Travma ve Yanıklar

$62$ yaşında kadın hasta, araç dışı trafik kazası sonrası acil servise getiriliyor. Yapılan ilk değerlendirmede kan basıncı $90/60$ $mmHg$, nabız $110$/dakika, solunum sayısı $26$/dakika saptanıyor. Sol hemitoraksta solunum seslerinin ileri derecede azaldığı ve perküsyonla bu bölgede matite saptandığı görülüyor. Hastaya sol tüp torakostomi uygulanıyor ve başlangıçta $800$ $ml$ hemorajik sıvı drene oluyor. Takipte ilk $3$ saat boyunca saatlik kanama miktarı sırasıyla $300$ $ml$, $250$ $ml$ ve $250$ $ml$ olarak kaydediliyor. Bu aşamada yapılması gereken en uygun müdahale aşağıdakilerden hangisidir?

$30$ yaşında erkek hasta, sol parastemal bölge $4$. interkostal aralıktan delici aletle yaralanma sonrası acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde hastanın şuuru açık ancak huzursuz olduğu gözleniyor. Kan basıncı $85/55$ mmHg, nabız $125$/dakika, solunum sayısı $26$/dakika ve juguler venöz dolgunluğu mevcut. Akciğer oskültasyonunda her iki hemitoraksta solunum sesleri eşit ve doğal olarak alınıyor. Bu hastada tanıyı doğrulamak için yapılması gereken en uygun ilk işlem aşağıdakilerden hangisidir?

$45$ yaşında erkek hasta, batına nafiz ateşli silah yaralanması sonrası acil laparotomiye alınıyor. İntraoperatif değerlendirmede multipl ince bağırsak perforasyonu ve karaciğer sağ lobda evre $IV$ parçalanma (laserasyon) saptanıyor. Ameliyat sırasında hastanın vücut sıcaklığı $34.2^\circ C$, arteriyel kan gazında $pH$ değeri $7.18$ olarak ölçülüyor ve cerrahi alanlarda mikrovasküler sızıntı şeklinde yaygın kanamalar gözleniyor. Bu klinik tabloda uygulanması gereken en uygun cerrahi yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

$35$ yaşında erkek hasta, boyun sol taraftan delici-kesici alet yaralanması sonucu acil servise getiriliyor. İlk değerlendirmede kan basıncı $110/70$ $mmHg$, nabız $94/dak$, solunum sayısı $20/dak$ ve vücut sıcaklığı $36.8$ $^{\circ}C$ olarak saptanıyor. Boyun muayenesinde sol $Zon$ $II$ bölgesinde platizmayı geçen, yaklaşık $2$ $cm$'lik bir kesi mevcuttur. Yaralanma bölgesinde dışa aktif kanama saptanmıyor ancak stetoskopla yapılan oskültasyonda yaralanma trasesi üzerinde belirgin bir üfürüm (bruit) duyuluyor. Hastanın nörolojik muayenesi doğal olup, herhangi bir solunum sıkıntısı saptanmıyor.

Bu hastada bir sonraki aşamada yapılması gereken en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Yanık derinliğinin klinik özelliklerine göre sınıflandırılması ve yanık patofizyolojisindeki yerel/sistemik yanıtlar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Araç dışı trafik kazası nedeniyle acil laparotomiye alınan $35$ yaşında kadın hastada; intraoperatif incelemede karaciğer sağ lobda yaygın laserasyon ve çoklu ince barsak yaralanmaları saptanıyor. Ameliyat sırasında hastanın vücut sıcaklığı $33.6^\circ C$, arter kan gazında $pH$ $7.15$ ve belirgin koagülopati saptanması üzerine cerrahi ekip "hasar kontrol cerrahisi" kararı alıyor. Bu hastanın ilk ameliyatında (Aşama 1) aşağıdakilerden hangisinin yapılması uygun değildir?

35 yaşında kadın hasta, emniyet kemeri takılı halde geçirdiği araç içi trafik kazası sonrası acil servise getiriliyor. Birincil bakısında bilinci açık, oryante ve koopere olan hastanın kan basıncı $110/70 \text{ mmHg}$, nabzı $92/\text{dk}$ ve solunum sayısı $18/\text{dk}$ olarak ölçülüyor. Fizik muayenede batın alt kadranda emniyet kemeri trasesine uyan ekimoz (emniyet kemeri belirtisi) saptanıyor. Batın muayenesinde hafif hassasiyet mevcut ancak defans veya rebound bulunmuyor. Yapılan yatak başı FAST (Focused Assessment with Sonography for Trauma) incelemesi batın içi serbest sıvı açısından negatif olarak değerlendiriliyor. Bu aşamada hasta için en uygun yaklaşım hangisidir?

$48$ yaşında erkek hasta, araç dışı trafik kazası sonrası gelişen Grade IV karaciğer yaralanması nedeniyle acil laparotomiye alınıyor. Ameliyat sırasında hasar kontrol cerrahisi (damage control surgery) ilkelerine uygun olarak perihepatik paketleme (packing) yapılıyor ve batın geçici olarak kapatılıyor. Postoperatif yoğun bakım takibinin $8$. saatinde hastanın idrar çıkışının $15 \text{ mL/saat}$'e gerilediği, pik hava yolu basıncının $24 \text{ cmH}_2\text{O}$'dan $44 \text{ cmH}_2\text{O}$'ya yükseldiği görülüyor. Ölçülen intraabdominal (mesane içi) basıncı $28 \text{ mmHg}$ olan ve hipotansiyonu derinleşen bu hastada bir sonraki en uygun adım hangisidir?

Termal yanık sonrası dokuda meydana gelen lokal hasarı açıklayan Jackson modeline göre, yanığın tam merkezinde yer alan ve proteinlerin koagülasyonu sonucu geri dönüşümsüz hücre ölümü (nekroz) ile karakterize olan bölge aşağıdakilerden hangisidir?

$52$ yaşında erkek hasta, araç dışı trafik kazası sonrası acil servise getiriliyor. İlk değerlendirmede kan basıncı $70/40$ mmHg, nabız $145/dk$, solunum sayısı $30/dk$ olarak ölçülüyor. Fizik muayenede pelvik instabilite ("open-book" tarzı ayrılma) saptanıyor. FAST incelemesi pozitif olan hasta acil laparotomiye alınıyor. Ameliyat sırasında grade $III$ karaciğer laserasyonu ve mezenterik kanama odakları kontrol altına alınmasına rağmen hastanın kan basıncı $80/50$ mmHg düzeyinde kalıyor. Pelvik bölgede (Zon $III$) genişleyen ve gergin bir retroperitoneal hematom saptanıyor.

Bu durumda pelvik kanamayı kontrol etmek için laparotomi sırasında yapılması gereken en uygun işlem hangisidir?

$58$ yaşında erkek hasta, araç dışı trafik kazası sonrası acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde batında yaygın hassasiyet ve defans saptanıyor. Hastanın kan basıncı $75/40$ mmHg, nabzı $138$/dk, vücut ısısı $33.6^\circ C$ ölçülüyor. Laboratuvar tetkiklerinde pH: $7.15$, baz açığı: $-12$ mmol/L ve uzamış koagülasyon zamanları (PT, aPTT) saptanıyor. Acil laparotomiye alınan hastada karaciğer sağ lobda evre IV laserasyon ve multipl ince bağırsak perforasyonu izleniyor. Bu hasta için Hasar Kontrol Cerrahisi (Damage Control) kararı verildiğinde, ameliyatın ilk aşamasında (Evre 1) yapılması en uygun olan girişim aşağıdakilerden hangisidir?

$34$ yaşında erkek hasta, araç dışı trafik kazası sonrası acil servise getiriliyor. İlk bakıda hastanın kan basıncı $80/50\ mmHg$, nabzı $128/dk$ ve solunum sayısı $30/dk$ olarak ölçülüyor. Fizik muayenede sağ göğüs duvarında inspiryumda içeri doğru çöken bir segment (paradoksal solunum) izleniyor. Aynı tarafta solunum seslerinin ileri derecede azaldığı ve perküsyonda matite olduğu saptanıyor. Hastaya sağ tüp torakostomi uygulanıyor ve anında $1650\ mL$ kan drene oluyor. Bu hasta için en uygun sonraki adım hangisidir?

$42$ yaşında erkek hasta, araç dışı trafik kazası sonrası acil servise getiriliyor. İlk değerlendirmede kan basıncı $80/55$ mmHg, nabız $128/dk$, solunum sayısı $26/dk$ olarak saptanıyor. Fizik muayenesinde pelvik instabilite ve simfizis pubiste belirgin açılma (open-book) gözleniyor. Batın ultrasonografisinde (FAST) perihepatik ve perisplenik alanlarda yaygın serbest sıvı saptanması üzerine hasta acil laparotomiye alınıyor. Operasyonda masif hemoperitoneum ve evre IV karaciğer laserasyonu saptanıyor. Hasar kontrol prensibiyle karaciğer paketlenerek kanama kontrol altına alınıyor. Eş zamanlı yapılan gözlemde; aorta ve vena cava komşuluğunda santral (Zon 1) yerleşimli stabil bir hematom ile pelvik (Zon 3) yerleşimli genişlemeyen bir hematom saptanıyor. Bu aşamada retroperitoneal hematomların yönetimiyle ilgili en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

$42$ yaşında erkek hasta, araç dışı trafik kazası sonrası acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde batın hassasiyeti ve pelvik instabilite saptanıyor. Hastanın vital bulguları; kan basıncı $85/55$ mmHg, nabız $120/dk$ ve solunum sayısı $24/dk$ olarak ölçülüyor. Yapılan FAST (Travmada abdominal sonografi) incelemesinde batın içi serbest mayi saptanması üzerine hastaya acil laparotomi yapılıyor. Operasyonda evre III dalak laserasyonu saptanarak splenektomi yapılıyor. Eksplorasyonda pelviste geniş, ancak ekspansif olmayan ve pulzasyon göstermeyen bir retroperitoneal hematom (Zon III) saptanıyor. Bu hastada pelvik hematoma yönelik en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Vücut yüzey alanının %30'undan fazlasını etkileyen majör yanıklarda, yanık alanından bağımsız olarak tüm vücutta (yanık dışı sağlam dokularda) yaygın ödem ve anazarka tablosu gelişebilmektedir. Aşağıdakilerden hangisi, sağlam dokularda gelişen bu ödemin *temel* fizyopatolojik nedenidir?

$37$ yaşında erkek hasta, boyun sol taraf orta kesiminden ($Zon$ $II$) delici alet yaralanması sonrası acil servise getiriliyor. Bilinci açık, vitalleri stabil ($125/80$ $mmHg$, nabız $80/dakika$) saptanıyor. Hastanın yapılan fizik muayenesinde yaralanma trasesi üzerinde genişlemeyen, pulsatil olmayan küçük bir hematom ve hafif ses kısıklığı saptanıyor; aktif kanama, üfürüm veya hava çıkışı izlenmiyor. Bu hastanın yönetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$37$ yaşında erkek hasta, bir bina çökmesi sonucu göçük altında kaldıktan sonra acil servise getiriliyor. Hipotansif seyreden hastada acil laparotomi kararı alınıyor. İntraoperatif olarak mezenterik damarlardan kaynaklanan aktif kanama ve ince bağırsaklarda çok sayıda perforasyon odağı saptanıyor. Operasyon sırasında hastanın vücut sıcaklığı $34.2^\circ\text{C}$, arteriyel kan gazında pH $7.15$ ölçülüyor ve cerrahi sahada yaygın sızıntı şeklinde kanamalar (koagülopati) gözleniyor. Bu klinik tabloda, hasar kontrol cerrahisinin birinci aşamasında yapılması gereken en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Majör yanık (Vücut yüzey alanının \%30'undan fazlası) sonrası gelişen sistemik patofizyolojik süreçler ve hücresel düzeydeki değişiklikler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$42$ yaşında erkek hasta, araç dışı trafik kazası sonrası acil servise getiriliyor. İlk değerlendirmede kan basıncı $75/45$ mmHg, nabız $130/dk$ ve solunum sayısı $28/dk$ olarak saptanıyor. Pelvis grafisinde "open-book" (açık kitap) tipi instabil kırık izleniyor. Yapılan FAST (Odaklanmış Travma Sonografisi) incelemesinde batın içi serbest sıvı saptanması üzerine hasta acil eksploratif laparotomiye alınıyor. Laparotomi sırasında supramezokolik bölgede santral yerleşimli (Zon $1$) ve pelvis yerleşimli (Zon $3$) genişleyen karakterde olmayan, stabil retroperitoneal hematomlar saptanıyor. Bu hastada retroperitoneal hematomların yönetimi ile ilgili en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

$24$ yaşında erkek hasta, sağ toraks alt bölgesinden ($7$. interkostal aralık, ön aksiller hat) ateşli silahla yaralanma sonucu acil servise getiriliyor. İlk bakıda hastanın bilinci açık ancak ajite; cildi soğuk ve nemli. Vital bulguları: Kan basıncı $75/45\ mmHg$, nabız $135/dk$, solunum sayısı $30/dk$. Fizik muayenede sağ hemitoraks bazalinde solunum sesleri azalmış ve perküsyonla matite saptanıyor. Hastaya sağ tüp torakostomi uygulanıyor ve hemen $1100\ mL$ taze kan drene oluyor. FAST (Odaklanmış Travma Sonografisi) incelemesinde perihepatik alanda serbest sıvı izleniyor. Agresif sıvı ve kan resüsitasyonuna rağmen hastanın kan basıncı $85/50\ mmHg$ üzerine çıkmıyor. Bu aşamada yapılması gereken en uygun müdahale hangisidir?