Kemik İliği Yetmezlikleri

65 soru

Soru 1Soru

1717 yaşında erkek hasta, son aylarda belirginleşen halsizlik, solukluk ve fırçalama ile olan diş eti kanaması şikayetleri ile başvuruyor. Öyküsünden çocukluğundan beri boy kısalığı nedeniyle takip edildiği öğreniliyor. Fizik muayenesinde; boy 152 cm152 \text{ cm} (<3<3. persentil), mikrosefali, ciltte yaygın sütlü kahve lekeleri (café-au-lait) ve bilateral baş parmak hipoplazisi saptanıyor. Laboratuvar bulguları aşağıda sunulmuştur:

ParametreDeğer
Hemoglobin8,2 g/dL8,2 \text{ g/dL}
MCV102 fL102 \text{ fL}
Retikülosit%0,3\%0,3
Lökosit2800/mm32800/\text{mm}^3
Trombosit35.000/mm335.000/\text{mm}^3

Periferik yaymada blast veya atipik hücre saptanmayan bu hastada kesin tanıya ulaşmak için yapılması gereken en spesifik test aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Diepoksibütan (DEB) ile uyarılmış kromozom kırık analizi

Cevap

Fanconi aplastik anemisi tanısını kesinleştirmek için diepoksibütan (DEB) ile uyarılmış kromozom kırık analizi yapılmalıdır.
Diepoksibütan (DEB) ile uyarılmış kromozom kırık analizi, Fanconi Aplastik Anemisi için altın standart tanı yöntemidir. Hastada sunulan pansitopeni, boy kısalığı, mikrosefali, café-au-lait lekeleri ve baş parmak anomalileri bu kalıtsal sendromun klasik klinik tablosudur.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguların sentezlenmesi
Hastada pansitopeni (HbHb, lökopeni, trombositopeni) ile birlikte boy kısalığı, baş parmak anomalisi ve deri bulguları mevcuttur.
Bu bulguların birlikteliği kalıtsal bir kemik iliği yetmezliği sendromu olan Fanconi Anemisini (FA) işaret eder.
2
Laboratuvar verilerinin yorumlanması
Retikülositopeninin eşlik ettiği makrositer (MCV>100 fLMCV > 100 \text{ fL}) pansitopeni tablosu kemik iliği üretim yetersizliğini doğrular.
FA'da makrositoz sıklıkla pansitopeniden aylar veya yıllar önce ortaya çıkan ilk laboratuvar bulgusudur.
3
Tanısal stratejinin belirlenmesi
DNA tamir mekanizmasındaki bozukluğu gösteren kromozomal instabilite testi seçilmelidir.
Diepoksibütan (DEB) veya mitomisin-C testi, FA hastalarının hücrelerinde normal bireylere göre belirgin artmış kromozom kırılmalarını göstererek kesin tanıyı sağlar.

Anahtar Kavram

Fanconi Aplastik Anemisi tanısal algoritması
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2Soru

34 yaşında erkek hasta, ani başlayan karın ağrısı ve karın şişliği şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Öyküsünde sabahları idrar renginin koyu olduğu, ancak gün içinde açıldığı öğreniliyor. Fizik muayenede skleralar ikterik, batın distandü ve hepatomegali mevcut. Laboratuvar tetkiklerinde; Hemoglobin: 9.2g/dL9.2\,g/dL, Lökosit: 3.100/mm33.100/mm^3, Trombosit: 85.000/mm385.000/mm^3, Retikülosit: %6\%6, LDH: 1250U/L1250\,U/L, Haptoglobin: <10mg/dL<10\,mg/dL (düşük) saptanıyor. Direkt Coombs testi negatif bulunuyor. Batın ultrasonografisinde hepatik venlerde trombüs izleniyor.

Bu hastada kesin tanıya ulaşmak için yapılması gereken en uygun tetkik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Akım sitometrisi ile CD55 ve CD59 düzeyleri

Cevap

Kesin tanı için yapılması gereken test, akım sitometrisi ile CD55 ve CD59 ekspresyonunun değerlendirilmesidir.
Hastada sunulan klinik tablo (intravasküler hemoliz, pansitopeni ve atipik yerleşimli venöz tromboz) Paroksismal Noktürnal Hemoglobinüri (PNH) için tipiktir. PNH, kök hücrelerde PIG-A gen mutasyonu sonucu gelişen, kompleman regülatör proteinleri olan CD55 ve CD59'un eksikliği ile giden bir hastalıktır. Bu eksiklik eritrositlerin kompleman aracılı lizise (hemoliz) ve trombositlerin aktivasyonuna (tromboz) yatkın hale gelmesine neden olur. Kesin tanı, periferik kanda akım sitometrisi (flow cytometry) ile bu yüzey antijenlerinin eksikliğinin gösterilmesiyle konur.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu analiz et
Genç erkek hasta, hemolitik anemi (LDH yüksek, haptoglobin düşük, retikülosit yüksek), pansitopeni, sabahları koyu idrar (hemoglobinüri) ve venöz tromboz (Budd-Chiari) ile başvuruyor.
Semptomların kombinasyonu spesifik bir hematolojik hastalığa işaret etmektedir.
2
Ayırıcı tanı yap
Hemoliz + Tromboz + Pansitopeni üçlüsü Paroksismal Noktürnal Hemoglobinüri (PNH) için karakteristiktir. Direkt Coombs negatifliği otoimmün hemolizi dışlar.
PNH, intravasküler hemoliz ve tromboz eğilimi ile giden edinsel bir kök hücre hastalığıdır.
3
Tanısal testi belirle
PNH tanısı, eritrosit ve granülositlerde GPI çıpasını kullanan proteinlerin (CD55 ve CD59) eksikliğinin akım sitometrisi ile gösterilmesiyle konur.
Tarihsel testler (Ham, sükroz lizis) yerini daha hassas olan akım sitometrisine bırakmıştır.

Anahtar Kavram

Paroksismal Noktürnal Hemoglobinüri (PNH); hemolitik anemi, pansitopeni ve tromboz (özellikle batın içi venler) triadı ile karakterizedir. Tanı akım sitometrisi ile konur.

İpuçları

1
Hastada hemokonsantrasyon veya hücre artışı değil, hücre yıkımı (hemoliz) ve eksikliği (pansitopeni) var.
2
Sabahları idrarın koyu olması (gece biriken asidozla artan hemoliz) ve pıhtılaşma bozukluğu anahtar bulgulardır.
3
Hücre yüzeyindeki 'koruyucu kalkanların' (CD55/CD59) eksikliği kompleman saldırısına neden olur.

Daha Fazla Pratik

PNH tedavisinde kullanılan ve terminal kompleman yolunu inhibe eden monoklonal antikorun (Eculizumab) etki mekanizmasını gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 3Soru

22 yaşında erkek hasta, bilinen Herediter Sferositoz tanısı ile takiplidir. Son üç gündür artan halsizlik, çarpıntı ve eforla gelen nefes darlığı şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenede cilt ve mukozalar ileri derecede soluk saptanırken, skleralarda ikter veya palpabl splenomegali izlenmiyor. Vital bulguları stabil olan hastanın laboratuvar tetkikleri aşağıdaki gibidir:

- Hemoglobin: 4.24.2 g/dL
- MCV: 8686 fL
- Lökosit: 7.2007.200/mm³
- Trombosit: 210.000210.000/mm³
- Retikülosit: %0.1\%0.1

Bu hastada etyolojiyi aydınlatmak amacıyla yapılan kemik iliği aspirasyonunda en olası mikroskobik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dev proeritroblastlar ve intranükleer viral inklüzyonlar

Cevap

Dev proeritroblastlar ve intranükleer viral inklüzyonlar
Hastada Herediter Sferositoz zemininde gelişen akut derin anemi ve retikülositopeni tablosu, 'Aplastik Kriz' tanısını koydurur. Bu durumun en sık nedeni Parvovirus B19 enfeksiyonudur. Parvovirus B19, kemik iliğinde eritroid projenitör hücreleri (özellikle proeritroblastları) enfekte ederek eritropoezi durdurur. Kemik iliği aspirasyonunda, eritroid seride belirgin azalma ile birlikte, viral sitopatik etkinin göstergesi olan dev proeritroblastlar (giant proerythroblasts) ve intranükleer eozinofilik inklüzyon cisimcikleri görülmesi tanısaldır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu analiz et
Herediter Sferositozlu bir hastada ani gelişen derin anemi (Hb: 4.2 g/dL) ve retikülositopeni (%0.1) mevcuttur. Lökosit ve trombositler normaldir.
Bu tablo, kronik hemolitik anemili hastalarda görülen 'Aplastik Kriz' ile uyumludur.
2
Ayırıcı tanıyı yap
Hemolitik krizde retikülositler yüksek olurdu; burada düşüktür. Megaloblastik krizde MCV yüksek olurdu. Aplastik anemide pansitopeni (tüm serilerde düşüş) olurdu.
İzole eritroid serinin baskılandığı bu durum Saf Kırmızı Hücre Aplazisidir (PRCA).
3
Etyolojik ajanı belirle ve morfolojik karşılığını bul
Herediter Sferositozda aplastik krizin en sık nedeni Parvovirus B19 enfeksiyonudur. Bu virüs eritroid öncülleri enfekte ederek 'Dev Proeritroblastlar' oluşumuna neden olur.
Parvovirus B19, kemik iliğinde eritroid seride duraklamaya ve karakteristik dev hücrelere yol açar.

Anahtar Kavram

Saf Kırmızı Hücre Aplazisi (PRCA) ve Parvovirus B19 İlişkisi
Soru 4Soru

3232 yaşında bir erkek hasta; diş etlerinde kendiliğinden başlayan kanamalar, deride morluklar ve son 11 aydır giderek artan halsizlik şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde konjonktivalar soluk; gövde ve ekstremitelerde yaygın peteşi ve ekimozlar izleniyor. Laboratuvar bulguları aşağıda verilmiştir:

- Hemoglobin: 7,27,2 g/dL
- MCV: 9090 fL
- Lökosit: 1.800/mm31.800/mm^3
- Mutlak nötrofil sayısı: 450/mm3450/mm^3
- Trombosit: 14.000/mm314.000/mm^3
- Retikülosit: %0,2\%0,2 (16.000/mm316.000/mm^3)

Periferik yaymada eritrositler normokrom normositer olup atipik hücre görülmemiştir. Bu klinik ve laboratuvar bulgularına sahip bir hastada aşağıdakilerden hangisinin saptanması, tanısal açıdan "Aplastik Anemi" olasılığını en çok azaltır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fizik muayenede 44 cm splenomegali saptanması

Cevap

Fizik muayenede belirgin splenomegali saptanması, aplastik anemi tanısından uzaklaşılmasına neden olan temel bulgudur.
Aplastik anemi (AA), kemik iliğinde hematopoetik kök hücrelerin azalmasıyla giden bir hastalıktır. AA tanısında fizik muayenede organomegali (splenomegali, hepatomegali) veya lenfadenopati saptanmaması karakteristiktir. Eğer pansitopenik bir hastada belirgin splenomegali saptanıyorsa, tanı öncelikle miyelodisplastik sendrom, lösemiler, lenfomalar, miyelofibrozis veya hipersplenizm (portal hipertansiyon vb.) gibi durumlara yönelmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar bulgularını analiz edin
Hastada normokrom normositer pansitopeni ve belirgin retikülositopeni saptanmıştır.
Bu tablo, üretimin azaldığı bir kemik iliği yetmezliğini (Aplastik Anemi, MDS vb.) işaret eder.
2
Aplastik anemi için karakteristik olmayan (negatif) bulguları hatırlayın
İdiopatik aplastik anemide organomegali (splenomegali, hepatomegali) ve lenfadenopati beklenmez.
Primer hastalık kemik iliği kök hücre yetmezliğidir; kemik iliğinde infiltrasyon veya konjestif bir süreç yoktur.
3
Seçenekleri ayırıcı tanı açısından değerlendirin
Splenomegali varlığı; lösemi, lenfoma, miyelofibrozis veya depo hastalıklarını düşündürür.
Aplastik anemi tanısı ile klinik olarak en çok çelişen bulgu organomegali varlığıdır.

Anahtar Kavram

Aplastik anemide organomegali yokluğu

Alternatif Yöntem

Ayırıcı tanıda 'Splenomegali' bulgusunu bir eleme kriteri olarak kullanmak. Pansitopeni + Splenomegali = Aplastik Anemi dışı nedenler.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 5Soru

2828 yaşında kadın hasta, son bir aydır giderek artan halsizlik, çabuk yorulma ve diş etlerinde fırçalama sonrası durmayan kanamalar şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde konjonktivalar soluk saptanırken, alt ekstremitelerde yaygın peteşi ve ekimozlar izleniyor. Yapılan sistemik muayenede lenfadenopati, hepatomegali veya splenomegali saptanmıyor. Laboratuvar bulguları aşağıda sunulmuştur:

ParametreDeğer
Hemoglobin7.2 g/dL7.2\text{ g/dL}
MCV92 fL92\text{ fL}
Lökosit2,400/mm32,400/\text{mm}^3
Mutlak Nötrofil Sayısı450/mm3450/\text{mm}^3
Trombosit16,000/mm316,000/\text{mm}^3
Retikülosit%0.4\%0.4

Bu hastada kesin tanıyı koymak için yapılması gereken en uygun tetkik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi

Cevap

Pansitopeni ve düşük retikülosit sayısı ile başvuran, organomegalisi olmayan hastada kesin tanıyı koymak için yapılması gereken altın standart tetkik kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisidir.
Kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi, aplastik anemi gibi kemik iliği yetmezliklerinde tanıyı kesinleştiren altın standart yöntemdir. Bu yöntemle kemik iliği sellüleritesinin azaldığı (hiposelüler ilik), yağ dokusunun arttığı ve anormal hücre (blast vb.) veya fibrozis olmadığı gösterilerek kesin tanı konur.

Adım Adım Çözüm

1
Hematolojik parametrelerin analizi
Hastada hemoglobin, lökosit (nötropeni ile) ve trombosit düşüklüğü (pansitopeni) mevcuttur.
Anemi, enfeksiyon riski ve kanama bulgularının kökenini anlamak için periferik kan sayımı temel veridir.
2
Kemik iliği yanıtının değerlendirilmesi
Retikülosit oranının %0.4\%0.4 (düşük) olması kemik iliğinin yetersiz yanıt verdiğini gösterir.
Düşük retikülosit, periferik yıkımdan ziyade üretimsel bir yetmezliği (hipoproliferatif süreci) işaret eder.
3
Tanısal yöntemin seçilmesi
Fizik muayenede organomegali olmaması infiltratif süreçleri (lösemi gibi) ikinci plana iterken, aplastik anemi şüphesini güçlendirir.
Kemik iliği sellüleritesini doğrudan görmek ve tanı koymak için biyopsi altın standarttır.

Anahtar Kavram

Pansitopeni ve hipoproliferatif (düşük retikülositli) anemilerde kesin tanı için kemik iliği biyopsisi gereklidir.

Daha Fazla Pratik

Aplastik anemi tanısı konulan genç bir hastada HLA uygun kardeş varlığında en uygun tedavi yaklaşımı nedir?
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 6Soru

Rutin kontrolleri sırasında derin anemi saptanan 56 yaşında kadın hastanın fizik muayenesinde solukluk dışında patolojik bulgu izlenmiyor. Tam kan sayımında hemoglobin 6.8 g/dL6.8\text{ g/dL}, lökosit 6.200/mm36.200/\text{mm}^3, trombosit 245.000/mm3245.000/\text{mm}^3 ve MCV 86 fL86\text{ fL} olarak ölçülüyor. Periferik yaymada normokrom normositer eritrositler görülürken, retikülosit sayımı %0.1 (düzeltilmiş) olarak bulunuyor. Kemik iliği aspirasyonunda miyeloid ve megakaryositik serilerin normal olduğu, ancak eritroid öncüllerde tama yakın yokluk (eritroblastopeni) dikkati çekiyor. Bu klinik tabloya en sık eşlik etmesi beklenen patoloji aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Timoma

Cevap

Timoma
Hastadaki izole anemi, retikülositopeni ve kemik iliğinde selektif eritroid aplazi bulguları Saf Kırmızı Hücre Aplazisi (PRCA) tanısını koydurur. Erişkinlerde edinsel PRCA vakalarının önemli bir kısmı (%10-15) timoma ile ilişkilidir. Hatta timomalı hastaların yaklaşık %5'inde PRCA gelişebilir. Bu nedenle PRCA tanısı alan her hastada toraks görüntülemesi ile timoma araştırılmalıdır. Doğru cevap Timoma seçeneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın laboratuvar bulgularını analiz et.
İzole anemi (Hb düşük, WBC ve Plt normal), retikülositopeni (%0.1) ve kemik iliğinde sadece eritroid serinin yokluğu (eritroblastopeni) saptanmıştır.
Bu bulgular 'Saf Kırmızı Hücre Aplazisi' (PRCA) tanısını koydurur.
2
Tanımlanan hastalığın etiyolojisindeki ilişkili durumları hatırla.
Edinsel PRCA; timoma, lenfoproliferatif hastalıklar (KLL), parvovirus B19 enfeksiyonu ve bazı ilaçlarla ilişkilidir.
Etiyolojiyi belirlemek hem tanısal yaklaşım hem de tedavi için kritiktir.
3
Seçenekler arasındaki en güçlü ilişkiyi belirle.
Timoma, erişkinlerde edinsel PRCA ile en sık ilişkilendirilen solid tümördür (vakaların %10-15'i).
Diğer seçeneklerdeki tümörler PRCA ile tipik bir birliktelik göstermez.

Anahtar Kavram

Saf Kırmızı Hücre Aplazisi (PRCA) ve Timoma İlişkisi

İpuçları

1
Hastada lökosit ve trombosit sayıları normal iken sadece kırmızı kan hücresi üretiminde bir duraklama (aplazisi) mevcuttur.
2
Bu tablo 'Saf Kırmızı Hücre Aplazisi' (PRCA) olarak adlandırılır ve sıklıkla ön mediastende yerleşen bir tümörle birliktelik gösterir.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 7Soru

45 yaşında erkek hasta, son 1 aydır giderek artan halsizlik ve solukluk şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde konjonktivalar soluk saptanırken; hepatosplenomegali, peteşi-purpura veya lenfadenopati saptanmıyor. Yapılan laboratuvar incelemesinde:

- Hemoglobin: 7.5 g/dL7.5\text{ g/dL}
- MCV: 90 fL90\text{ fL}
- Retikülosit: %0.2\%0.2
- Beyaz küre (WBC): 7.200/mm37.200\text{/mm}^3
- Trombosit: 310.000/mm3310.000\text{/mm}^3

Kemik iliği aspirasyon ve biyopsisinde; miyeloid seri ve megakaryositlerin normal olduğu, ancak eritroid öncüllerin ileri derecede azaldığı (eritroblastopeni) görülüyor. Bu hastada altta yatan etiyolojik nedeni saptamak amacıyla yapılması gereken en öncelikli tetkik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toraks BT

Cevap

Timoma ile olan güçlü ilişkisi nedeniyle Saf Eritroid Aplazisi (PRCA) tanısı alan her erişkin hastada ilk basamakta Toraks BT istenmelidir.
Laboratuvar bulgularında izole normokrom normositer anemi ve belirgin retikülositopeni saptanan, kemik iliğinde ise sadece eritroid serinin baskılandığı görülen hastada tanı 'Saf Eritroid Aplazisi'dir (PRCA). Erişkinlerde edinsel PRCA olgularının yaklaşık %1015\%10-15'inde timoma eşlik etmektedir. Bu nedenle, mediastinal kitleyi (timoma) dışlamak amacıyla Toraks BT veya MR görüntülemesi tanısal yaklaşımın ilk ve en önemli basamağıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Laboratuvar değerlerini analiz et.
Düşük hemoglobin ve çok düşük retikülosit oranı, üretimin durduğunu (arejenere anemi) gösterir. Lökosit ve trombositlerin normal olması izole bir tutuluma işaret eder.
Anemi tipini (rejeneratif vs. arejeneratif) belirlemek için retikülosit kritik öneme sahiptir.
2
Kemik iliği bulgularını yorumla.
Miyeloid ve megakaryositik serinin korunup sadece eritroid serinin yokluğu 'Saf Eritroid Aplazisi' (Pure Red Cell Aplasia) tanısını koydurur.
Pansitopeni yapan aplastik anemiden ayrım yapmak için kemik iliği incelenmelidir.
3
Erişkin hastada etiyolojik ilişkileri değerlendir.
Edinsel PRCA olgularında en sık eşlik eden paraneoplastik durum timomadır.
Tedavi edilebilir bir neden olan timomanın dışlanması yönetim için zorunludur.

Anahtar Kavram

Saf eritroid aplazisi (PRCA) ve Timoma birlikteliği.
Soru 8Soru

17 yaşında erkek hasta, yaklaşık 8 hafta önce sarılık, bulantı ve halsizlik şikayetleriyle başvurmuş, akut hepatit tanısı alarak izlenmiştir. O dönemde viral serolojik testleri (Hepatit A, B, C) negatif saptanan hastanın karaciğer enzimleri destek tedavisiyle gerilemiştir. Hasta şu anda giderek artan halsizlik, burun kanaması ve gövdesinde yaygın morluklar nedeniyle tekrar başvuruyor. Fizik muayenede solukluk ve alt ekstremitelerde peteşiler izleniyor, organomegali saptanmıyor. Laboratuvar tetkiklerinde Hemoglobin: 7.2 g/dL, MCV: 94 fL, Lökosit: 1.200/mm³, Nötrofil: 350/mm³, Trombosit: 14.000/mm³ ve Retikülosit: %0.1 olarak bulunuyor. Periferik yaymada atipik hücre görülmüyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hepatit ilişkili aplastik anemi

Cevap

Hepatit ilişkili aplastik anemi
Hastada pansitopeni (anemi, lökopeni, trombositopeni) ve düşük retikülosit yanıtı olması kemik iliği yetmezliğini gösterir. Öyküdeki en kritik ipucu, 2-3 ay önce geçirilmiş ve kendiliğinden düzelmiş, viral belirteçleri negatif olan akut hepatit tablosudur. Bu durum, 'Hepatit ilişkili aplastik anemi' sendromu için klasiktir. Genellikle non-A, non-B, non-C hepatit olarak tanımlanan bu tablodan sonra, iyileşme döneminde ağır aplastik anemi gelişebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın klinik ve laboratuvar bulgularını analiz et.
Hb, Lökosit ve Trombosit düşük (Pansitopeni), Retikülosit düşük (Yanıt yok).
Kemik iliği yetmezliği tablosunu doğrulamak için.
2
Öyküdeki zamanlamayı ve tetikleyici faktörü değerlendir.
2 ay önce geçirilmiş seronegatif (non-A, non-B, non-C) akut hepatit öyküsü mevcut.
Etyolojiyi belirlemek için.
3
Ayırıcı tanıları dışla.
Pansitopeni olduğu için Saf Kırmızı Hücre Aplazisi elenir. Yaş ve akut başlangıç MDS'den uzaklaştırır. Anomalilerin olmaması Fankoni'den uzaklaştırır.
En olası tanıya ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Hepatit ilişkili aplastik anemi, genellikle seronegatif bir akut hepatit atağını takiben 2-3 ay içinde gelişen ve sıklıkla ağır seyreden bir kemik iliği yetmezliği tablosudur.
Soru 9Soru

1919 yaşında erkek hasta, son 33 haftadır artan halsizlik, solukluk ve bacaklarında oluşan kırmızı lekeler (peteşiler) şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde solukluk ve alt ekstremitelerde yaygın peteşiler saptanıyor; hepatosplenomegali veya lenfadenopati izlenmiyor. Yapılan laboratuvar tetkikleri aşağıdadır:

TetkikSonuç
Hemoglobin6,2 g/dL6,2\text{ g/dL}
MCV94 fL94\text{ fL}
Lökosit1.500/mm31.500/\text{mm}^3
Mutlak Nötrofil Sayısı350/mm3350/\text{mm}^3
Trombosit12.000/mm312.000/\text{mm}^3
Retikülosit%0,1\%0,1

Kemik iliği biyopsisinde sellülarite %15\%15 saptanmış olup hematopoetik hücrelerde belirgin azalma ve yağ dokusunda artış izlenmiştir. HLA tam uyumlu kardeşi olduğu belirlenen bu hasta için en uygun küratif tedavi yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Allojenik hematopoetik kök hücre nakli

Cevap

Allojenik hematopoetik kök hücre nakli
Hastanın klinik ve laboratuvar bulguları (pansitopeni, hiposellüler ilik) 'Ağır Aplastik Anemi' kriterlerini karşılamaktadır. 1919 yaşında olması ve HLA tam uyumlu kardeş donörünün bulunması, hastayı doğrudan allojenik hematopoetik kök hücre nakli aday yapar. Bu yaklaşım, bu yaş grubunda en yüksek kür potansiyeline sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Laboratuvar verilerini Camitta kriterlerine göre değerlendir.
Nötrofil < 500/mm3500/\text{mm}^3, Trombosit < 20.000/mm320.000/\text{mm}^3 ve Retikülosit < %1\%1 olması nedeniyle tablo 'Ağır Aplastik Anemi' (AAA) olarak tanımlanır.
Tedavi protokolünü belirlemek için hastalığın şiddetini sınıflandırmak gerekir.
2
Hastanın yaşını ve donör durumunu analiz et.
Hasta 1919 yaşında (genç) ve HLA tam uyumlu kardeşi mevcuttur.
Aplastik anemide küratif tedavi seçimi yaş ve donör varlığına göre yapılır.
3
Algoritmaya göre uygun tedaviyi seç.
Genç yaş (<40<40 yaş) ve HLA uyumlu kardeş donör varlığında ilk seçenek Allojenik Hematopoetik Kök Hücre Nakli'dir.
Bu grup hastada nakil, immünsüpresif tedaviye göre daha yüksek sağkalım ve kür şansı sunar.

Anahtar Kavram

Ağır Aplastik Anemide tedavi seçimi hastanın yaşı ve uygun HLA kardeş donör varlığına göre yapılır; genç hastalarda uygun donör varsa kök hücre nakli önceliklidir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 10Soru

5252 yaşında erkek hasta, son iki aydır giderek artan halsizlik ve vücudunda kendiliğinden oluşan morluklar şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde konjonktivaları soluk saptanan hastanın alt ekstremitelerinde peteşiler izleniyor; organomegali veya lenfadenopati saptanmıyor. Yapılan tetkiklerinde Hemoglobin: 7.57.5 g/dL, lökosit: 1,8001,800 /mm³ (mutlak nötrofil sayısı: 400400 /mm³), trombosit: 15,00015,000 /mm³ ve düzeltilmiş retikülosit sayısı: %0.3\%0.3 (18,00018,000 /mm³) olarak bulunuyor. Kemik iliği biyopsisinde %15\%15 selülerite, artmış yağ dokusu izleniyor ve anormal hücre artışı saptanmıyor. HLA doku tiplemesinde hastaya uygun akraba içi tam uyumlu verici saptanmıyor.

Bu hasta için en uygun ilk basamak tedavi yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Antitimosit globülin + Siklosporin

Cevap

Ağır aplastik anemi tanısı alan, 5050 yaş üzerinde olan veya uygun akraba içi vericisi bulunmayan hastalarda en uygun ilk basamak tedavi antitimosit globülin (ATG) ve siklosporin kombinasyonudur.
Antitimosit globülin ve siklosporin kombinasyonu, vericisi olmayan AAA hastalarında T-hücre aracılı hematopoetik kök hücre baskılanmasını kırarak hematolojik düzelme sağlayan temel tedavidir.

Adım Adım Çözüm

1
Tanının belirlenmesi
Ağır Aplastik Anemi (AAA)
Kemik iliği selüleritesinin %25'in altında olması ve eşlik eden mutlak nötrofil sayısının < 500, trombosit sayısının < 20,000 ve retikülosit sayısının < 20,000 olması AAA kriterlerini karşılar.
2
Tedavi seçimi için hasta yaşı ve verici durumunun değerlendirilmesi
İmmünsüpresif Tedavi Endikasyonu
Genç hastalarda (<4050<40-50 yaş) HLA uyumlu kardeş verici varsa ilk seçenek kök hücre naklidir; ancak verici yoksa veya hasta ileri yaştaysa immünsüpresif tedavi tercih edilir.
3
Standart immünsüpresif rejimin belirlenmesi
ATG + Siklosporin
Bu kombinasyon, AAA hastalarında en yüksek yanıt oranlarını sağlayan standart ilk basamak farmakolojik yaklaşımdır.

Anahtar Kavram

Ağır Aplastik Anemi Tedavi Algoritması

İpuçları

1
Hastanın pansitopeni ve hiposelüler iliği 'Ağır Aplastik Anemi' (AAA) kriterlerini tam olarak karşılıyor.
2
AAA tedavisinde iki ana yol vardır: Kök hücre nakli ve immünsüpresif tedavi. Seçim genellikle yaşa ve verici varlığına bağlıdır.

Daha Fazla Pratik

AAA kriterlerini (Camitta kriterleri) ve tedaviye Eltrombopag eklenmesinin güncel yaklaşımdaki yerini gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 11Soru

Kronik böbrek hastalığı nedeniyle 22 yıldır haftada 33 kez subkutan eritropoetin (EPO) tedavisi alan 5454 yaşında erkek hastada, son 11 aydır belirginleşen halsizlik ve nefes darlığı şikayetleri üzerine yapılan incelemelerde derin anemi saptanıyor. Hastanın son laboratuvar bulguları aşağıdadır:

ParametreSonuç
Hemoglobin5.8 g/dL5.8 \text{ g/dL}
MCV90 fL90 \text{ fL}
Retikülosit%0.1\%0.1 (6.000/mm36.000/\text{mm}^3)
Lökosit (WBC)6.200/mm36.200/\text{mm}^3
Trombosit240.000/mm3240.000/\text{mm}^3

Hastanın kemik iliği aspirasyon ve biyopsisinde hücresellik %40\%40 saptanmış olup; miyeloid ve megakaryositer seriler normal, ancak eritroid öncülleri %0.5\%0.5'in altında bulunmuştur. Bu hastanın yönetimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi en uygundur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eritropoetin tedavisini tamamen kesip immünsüpresif tedaviye başlamak

Cevap

Eritropoetin tedavisini tamamen kesip immünsüpresif tedaviye başlamak en uygun yaklaşımdır.
Saf eritroid aplazisi (PRCA), kemik iliğinde eritroid öncüllerinin seçici yokluğu ile karakterize bir kemik iliği yetmezliği tablosudur. Kronik böbrek yetmezliği olan hastalarda, özellikle subkutan yolla uygulanan eritropoetin preparatlarına karşı nötralizan antikorlar gelişebilir. Bu antikorlar hem ilaç olarak verilen hem de endojen üretilen eritropoetini bağlayarak eritropoezi tamamen durdurur. Tedavide temel kural, tüm eritropoetin ürünlerinin derhal kesilmesidir. Çünkü antikorlar tüm preparatlar ile çapraz reaksiyon gösterir. Antikor düzeylerini düşürmek ve eritroid üretimi tekrar başlatmak için siklosporin, kortikosteroidler veya antitimosit globulin (ATG) gibi immünsüpresif tedaviler kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1
Laboratuvar bulgularının analizi
Derin normositer anemi, ciddi retikülositopeni (<10.000/mm3< 10.000/\text{mm}^3), normal lökosit ve trombosit sayısı saptandı.
Aneminin tipini ve diğer serilerin tutulup tutulmadığını belirlemek için gereklidir.
2
Kemik iliği bulgularının yorumlanması
İzole eritroid seri yokluğu (Saf Eritroid Aplazi) saptandı.
Pansitopeni yapan nedenleri (Aplastik Anemi gibi) dışlamak ve tanıyı doğrulamak için gereklidir.
3
Etiyolojik ilişkilendirme
Subkutan EPO kullanımı ile gelişen anti-EPO antikorlarına bağlı saf eritroid aplazisi tanısı kondu.
Özellikle subkutan kullanımda gelişen nötralizan antikorlar bu tabloya yol açar.
4
Tedavi planının oluşturulması
EPO kesimi ve immünsüpresif tedavi (Siklosporin, Steroid veya ATG) kararı verildi.
Antikorların çapraz reaksiyonu nedeniyle tüm EPO ürünleri kontrendikedir.

Anahtar Kavram

Eritropoetin (EPO) tedavisine bağlı gelişen Saf Eritroid Aplazisi (PRCA) ve yönetimi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 12Soru

54 yaşında kadın hasta, son 3 aydır giderek artan halsizlik, çarpıntı ve eforla gelen nefes darlığı yakınmalarıyla polikliniğe başvuruyor. Özgeçmişinde bilinen bir kronik hastalık öyküsü bulunmuyor. Fizik muayenede deri ve mukozalarda belirgin solukluk saptanıyor; lenfadenopati veya hepatosplenomegali izlenmiyor.

Yapılan laboratuvar tetkiklerinde:
- Hemoglobin: 6.2 g/dL
- MCV: 91 fL
- Lökosit: 7.800/mm³
- Trombosit: 265.000/mm³
- Düzeltilmiş Retikülosit: %0.1

olarak bulunuyor. Periferik yaymada eritrosit morfolojisi normal olup, atipik hücre görülmüyor. Kemik iliği aspirasyon ve biyopsisinde selülarite normal sınırlarda izlenmekle birlikte, eritroid seride tama yakın yokluk (saf eritroid aplazi) saptanıyor; miyeloid ve megakaryositik serilerin maturasyonu normal olarak değerlendiriliyor.

Bu hastada etyolojiyi aydınlatmak amacıyla öncelikle planlanması gereken görüntüleme tetkiki aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toraks bilgisayarlı tomografisi

Cevap

Toraks bilgisayarlı tomografisi
Hastadaki bulgular (izole anemi, düşük retikülosit, kemik iliğinde izole eritroid öncü hücre yokluğu) Saf Kızıl Hücre Aplazisi (PRCA) ile uyumludur. Edinsel PRCA'nın en önemli sekonder nedenlerinden biri Timoma'dır. Bu nedenle, PRCA tanısı alan her hastada mediastinal bir kitleyi araştırmak için Toraks Bilgisayarlı Tomografisi (BT) çekilmesi standart yaklaşımdır. Timomanın rezeksiyonu hastaların önemli bir kısmında aneminin düzelmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın klinik ve laboratuvar bulgularını analiz et
İzole derin anemi (Hb 6.2), retikülositopeni (%0.1), normal lökosit ve trombosit sayıları mevcut. Kemik iliğinde sadece eritroid serinin yokluğu görülüyor.
Bu tablo 'Edinsel Saf Kızıl Hücre Aplazisi' (Pure Red Cell Aplasia - PRCA) tanısını koydurur.
2
Tanımlanan hastalığın etyolojik ilişkilerini sorgula
Edinsel PRCA olgularının önemli bir kısmı (%10-50 arası serilere göre değişir) Timoma ile ilişkilidir.
Timoma, PRCA'nın en sık görülen ve tedavi edilebilir paraneoplastik nedenidir.
3
En uygun görüntüleme yöntemini seç
Mediastendeki bir kitleyi (timoma) ekarte etmek için Toraks BT gereklidir.
Timomanın tespiti ve çıkarılması, aneminin düzelmesini sağlayabilir.

Anahtar Kavram

Saf Kızıl Hücre Aplazisi (PRCA) ve Timoma İlişkisi

İpuçları

1
Hastada diğer kan serileri (lökosit, trombosit) normalken sadece kırmızı kan hücreleri üretilememektedir.
2
Bu tablo Saf Kızıl Hücre Aplazisi (PRCA) olarak adlandırılır.
3
PRCA vakalarının önemli bir kısmı mediastinal bir kitle ile ilişkilidir.

Daha Fazla Pratik

Saf Kızıl Hücre Aplazisi'nin viral etyolojisinde rol oynayan Parvovirus B19 enfeksiyonunun tanısal yöntemleri çalışılabilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 13Soru

20 yaşında erkek hasta, son bir haftadır diş etlerinde kanama, halsizlik ve efor dispnesi şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde aşağıdaki sonuçlar saptanıyor:

ParametreSonuçReferans Aralığı
Hemoglobin7,47,4 g/dL13,517,513,5 - 17,5
Lökosit1.2001.200/mm³4.00010.0004.000 - 10.000
Mutlak Nötrofil Sayısı180180/mm³1.5007.0001.500 - 7.000
Trombosit14.00014.000/mm³150.000450.000150.000 - 450.000
Mutlak Retikülosit Sayısı12.00012.000/mm³50.000100.00050.000 - 100.000
Kemik İliği Sellülaritesi%\% 1010%\% 4040 - \% 60$

Kemik iliği aspirasyon ve biyopsisinde morfolojik olarak belirgin displazi izlenmiyor, sitogenetik incelemede anomali saptanmıyor ve akım sitometrik incelemede PNH klonuna rastlanmıyor. HLA doku tiplemesinde tam uyumlu kardeş donörü bulunmayan bu hasta için en uygun ilk basamak tedavi yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: At kaynaklı antitimosit globulin (ATG), siklosporin ve eltrombopag kombinasyonu

Cevap

At kaynaklı antitimosit globulin (ATG), siklosporin ve eltrombopag kombinasyonu bu hasta için en uygun yaklaşımdır.
Hastada mutlak nötrofil sayısının 200200/mm³'ün altında olması 'Çok Ağır Aplastik Anemi' kriteridir. Genç bir hastada tam uyumlu kardeş donörü yoksa, At kaynaklı ATG ve siklosporine eltrombopag eklenmesi (RACE çalışması verileri uyarınca) en yüksek tam yanıt oranlarını sağlayan standart ilk basamak tedavidir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın hematolojik parametrelerini Camitta kriterlerine göre değerlendir.
Nötrofil < 200/mm³, Trombosit < 20.000/mm³, Retikülosit < %1 ve sellülarite < %25 olduğu için 'Çok Ağır Aplastik Anemi' (vSAA) tanısı konur.
Tedavi kararını belirlemek için hastalığın şiddetini (Ağır vs Çok Ağır) sınıflandırmak gerekir.
2
Hastanın yaşına ve donör durumuna göre tedavi hiyerarşisini belirle.
Genç hasta (20 yaş) ve tam uyumlu kardeş donörü yok.
Gençlerde tam uyumlu kardeş varsa ilk seçenek nakildir; yoksa immünsüpresif tedavi (IST) önceliklidir.
3
İmmünsüpresif tedavi ajanlarını güncel rehberlere göre seç.
At kaynaklı ATG'nin tavşana üstünlüğü ve Eltrombopag eklenmesinin yanıt oranlarını artırdığı bilgisi uygulanır.
At kaynaklı ATG + Siklosporin + Eltrombopag (üçlü tedavi), güncel standart bakımdır.

Anahtar Kavram

Çok Ağır Aplastik Anemi (vSAA) tanılı ve kardeş donörü olmayan genç hastalarda, At kaynaklı ATG içeren üçlü immünsüpresif tedavi protokolü en etkin ilk basamak yaklaşımdır.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 14Soru

4040 yaşında kadın hasta, son 22 aydır giderek artan halsizlik, solukluk ve bacaklarında yeni oluşan morluklar şikayetiyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenesinde konjonktivalar soluk, alt ekstremitelerde yaygın peteşi ve ekimozlar saptanıyor; ancak splenomegali veya lenfadenopati saptanmıyor. Laboratuvar incelemesinde:

TetkikSonuçReferans Aralığı
Hemoglobin7,47,4 g/dL1212-1616
MCV9494 fL8080-100100
Retikülosit%\% 0,10,1%\% 0,50,5-1,51,5
Lökosit (WBC)2.1002.100/mm3^34.0004.000-10.00010.000
Mutlak Nötrofil800800/mm3^31.5001.500-7.5007.500
Trombosit (PLT)18.00018.000/mm3^3150.000150.000-450.000450.000

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına sahip hastada, kesin tanı amacıyla yapılan kemik iliği biyopsisinde aşağıdakilerden hangisinin görülmesi en olasıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hiposellüler ilik ve hematopoetik hücrelerin yerini alan yağ dokusu artışı

Cevap

Hiposellüler ilik ve hematopoetik hücrelerin yerini alan yağ dokusu artışı
Hastanın klinik tablosundaki pansitopeni ve laboratuvardaki düşük retikülosit sayısı (eritrosit üretiminin durması), tabloyu bir kemik iliği yetmezliği olan aplastik anemiye yönlendirir. Aplastik anemide kemik iliği selülaritesi %\% 2525'in altına iner ve hematopoetik dokunun yerini yağ hücreleri alır. Bu bulgu hastalığın patognomonik biyopsi bulgusudur.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar verilerinin analizi
Hastada pansitopeni (anemi, lökopeni, trombositopeni) mevcut ve retikülosit sayısı belirgin şekilde düşük (hipoproliferatif anemi).
Ayırıcı tanıda kemik iliği üretim yetersizliği mi yoksa periferik yıkım mı olduğunu anlamak için retikülosit kritik öneme sahiptir.
2
Fizik muayene bulgularının değerlendirilmesi
Splenomegali ve lenfadenopati saptanmaması.
Organomegali olmaması, primer kemik iliği yetmezliğini (Aplastik Anemi) lösemi veya miyelofibrozis gibi durumlardan ayırmada yardımcıdır.
3
Altın standart tanı yönteminin belirlenmesi
Kesin tanı kemik iliği biyopsisi ile konur.
Aplastik anemi tanısı için kemik iliğinin hiposellüler olması ve selülaritenin yerini yağ dokusunun alması şarttır.

Anahtar Kavram

Aplastik Anemi Tanı Kriterleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 15Soru

4242 yaşında erkek hasta, son 11 aydır giderek artan halsizlik, efor dispnesi ve vücudunda kendiliğinden oluşan morluklar şikayetiyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenesinde konjonktivalar soluk, alt ekstremitelerde yaygın peteşi ve purpuralar saptanıyor. Organomegali veya lenfadenopati saptanmayan hastanın laboratuvar bulguları aşağıdadır:

ParametreSonuçReferans Değerler
Hemoglobin7.2g/dL7.2 \, g/dL1317g/dL13-17 \, g/dL
Lökosit2.400/mm32.400/mm^34.00010.000/mm34.000-10.000/mm^3
Mutlak Nötrofil900/mm3900/mm^31.5007.000/mm31.500-7.000/mm^3
Trombosit18.000/mm318.000/mm^3150.000450.000/mm3150.000-450.000/mm^3
Retikülosit%0.3\%0.3%0.51.5\%0.5-1.5
MCV94fL94 \, fL80100fL80-100 \, fL

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına sahip hastada kesin tanı için yapılması gereken en uygun tetkik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi

Cevap

Kesin tanı için kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi yapılmalıdır.
Hastada saptanan normositik pansitopeni ve düşük retikülosit yanıtı, kemik iliği üretiminde bir sorun olduğunu (kemik iliği yetmezliği) düşündürmektedir. Fizik muayenede organomegali bulunmaması aplastik anemi olasılığını artırır. Bu durumda kemik iliğinin selülaritesini değerlendirmek, yağ dokusuyla yer değiştirdiğini görmek ve diğer infiltratif hastalıkları (lösemi, MDS, myelofibroz) dışlamak için kemik iliği aspirasyon ve biyopsisi yapılması zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Laboratuvar verilerini analiz et.
Düşük Hemoglobin, Lökosit ve Trombosit değerleri ile pansitopeni saptandı.
Kemik iliği yetmezliği ayırıcı tanısında ilk adım pansitopeninin varlığını doğrulamaktır.
2
Kemik iliği yanıtını değerlendir.
Retikülosit sayısının (%.0.3\%.0.3) düşük olduğu görüldü.
Düşük retikülosit yanıtı, pansitopeninin periferik yıkım yerine kemik iliği üretim yetersizliğinden kaynaklandığını gösterir.
3
Kesin tanı yöntemini belirle.
Kemik iliği aspirasyon ve biyopsisi yapılmasına karar verildi.
Aplastik anemide altın standart tanı yöntemi, ilikteki hiposellülariteyi ve yağ dokusu artışını gösteren kemik iliği biyopsisidir.

Anahtar Kavram

Aplastik anemi tanısında altın standart yöntem kemik iliği biyopsisidir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 16Soru

65 yaşında kadın hasta, son 3 aydır giderek artan halsizlik ve çabuk yorulma şikayetleriyle polikleniğe başvuruyor. Fizik muayenede deri ve konjonktivalarda solukluk saptanıyor, organomegali veya lenfadenopati izlenmiyor. Tam kan sayımında Hemoglobin: 6.2 g/dL, MCV: 90 fL, Lökosit: 7.200/mm³ ve Trombosit: 280.000/mm³ olarak bulunuyor. Düzeltilmiş retikülosit oranı %0.1 saptanıyor. Yapılan kemik iliği biyopsisinde selülarite normal olup, miyeloid ve megakaryositik serilerin normal olduğu, ancak eritroid seride tam yokluk (saf kırmızı dizi aplazisi) olduğu görülüyor. Bu hastada etyolojiyi belirlemek amacıyla istenmesi gereken en uygun görüntüleme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toraks bilgisayarlı tomografisi

Cevap

Toraks bilgisayarlı tomografisi
Vaka, klasik bir Edinsel Saf Kırmızı Dizi Aplazisi (PRCA) tablosudur. PRCA; normositik normokrom anemi, retikülositopeni ve kemik iliğinde eritroid öncüllerin seçici yokluğu ile karakterize nadir bir kemik iliği yetmezliğidir. Lökosit ve trombosit serileri korunmuştur. Yetişkinlerde PRCA saptandığında akla gelmesi gereken ilk ve en önemli eşlikçi hastalık Timoma'dır. Hastaların önemli bir kısmında timomektomi sonrası anemi düzeldiği için, tanı anında mediastenin görüntülenmesi (Toraks BT) standart yaklaşımdır.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın hematolojik tablosunu tanımla
İzole derin anemi, retikülositopeni ve kemik iliğinde sadece eritroid serinin yokluğu (diğer seriler normal).
Bu bulgular 'Edinsel Saf Kırmızı Dizi Aplazisi' (Pure Red Cell Aplasia - PRCA) tanısını koydurur.
2
Yetişkinlerde PRCA'nın en sık sekonder nedenini belirle
Timoma (Thymoma).
PRCA tanısı alan her yetişkin hastada mutlaka Timoma araştırılmalıdır, çünkü timomektomi ile anemi düzelebilir.
3
Bu nedeni saptamak için uygun tetkiki seç
Toraks bilgisayarlı tomografisi (BT).
Mediastendeki kitleleri (timoma) en iyi gösteren görüntüleme yöntemidir.

Anahtar Kavram

Saf Kırmızı Dizi Aplazisi (PRCA) ve Timoma İlişkisi

İpuçları

1
Hastada lökosit ve trombositler normal, sadece kırmızı kan hücresi üretiminde bir duraklama (aplazi) var.
2
Bu hastalık 'Saf Kırmızı Dizi Aplazisi'dir ve göğüs boşluğundaki bir organın tümörüyle yakından ilişkilidir.
3
Timus bezi tümörleri (Timoma) bu hastalığın en sık görülen paraneoplastik nedenidir.

Daha Fazla Pratik

Parvovirus B19 enfeksiyonuna bağlı geçici aplastik kriz ile kronik PRCA ayrımını gözden geçiriniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 17Soru

99 yaşında bir kız çocuğu; gelişme geriliği, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları ve vücudundaki koyu renkli lekeler nedeniyle getirilmiştir. Fizik muayenesinde boyunun yaş grubuna göre oldukça kısa olduğu (<3.<3. persentil), mikroftalmi ve sol el başparmağında yapısal anomali saptanmıştır. Laboratuvar tetkiklerinde hemoglobin 7,87,8 g/dLg/dL, MCVMCV 104104 fLfL, lökosit 1.800/mm31.800/mm^3 ve trombosit 32.000/mm332.000/mm^3 olarak saptanmıştır. Bu klinik verilere göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fanconi anemisi

Cevap

Fanconi anemisi
Fanconi anemisi, DNA tamir defekti sonucu gelişen, otozomal resesif geçişli bir hastalıktır. Klinik tabloda ilerleyici kemik iliği yetmezliğine (pansitopeni) ek olarak boy kısalığı, başparmak ve radius anomalileri, mikroftalmi ve hiperpigmente cilt lekeleri tipik olarak bir arada bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Hastadaki fiziksel anomaliler ve büyüme geriliği değerlendirilir.
Boy kısalığı, mikroftalmi ve başparmak anomalisi (bifid/hipoplastik) saptandı.
Bu bulgular kalıtsal kemik iliği yetmezliği sendromlarını akla getirir.
2
Laboratuvar verileri ve kan sayımı sonuçları analiz edilir.
Düşük hemoglobin, lökosit ve trombosit değerleri ile pansitopeni tablosu doğrulandı.
Kemik iliği yetmezliğinin hematolojik boyutu belirlenmiş olur.
3
Klinik ve laboratuvar bulguları birleştirilerek ayırıcı tanı yapılır.
Pansitopeni + İskelet anomalileri + Boy kısalığı birlikteliği Fanconi anemisini işaret eder.
Fanconi anemisi, kalıtsal pansitopenilerin en sık görülen nedenidir.

Anahtar Kavram

Fanconi anemisi, pansitopeniye eşlik eden boy kısalığı, başparmak anomalileri ve cilt bulguları (café-au-lait lekeleri) ile karakterize en sık kalıtsal aplastik anemi nedenidir.

Daha Fazla Pratik

Fanconi anemisi tanısını doğrulamak için altın standart test olan Diepoksibütan (DEB) veya Mitomisin C (MMC) ile indüklenen 'kromozom kırılma testi' konusunu gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 18Soru

3838 yaşında bir kadın hasta, son birkaç haftadır giderek artan halsizlik, çabuk yorulma ve bacaklarında kendiliğinden oluşan morluklar şikayetiyle başvuruyor. Hastanın fizik muayenesinde belirgin konjonktival solukluk ve her iki alt ekstremitede çok sayıda peteşi ve ekimoz saptanıyor; organomegali veya lenfadenopati izlenmiyor. Yapılan laboratuvar tetkikleri aşağıda sunulmuştur:

TetkikSonuç
Hemoglobin7,27,2 g/dL
MCV9292 fL
Lökosit2.100/mm32.100/mm^3
Mutlak Nötrofil Sayısı800/mm3800/mm^3
Trombosit15.000/mm315.000/mm^3
Retikülosit%0,3\%0,3

Periferik yaymasında atipik hücre veya blast görülmeyen bu hastada öncelikle düşünülmesi gereken tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aplastik anemi

Cevap

Pansitopeni, normositer anemi ve düşük retikülosit yüzdesi ile prezente olan, fizik muayenesinde organomegali saptanmayan bu hastada en olası tanı Aplastik anemi'dir.
Hastada saptanan pansitopeni (Hb, WBC ve trombosit düşüklüğü), normositer eritrosit indeksi (MCV) ve kemik iliğinin yetersiz yanıtını gösteren düşük retikülosit oranı (%0,3\%0,3), periferik yaymada blast olmamasıyla birleştiğinde tipik bir aplastik anemi tablosunu yansıtmaktadır. Fizik muayenede organomegali (splenomegali gibi) olmaması da bu tanıyı destekleyen klasik bir TUS bilgisidir.

Adım Adım Çözüm

1
Hemogram verilerini analiz et.
Hemoglobin, lökosit ve trombosit değerlerinin tamamı düşüktür (pansitopeni).
Hastanın klinik tablosunun (solukluk, kanama bulguları) hematolojik temelini belirlemek için gereklidir.
2
Retikülosit oranını ve eritrosit indekslerini değerlendir.
MCV normal (9292 fL), retikülosit ise düşüktür (%0,3\%0,3).
Retikülosit düşüklüğü, periferik yıkımdan ziyade kemik iliğinde üretim yetmezliğini işaret eder.
3
Ayırıcı tanı için ek bulguları gözden geçir.
Blast yokluğu lösemiyi, normal MCV megaloblastik anemiyi, organomegali yokluğu ise infiltratif süreçleri uzaklaştırır.
Pansitopeni yapan diğer nedenleri ekarte ederek spesifik tanıya ulaşmak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Pansitopeni ile başvuran bir hastada düşük retikülosit sayısı kemik iliği üretim yetmezliğini (örneğin Aplastik Anemi) gösterirken, yüksek retikülosit sayısı periferik yıkımı veya kanamayı düşündürür.

İpuçları

1
Hastadaki tüm hücre serilerinin düşük olmasına (pansitopeni) ve vücudun buna verdiği retikülosit yanıtına odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Bu hastanın tanısını kesinleştirmek için yapılacak altın standart işlem olan kemik iliği aspirasyon ve biyopsisi bulgularını gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 19Soru

22 yaşında erkek hasta, son 2 aydır giderek artan halsizlik, çarpıntı ve vücudunda kendiliğinden oluşan morluklar şikayetiyle başvuruyor. Öyküsünde çocukluk döneminde geçirilmiş bir renal cerrahi (at nalı böbrek düzeltilmesi) dışında özellik saptanmıyor. Fizik muayenesinde boy ve kilo gelişimi normal sınırlarda olup; baş-boyun muayenesi, ekstremiteler ve iskelet sistemi normal olarak değerlendiriliyor. Organomegali saptanmıyor. Laboratuvar verileri şöyledir:

TetkikSonuçReferans Aralığı
Hemoglobin6.46.4 g/dL13.517.513.5 - 17.5
MCV108108 fL8010080 - 100
Lökosit1.400/μL1.400/\mu L4.00010.0004.000 - 10.000
Mutlak Nötrofil Sayısı380/μL380/\mu L1.5007.0001.500 - 7.000
Trombosit Sayısı14.000/μL14.000/\mu L150.000450.000150.000 - 450.000
Retikülosit Sayısı%0.2\%0.2%0.51.5\%0.5 - 1.5

Kemik iliği biyopsisinde selülarite %10\%10 saptanan ve hiposelüler ilik tanısı konulan bu hastada, immünsüpresif tedaviye başlanmadan önce altta yatan herediter bir kemik iliği yetmezliğini dışlamak için öncelikle yapılması gereken tetkik hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Periferik kan lenfositlerinde diepoksibütan (DEB) ile uyarılmış kromozom kırık analizi

Cevap

Periferik kan lenfositlerinde diepoksibütan (DEB) ile uyarılmış kromozom kırık analizi yapılması gereklidir.
Fanconi anemisi, kalıtsal kemik iliği yetmezliklerinin en sık nedenidir. Vakaların bir kısmında boy kısalığı veya başparmak anomalisi gibi klasik bulgular bulunmayabilir. Ancak at nalı böbrek gibi iç organ anomalileri önemli bir ipucudur. Ağır aplastik anemi tanısı alan genç hastalarda, lenfositlerde diepoksibütan (DEB) veya mitomisin C (MMC) ile yapılan kromozom kırılganlık testi, herediter zemini dışlamak için mutlak endikedir.

Adım Adım Çözüm

1
Laboratuvar verilerini ve kemik iliği selülaritesini değerlendir
Mutlak nötrofil sayısı < 500/μL500/\mu L, trombosit sayısı < 20.000/μL20.000/\mu L ve retikülosit < %1\%1 olması hastada 'Ağır Aplastik Anemi' olduğunu gösterir.
Camitta kriterlerine göre tanısal sınıflandırma için gereklidir.
2
Hastanın yaşına ve ek bulgularına odaklan
22 yaşındaki genç bir hastada 'at nalı böbrek' öyküsü, Fanconi anemisi (FA) gibi konstitüsyonel nedenleri düşündürmelidir.
FA hastalarının %25-30'unda iskelet anomalisi bulunmazken, organ anomalileri (renal, kardiyak) görülebilir.
3
Tedavi öncesi gerekli tarama testini belirle
Genç erişkinlerde (genellikle < 40 yaş) immünsüpresif tedavi (ATG/Siklosporin) başlanmadan önce FA mutlaka dışlanmalıdır.
FA hastalarında standart immünsüpresif tedavi etkisizdir ve kök hücre nakli öncesi hazırlama rejimleri DNA tamir kusuru nedeniyle modifiye edilmelidir.

Anahtar Kavram

Genç erişkinlerde saptanan aplastik anemide, fiziksel stigmalar olmasa dahi Fanconi anemisi taraması için kromozom kırılganlık testi (DEB/MMC) zorunludur.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 20Soru

2222 yaşında erkek hasta, yaklaşık 33 ay önce geçirdiği ve kendiliğinden düzelen akut viral hepatit (seronegatif) tablosunun ardından; son 22 haftadır giderek artan halsizlik, diş eti kanamaları ve ateş şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde belirgin solukluk ve alt ekstremitelerde yaygın peteşi-purpura saptanıyor; lenfadenopati veya hepatosplenomegali saptanmıyor. Laboratuvar incelemesinde hemoglobin 7.27.2 g/dL, ortalama eritrosit hacmi (MCV) 9898 fL, lökosit 1.2001.200/mm³ (mutlak nötrofil sayısı 300300/mm³), trombosit 15.00015.000/mm³ ve retikülosit %0.2\%0.2 bulunuyor. Kemik iliği biyopsisinde hematopoetik hücrelerin ileri derecede azaldığı ve iliğin yağ dokusu ile yer değiştirdiği izleniyor. Bu hastada pansitopeniye neden olan en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aplastik anemi

Cevap

Aplastik anemi
Hastada saptanan ağır pansitopeni (nötropeni, trombositopeni ve anemi) ile birlikte kemik iliğinde hematopoetik hücre kaybı ve yağ dokusu artışı, aplastik anemi için karakteristiktir. Özellikle akut hepatit sonrası (genellikle A, B veya C dışı virüslerle) gelişen pansitopeni tablolarında ilk akla gelmesi gereken tanı post-hepatitik aplastik anemidir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu değerlendir
Hepatit sonrası gelişen pansitopeni ve organomegali yokluğu.
Hepatit ilişkili aplastik anemi klasik bir TUS senaryosudur.
2
Laboratuvar verilerini Camitta kriterlerine göre analiz et
Nötrofil < 500/mm³, Trombosit < 20.000/mm³, Retikülosit < %1 ve Kemik iliği selülaritesi < %25.
Ağır Aplastik Anemi (SAA) tanısı için bu kriterlerin karşılanması gerekir.
3
Kemik iliği biyopsisini yorumla
Hematopoetik hücrelerin kaybı ve yağlı ilik değişimi.
Bu bulgu aplastik aneminin altın standart tanısal özelliğidir.

Anahtar Kavram

Aplastik anemi, kemik iliğinde hematopoetik kök hücrelerin azalması sonucu gelişen pansitopeni tablosudur; post-hepatitik form özellikle genç erkeklerde seronegatif hepatit sonrası görülebilir.

Daha Fazla Pratik

Aplastik anemi tanısı alan bu hastada HLA uyumlu kardeşi varsa ilk seçenek tedavinin allojenik kök hücre nakli olduğunu unutmayın.
Tahmini Süre:1m 30s
Sayfa 1 / 4Sonraki