Tüm alıştırma soruları

6755 soru

Soru 2561Soru

Sol sütundaki ayet meallerini, sağ sütunda verilen Sırat-ı Müstakim kavramının boyutlarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

"Eli sıkı olma, büsbütün eli açık da olma; sonra kınanır ve çaresiz kalırsın." (İsrâ Suresi, 29. ayet)
"De ki: Şüphesiz benim namazım, ibadetlerim, hayatım ve ölümüm âlemlerin Rabbi olan Allah içindir." (En'âm Suresi, 162. ayet)
"Şüphesiz 'Rabbimiz Allah'tır' deyip de sonra dosdoğru olanlar var ya, onların üzerine melekler iner..." (Fussilet Suresi, 30. ayet)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İsrâ Suresi 29. ayetindeki ölçülü olma tavsiyesi 'itidal' ilkesiyle; En'âm Suresi 162. ayetindeki kulluk vurgusu 'tevhid ve ihlas' boyutuyla; Fussilet Suresi 30. ayetindeki dosdoğru olma vurgusu ise 'inanç-eylem bütünlüğü' boyutuyla eşleşir.
Doğru eşleştirmeler, Sırat-ı Müstakim'in Kur'an'da ele alınan üç temel boyutuna dayanmaktadır: İsrâ Suresindeki harcama dengesi 'itidal' boyutunu, En'âm Suresindeki adanmışlık 'tevhid ve ihlas' boyutunu, Fussilet Suresindeki inandıktan sonra dosdoğru olma çağrısı ise 'inanç-eylem bütünlüğü' boyutunu ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Ayet meallerinin ana mesajlarını analiz ederek hangi ahlaki, inançsal veya ameli davranışlara işaret ettiklerini belirleyin.
İsrâ Suresi 29. ayetin cömertlik ile cimrilik arasındaki dengeye; En'âm Suresi 162. ayetin ibadetin sadece Allah için yapılmas��na; Fussilet Suresi 30. ayetin ise iman ettikten sonra dürüstçe yaşamaya vurgu yaptığı tespit edilir.
Her ayetin Sırat-ı Müstakim'in hangi boyutuyla ilgili olduğunu belirleyebilmek için metnin tefsirsel bağlamını kavramak gerekir.
2
Sağ sütundaki kavram tanımlarını din kültürü terminolojisine göre sınıflandırın.
Aşırılıklardan kaçınmak 'itidal' (denge); sadece Allah'ın rızasını gözetmek 'tevhid/ihlas'; imanı amelle bütünleştirmek ise 'salih amel/istikamet' ile eşleştirilir.
Dini kavramların teorik tanımlarının doğru yapılması, ayetlerin bu kavramlarla tutarlı şekilde ilişkilendirilmesini sağlar.
3
Tespit edilen ayet mesajlarını ilgili kavramsal boyutlarla mantıksal olarak eşleştirin.
İsrâ 29 dengeli olmakla (itidal); En'âm 162 tevhid ve ihlasla; Fussilet 30 ise inanç-eylem bütünlüğüyle doğru şekilde eşleştirilmiş olur.
Tüm eşleştirmelerin tamamlanmasıyla Sırat-ı Müstakim'in inanç, ibadet ve ahlak boyutları eksiksiz şekilde ortaya konur.

Anahtar Kavram

Sırat-ı Müstakim kavramının tevhid (inanç), ihlas (ibadet) ve itidal (ahlak) eksenindeki çok boyutlu yapısı.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 2562Soru

Din felsefesinde Tanrı'nın varlığını rasyonel temellere dayandırmak amacıyla tarih boyunca filozoflar çeşitli kanıtlar geliştirmişlerdir. Bu kan��tlar, çıkış noktaları ve yürütülen akıl yürütmeler açısından birbirinden ayrılmaktadır. Aşağıda sol sütunda yer alan kanıt türlerini, sağ sütundaki doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Ontolojik Kanıt
Kozmolojik Kanıt
Teleolojik Kanıt
Ahlak Kanıtı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ontolojik kanıtın Tanrı kavramının zihinsel analizine dayanan açıklamayla, kozmolojik kanıtın ilk neden ve nedensellik zinciri açıklamasıyla, teleolojik kanıtın evrendeki tasarım ve hassas ayarlarla, ahlak kanıtının ise nesnel ahlak yasasının varlığıyla eşleştirilmesi gerekmektedir.
Verilen kanıtlar ve açıklamaları doğru bir şekilde eşleştirilmiştir. Ontolojik kanıt deney öncesi akıl yürütmeyle mükemmellik fikrinden çıkarım yaparken; kozmolojik kanıt evrendeki nedensellik ilişkisinden ilk nedene ulaşır. Teleolojik kanıt evrendeki düzen ve tasarıma odaklanırken, ahlak kanıtı ahlakın rasyonel kaynağı olarak aşkın bir güce işaret eder.

Adım Adım Çözüm

1
Sol sütundaki kanıtların hangi felsefi hareket noktalarına sahip olduğunu belirleyin.
Ontolojik kanıt zihindeki mükemmel varlık fikrini, kozmolojik kanıt ilk nedeni, teleolojik kanıt düzen ve amacı, ahlak kanıtı ise vicdan ve ödev ahlakını temel alır.
Her kanıtın çıkış noktasını saptamak doğru eşleştirme için ilk adımdır.
2
Sağ sütundaki açıklamalarla sol sütundaki kanıt isimlerini eşleştirin.
Ontolojik kanıt birinci açıklamayla, kozmolojik kanıt ikinci açıklamayla, teleolojik kanıt üçüncü açıklamayla ve ahlak kanıtı dördüncü açıklamayla eşleşir.
Tanımlardaki temel felsefi argümanlar doğrudan ilgili kanıt türünü açıklamaktadır.

Anahtar Kavram

Tanrı'nın Varlığını Kabul Eden Görüşler
Soru 2563Soru

İslam'da salih amel, iman ve iyi niyet doğrultusunda yapılan her türlü güzel, faydalı ve hayırlı davranışı kapsar. Bu kavramın bireysel kulluktan toplumsal hayata ve tüm insanlığın yararına uzanan farklı boyutları bulunmaktadır. Buna göre, sol sütunda verilen salih amel örnekleri ile sağ sütunda verilen salih amelin boyutlarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Namaz kılmak, oruç tutmak ve zekat vermek gibi doğrudan Allah'ın rızasını kazanmayı hedefleyen ibadetler
İnsanların gelip geçtiği yoldaki diken, taş gibi eziyet veren şeyleri kenara çekmek gibi ahlaki davranışlar
Hastalıklara çare bulmak amacıyla laboratuvarda gece gündüz çalışarak aşı geliştirmek gibi ilmi faaliyetler

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki bireysel ibadetler, kulluk boyutuyla; çevreye yönelik ahlaki davranışlar, toplumsal boyutla; bilimsel çalışmalar ise insanlığın ortak yararı boyutuyla eşleşmelidir.
İbadetler bireysel kulluk boyutuyla, toplumsal çevreye katkı sunan küçük ahlaki davranışlar toplumsal ahlak boyutuyla, tüm dünyaya yarar sağlayan bilimsel çalışmalar ise insanlığın ortak yararı boyutuyla doğru bir şekilde ilişkilendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Namaz ve oruç gibi ibadetlerin kulun Allah'a olan kişisel kulluk borcu olduğunu ve doğrudan Yaratıcı ile olan bağı temsil ettiğini belirlemek.
Bu ibadetler, salih amelin doğrudan kulluk ve ibadet boyutuyla eşleşir.
Kişinin kendisini ilgilendiren ritüeller bireysel ibadet alanı kapsamındadır.
2
Yoldaki engelleri temizleme gibi davranışların toplumsal çevreye duyarlılığı ve ahlaki sorumluluğu yansıttığını analiz etmek.
Bu ahlaki eylemler, salih amelin yakın çevreye ve topluma yönelik boyutuyla eşleşir.
Çevreye faydalı olmak doğrudan ahlak ve toplumsal sorumlulukla ilgilidir.
3
Tüm insanlığı etkileyen hastalıklara yönelik yapılan bilimsel aşı çalışmalarının küresel çaptaki faydalarını değerlendirmek.
Bu ilmi çalışmalar, salih amelin tüm insanlığın ortak faydasını gözeten boyutuyla eşleşir.
Bilimsel üretimler insanlığın genel refahına ve yaşam kalitesine hizmet eder.

Anahtar Kavram

Salih amel kavramı, hem bireyin Allah'a karşı yerine getirdiği ibadetleri hem de topluma ve tüm insanlığa fayda sağlayan ahlaki ve bilimsel çalışmaları içine alan geniş bir kapsama sahiptir.
Soru 2564Soru

Bir hedef tahtası üzerindeki bölgelere isabet eden oklar için puanlama kuralları şu şekildedir:

İsabet eden sayının türüne göre;
- Sayı bir doğal sayı ise bu sayının 22 katı kadar puan,
- Sayı bir negatif tam sayı ise bu sayının mutlak değeri kadar puan,
- Sayı bir rasyonel sayı olup tam sayı değilse bu sayının çarpma işlemine göre tersi kadar puan,
- Sayı bir irrasyonel sayı ise 00 puan
kazanılmaktadır.

Bu hedef tahtasına yapılan 5 başarılı atışın isabet ettiği sayılar sırasıyla 4-4, 00, 33, 14\frac{1}{4} ve 5\sqrt{5} olduğuna göre, bu atışlar sonucunda kazanılan toplam puan kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 14

Cevap

Atışlar sonucunda kazanılan toplam puan 14'tür.
Verilen sayıların sayı kümelerine doğru bir şekilde yerleştirilmesi ve kurallara göre hesaplanan puanların (44, 00, 66, 44, 00) toplanmasıyla elde edilen sonuç 14'tür.

Adım Adım Çözüm

1
Sayıların ait oldukları sayı kümelerini belirleyin.
4-4 sayısı negatif tam sayıdır.
00 sayısı doğal sayıdır.
33 sayısı doğal sayıdır.
14\frac{1}{4} sayısı tam sayı olmayan rasyonel sayıdır.
5\sqrt{5} sayısı irrasyonel sayıdır.
Her bir sayıya uygulanacak puanlama kuralını doğru seçebilmek için sayıların ait olduğu kümeleri tespit etmek gerekir.
2
Her bir sayı için kurallara göre puanları hesaplayın.
4-4 için: 4=4|-4| = 4 puan
00 için: 20=02 \cdot 0 = 0 puan
33 için: 23=62 \cdot 3 = 6 puan
14\frac{1}{4} için: 11/4=4\frac{1}{1/4} = 4 puan
5\sqrt{5} için: 00 puan
Soruda tanımlanan kural yönergelerini ilgili sayılara uygulamak için.
3
Elde edilen puanları toplayarak toplam puanı bulun.
4+0+6+4+0=144 + 0 + 6 + 4 + 0 = 14 puan.
Beş başarılı atışın tamamından elde edilen toplam puanı hesaplamak için.

Anahtar Kavram

Gerçel sayıların alt kümeleri (doğal sayılar, tam sayılar, rasyonel sayılar, irrasyonel sayılar) ve bu kümelerin eleman özelliklerinin kavranması.
Soru 2565Soru

Şanlıurfa sınırlarında yer alan Ceylanpınar Tarım İşletmesi'ne ait 144 km2144\text{ km}^2 yüzölçüm��ne sahip bir tarım arazisi, 1:300.0001:300.000 ölçekli bir haritada kaç cm2\text{cm}^2 lik bir alan kaplar?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1616

Cevap

Harita üzerindeki alan 16 santimetrekaredir.
Ölçek 1:300.0001:300.000 olduğunda, harita üzerindeki 1 cm1\text{ cm}, gerçekte 3 km3\text{ km}'ye karşılık gelir. Alan hesaplamalarında ölçek paydasının karesi alındığından, harita üzerindeki 1 cm21\text{ cm}^2 gerçekte 9 km29\text{ km}^2 lik bir alanı temsil eder. Gerçek alanı 144 km2144\text{ km}^2 olan tarım arazisinin haritadaki kapladığı alan ise 144/9=16 cm2144 / 9 = 16\text{ cm}^2 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Ölçeğin paydasındaki santimetre değerini kilometreye çevirmek
300.000 cm=3 km300.000\text{ cm} = 3\text{ km}
Gerçek alan kilometrekare olarak verildiği için ölçek biriminin de kilometreye dönüştürülmesi gerekir.
2
Alan hesaplamalarında kullanılacak olan alan ölçeğini (ölçek paydasının karesini) bulmak
(3 km)2=9 km2(3\text{ km})^2 = 9\text{ km}^2
Haritadaki 1 cm21\text{ cm}^2 lik alanın gerçekte kaç  km2\text{ km}^2 ye karşılık geldiğini belirlemek.
3
Gerçek alanı, alan ölçeğine bölerek harita alanını hesaplamak
144/9=16 cm2144 / 9 = 16\text{ cm}^2
Harita Alanı = Gerçek Alan / Ölçek Paydasının Karesi formülünü uygulamak.

Anahtar Kavram

Harita alan hesaplamalarında ölçek paydasının karesi alınır.

Alternatif Yöntem

Ölçek paydasındaki km değerinin karesi (32=93^2 = 9) doğrudan harita alanını bulmak için kullanılabilir: HA=GAO¨lc¸ek Paydası (km)2HA = \frac{GA}{\text{Ölçek Paydası (km)}^2} bağıntısından HA=1449=16 cm2HA = \frac{144}{9} = 16\text{ cm}^2 bulunur.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2566Soru

Newton fiziğinin etkisiyle şekillenen mekanik evren tasarımında yaratıcı, sistemi kurup hareketi başlatan ancak daha sonra işleyişe karışmayan bir 'saat ustası'na benzetilir. Oysa din felsefesinde ve vahiysel inanç sistemlerinde yaratıcı, yalnızca ilk varlığı var eden değil, aynı zamanda evrenin her anındaki oluşa iradesiyle yön veren, insanla ve dünyayla sürekli iletişim halinde olan etkin bir varlıktır.

Bu parçada sözü edilen iki farklı yaratıcı anlayışı, sırasıyla aşağıdaki din felsefesi yaklaşımlarından hangilerine karşılık gelmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Deizm - Teizm

Cevap

İlk olarak betimlenen evreni kurup bırakan yaratıcı anlayışı deizm, ikinci olarak betimlenen evrenle sürekli iletişim halinde olan yaratıcı anlayışı teizm olduğu için doğru sıralama deizm ve teizmdir.
Parçada verilen ilk tanım, Tanrı'yı evreni yaratıp kendi yasalarıyla baş başa bırakan pasif bir varlık olarak gören deizme; ikinci tanım ise evreni sürekli gözeten, ona müdahale eden ve insanla iletişimde olan aktif teizm inancına karşılık gelir. Dolayısıyla doğru sıralama deizm ve teizmdir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki ilk tanımı analiz etmek
Yaratıcının evreni bir saat ustası gibi kurup kendi yasalarıyla baş başa bıraktığı, sonradan müdahale etmediği belirtilmektedir. Bu anlayış deizm görüşüne karşılık gelir.
Evrenin yaratılışından sonra Tanrı'nın müdahalesini reddeden görüşü doğru tespit etmek için.
2
Parçadaki ikinci tanımı analiz etmek
Yaratıcının evrendeki oluşa sürekli müdahale ettiği, insanla iletişimde olduğu belirtilmektedir. Bu aktif yaratıcı anlayışı teizm görüşüne karşılık gelir.
Evrenle sürekli ilişki halinde olan, din ve vahiy gönderen aktif Tanrı inancını tespit etmek için.
3
Elde edilen sonuçları sıraya koymak
İlk kavram deizm, ikinci kavram teizm olarak sıralanmalıdır.
Soru kökünde istenen sıraya uygun eşleştirmeyi tamamlamak için.

Anahtar Kavram

Deizm ve Teizm arasındaki yaratıcı ve evren ilişkisi farkı
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2567Soru
Sıfırdan farklı aa ve bb gerçel sayıları için a2b2a^2 \neq b^2 olmak üzere,
A={a+b,  ab,  ab,  ab}A = \{a+b,\; a-b,\; a\cdot b,\; \frac{a}{b}\}
kümesi tan��mlanıyor.

AA kümesinin elemanlarından iki tanesinin irrasyonel sayı, diğer iki tanesinin ise tam sayı olduğu bilinmektedir.

Buna göre,
I. a2+b2a^2 + b^2 bir rasyonel sayıdır.
II. a2b2a^2 \cdot b^2 bir tam sayıdır.
III. a2b2a^2 - b^2 bir rasyonel sayıdır.

ifadelerinden hangileri kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

I ve II
I ve II ifadelerini içeren seçenek doğrudur. Çünkü a^2 + b^2 ifadesi her olası durumda rasyonel bir sayı belirtirken, a^2 * b^2 ifadesi ise her durumda bir tam sayı belirtir. a^2 - b^2 ifadesi ise irrasyonel bir değer alabildiği için kesinlikle doğru değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Kümedeki elemanların analiz edilmesi ve olası durumların belirlenmesi
a2b2a^2 \neq b^2 koşulu altında a±ba \neq \pm b olduğundan a+b0a+b \neq 0 ve ab0a-b \neq 0'dır.
Kümedeki elemanların sıfırdan farklı olduğunu doğrulamak ve sadeleştirme hatalarını önlemek için.
2
Hangi eleman çiftlerinin aynı anda tam sayı olabileceğinin belirlenmesi
{a+b,ab}\{a+b, a-b\}, {a+b,a/b}\{a+b, a/b\} ve {ab,a/b}\{a-b, a/b\} çiftleri aynı anda tam sayı olamaz; aksi halde aa ve bb rasyonel olup kümede hiç irrasyonel sayı kalmazdı. Bu nedenle tam sayı olan iki eleman {a+b,ab}\{a+b, ab\}, {ab,ab}\{a-b, ab\} veya {ab,a/b}\{ab, a/b\} çiftlerinden biri olmalıdır. Her üç durumda da abab kesinlikle bir tam sayıdır.
Soruda verilen iki tam sayı ve iki irrasyonel sayı bulunması koşulunu sağlayan durumları sınırlandırmak için.
3
Belirlenen durumlar altında öncüllerin teker teker test edilmesi
1. ve 2. durumlarda a2+b2a^2+b^2 ifadesi tam sayı, 3. durumda ise a2+b2=ab(a/b)+aba/ba^2+b^2 = ab \cdot (a/b) + \frac{ab}{a/b} rasyonel sayı olur. Her durumda a2b2=(ab)2a^2 \cdot b^2 = (ab)^2 bir tam sayıdır. Ancak a2b2a^2-b^2 ifadesi irrasyonel değer alabilir.
Kesinlikle doğru olan ifadeleri bulmak ve karşıt örnekler oluşturarak yanlış olanları elemek için.

Anahtar Kavram

Rasyonel ve irrasyonel sayı kümelerinin özellikleri, kapalılık kuralları ve cebirsel işlemler altındaki davranışları
Soru 2568Soru

Matematik dersinde sayı kümelerini çalışan bir öğrenci, sayıların hangi kümelere ait olduğunu belirlemek istiyor.

Buna göre, aşağıdaki sayılardan hangisi rasyonel sayılar kümesinin (Q\mathbb{Q}) bir elemanı olduğu hâlde tam sayılar kümesinin (Z\mathbb{Z}) bir elemanı değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 94-\frac{9}{4}

Cevap

94-\frac{9}{4} sayısı rasyonel sayı olduğu hâlde tam sayı değildir.
94-\frac{9}{4} sayısı iki tam sayının oranı biçiminde yazıldığı için rasyonel sayıdır, fakat bir tam sayı değildir. Bu nedenle doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
Rasyonel sayı (Q\mathbb{Q}) ve tam sayı (Z\mathbb{Z}) kümelerinin tanımlarını hatırlayalım.
Rasyonel sayılar, aa ve bb tam sayı ve b0b \neq 0 olmak üzere ab\frac{a}{b} biçiminde yazılabilen sayılardır. Tam sayılar ise ,2,1,0,1,2,\dots, -2, -1, 0, 1, 2, \dots biçimindeki sayılardır.
Soruda istenen koşulu sağlayan sayının rasyonel sayı tanım��na uyup tam sayı tanımına uymaması gerekir.
2
Seçeneklerde verilen sayıları bu tanımlara göre tek tek analiz edelim.
1. 36=6\sqrt{36} = 6 olup bir tam sayıdır.
2. 00 bir tam sayıdır.
3. 5\sqrt{5} irrasyoneldir, rasyonel sayı değildir.
4. 3-3 bir tam sayıdır.
5. 94-\frac{9}{4} ise bir rasyonel sayıdır fakat tam bölünmediği için tam sayı değildir.
Hangi sayının rasyonel sayı olup tam sayı olmadığını belirlemek için her seçeneğin değerini sadeleştirip kontrol etmemiz gerekir.
3
Koşulu sağlayan tek seçeneği belirleyelim.
Rasyonel sayı olup tam sayı olmayan sayı 94-\frac{9}{4} sayısıdır.
Aranan şartı sağlayan tek sayı budur.

Anahtar Kavram

Sayı Kümeleri ve Eleman İlişkileri
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 2569Soru

Türkiye'de kış mevsiminde sıcaklıkların dağılışı üzerinde denizellik, karasallık ve yükselti gibi göreceli konum özellikleri belirleyici bir rol oynar. Bu durum, bazı şehirler arasındaki kış sıcaklığı ilişkisinin enlem-sıcaklık ili��kisiyle çelişmesine (enleme ters düşmesine) neden olur.

Buna göre, aşağıdaki durumların hangisinde ortaya çıkan kış mevsimi sıcaklık ilişkisi enlem etkisiyle çelişir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Trabzon'un Ocak ayı sıcaklık ortalamasının Sivas'tan yüksek olması

Cevap

Trabzon'un Ocak ayı sıcaklık ortalamasının Sivas'tan yüksek olması
Trabzon'un Ocak ayı sıcaklık ortalamasının Sivas'tan yüksek olması enlem-sıcaklık ilişkisine ters düşer. Normal şartlarda güneyden kuzeye gidildikçe enlem etkisine bağlı olarak sıcaklığın düşmesi gerekirken, daha kuzeyde bulunan Trabzon'un kışın daha güneydeki Sivas'tan sıcak olması göreceli konum (denizellik ve alçak olması) ile açıklanır ve enlemle çelişir.

Adım Adım Çözüm

1
Şehirlerin enlem konumlarını karşılaştırın.
Trabzon yaklaşık 41K41^\circ\text{K} enleminde, Sivas ise yaklaşık 3945K39^\circ 45'\text{K} enleminde yer alır. Trabzon daha kuzeydedir.
Enlem etkisine göre daha kuzeyde yer alan Trabzon'un kış sıcaklıklarının Sivas'tan daha düşük olması beklenir.
2
Şehirlerin kış sıcaklığı değerlerini ve aralarındaki ilişkiyi inceleyin.
Trabzon'un Ocak ayı ortalaması (7C7^\circ\text{C} civarı), Sivas'tan (3C-3^\circ\text{C} civarı) daha yüksektir. Yani daha kuzeydeki Trabzon, daha güneydeki Sivas'tan daha sıcaktır.
Bu durum, normal enlem-sıcaklık ilişkisine (güneyden kuzeye sıcaklığın azalması beklentisine) ters düşmektedir.
3
Enleme ters düşen bu durumun nedenini belirleyin.
Göreceli konum faktörleri (Trabzon'un deniz kıyısında yer alması ve yükseltisinin az olması; Sivas'ın ise karasal ve yüksek olması) enlem etkisini baskılamıştır.
Bu durum enlem etkisiyle çelişen bir sıcaklık dağılışını kanıtlar.

Anahtar Kavram

Enlem ve göreceli konumun (denizellik, yükselti) sıcaklık üzerindeki etkileri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2570Soru

Hz. Muhammed'in (s.a.v.) peygamberlik yönünü yansıtan bazı tarihî ve dinî durumlar ile bu durumların doğrudan ilgili olduğu peygamberlik görevleri aşağıda verilmiştir.

Buna göre, sol sütunda yer alan uygulamaları sağ sütundaki en uygun peygamberlik görevi ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Hz. Peygamber'in, Kur'an'da genel bir ifadeyle emredilen namaz ibadetinin nasıl yerine getirileceğini, vakitlerini ve rekatlarını 'Ben namazı nasıl kılıyorsam siz de öyle kılın.' buyurarak detaylandırması.
Evcil eşeklerin ve yırtıcı pençeli kuşların etlerinin yenilmesinin haram kılınması gibi Kur'an'da açık hükmü bulunmayan bazı fıkhî meselelerde Hz. Peygamber'in doğrudan helal veya haram belirlemesi.
Hz. Aişe'nin, Allah Resulü'nün günlük yaşantısı ve insanlarla ilişkileri sorulduğunda, 'Onun ahlakı Kur'an'dı.' diyerek onun dinin ahlaki boyutunu hayatında somutlaştırdığını ifade etmesi.
Mekke müşriklerinin baskı ve engellemelerine karşı Hz. Peygamber'in, Allah'tan aldığı ilahi vahiyleri herhangi bir eksiltme veya ekleme yapmaksızın insanlara ulaştırma sorumluluğunu kararlılıkla sürdürmesi.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kur'an'da genel olarak emredilen namaz ibadetinin Hz. Peygamber tarafından detaylandırılması 'tebyin' göreviyle; açık hüküm bulunmayan konularda helal/haram sınırları çizilmesi 'teşri' göreviyle; ahlakının Kur'an olarak nitelendirilerek örnek gösterilmesi 'temsil' göreviyle; vahiyleri eksiksiz ulaştırma kararlılığı ise 'tebliğ' göreviyle eşleşmektedir.
Namazın rekatlarının açıklanması mevcut bir ibadeti detaylandırdığı için tebyin; doğrudan helal/haram sınırları çizilmesi yeni kural koyduğu için teşri; Kur'an ahlakının hayata yansıtılması en güzel örnek olma bakımından temsil; ve vahiylerin değiştirilmeden ulaştırılması tebliğ göreviyle tam olarak uyuşmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Namazın nasıl kılınacağını açıklayan ifadenin peygamberlik göreviyle ilişkisini kurma.
Namazın kılınışının açıklanması mücmel (kapalı) hükmün detaylandırılmasıdır, bu da 'tebyin' (açıklama) görevidir.
Tebyin, Kur'an'ın kapalı ayetlerini beyan etme görevidir.
2
Kur'an'da doğrudan geçmeyen yiyeceklerin haram kılınmasının hangi görev olduğunu belirleme.
Dinde yeni bir hüküm ve kural koyma eylemidir, bu da 'teşri' (hüküm koyma) görevidir.
Teşri, yasa koyma veya hüküm belirleme anlamına gelir.
3
Hz. Aişe'nin ahlak konusundaki nitelemesinin hangi kavramla eşleştiğini saptama.
Kur'an ahlakının hayat tarzı olarak yaşanıp örnek olunması 'temsil' görevidir.
Temsil, yaşantısıyla en güzel örnek (üsve-i hasene) olmak demektir.
4
Vahiyleri engellere rağmen aynen duyurma çabasını adlandırma.
İlahi mesajı insanlara ulaştırma faaliyeti 'tebliğ' görevidir.
Tebliğ, kelime anlamı olarak ulaştırmak demektir ve peygamberliğin temel vazifesidir.

Anahtar Kavram

Hz. Muhammed'in peygamberlik yönüne ait görevler (Tebliğ, Tebyin, Teşri, Temsil)
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2571Soru

aa, bb ve cc tam sayılar olmak üzere,
* a+ba + b
* bcb \cdot c
sayılarından birinin tek sayı, diğerinin ise çift sayı olduğu bilinmektedir.

Buna göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi her zaman çift sayıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ab+bca \cdot b + b \cdot c

Cevap

ab+bca \cdot b + b \cdot c
ab+bca \cdot b + b \cdot c ifadesi b(a+c)b(a+c) şeklinde yazıldığında, bb sayısı çift ise çarpım çift olur. Eğer bb sayısı tek ise, diğer koşullardan ötürü hem aa hem de cc tek olmakta veya her ikisi de çift olmaktadır. Her iki durumda da a+ca+c toplamı çift olacağından, b(a+c)b(a+c) ifadesi her durumda çift bir sayı vermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Koşulları analiz ederek olası durumları gruplandırma.
a+ba+b ve bcb \cdot c ifadelerinden biri tek, diğeri çift sayıdır. Bu durum iki temel olasılık doğurur:
1. Durum: a+ba+b çift ve bcb \cdot c tek sayı.
2. Durum: a+ba+b tek ve bcb \cdot c çift sayı.
Soruda verilen öncüllerin tüm olası teklik-çiftlik kombinasyonlarını belirlemek gerekir.
2
1. Durumu (a+ba+b çift ve bcb \cdot c tek) inceleme.
bcb \cdot c tek ise hem bb hem de cc kesinlikle tek sayıdır. a+ba+b çift ve bb tek olduğundan, aa da tek sayı olmalıdır. Dolayısıyla bu durumda aa, bb ve cc sayılarının hepsi tek sayıdır.
Çarpımın tek olması durumundan yararlanarak bilinmeyenlerin paritelerini kesinleştirmek için.
3
2. Durumu (a+ba+b tek ve bcb \cdot c çift) inceleme.
a+ba+b tek ise aa ile bb zıt paritededir. Buradan iki alt durum elde edilir:
* bb çift ise aa tek olmalıdır. bb çift olduğundan bcb \cdot c ifadesi cc'nin değerinden bağımsız olarak çift sayı olur. Yani cc tek de çift de olabilir.
* bb tek ise aa çift olmalıdır. bcb \cdot c çift olması gerektiğinden ve bb tek olduğundan cc çift sayı olmalıdır.
Diğer olası durum altındaki parite kombinasyonlarını eksiksiz belirlemek için.
4
Elde edilen tüm parite durumlarını özetleme ve seçenekleri test etme.
Oluşan tüm durumlarda aa, bb ve cc pariteleri şöyledir:
1) aa tek, bb çift, cc tek
2) aa tek, bb çift, cc çift
3) aa çift, bb tek, cc çift
4) aa tek, bb tek, cc tek

ab+bca \cdot b + b \cdot c ifadesi ortak paranteze alındığında b(a+c)b(a+c) elde edilir.
* bb çift ise (1. ve 2. durumlar), b(a+c)b(a+c) ifadesi çifttir.
* bb tek ise (3. ve 4. durumlar), aa ile cc aynı paritededir (ya ikisi de çift ya da ikisi de tektir). Bu durumda a+ca+c toplamı her halükarda çift olacağından b(a+c)b(a+c) çarpımı yine çift sayı olur.
Dolayısıyla bu ifade her zaman çift sayıdır.
Her dört durumda da kesinlikle çift sonuç veren tek cebirsel ifadeyi tespit etmek için.

Anahtar Kavram

Tek ve Çift Sayılarda Dört İşlem ve Ortak Çarpan Parantezi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2572Soru

aa, bb ve cc birer tam sayı olmak üzere,

* ab+ca \cdot b + c çift sayı,
* b+cb + c tek sayı

olduğu biliniyor.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi her zaman tek sayıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ac+ba \cdot c + b

Cevap

Verilen koşullara göre, ��arpım ve toplama işlemlerinin sonucu olan ac+ba \cdot c + b ifadesi her zaman tek sayıdır.
aa ve cc çift, bb tek sayılar olduğundan, iki çift sayının çarpımı olan aca \cdot c ifadesi her zaman çifttir. Çift bir sayıya tek bir sayı olan bb eklendiğinde elde edilen ac+ba \cdot c + b ifadesi her zaman tek sayı olur.

Adım Adım Çözüm

1
b+cb + c ifadesinin tek sayı olması durumunu incelemek.
bb ve cc tam sayılarından biri tek, diğeri çift olmalıdır.
İki tam sayının toplamının tek sayı olabilmesi için bu sayılardan birinin tek, diğerinin ise çift olması gerekir.
2
ab+ca \cdot b + c ifadesinin çift sayı olmasını bu durumlara göre değerlendirmek.
Eğer bb çift ve cc tek olsaydı, ab+ca \cdot b + c ifadesi ac¸ift+tek=c¸ift+tek=teka \cdot \text{çift} + \text{tek} = \text{çift} + \text{tek} = \text{tek} olurdu. Bu durum verilenle çelişir. Dolayısıyla bb tek ve cc çift olmalıdır. Bu durumda ab+ca \cdot b + c ifadesinin çift sayı olması için aba \cdot b çarpımı çift olmalıdır. bb tek sayı olduğundan, aa sayısı çift olmalıdır.
Soruda verilen bilgilerin her ikisini de sağlayan tek durumu belirlemek için.
3
Elde edilen aa çift, bb tek ve cc çift bilgilerini seçeneklerde denemek.
ac+ba \cdot c + b ifadesinde, iki çift sayının çarpımı olan aca \cdot c her zaman çift sayıdır. Bu çift sayıya tek sayı olan bb eklendiğinde elde edilen sonuç (ac+ba \cdot c + b) her zaman tek sayıdır. ba+cb^a + c ve ab+ca^b + c gibi üslü ifadelerde üssün negatif tam sayı olması durumunda sonuç tam sayı olmayabilir. Diğer seçenekler ise her zaman çift sayıdır.
Her zaman tek sayı olan doğru seçeneğe ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Tam sayılarda tek ve çift sayıların toplama, çıkarma, çarpma ve kuvvet işlemleri altındaki özellikleri ve üslerin tam sayı olması durumunda teklik-çiftlik kurallarının geçerliliği.
Soru 2573Soru

Fizikteki büyüklükler temel ve türetilmiş olmak üzere sınıflandırılır. Bu büyüklüklerin ifade edilmesinde Uluslararası Birim Sistemi (SI) birimleri kullanılır.

Buna göre, sol sütunda verilen fiziksel büyüklükler ile sağ sütunda verilen SI birimi karşılıklarını doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Isı
Sıcaklık
Elektrik akımı
Madde miktarı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki Isı Joule ile, Sıcaklık Kelvin ile, Elektrik akımı Amper ile ve Madde miktarı ise Mol ile eşleşmelidir.
Isı, transfer edilen enerji olduğundan türetilmiş bir büyüklüktür ve SI birimi Joule'dür. Sıcaklık, temel bir büyüklüktür ve SI birimi Kelvin'dir. Elektrik akımı temel bir büyüklüktür ve SI birimi Amper'dir. Madde miktarı da temel bir büyüklüktür ve SI birimi Mol'dür. Bu doğrultuda yapılan eşleştirme tamamen doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Isı kavramının fiziksel niteliğini ve SI birimini belirleme
Isı, transfer edilen bir enerji türü olup türetilmiş bir büyüklüktür. SI birim sisteminde enerjinin (ve dolayısıyla ısının) birimi Joule'dür.
Isı ile sıcaklık kavramları sıklıkla karıştırılır; ısının enerji olduğu bilinmeli ve kalori yerine SI birimi olan Joule ile eşleştirilmelidir.
2
Sıcaklık kavramının fiziksel niteliğini ve SI birimini belirleme
Sıcaklık, bir sistemdeki taneciklerin ortalama kinetik enerjisinin bir göstergesi olup temel bir büyüklüktür. SI birim sistemindeki birimi Kelvin'dir.
Günlük yaşamda Celsius (°C) birimi yaygın kullanılsa da bilimsel standart olan SI sisteminde Kelvin (K) birimi geçerlidir.
3
Elektrik akımı kavramının fiziksel niteliğini ve SI birimini belirleme
Elektrik akımı, bir iletkenin kesitinden birim zamanda geçen yük miktarıdır ve temel bir büyüklüktür. SI birim sistemindeki birimi Amper'dir.
Temel büyüklükleri hatırlamak için kullanılan 'KISA MUZ' akrostişindeki 'A' harfi akım şiddetini temsil eder ve birimi Amper'dir.
4
Madde miktarı kavramının fiziksel niteliğini ve SI birimini belirleme
Madde miktarı, tanecik sayısını ifade eden temel bir büyüklüktür ve SI birim sistemindeki birimi Mol'dür.
'KISA MUZ' akrostişindeki 'M' harfi madde miktarını temsil eder ve birimi Mol'dür.

Anahtar Kavram

Fiziksel büyüklüklerin sınıflandırılması ve bu büyüklüklerin Uluslararası Birim Sistemi (SI) standartlarına uygun birimlerle ifade edilmesi.
Soru 2574Soru

Bir toplumda ahlaki ilkelerin kalıcı hale gelmesi, yalnızca teorik bilgilerin aktarılmasıyla değil, bu ilkelerin somut bireysel ve toplumsal davranışlara dönüştür��lmesiyle mümkündür. İslam medeniyetinde Hz. Peygamber’in aile hayatındaki şefkati, ticaretteki dürüstlüğü, adalet merkezli liderliği ve toplumsal ilişkilerindeki müsamahası, dinin getirdiği ilkelerin yaşanılan hayata yansımasıdır. Nitekim Kur'an-ı Kerim, Ahzâb suresi 21. ayetinde bu durumun inananlar için en güzel örnek teşkil ettiğini belirtmektedir.

Buna göre, 'üsve-i hasene' kavramıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hz. Peygamber’in örnekliği, yalnızca ibadet hayatı ile sınırlı olmayıp ahlaki, hukuki ve toplumsal alanları da kapsayan bütüncül bir modeldir.

Cevap

Hz. Peygamber’in örnekliği, yalnızca ibadet hayatı ile sınırlı olmayıp ahlaki, hukuki ve toplumsal alanları da kapsayan bütüncül bir modeldir.
Hz. Peygamber’in örnekliğinin hayatın sadece ritüel/ibadet boyutunu değil; aile, hukuk, ticaret ve sosyal ilişkiler gibi her alanı kapsayan bütüncül bir yapıya sahip olduğunu belirtmektedir. Parçada geçen 'aile hayatındaki şefkat, ticaretteki dürüstlük, adalet ve müsamaha' gibi somut örnekler bu kapsam genişliğini doğrulamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafın analiz edilmesi
Paragrafta ahlaki değerlerin somut davranışlara dönüştürülmesi gerektiği ifade edilmiş; Hz. Peygamber'in aile hayatı, ticareti, adaleti ve toplumsal müsamahası buna örnek gösterilmiştir.
Sorunun bizden istediği temel çıkarımın dayanağını tespit etmek.
2
Üsve-i hasene kavramı ile metnin ilişkilendirilmesi
Ahzâb suresi 21. ayetinde geçen üsve-i hasene (en güzel örnek) kavramının, peygamberin hayatın her alanını kuşatan ahlaki ve sosyal örnekliğine işaret ettiği belirlenir.
Üsve-i hasene kavramının dar (sadece ibadet odaklı veya tarihsel) değil, geniş ve bütüncül bir anlam yelpazesine sahip olduğunu fark etmek.
3
Seçeneklerin değerlendirilmesi
Peygamber örnekliğinin tüm ahlaki, hukuki ve toplumsal alanları kapsayan bütüncül bir model olduğunu belirten seçeneğin doğru olduğu; diğer seçeneklerin ise kavramsal sınırlamalar veya yanlış yorumlamalar içerdiği görülür.
Çeldiricilerdeki kavramsal hataları eleyerek doğru sonuca ulaşmak.

Anahtar Kavram

Üsve-i Hasene ve Ahzâb Suresi 21. Ayet
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2575Soru

Aşağıda sol sütunda verilen ekonomik şekilsel bölge türlerini, sağ sütundaki coğrafi özellikler ve Türkiye'deki örnekleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Tarımsal Faaliyet Bölgesi
Maden Çıkarım Bölgesi
Sanayi Faaliyet Bölgesi
Serbest Ticaret Bölgesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Tarımsal Faaliyet Bölgesi -> Konya Ovası ve Çukurova içeren tanım; Maden Çıkarım Bölgesi -> Zonguldak ve Batman içeren tanım; Sanayi Faaliyet Bölgesi -> Çatalca-Kocaeli içeren tanım; Serbest Ticaret Bölgesi -> Gümrük ve vergi muafiyeti içeren tanım.
Ekonomik şekilsel bölgeler, ekonomik faaliyetlerin özelliklerine göre homojen karakter gösteren alanlardır. Tarımsal faaliyet bölgeleri tarım alanlarıyla (Konya, Çukurova), maden bölgeleri yeraltı kaynaklarıyla (Zonguldak, Batman), sanayi bölgeleri üretim ve beşerî yatırımlarla (Çatalca-Kocaeli), serbest ticaret bölgeleri ise yasal vergi/ticaret kolaylıklarıyla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Tarımsal faaliyet bölgeleri kavramını analiz etmek.
Bu bölgelerin tarım ürünlerinin ekim alanları ve üretim tarzıyla ilişkili olduğu ve Türkiye'de Konya ile Çukurova'nın bu kapsama girdiği görülür.
Birinci kavramı doğru açıklamayla eşleştirmek için.
2
Maden çıkarım bölgelerinin coğrafi dağılış mantığını incelemek.
Maden rezervlerinin bulunduğu alanların (Zonguldak'ta kömür, Batman'da petrol) bu bölge türünü oluşturduğu anlaşılır.
İkinci kavramın yeraltı kaynaklarıyla olan ilişkisini kurmak için.
3
Sanayi bölgelerinin sınırlarının esnekliğini ve Türkiye'deki yerini değerlendirmek.
Ulaşım ve sanayileşmenin en yoğun olduğu Çatalca-Kocaeli çevresinin sanayi bölgesi olduğu ve beşerî yatırımlarla sınırlarının hızla değişebildiği belirlenir.
Üçüncü kavramın beşerî yapı ve değişim hızıyla ilişkisini anlamak için.
4
Serbest ticaret bölgelerinin fonksiyonunu belirlemek.
Dış ticareti geliştirmek adına gümrük ve vergi muafiyeti sağlanan yasal-ekonomik bölgeler olduğu tespit edilir.
Dördüncü ve son kavramı geriye kalan eşleşmeyle doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Ekonomik Şekilsel Bölgelerin özellikleri, sınırlarının belirlenme kriterleri ve değişim hızları.
Soru 2576Soru

Müşrikler, Hz. Muhammed’den kendilerine inanmaları için yerden pınarlar fışkırtmasını, gökten azap indirmesini veya altından bir eve sahip olmasını istemişlerdir. Bu olağanüstü istekler karşısında Kur’an-ı Kerim, Hz. Peygamber’in onlara şöyle cevap vermesini emretmiştir: "Rabbimi tenzih ederim. Ben, peygamber gönderilmiş bir beşerden başka bir şey miyim?" (İsrâ suresi, 93. ayet).

Buna göre, İsrâ suresinin 93. ayetinde vurgulanan peygamberlik tasavvuru ve Hz. Muhammed'in konumu hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Risalet görevi peygamberlere vahiyle muhatap olma gibi özel bir nitelik kazandırsa da bu durum onların özleri itibarıyla beşerî sınırların dışına çıkmasını gerektirmez.

Cevap

Risalet görevi peygamberlere vahiyle muhatap olma gibi özel bir nitelik kazandırsa da bu durum onların özleri itibarıyla beşerî sınırların dışına çıkmasını gerektirmez.
Doğru olan yargı, risalet görevinin peygamberlere vahye muhatap olma ayrıcalığı getirse de onları insani sınırların dışına çıkarmadığını ifade eder. Ayette geçen 'peygamber gönderilmiş bir beşer' ifadesi, Hz. Muhammed'in elçilik yönünü kabul etmekle birlikte onun yaratılış yönüyle diğer insanlar gibi sınırlı bir kul olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Ayet metnini ve bağlamını analiz etme
Müşriklerin yerden pınarlar fışkırtma veya altından eve sahip olma gibi doğaüstü beklentilerine karşılık Hz. Muhammed'in sadece 'peygamber gönderilmiş bir beşer' olduğunu belirttiği saptanmıştır.
Soru kökündeki ayetin temel vurgusunu ve peygamberin beşeriyet (insan olma) niteliğini nasıl tanımladığını belirlemek.
2
Beşeriyet ve risalet ilişkisini yorumlama
Peygamberlerin vahiyle desteklenmelerine rağmen yaratılış bakımından insani sınırlara tabi oldukları, ilahi nitelikler taşımadıkları ve olağanüstü olayları kendi güçleriyle gerçekleştiremeyecekleri anlaşılmıştır.
Hz. Muhammed'in insani yönünün onun elçilik konumuyla çelişmediğini, bilakis onun elçilik görevinin insani sınırları aşan ilahi güçler barındırmadığını kavramak.
3
Seçeneklerdeki kavramsal yanılgıları eleyerek doğru yargıyı belirleme
Peygamberliğin kişiye doğaüstü güçler bahşetmediğini, onun özü itibarıyla beşerî sınırları koruduğunu ifade eden seçeneğin ayetle tam uyumlu olduğu belirlenmiştir.
Peygamberlerin meleküstü varlıklar olduğu veya doğaüstü mutlak tasarrufa sahip olduğu yönündeki yanlış tasavvurları elemek.

Anahtar Kavram

Hz. Muhammed'in İnsani Yönü ve Beşeriyeti
Soru 2577Soru
Gerçel sayılar kümesi üzerinde
K={xR:x2Q}K = \{ x \in \mathbb{R} : x^2 \in \mathbb{Q} \}
L={xR:x3Q}L = \{ x \in \mathbb{R} : x^3 \in \mathbb{Q} \}
kümeleri tanımlanıyor.

Buna göre,
I. KL=QK \cap L = \mathbb{Q}
II. xKx \in K ve yKy \in K ise xyKx \cdot y \in K
III. xKx \in K ve yKy \in K ise x+yKx + y \in K

ifadelerinden hangileri her zaman doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

I ve II
I ve II ifadelerini içeren seçenek doğrudur. Birinci ifadede, eğer bir sayının hem karesi hem de küpü rasyonel ise, kendisi de rasyonel olmak zorundadır (sayı sıfırdan farklı ise x=x3/x2x = x^3 / x^2 bölümü rasyonel sayıların bölme işlemine göre kapalılığından rasyoneldir, sayı sıfır ise zaten rasyoneldir). İkinci ifadede, karesi rasyonel olan iki sayının çarpımının karesi, bu sayıların karelerinin çarpımına eşittir ve iki rasyonel sayının çarpımı daima rasyoneldir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci öncülü (KL=QK \cap L = \mathbb{Q}) analiz etmek.
xQx \in \mathbb{Q} ise x2Qx^2 \in \mathbb{Q} ve x3Qx^3 \in \mathbb{Q} olduğundan xKLx \in K \cap L olur. Tersine, xKLx \in K \cap L ve x0x \neq 0 ise x=x3/x2x = x^3 / x^2 yazılabilir. Rasyonel iki sayının bölümü de rasyonel olduğundan xQx \in \mathbb{Q} bulunur. x=0x = 0 durumu için de 0Q0 \in \mathbb{Q} olduğundan her durumda KL=QK \cap L = \mathbb{Q} elde edilir. Bu nedenle birinci öncül doğrudur.
Kesişim kümesinin rasyonel sayılar kümesine eşitliğini doğrulamak.
2
İkinci öncülü (x,yK    xyKx, y \in K \implies x \cdot y \in K) analiz etmek.
x,yKx, y \in K ise x2Qx^2 \in \mathbb{Q} ve y2Qy^2 \in \mathbb{Q}'dur. Buradan (xy)2=x2y2(x \cdot y)^2 = x^2 \cdot y^2 olur. İki rasyonel sayının çarpımı rasyonel olduğundan (xy)2Q(x \cdot y)^2 \in \mathbb{Q} elde edilir. Bu da tanım gereği xyKx \cdot y \in K demektir. Dolayısıyla ikinci öncül her zaman doğrudur.
K kümesinin çarpma işlemine göre kapalılığını incelemek.
3
Üçüncü öncülü (x,yK    x+yKx, y \in K \implies x + y \in K) analiz etmek.
x=2Kx = \sqrt{2} \in K (çünkü (2)2=2Q(\sqrt{2})^2 = 2 \in \mathbb{Q}) ve y=3Ky = \sqrt{3} \in K (çünkü (3)2=3Q(\sqrt{3})^2 = 3 \in \mathbb{Q}) seçelim. Bu durumda x+y=2+3x + y = \sqrt{2} + \sqrt{3} olur. (x+y)2=(2+3)2=5+26Q(x+y)^2 = (\sqrt{2}+\sqrt{3})^2 = 5 + 2\sqrt{6} \notin \mathbb{Q} olduğundan x+yKx+y \notin K'dir. Dolayısıyla üçüncü öncül her zaman doğru değildir.
Toplama işleminin K kümesinde kapalı olup olmadığını karşıt örnekle kontrol etmek.

Anahtar Kavram

Sayı kümeleri (rasyonel ve irrasyonel sayılar) ve bu kümeler üzerindeki işlemlerin kapalılık özellikleri.

Alternatif Yöntem

Birinci öncül için, rasyonel sayıların kendi aralarında bölme işlemine göre kapalı olması (sıfır hariç) kullanılarak pratik bir ispat yapılabilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2578Soru

Savaş sonrası kıtlık ve büyük bir ekonomik daralma yaşanan bir şehirde, kendisi de günlerdir kısıtlı gıda ile idare eden ve ailesinin günlük ihtiyacını ancak karşılayacak kadar yiyeceği olan Selim Bey, sokakta karşılaştığı ve daha zor durumda olan komşusuna elindeki yiyeceğin tamamını vermiştir. İslam ahlak düşünürleri bu tür eylemleri değerlendirirken, kişinin kendi ihtiyacı yokken yardım etmesi ile kendisi de ihtiyaç içerisindeyken fedakarlıkta bulunması arasında ahlaki bir derece farkı olduğunu vurgularlar.

Buna göre Selim Bey'in sergilediği bu fedakarlık, İslam ahlakında 'cömertlik' kavramının da ötesine geçerek aşağıdaki erdemlerden hangisiyle doğrudan ifade edilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İsar

Cevap

İsar (kişinin kendisi ihtiyaç duyduğu halde başkalarını kendi nefsine tercih etmesi)
İslam ahlakında, kişinin kendisi de muhtaç durumdayken elindeki sınırlı imkânları başkalarının yararına kullanması ve onları kendi nefsine tercih etmesi 'isar' (diğerkâmlık) olarak tanımlanır. Parçada Selim Bey'in kıtlık zamanında kendi ihtiyacı olan yiyeceği komşusuna vermesi bu erdemin doğrudan bir göstergesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki Selim Bey'in durumunu ve komşusuna yaptığı yardımın niteliğini analiz etmek.
Selim Bey'in kendisi de zor durumda ve yiyeceğe ihtiyacı olduğu halde, elindeki yiyeceği komşusuna verdiğini belirlemek.
Soruda verilen ahlaki eylemin niteliğini anlamak doğru kavramı tespit etmenin ilk adımıdır.
2
Kendisi de ihtiyaç içerisindeyken başkasını kendine tercih etme durumunu ifade eden İslam ahlakı kavramını bulmak.
Bu özel fedakarlık türünün İslam ahlak literatüründe 'isar' (diğerkâmlık) olarak adlandırıldığını belirlemek.
Cömertlik genel bir paylaşımken, isar kişinin kendisini mahrum bırakarak başkasını öncelemesi durumudur.

Anahtar Kavram

İsar (Diğerkâmlık) erdemi ve cömertlikten farkı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2579Soru

İslam düşüncesinde imanın mahiyeti ve bilgiyle ilişkisi üzerinde önemle durulmuştur. Dinin özünü kavrayarak inanmak ile sadece çevresel faktörlerin etkisiyle inanmak arasında hem bilgi değeri hem de psikolojik sağlamlık açısından derin farklar bulunur. Bu bağlamda, kelamcılar imanın oluşum sürecini ve bilgiyle olan bağını çeşitli sınıflamalara tabi tutmuşlardır.

Buna göre, aşağıda verilen durum ve açıklamaları karşılarındaki doğru kavram veya dini hükümlerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Ailesinden ve toplumundan gördüğü ibadetleri ve inanç esaslarını sorgulamadan, dini bir delillendirme ihtiyacı duymadan kabul eden bir bireyin inanç biçimi
Kuran-ı Kerim'in evreni ve yaratılışı incelemeye yönelik çağrıları doğrultusunda, zihinsel bir ��abayla bilgiye ve delillere dayalı olarak geliştirilen inanç
İslam âlimlerinin çoğunluğuna göre, araştırma ve düşünme imkânı bulduğu halde bunu yapmayıp çevresine uyarak inanan kişinin imanının fıkhi/kelami durumu

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci durum Taklidî İman ile, ikinci durum Tahkikî İman ile, üçüncü durum ise taklidî imanın geçerli kabul edilmekle birlikte kişinin günahkâr sayılması hükmü ile eşleşir.
Doğru eşleştirmede birinci durum (sorgusuz kabul) Taklidî İman ile; ikinci durum (akli delil ve araştırma) Tahkikî İman ile; üçüncü durum (taklitçinin dini hükmü) ise taklidî imanın sahih kabul edilmesi fakat sorgulamayı terk ettiği için kişinin günahkâr olması hükmü ile eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk durumun inanç biçimini belirlemek
Birinci durumun taklidî iman olduğu saptanır.
Çünkü taklidî iman, kişinin ailesinden ve çevresinden gördüğü inanç esaslarını delillere dayandırmadan kabul etmesidir.
2
İkinci durumun inanç biçimini belirlemek
İkinci durumun tahkikî iman olduğu saptanır.
Çünkü tahkikî iman, bilgiye, araştırmaya ve delillere dayanan, şüphelerden uzak olan sarsılmaz inançtır.
3
Üçüncü durumun dini hükmünü belirlemek
Üçüncü durumun taklidî imanın fıkhi geçerlilik hükmü ile eşleştiği saptanır.
Çünkü İslam âlimleri taklidî imanın geçerli olduğunu kabul etse de aklını kullanma imkânı varken araştırmayan kimsenin sorumluluk altında olduğunu belirtmişlerdir.

Anahtar Kavram

Taklidi ve Tahkiki İman Ayrımı
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2580Soru

Bir matematik öğretmeni tahtaya aşağıdaki beş sayıyı yazmıştır:

* I. 12-12
* II. 9-\sqrt{9}
* III. 00
* IV. 185\frac{18}{5}
* V. 8\sqrt{8}

Buna göre, bu sayılarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu sayılardan 3 tanesi rasyonel sayı olduğu halde doğal sayı değildir.

Cevap

Bu sayılardan 3 tanesi rasyonel sayı olduğu halde doğal sayı değildir.
Rasyonel sayılar kümesi (Q\mathbb{Q}) ile doğal sayılar kümesi (N\mathbb{N}) arasındaki fark incelendiğinde; tahtadaki sayılardan 12-12, 9=3-\sqrt{9} = -3 ve 185\frac{18}{5} rasyonel sayıdır fakat doğal sayı değildir. Sıfır sayısı hem rasyonel hem doğal sayıdır. 8\sqrt{8} ise rasyonel sayı değildir. Dolayısıyla doğru olan ifade 'Bu sayılardan 3 tanesi rasyonel sayı olduğu halde doğal sayı değildir.' diyen seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Tahtadaki kareköklü ifadelerin değerlerini sadeleştirerek sayı kümelerindeki karşılıklarını belirleme.
9=3-\sqrt{9} = -3 (Tam sayı ve rasyonel sayı), 8=22\sqrt{8} = 2\sqrt{2} (İrrasyonel sayı).
Kareköklü gösterimlerin kafa karıştırmasını önlemek için sayıların en sade değerleri bulunur.
2
Her sayının rasyonel sayı (Q\mathbb{Q}) ve do��al sayı (N\mathbb{N}) kümelerine ait olup olmadığını kontrol etme.
12Q-12 \in \mathbb{Q} ve 12N-12 \notin \mathbb{N}; 3Q-3 \in \mathbb{Q} ve 3N-3 \notin \mathbb{N}; 0Q0 \in \mathbb{Q} ve 0N0 \in \mathbb{N}; 185Q\frac{18}{5} \in \mathbb{Q} ve 185N\frac{18}{5} \notin \mathbb{N}; 8Q\sqrt{8} \notin \mathbb{Q}.
Soruda istenen 'rasyonel sayı olup doğal sayı olmama' koşulunu (QN\mathbb{Q} \setminus \mathbb{N}) sağlayan elemanları tespit etmek için her sayı ayrı ayrı incelenir.
3
Belirlenen koşulu sağlayan sayıları listeleme ve adetlerini sayma.
Koşulu sağlayan sayılar {12,3,185}\{-12, -3, \frac{18}{5}\} kümesini oluşturur. Bu kümenin eleman sayısı 3'tür.
Rasyonel sayı olduğu halde doğal sayı olmayan elemanların sayısının 3 olduğu doğrulanır.

Anahtar Kavram

Sayı kümeleri (doğal sayılar, tam sayılar, rasyonel ve irrasyonel sayılar) arasındaki kapsama ilişkileri ve elemanların bu kümelerdeki üyelikleri.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 129 / 338Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin