Tüm alıştırma soruları

Yer kabuğunu oluşturan levhaların manto üzerindeki ağırlıklarına göre kurulan dengeye izostatik denge adı verilir. Karalarda aşınma ya da buzulların erimesi gibi süreçlerle yükün azalması izostatik dengenin bozulmasına yol açar. Bu durum karanın hafifleyerek dikey doğrultuda yükselmesini ve denizin gerilemesini (regresyon) beraberinde getirir.

Buna göre, aşağıda verilen jeolojik olaylardan hangisi karaların üzerindeki yükün hafiflemesi sonucu karanın yükselmesiyle meydana gelen deniz gerilemesine (regresyon) örnek olarak gösterilebilir?

Türkiye'de sel ve taşkınlar, oluştukları bölgelerin topografik ve klimatolojik özelliklerine göre farklı gelişim süreçleri ve karakterler gösterir. Haritada işaretli alanlardan I (Doğu Karadeniz) ve II (Ergene Havzası) numaralı bölgelerde meydana gelen sel ve taşkın olayları karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Aşağıda verilen coğrafya bilimine katkı sunmuş önemli şahsiyetleri, coğrafya tarihinin gelişim sürecindeki temel katkıları ve eserleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Antik Çağ'da doğa ve evren üzerine düşünen ilk düşünürler kendilerini 'sophos' (bilge) olarak adlandırmaktaydılar. Ancak Pythagoras, bu sıfatın yalnızca tanrılara yakışacağını belirterek kendisini 'philosophos' (bilgelik dostu/bilgeliği arayan) olarak tanımlamıştır. Bu yaklaşıma göre felsefe, hazır ve tamamlanmış bir bilgi birikimine sahip olmak değil; bilginin, hakikatin peşinden durmaksızın gitmektir. Nitekim Karl Jaspers da felsefenin bu yönünü 'Felsefe yapmak yolda olmaktır.' sözüyle dile getirmiştir.

Buna göre, felsefe teriminin kökeni ve anlamı düşünüldüğünde, felsefi etkinliğin doğasına ilişkin aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Aşağıda Atatürk Dönemi'nde ekonomi alanında yapılan bazı inkılaplar ve bu inkılapların temel amaçları verilmiştir. Bu inkılapları ilgili oldukları temel amaçlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Karasal ekosistemlerde rüzgârların (I) kurak alanlardaki gevşek unsurlardan oluşan toprak örtüsünü (II) aşındırıp taşıması, bu tozların okyanus ve denizler (III) üzerine çökerek buradaki planktonların ve balıkların (IV) temel besin kaynağını oluşturması doğal ortam unsurlarının birbirleriyle sürekli etkileşim hâlinde olduğunu gösterir.

Buna göre, parçada numaralandırılmış olay veya unsurların temsil ettiği doğal ortam unsurları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüşü esnasında oluşan merkezkaç kuvveti, Dünya'nın kutuplardan basık, Ekvator'dan şişkin kendine özgü bir şekil almasına yol açmıştır. Geoid olarak adlandırılan bu şekil ile Dünya'nın genel küresel şeklinin sonuçları coğrafi analizlerde sıkça karıştırılabilmektedir.

Buna göre;

I. Ekvator dairesinin uzunluğunun ($40.076\text{ km}$), kutupları çevreleyen bir çift meridyen yayının uzunluğundan ($40.009\text{ km}$) daha fazla olması,
II. Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe yer çekimi ivmesinin artmasına paralel olarak, sıcaklık ortalamalarının ve denizlerdeki tuzluluk oranlarının azalması,
III. Kutuplara doğru hareket edildikçe yerin merkezine (çekirdeğe) olan geometrik uzaklığın kısalması sonucu cisimlerin yer çekimi ivmesinin artması,
IV. Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe çizgisel dönüş hızın��n azalması ve buna bağlı olarak güneş ışınlarının atmosferde katettiği yolun uzaması

durumlarından hangileri yalnızca Dünya'nın geoid şekliyle açıklanabilir?

Seyhan ve Ceyhan nehirlerinin Akdeniz'e döküldüğü kıyıda oluşturduğu Çukurova, Türkiye'nin en büyük delta ovasıdır. Delta ovaları, akarsuyun taşıdığı alüvyonları biriktirmesiyle oluşan şekillerdir.

Buna göre, aşağıda verilen yer şekillerinden hangisi Çukurova ile benzer bir süreçle (biriktirme) oluşmamış, akarsu aşındırması sonucunda meydana gelmiştir?

I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti, kaybettiği toprakları geri almak ve müttefiklerinin üzerindeki yükü hafifletmek amacıyla taarruz cepheleri açmış; sınırlarını korumak için ise çeşitli savunma cephelerinde mücadele etmiştir. Bu süreçte Çanakkale Cephesi’nde kazanılan savunma zaferi, İtilaf Devletleri’nin Çarlık Rusyası’na askeri ve ekonomik yardım ulaştırmasını engellemiştir. Yardımdan yoksun kalan Rusya’da ekonomik ve sosyal bunalım derinleşmiş, Bolşevik İhtilali ile Çarlık rejimi yıkılmıştır. Savaştan çekilme kararı alan yeni Rus yönetimi ile imzalanan Brest-Litovsk Antlaşması sonucu Kafkas Cephesi kapanmış; Osmanlı Devleti askeri bir zafer elde edemediği bu cephede Kars, Ardahan ve Batum’u geri almıştır.

Buna göre, Osmanlı Devleti’nin savaştığı cepheler ve sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Dünya'nın kendine özgü olan kutuplardan basık, Ekvator'dan şişkin şekline geoit denir. Dünya'nın bu geoit şeklinin yanı sıra, yalnızca küresel bir şekle sahip olmasının da kendine has sonuçları vardır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Dünya'nın küresel şeklinin sonuçlarından biri değildir?

Ekinoks gününde ($21$ Mart) aynı enlem üzerinde yer alan dört farklı merkezdeki anlık durumlara ilişkin bazı bilgiler verilmiştir:

Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüş yönü ve yerel saat ilişkisi göz önüne alınarak, bu merkezleri en doğuda yer alandan en batıda yer alana doğru sıralayınız.

Kızılırmak havzasında araştırmalar yapan bir jeomorfolog, nehrin denize ulaşt��ğı alanda Bafra Ovası'nı, iç kesimlerdeki vadi yamaçlarında ise basamaklı taraça düzlüklerini gözlemlemiştir.

Buna göre, gözlemlenen yer şekillerinin oluşum süreçleri ve özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Aşağıdaki metinde felsefe teriminin kökenine ve bu kökenden türeyen kavramlara dair boş bırakılan yerleri uygun kelimelerle tamamlayınız.

Türkiye haritasında Teke ve Taşeli platolarının bulunduğu alanlar taranarak gösterilmiştir.

Bu alanlarda dolin, obruk, mağara ve sarkıt gibi karstik aşınım ve birikim şekillerinin yaygın olarak bulunması, yörenin öncelikle hangi kayaç türü bakımından zengin olmasının bir sonucudur?

Atmosferin en alt katmanı olan ve iklim olaylarının neredeyse tamamının gerçekleştiği troposferin kalınlığı, Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe azalmaktadır. Troposferin kalınlığı Ekvator üzerinde yaklaşık $16-17\text{ km}$ iken, kutup bölgelerinde bu kalınlık $8-9\text{ km}$ civarındadır.

Buna göre, troposferin kalınlığının Ekvator'dan kutuplara doğru azalmasında aşağıdakilerden hangisinin etkisi bulunmaz?

Yer kabuğunu oluşturan tortul tabakaların sertlik derecesi, yan basınçlara maruz kaldıklarında uğrayacakları deformasyonun biçimini doğrudan belirler. Esnekliğini kaybetmemiş genç tortul tabakalar yan basınçlarla kıvrılarak yükselirken, esnekliğini kaybetmiş yaşlı ve sert tabakalar kıvrılamadığı için kırılmaya uğrar.

Buna göre, Türkiye'nin jeolojik yapısı ve dağ oluşum süreçleri dikkate alındığında, aşağıdaki dağ çiftlerinden hangisi sırasıyla kıvrılma ve kırılma mekanizmalarıyla oluşmuştur?

Descartes, felsefe yapmayı gözleri kapalı yaşamaktan kurtulup onları açmaya çalışmaya benzetir. Ona göre felsefe ile uğraşmayan bir insan, yaşam boyu gözleri kapalı yürüyen ve kendi yolunu bulmak için sürekli başkalarına bağımlı kalan bir kimse gibidir.

Bu parçadan hareketle felsefeyle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Mondros Ateşkes Antlaşması’nın imzalanmasından sonra 9. Ordu Müfettişliği yetkileriyle Anadolu’ya gönderilen Mustafa Kemal Paşa, Havza Genelgesi ile halkı protesto mitingleri düzenlemeye çağırarak milli bilinci uyandırmayı hedeflemiş; Amasya Genelgesi ile de 'milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır' ilkesini ortaya koyarak ulusal egemenliğe dayalı bir yönetim arayışının ilk işaretini vermiştir.

Bu iki genelgenin yayımlanış süreci, içeriği ve hedefleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde, bu geli��melerin Millî Mücadele’nin hukuki-siyasi meşruiyeti ve Osmanlı devlet yapısı üzerindeki etkileri hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Aşağıdaki tabloda, Türkiye'de yer alan beş farklı merkezin enlem dereceleri, ortalama yükseltileri ile ocak ve temmuz ayları ortalama sıcaklık değerleri verilmiştir:

Buna göre, tabloda verilen bilgilerden yola çıkılarak bu merkezlerin sıcaklık özellikleri ile ilgili yapılan aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?

Atmosferi oluşturan katmanların her birinin kendine özgü fiziksel ve kimyasal özellikleri bulunmaktadır. Bu katmanlar arasında yer alan troposfer, canlı yaşamı ve iklim olayları açısından hayati bir öneme sahiptir.

Buna göre; yağış, bulutlanma ve sis gibi hava olaylarının yalnızca troposfer katmanında meydana gelmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?