır. 19:5919:59'dan 20:0020:00'a geçişte ise tüm 44 rakam değiştiği için en çok uyarı sesi bu geçişte duyulur. Dolayısıyla doğru sıralama en az değişimin olduğu geçişten en çok değişimin olduğu geçişe doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Her zaman geçişi için başlangıç ve bitiş saatlerindeki rakamları karşılaştırarak değişen rakam sayılarını bulunuz.
Zaman geçişlerindeki değişen rakam sayıları sırasıyla 11, 22 ve 44 olarak belirlenir.
Hangi geçişin ne kadar ses çıkaracağını bulmak için değişen rakam sayısını tespit etmek gerekir.
2
Elde edilen değişen rakam sayılarını küçükten büyüğe (en azdan en çoğa) doğru sıralayınız.
1<2<41 < 2 < 4 sıralaması elde edilir.
Soru bizden en az olandan en çok olana doğru bir sıralama istemektedir.
3
Bu sayısal sıralamaya karşılık gelen zaman geçişlerini sıraya koyarak nihai sıralamayı oluşturunuz.
Sıralama: 12:1512:15'ten 12:1612:16'ya geçiş < 14:2914:29'dan 14:3014:30'a geçiş < 19:5919:59'dan 20:0020:00'a geçiş şeklinde olur.
Bulunan rakam değişim adetlerinin karşılık geldiği durumları eşleştirmek için.

Anahtar Kavram

Rutin olmayan problemlerde verilen kuralları adım adım uygulayarak karşılaştırma ve sıralama yapma.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 197Soru

Bir koordinat düzleminde başlangıç noktası A0=(3,3)A_0 = (3, 3) olan bir An=(xn,yn)A_n = (x_n, y_n) nokta dizisi her n1n \geq 1 tam sayısı için aşağıdaki kurallara göre tanımlanıyor:

* xn1yn1x_{n-1} \cdot y_{n-1} çarpımı çift sayı ise; xn=xn1+1x_n = x_{n-1} + 1 ve yn=yn1ny_n = y_{n-1} - n olur.
* xn1yn1x_{n-1} \cdot y_{n-1} çarpımı tek sayı ise; xn=xn1nx_n = x_{n-1} - n ve yn=yn1+2y_n = y_{n-1} + 2 olur.

Buna göre, aşağıda verilen ifadelerin değerlerini küçükten büyüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İfadelerin değerleri sırasıyla III. ifade için 6-6, I. ifade için 55 ve II. ifade için 77 olarak bulunur. Dolayısıyla küçükten büyüğe doğru sıralama III, I, II şeklindedir.
Kurallar adım adım doğru uygulandığında elde edilen değerler sırasıyla 55, 77 ve 6-6 olur. Bu değerlerin küçükten büyüğe doğru sıralanışı 6<5<7-6 < 5 < 7 yani III < I < II şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
A0=(3,3)A_0 = (3, 3) koordinatlarının çarpımı 33=93 \cdot 3 = 9 (tek sayı) olduğundan ikinci kural uygulanır.
n=1n = 1 için x1=31=2x_1 = 3 - 1 = 2 ve y1=3+2=5y_1 = 3 + 2 = 5 olup A1=(2,5)A_1 = (2, 5) elde edilir.
Bir sonraki adımdaki kuralı belirlemek üzere birinci adımın koordinatlarını bulmak.
2
A1=(2,5)A_1 = (2, 5) koordinatlarının çarpımı 25=102 \cdot 5 = 10 (çift sayı) olduğundan birinci kural uygulanır.
n=2n = 2 için x2=2+1=3x_2 = 2 + 1 = 3 ve y2=52=3y_2 = 5 - 2 = 3 olup A2=(3,3)A_2 = (3, 3) elde edilir.
İkinci adımdaki noktanın koordinatlarını hesaplamak.
3
A2=(3,3)A_2 = (3, 3) koordinatlarının çarpımı 33=93 \cdot 3 = 9 (tek sayı) olduğundan ikinci kural uygulanır.
n=3n = 3 için x3=33=0x_3 = 3 - 3 = 0 ve y3=3+2=5y_3 = 3 + 2 = 5 olup A3=(0,5)A_3 = (0, 5) elde edilir. I. ifadenin değeri: 0+5=50 + 5 = 5 olarak bulunur.
Üçüncü adımdaki noktanın koordinatlarını ve I. ifadenin değerini hesaplamak.
4
A3=(0,5)A_3 = (0, 5) koordinatlarının çarpımı 05=00 \cdot 5 = 0 (çift sayı) olduğundan birinci kural uygulanır.
n=4n = 4 için x4=0+1=1x_4 = 0 + 1 = 1 ve y4=54=1y_4 = 5 - 4 = 1 olup A4=(1,1)A_4 = (1, 1) elde edilir.
Dördüncü adımdaki noktanın koordinatlarını hesaplamak.
5
A4=(1,1)A_4 = (1, 1) koordinatlarının çarpımı 11=11 \cdot 1 = 1 (tek sayı) olduğundan ikinci kural uygulanır.
n=5n = 5 için x5=15=4x_5 = 1 - 5 = -4 ve y5=1+2=3y_5 = 1 + 2 = 3 olup A5=(4,3)A_5 = (-4, 3) elde edilir. II. ifadenin değeri (eksenlere olan uzaklıklar toplamı): 4+3=4+3=7|-4| + |3| = 4 + 3 = 7 olarak bulunur.
Beşinci adımdaki noktanın koordinatlarını ve II. ifadenin değerini hesaplamak.
6
A5=(4,3)A_5 = (-4, 3) koordinatlarının çarpımı 43=12-4 \cdot 3 = -12 (çift sayı) olduğundan birinci kural uygulanır.
n=6n = 6 için x6=4+1=3x_6 = -4 + 1 = -3 ve y6=36=3y_6 = 3 - 6 = -3 olup A6=(3,3)A_6 = (-3, -3) elde edilir. III. ifadenin değeri: 3+(3)=6-3 + (-3) = -6 olarak bulunur.
Altıncı adımdaki noktanın koordinatlarını ve III. ifadenin değerini hesaplamak.
7
Elde edilen I, II ve III numaralı ifadelerin değerleri karşılaştırılarak sıralanır.
6<5<7-6 < 5 < 7 olduğundan sıralama III < I < II şeklinde gerçekleştirilir.
Soruda istenen küçükten büyüğe doğru nihai sıralamaya ulaşmak.

Anahtar Kavram

Koordinat düzleminde tanımlanan kurallı algoritmaları takip etme, temel sayı kümeleri özellikleri (tek-çift sayılar) ve mutlak değer kullanarak uzaklık hesabı yapabilme.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 198Soru

Bir sayı doğrusu oyunu oynayan Arda, Berk ve Cenk'in başlangıçtaki konumları sıfır noktasıdır. Her biri birer kez zar atarak zarda gelen sayıya göre sağa doğru ilerlemektedir.
- Arda'nın attığı zar aa olup ilerlediği mesafe a2a^2 birimdir.
- Berk'in attığı zar bb olup ilerlediği mesafe 3b+53b + 5 birimdir.
- Cenk'in attığı zar cc olup ilerlediği mesafe c3cc^3 - c birimdir.

Oyuncuların zarda attıkları aa, bb ve cc sayıları ardışık pozitif tam sayılardır.
Oyuncuların sayı doğrusu üzerindeki son konumları sırasıyla AA, BB ve CC'dir.
Bu konumlar hakkında aşağıdakiler bilinmektedir:
- Cenk'in konumu en geride, Arda'nın konumu ise ortadadır.
- Berk'in attığı zar sayısı, Arda'nın attığı zar sayısından büyüktür.

Buna göre; aa, bb ve cc sayılarının küçükten b��yüğe doğru sıralanışı nasıldır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Küçükten büyüğe doğru zarların sıralaması c, a, b şeklindedir.
Cenk'in son konumu C = c³ - c, Arda'nın son konumu A = a² ve Berk'in son konumu B = 3b + 5'tir. Verilen C < A < B eşitsizliğini ve b > a şartını sağlayan ardışık pozitif tam sayı grupları incelendiğinde, bu şartları sadece {1, 2, 3} (c=1, a=2, b=3) ve {2, 3, 4} (c=2, a=3, b=4) kümesi sağlar. Her iki durumda da c < a < b sıralaması elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Oyuncuların son konumlarını veren fonksiyonları belirleyelim.
A=a2A = a^2, B=3b+5B = 3b + 5 ve C=c3cC = c^3 - c olarak ifade edilir.
Soruda verilen kurala göre oyuncuların ilerleme mesafeleri başlangıç noktası sıfır olduğundan doğrudan son konumlarının koordinatlarını verir.
2
Verilen konumsal sıralama ve zar ilişkilerini analiz edelim.
Cenk en geride ve Arda ortada olduğundan C<A<BC < A < B eşitsizliği sağlanmalıdır. Ayrıca b>ab > a koşulu verilmiştir.
Soruda Cenk'in en geride (en küçük), Arda'nın ise ortada olduğu ve Berk'in zarının Arda'nınkinden büyük olduğu belirtilmiştir.
3
Zar sayılarının ardışık pozitif tam sayılar olduğunu kullanarak olası durumları inceleyelim.
a,b,ca, b, c ardışık pozitif tam sayılar olduğundan {a,b,c}={k,k+1,k+2}\{a, b, c\} = \{k, k+1, k+2\} şeklindedir. b>ab > a olduğundan olası üç durum vardır: 1) c<a<bc < a < b, 2) a<c<ba < c < b, 3) a<b<ca < b < c.
b>ab > a koşulunu sağlayan ardışık üç sayının permütasyonlarını belirlemek için.
4
c<a<bc < a < b durumunu (yani c=k,a=k+1,b=k+2c = k, a = k+1, b = k+2) test edelim.
k=1k = 1 için c=1,a=2,b=3    C=0,A=4,B=14c = 1, a = 2, b = 3 \implies C = 0, A = 4, B = 14 olup C<A<BC < A < B sağlanır. k=2k = 2 için c=2,a=3,b=4    C=6,A=9,B=17c = 2, a = 3, b = 4 \implies C = 6, A = 9, B = 17 olup C<A<BC < A < B sağlanır. k3k \ge 3 için C>AC > A olmaktadır.
Bu durumun hangi kk değerleri için konumsal sıralamayı sağladığını bulmak için.
5
a<c<ba < c < b ve a<b<ca < b < c durumlarının eşitsizliği sağlayıp sağlamadığını kontrol edelim.
Her iki durumda da en küçük zar aa olduğundan C=c3cC = c^3 - c değeri her zaman A=a2A = a^2'den büyük veya eşit olur, dolayısıyla C<AC < A eşitsizliği hiçbir zaman sağlanamaz.
Diğer olası sıralamaların neden geçerli olamayacağını matematiksel olarak ispatlamak için.
6
Bulunan tek geçerli durumu kullanarak zar sayılarının sıralamasını belirleyelim.
Tek geçerli durum c<a<bc < a < b olduğundan, zarların küçükten büyüğe sıralaması c<a<bc < a < b şeklindedir.
Sorunun bizden istediği nihai sıralamaya ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Rutin Olmayan Problemler
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 199Soru

Aşağıdaki XX, YY ve ZZ kaplarında başlangıçta sırasıyla xx, yy ve zz litre su bulunmaktadır. Bu kaplardaki sulara sırasıyla aşağıdaki işlemler uygulanıyor:

* XX kabındaki suyun 13\frac{1}{3}YY kabına boşaltılıyor.
* Sonra YY kabındaki suyun 15\frac{1}{5}'i ZZ kabına boşaltılıyor.
* Son olarak ZZ kab��ndaki suyun yarısı XX kabına boşaltılıyor.

Bu işlemler sonucunda XX, YY ve ZZ kaplarında sırasıyla 35, 24 ve 23 litre su bulunduğu tespit ediliyor.

Buna göre; kapların başlangıçtaki su miktarları olan xx, yy ve zz değerlerini küçükten büyüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Başlangıçtaki su miktarları küçükten büyüğe doğru x<y<zx < y < z şeklinde sıralanır.
Yapılan ters işlemler sonucunda başlangıçtaki su miktarları x=18x=18 litre, y=24y=24 litre ve z=40z=40 litre olarak bulunur. Bu değerlerin küçükten büyüğe doğru doğru sıralanışı x<y<zx < y < z şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Son durumdan (3. işlem sonrasından) bir önceki adıma (2. işlem sonrasına) geriye doğru gidilir.
Son durumda Z kabında 23 litre kalmışt��r. 3. işlemde Z kabındaki suyun yarısı X'e aktarıldığından, bu işlemden önce Z kabında 23×2=4623 \times 2 = 46 litre su vardır. Aktarılan miktar 4623=2346 - 23 = 23 litredir. Bu su X kabına eklendikten sonra X kabında 35 litre olduğuna göre, eklenmeden önce X kabında 3523=1235 - 23 = 12 litre su vardır. Y kabı bu işlemde değişmemiştir (24 litre).
Son yapılan işlemin etkisini geri alarak bir önceki adımdaki su miktarlarını bulmak.
2
2. işlem sonrasından 1. işlem sonrasına geriye doğru gidilir.
2. işlemde Y kabındaki suyun 15\frac{1}{5}'i Z kabına aktarılmıştır. Y kabında kalan 45\frac{4}{5}'lik kısım 24 litreye eşittir: 45×Y1=24    Y1=30\frac{4}{5} \times Y_1 = 24 \implies Y_1 = 30 litre. Aktarılan miktar 3024=630 - 24 = 6 litredir. Z kabına 6 litre eklendiğinde 46 litre olduğuna göre, eklenmeden önce Z kabında 466=4046 - 6 = 40 litre su vardır. X kabı bu işlemde değişmemiştir (12 litre).
İkinci işlemdeki aktarmanın etkisini geri alarak birinci işlem sonrasındaki su miktarlarını hesaplamak.
3
1. işlem sonrasından başlangıç durumuna geriye doğru gidilir.
1. işlemde X kabındaki suyun 13\frac{1}{3}'ü Y kabına aktarılmıştır. X kabında kalan 23\frac{2}{3}'lük kısım 12 litreye eşittir: 23×x=12    x=18\frac{2}{3} \times x = 12 \implies x = 18 litre. Aktarılan miktar 1812=618 - 12 = 6 litredir. Y kabına 6 litre eklendiğinde 30 litre olduğuna göre, başlangıçta Y kabında y=306=24y = 30 - 6 = 24 litre su vardır. Z kabı bu işlemde değişmediğinden başlangıç miktarı z=40z = 40 litredir.
İlk işlemdeki aktarmanın etkisini geri alarak kapların başlangıçtaki su miktarlarını bulmak.
4
Ende edilen başlangıç miktarları (x=18x = 18, y=24y = 24, z=40z = 40) karşılaştırılarak sıralanır.
18<24<4018 < 24 < 40 olduğundan sıralama x<y<zx < y < z şeklindedir.
Soruda istenen küçükten büyüğe sıralama ilişkisini kurmak.

Anahtar Kavram

Rutin olmayan problemlerde geriye doğru iz sürme ve adım adım ters işlem yöntemini uygulama.
Soru 200Soru

Bir su deposu V1V_1, V2V_2 ve V3V_3 litre hacimli üç farklı bölmeden oluşmaktadır. Bu bölmelerin hacimleri arasında aşağıdaki ilişkiler bulunmaktadır:

* V1V_1 ve V2V_2 hacimli bölmelerin toplam hacmi, V3V_3 hacimli bölmenin hacminden küçüktür.
* V2V_2 ve V3V_3 hacimli bölmelerin toplam hacmi, V1V_1 hacimli bölmenin hacminin 33 katına eşittir.

Buna göre; V1V_1, V2V_2 ve V3V_3 hacimlerini temsil eden aşağıdaki bölmeleri en küçük hacimliden en büyük hacimliye doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bölmelerin küçükten büyüğe doğru sıralanışı V2V_2, V1V_1 ve V3V_3 şeklindedir.
Verilen iki ilişkiden ilk olarak V2<V1V_2 < V_1 bağıntısı çıkarılır. Ardından bu bağıntı yardımıyla V3>2V1V_3 > 2V_1 eşitsizliğine ulaşılır. Pozitif hacim değerleri için bu durum V2<V1<V3V_2 < V_1 < V_3 sıralamasını kesin olarak doğrular.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen sözel ifadeleri matematiksel eşitsizlik ve denklem haline getirelim.
V1+V2<V3V_1 + V_2 < V_3 ve V2+V3=3V1V_2 + V_3 = 3V_1 bağıntıları elde edilir.
Bölmeler arasındaki ilişkileri cebirsel olarak analiz edebilmek için denklem ve eşitsizlik sistemini kurmamız gerekir.
2
İkinci eşitlikten V3V_3 değerini yalnız bırakarak birinci eşitsizlikte yerine yazalım.
V3=3V1V2V_3 = 3V_1 - V_2 ifadesini ilk eşitsizlikte yerine yazdığımızda V1+V2<3V1V2V_1 + V_2 < 3V_1 - V_2 elde edilir.
Değişken sayısını azaltarak V1V_1 ile V2V_2 arasındaki doğrudan ilişkiyi bulmak amaçlanır.
3
Elde edilen eşitsizlikte benzer terimleri bir araya getirelim.
2V2<2V1    V2<V12V_2 < 2V_1 \implies V_2 < V_1 eşitsizliği bulunur.
V1V_1 ve V2V_2 hacimlerinin büyüklük sıralamasını belirlemek için bu eşitsizlik çözülür.
4
Bulduğumuz V2<V1V_2 < V_1 ilişkisini kullanarak V3=3V1V2V_3 = 3V_1 - V_2 eşitliğinde V3V_3 ile V1V_1 değerlerini karşılaştıralım.
V2<V1    V2>V1V_2 < V_1 \implies -V_2 > -V_1 olur. Buradan V3=3V1V2>3V1V1=2V1V_3 = 3V_1 - V_2 > 3V_1 - V_1 = 2V_1 elde edilir. Dolayısıyla V3>2V1V_3 > 2V_1 olur. Hacimler pozitif olduğundan V3>V1V_3 > V_1 sonucuna ulaşılır.
V3V_3 hacminin diğer hacimlerle olan ilişkisini netleştirip en büyük hacmi belirlemek için bu adım uygulanır.
5
Tüm hacim karşılaştırmalarını birleştirerek küçükten büyüğe sıralamayı oluşturalım.
V2<V1<V3V_2 < V_1 < V_3 sıralaması elde edilir.
Elde edilen V2<V1V_2 < V_1 ve V1<V3V_1 < V_3 eşitsizlikleri birleştirilerek nihai sıralamaya ulaşılır.

Anahtar Kavram

Eşitsizliklerin özelliklerini kullanarak rutin olmayan sözel problemleri cebirsel olarak modelleme ve sıralama yapma.
ÖncekiSayfa 10 / 17Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin