Tüberküloz

37 soru

Soru 1Soru

44 yaşında bir erkek çocuk, büyükbabasına iki hafta önce kaviteli akciğer tüberkülozu tanısı konulması nedeniyle polikliniğe getiriliyor. Çocuğun herhangi bir şikayeti bulunmuyor ve fizik muayenesi tamamen normal saptanıyor. Çocuğun daha önce yapılmış olan BCG aşısı skarı mevcut. Yapılan tüberkülin deri testi (TDT) 12 mm12\ mm, akciğer grafisi ise normal olarak değerlendiriliyor. Bu çocuk için en uygun izlem ve tedavi yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İzoniyazid ile 696-9 ay süreyle latent tüberküloz enfeksiyonu tedavisi başlanmalıdır

Cevap

İzoniyazid ile 696-9 ay süreyle latent tüberküloz enfeksiyonu tedavisi başlanmalıdır.
Vakada aktif tüberküloz hastası (büyükbaba) ile yakın temas mevcuttur. Çocuğun semptomsuz olması ve akciğer grafisinin normal olması aktif hastalığı dışlar; ancak TDT sonucunun 12 mm12\ mm olması (temaslılarda sınır 10 mm10\ mm'dir) hastanın basille karşılaştığını ve enfekte olduğunu gösterir. Bu tablo 'Latent Tüberküloz Enfeksiyonu' olarak adlandırılır ve çocuklarda aktif hastalığa ilerleme riskini azaltmak için İzoniyazid ile profilaktik tedavi verilmesi gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik durumun değerlendirilmesi
Hasta semptomsuz ve fizik muayene normal.
Aktif hastalık ile latent enfeksiyon ayrımı yapmak için ilk adımdır.
2
Radyolojik inceleme
Akciğer grafisi normal.
Akciğer tutulumu olmadığını teyit ederek aktif akciğer tüberkülozunu dışlamak gerekir.
3
TDT sonucunun yorumlanması
12 mm12\ mm TDT sonucu pozitiftir.
Tüberküloz temaslısı çocuklarda BCG aşısından bağımsız olarak 10 mm10\ mm ve üzeri TDT sonucu pozitif kabul edilir.
4
Tanı ve tedavi planı
Latent Tüberküloz Enfeksiyonu (LTBE) tanısı konur.
Semptomsuz, grafisi normal ancak TDT'si pozitif olan temaslılarda LTBE tedavisi (genellikle İzoniyazid monoterapisi) başlanmalıdır.

Anahtar Kavram

Çocuklarda latent tüberküloz enfeksiyonu tanısı; pozitif TDT sonucu, normal akciğer grafisi ve aktif hastalık bulgularının yokluğu ile konur; tedavisi genellikle İzoniyazid ile yapılır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2Soru

Aşağıdaki tabloda, tüberkülozlu bir erişkin ile temas sonrası poliklinikte değerlendirilen iki çocuğun bulguları yer almaktadır:

Klinik ve Laboratuvar BulgularıÇocuk AÇocuk B
ŞikayetYokÖksürük, gece terlemesi
Fizik MuayeneNormalDinlemekle krepitan raller
TDT (PPD) Sonucu1717 mm1919 mm
Akciğer GrafisiNormalSağ orta lobda infiltrasyon

Buna göre, Çocuk A için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Latent tüberküloz enfeksiyonu

Cevap

Çocuk A için en olası tanı latent tüberküloz enfeksiyonudur.
Latent tüberküloz enfeksiyonu (LTBE), tüberküloz basili (Mycobacterium tuberculosis) ile enfekte olmuş ancak aktif hastalık bulgusu olmayan kişileri tanımlar. Çocuk A'da tüberküloz deri testinin (TDT) 1717 mm olması enfekte olduğunu gösterir. Ancak semptomlarının olmaması, fizik muayenesinin normal olması ve en önemlisi akciğer grafisinin normal saptanması, bu tablonun aktif bir akciğer hastalığına dönüşmediğini, yani latent aşamada olduğunu kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın semptom ve fizik muayene bulgularını değerlendirin.
Çocuk A'nın hiçbir şikayeti yoktur ve fizik muayenesi tamamen normaldir.
Aktif hastalık ile latent enfeksiyonu ayırmak için klinik durumun sorgulanması gerekir.
2
Laboratuvar ve radyoloji sonuçlarını analiz edin.
TDT sonucu 1717 mm (pozitif) iken, akciğer grafisi normal saptanmıştır.
Enfeksiyonun varlığını kanıtlayan deri testi pozitifliği ile organ tutulumu olmadığını gösteren radyoloji birleştirilmelidir.
3
Tanı kriterlerini uygulayın.
TDT (+) + Semptom (-) + Radyoloji (Normal) = Latent Tüberküloz Enfeksiyonu.
Basilin vücuda girdiğini ancak henüz aktif bir hastalığa yol açmadığını tanımlayan kriterler karşılanmıştır.

Anahtar Kavram

Latent tüberküloz enfeksiyonu ile tüberküloz hastalığının ayırıcı tanısı.
Tahmini Süre:45s
Soru 3Soru

77 aylık bir süt çocuğu, annesine yeni yayma pozitif akciğer tüberkülozu tanısı konulması üzerine temaslı taraması amacıyla polikliniğe getiriliyor. Bebeğin fizik muayenesi normal, akciğer grafisinde herhangi bir patolojik bulgu saptanmıyor ve sol omuzda bir adet BCG aşı skarı mevcut. Yapılan tüberkülin deri testi (TDT) sonucu 22 mm olarak ölçülüyor. Bu aşamada bebek için en uygun yönetim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İzoniyazid ile profilaksi başlanması ve 3 ay sonra TDT tekrarı

Cevap

5 yaş altındaki çocuklarda yayma pozitif temas öyküsü varsa, ilk TDT negatif olsa dahi İzoniyazid profilaksisi başlanmalı ve 3 ay sonra TDT tekrarlanmalıdır.
Tüberküloz temaslısı olan 55 yaş altı çocuklarda (özellikle süt çocuklarında), temas sonrası TDT'nin pozitifleşmesi için geçen sürede (pencere dönemi) disemine tüberküloz gelişme riski çok yüksektir. Bu nedenle, fizik muayene ve radyolojisi normal olsa bile, ilk TDT sonucu negatif çıkan bu çocuklara hemen İzoniyazid profilaksisi başlanmalı ve 33 ay sonra TDT tekrarlanmalıdır. Eğer 33 ay sonraki TDT hala negatifse profilaksi kesilebilir; pozitifleşmişse tedavi süresi tamamlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Temas riskini ve klinik durumu değerlendir
Anne yayma pozitif (yüksek risk), bebek asemptomatik, grafi normal (hastalık dışlandı).
Yönetim stratejisini belirlemek için aktif hastalık ile latent enfeksiyon/temas durumunu ayırmak gerekir.
2
Yaş kriterine göre profilaksi gerekliliğini kontrol et
7 aylık bebek 5 yaş altı grubundadır.
Küçük çocuklarda hücresel immünite tam gelişmediği için tüberkülozun yayılma riski çok yüksektir.
3
Pencere dönemi (window period) kavramını uygula
TDT negatif (22 mm) olmasına rağmen İzoniyazid başlanır.
TDT'nin pozitifleşmesi için gereken 2122-12 haftalık süre boyunca bebeği korumasız bırakmamak amaçlanır.
4
Takip planını oluştur
3 ay sonra TDT tekrarı planlanır.
3 ay sonraki test sonucuna göre profilaksinin kesilmesine veya tedaviye tamamlanmasına karar verilir.

Anahtar Kavram

5 yaş altı çocuklarda tüberküloz temaslı yönetimi ve pencere dönemi profilaksisi.

Daha Fazla Pratik

Latent tüberküloz enfeksiyonu ile aktif tüberküloz hastalığı arasındaki radyolojik ve klinik farkları tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4Soru

44 yaşında bir erkek çocuk, yaklaşık iki haftadır devam eden huzursuzluk, çabuk yorulma ve çevresine karşı ilgisizlik şikayetleriyle getirilmiştir. Ailesi çocuğun son günlerde uyku düzeninin bozulduğunu, iştahının azaldığını ve eskisi gibi oyun oynamak istemediğini belirtmektedir. Fizik muayenesinde vücut ısısı 37.6C37.6^\circ\text{C} olup, nörolojik muayenesi (ense sertliği dahil) tamamen normaldir. Akciğer grafisinde sağ hiler lenfadenopati izlenmiştir. Bu hastada en olası tanı ve tanıya yönelik planlanması gereken ilk adım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tüberküloz menenjiti (Evre 1) - Beyin omurilik sıvısı (BOS) analizi

Cevap

Tüberküloz menenjiti (Evre 1) düşünülerek beyin omurilik sıvısı (BOS) analizi yapılmalıdır.
Tüberküloz menenjiti çocuklarda genellikle sinsi başlar. Evre 1 (prodromal evre) yaklaşık 1-2 hafta sürer ve irritabilite, kişilik değişikliği, iştahsızlık, halsizlik ve düşük dereceli ateş ile karakterizedir. Bu aşamada henüz ense sertliği veya kafa çifti felçleri gibi spesifik nörolojik bulgular gelişmemiştir. Akciğer grafisindeki hiler lenfadenopati (primer kompleksin bir parçası) tanıyı güçlü bir şekilde destekler. Bu aşamada yapılacak BOS analizi; lenfositik pleositoz, düşük glukoz ve yüksek protein saptayarak erken tanı konulmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik semptomların süresini ve niteliğini değerlendir.
İki haftadır süren sinsi başlangıçlı kişilik değişikliği ve irritabilite, santral sinir sisteminin kronik enfeksiyonlarını (özellikle tüberküloz) düşündürür.
Tüberküloz menenjiti tipik olarak üç evrede ilerler ve ilk evre non-spesifik psikososyal belirtilerle seyreder.
2
Fizik muayene ve görüntüleme bulgularını birleştir.
Nörolojik muayenenin normal olması (ense sertliği yokluğu) tüberküloz menenjiti Evre 1 ile uyumludur; akciğer grafisindeki hiler lenfadenopati ise primer tüberküloz odağını işaret eder.
Çocukluk çağı tüberkülozunda akciğer bulguları ile ekstrapulmoner yayılım (menenjit gibi) sıklıkla birliktelik gösterir.
3
Tanısal önceliği belirle.
En olası tanı olan tüberküloz menenjiti için altın standart ve ilk yapılması gereken işlem lomber ponksiyondur.
Erken tanı (Evre 1'de yakalama), mortaliteyi ve uzun dönemli nörolojik sekelleri önlemede en kritik faktördür.

Anahtar Kavram

Tüberküloz menenjitinin klinik evrelemesi (Evre 1: Prodromal faz)
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 5Soru

1010 yaşında bir çocuk; yaklaşık iki haftadır devam eden halsizlik, düşük dereceli ateş ve sol yan ağrısı şikayetleriyle getirilmiştir. Fizik muayenesinde sol akciğer bazalinde vibrasyon torasik alınamıyor ve perküsyonla matite saptanıyor. Akciğer grafisinde sol plevral efüzyon saptanan hastaya torasentez yapılıyor. Bu hastada plevral sıvı analizi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi en olasıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Plevral sıvı adenozin deaminaz (ADA) düzeyi yüksek saptanır.

Cevap

Plevral sıvı adenozin deaminaz (ADA) düzeyinin yüksek saptanması tüberküloz plevriti tanısı için en olası ve karakteristiktir.
Tüberküloz plevriti, çocuklarda primer tüberkülozun bir komplikasyonu olarak veya reaktivasyon sonrası görülebilir. Plevral sıvı analizinde ADA (adenozin deaminaz) düzeyinin genellikle >40>40 U/L saptanması, tüberküloz tanısı için yüksek duyarlılık ve özgüllüğe sahiptir. Bu bulgu, klinik şüphe ile birleştiğinde tanıyı güçlü bir şekilde destekler.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu değerlendir
Subakut başlangıçlı ateş, göğüs ağrısı ve plevral efüzyon bulguları saptandı.
Halsizlik, iştahsızlık ve düşük dereceli ateş gibi sistemik bulgular tüberküloz plevriti şüphesini artırır.
2
Plevral sıvı niteliğini belirle
Enfeksiyöz süreç olduğu için sıvının eksuda olması beklenir.
Tüberküloz plevriti inflamatuar bir plevral tepkidir.
3
Spesifik biyokimyasal markerları analiz et
ADA yüksekliği ve lenfosit hakimiyeti tüberküloz için tipiktir.
ADA, T-lenfosit aktivasyonunun bir göstergesidir ve tüberküloz plevritinde tanısaldır.

Anahtar Kavram

Tüberküloz plevritinde plevral sıvı eksuda karakterindedir, lenfosit hakimiyeti gösterir ve ADA düzeyi tipik olarak yüksektir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 6Soru

Altı aydır devam eden aralıklı ateş, gece terlemesi, kilo kaybı ve kronik öksürük şikayetleriyle getirilen 1111 yaşındaki erkek hastanın fizik muayenesinde sağ akciğer üst zonda matite ve solunum seslerinde azalma saptanıyor. Öyküsünden, aynı evde yaşadıkları dedesinin iki ay önce açıklanamayan kronik bir akciğer hastalığından vefat ettiği öğreniliyor. Çekilen akciğer grafisinde sağ apikal bölgede kavitasyon ve belirgin infiltrasyon izleniyor. Tüberkülin deri testi (TDT) endürasyonu 1818 mm olarak ölçülüyor ve balgam incelemesinde aside dirençli basil (ARB) saptanarak aktif akciğer tüberkülozu tanısı konuluyor.

Buna göre; hastanın klinik tablosu, gelişebilecek komplikasyonları veya temaslı yönetimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: On bir yaşındaki bu hastada radyolojik olarak izlenen apikal yerleşimli kavitasyonlu lezyonlar, küçük çocuklardaki hiler lenfadenopatili primer tüberkülozdan ziyade erişkin tip (reaktivasyon) tüberküloz tablosu ile uyumludur.

Cevap

Radyolojik olarak izlenen apikal yerleşimli kavitasyonlu lezyonların erişkin tip (reaktivasyon) tüberküloz tablosu ile uyumlu olduğunu belirten ifade
On yaşından büyük çocuklarda ve adolesanlarda akciğer tüberkülozu genellikle, süt çocukluğundaki tipik primer tüberküloz paterninden (hiler lenfadenopati ve alt/orta lob infiltrasyonu) farklı bir şekilde seyreder. Bu yaş grubunda hastalık hücresel immünitenin etkisiyle erişkin tip (veya reaktivasyon) paterni gösterir. Bu paternin en klasik radyolojik özellikleri; lezyonların akciğerin apikal (üst) segmentlerinde yerleşmesi, hiler lenfadenopatinin daha az görülmesi ve kavitasyonların oldukça sık izlenmesidir. Hastanın 1111 yaşında olması ve apikal kavitasyon sunumu bu bilgiyle birebir uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın klinik ve radyolojik bulgularını yaş grubuna göre analiz etmek
1111 yaşındaki hastada apikal kavitasyonlu tüberküloz tablosu saptanmıştır.
Süt çocuğu ve erken çocukluk döneminde (genellikle <5<5 yaş) tipik olan primer tüberküloz; alt/orta zon tutulumu ve belirgin hiler lenfadenopati ile seyrederken, adolesanlarda ve erişkinlerde kavitasyonlu apikal lezyonlarla (erişkin tip/reaktivasyon paterni) kendini gösterir.
2
Seçeneklerde sunulan ilişkili tanısal yaklaşımları ve komplikasyon bulgularını tıp kurallarına göre doğrulamak
BCG aşısı immün yetmezlikte uygulanamaz. Kistik fibrozis tanısı için klor >60>60 mEq/L olmalıdır. TBM'de BOS proteini yüksek, glukozu düşüktür. Eritema nodozum makülopapüler değil, nodülerdir.
Çeldiricilerde çocuk sağlığı ve hastalıklarının temel prensiplerine ve tanı kriterlerine aykırı olan patolojik/yanlış bilgiler yer almaktadır.

Anahtar Kavram

Adolesan dönemdeki hastalarda görülen erişkin tip (reaktivasyon) tüberkülozun karakteristik apikal ve kavitasyonlu radyolojik bulguları ile pediatride tüberkülozun temel ayırıcı tanıları
Soru 7Soru

Juvenil İdiyopatik Artrit (JİA) tanısıyla takip edilen 1010 yaşındaki bir kız çocuğuna Anti-TNF (biyolojik ajan) tedavisi başlanması planlanıyor. Özgeçmişinde bir adet BCG skarı bulunan, bilinen tüberküloz temas öyküsü olmayan ve fizik muayenesi doğal saptanan hastanın Tüberkülin Deri Testi (TDT) 88 mm, akciğer grafisi ise normal bulunuyor. Bu hasta için en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TDT sonucu pozitif kabul edilmeli; İzoniazid (İNH) profilaksisi başlanmalı ve en az bir ay sonra biyolojik ajan tedaviye eklenmelidir.

Cevap

TDT sonucu pozitif kabul edilerek İzoniazid profilaksisi başlanmalı ve bir ay bekledikten sonra biyolojik ajan tedaviye eklenmelidir.
Biyolojik ajan (Anti-TNF) tedavisi planlanan hastalar tüberküloz açısından yüksek riskli kabul edilir ve bu grupta TDT pozitiflik sınırı 55 mm'dir. Hastanın 88 mm olan sonucu, latent tüberküloz enfeksiyonu (LTE) lehine değerlendirilerek İzoniazid profilaksisi başlanmasını gerektirir. Tedavi güvenliği açısından profilaksi başlandıktan yaklaşık 11 ay sonra biyolojik ajanın eklenmesi standart yaklaşımdır.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın risk grubunu tanımlayın.
Anti-TNF (biyolojik ajan) tedavisi alacak hastalar, tüberküloz reaktivasyonu açısından yüksek riskli (immünsupresif aday) grubundadır.
Anti-TNF ajanlar, granülom yapısını bozarak latent tüberkülozun aktifleşmesine neden olabilir.
2
Bu risk grubu için TDT eşik değerini belirleyin.
Bağışıklığı baskılanmış veya baskılanacak olan hastalarda TDT pozitiflik sınırı 55 mm'dir.
Bu hastalarda hücresel immünite zayıflamış olabileceği için daha düşük antijenik yanıtlarda bile enfeksiyon varlığı kabul edilir.
3
Hastanın TDT sonucunu (88 mm) yorumlayın.
Sonuç pozitif (858 \geq 5 mm) olarak değerlendirilir.
Hastanın BCG skorunun olması, yüksek riskli gruptaki 55 mm eşik değerini değiştirmez.
4
Yönetim planını oluşturun.
Latent Tüberküloz Enfeksiyonu (LTE) tedavisi (İzoniazid) başlanmalı ve biyolojik ajan için 11 ay beklenmelidir.
Akciğer grafisi normal olduğundan aktif hastalık yoktur, sadece latent enfeksiyon tedavisi yeterlidir.

Anahtar Kavram

İmmünsupresif adaylarında latent tüberküloz taraması ve yönetimi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 8Soru

55 yaşında bir erkek çocuk, evde birlikte yaşadığı amcasına yayma pozitif akciğer tüberkülozu tanısı konulması üzerine taranmak amacıyla getiriliyor. Çocuğun özgeçmişinde bebeklik döneminde yapılmış bir adet BCGBCG aşısı izi mevcuttur. Fizik muayenesinde patolojik bulgu saptanmayan hastanın tüberkülin deri testi (TDTTDT) 1818 mmmm ölçülüyor. Akciğer grafisinde parankimal lezyon veya hiler lenfadenopati izlenmiyor. Bu çocuk için en olası tanı ve en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Latent tüberküloz enfeksiyonu; izoniazid kemoprofilaksisi planlanması

Cevap

Latent tüberküloz enfeksiyonu; izoniazid kemoprofilaksisi planlanması
Doğru seçenek olan 'Latent tüberküloz enfeksiyonu; izoniazid kemoprofilaksisi planlanması', Türkiye'deki tüberküloz kontrol rehberlerine tam uyumludur. BCGBCG aşısı olan çocuklarda tüberküloz teması varlığında TDTTDT sınır değeri 1515 mmmm olarak kabul edilir. Hastanın TDTTDT sonucu 1818 mmmm olduğu için tüberküloz basili ile enfekte olduğu söylenebilir. Ancak akciğer grafisinin ve fizik muayenesinin normal olması, basilin vücutta uykuda olduğunu (latent) gösterir. Bu durumda aktif hastalığa ilerlemeyi önlemek için izoniazid ile koruyucu tedavi (kemoprofilaksi) verilmesi standart yaklaşımdır.

Adım Adım Çözüm

1
Tems öyküsünün ve bulaştırıcılığın değerlendirilmesi
Amcanın yayma pozitif olması, yüksek bulaştırıcılık ve yüksek riskli temas anlamına gelir.
Temasın şiddeti, çocuktaki enfeksiyon riskini belirler.
2
BCGBCG durumu ve TDTTDT sonucunun yorumlanması
BCGBCG aşılı çocukta 1515 mmmm sınırı aşıldığı için (1818 mmmm), sonuç pozitif (enfekte) kabul edilir.
TDTTDT cut-off değerleri aşılama durumuna göre değişir.
3
Klinik ve radyolojik bulguların enfeksiyon/hastalık ayrımında kullanılması
Fizik muayene ve grafinin normal olması, durumun 'hastalık' değil 'latent enfeksiyon' olduğunu gösterir.
Aktif hastalıkta radyolojik patoloji veya semptom beklenir.
4
Yönetim planının belirlenmesi
Latent tüberküloz enfeksiyonu (LTELTE) saptanan çocuklara koruyucu tedavi (genellikle 66 ay İzoniazid) başlanır.
Çocuklarda latent enfeksiyonun aktif hastalığa ve dissemine formlara (menenjit, milier) ilerleme riski yüksektir.

Anahtar Kavram

Pediatrik Tüberkülozda TDT Yorumu ve Latent Enfeksiyon Yönetimi

Daha Fazla Pratik

TDT'si başlangıçta negatif olan ancak yüksek riskli teması (<5<5 yaş çocuk) olan hastalarda 'pencere dönemi' yönetimi konusuna çalışınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru

Üç haftadır süren düşük dereceli ateş, iştahsızlık ve gece terlemeleri öyküsü olan 3030 aylık bir hastada; son iki gün içinde letarji, fışkırır tarzda kusma ve sağ gözde dışa bakış kısıtlılığı gelişmiştir. Özgeçmişinde, evde birlikte yaşadıkları dedesinin kronik öksürük nedeniyle uzun süreli tedavi aldığı öğrenilmektedir. Fizik muayenesinde ense sertliği ve Kernig bulgusu pozitif saptanan hastaya menenjit ön tanısıyla lomber ponksiyon yapılmıştır.

Bu hastanın beyin omurilik sıvısı (BOS) incelemesinde aşağıdaki bulgu paternlerinden hangisinin saptanması en olasıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hücre sayısı: 300300 /mm³ (lenfosit hakimiyetinde), Protein: 400400 mg/dL, BOS/Kan glukoz oranı: 0.250.25, BOS bekletildiğinde 'örümcek ağı' manzarası

Cevap

Hücre sayısının lenfosit hakimiyetinde ılımlı artışı, yüksek protein, düşük BOS/Kan glukoz oranı ve 'örümcek ağı' manzarası olan seçenek doğru yanıttır.
Hastanın subakut başlangıçlı ateşi, tüberküloz temas öyküsü ve bazal eksüdaya bağlı gelişen 6. kafa çifti paralizisi (dışa bakış kısıtlılığı) tüberküloz menenjiti tablosunu işaret etmektedir. Tüberküloz menenjitinde tipik beyin omurilik sıvısı (BOS) bulguları; 10-500/mm³ lenfositik pleositoz, belirgin artmış protein (genellikle 100-500 mg/dL) ve azalmış glukozdur (BOS glukoz/Kan glukoz oranı < 0.5). Ayrıca BOS'un yüksek fibrinojen içeriği nedeniyle oda ısısında bekletildiğinde tüpte 'örümcek ağı' (tül) manzarasının oluşması TBM için oldukça spesifiktir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik öykü ve bulguların analiz edilmesi
Hastalığın 3 haftalık subakut seyri, temas öyküsü (dedesinde kronik öksürük/tüberküloz şüphesi), KİBAS bulguları (kusma, letarji) ve bazal menenjite bağlı 6. kraniyal sinir tutulumu saptanmıştır.
Hastalığın etiyolojisinin tüberküloz menenjiti olduğunu belirlemek için.
2
Tüberküloz menenjiti BOS beklentilerinin tanımlanması
TBM'de BOS'ta lenfositik pleositoz (10-500 hücre), yüksek protein (100-500 mg/dL), düşük glukoz (BOS/Kan oranı < 0.5) ve bekletildiğinde örümcek ağı (pellicle) formasyonu beklenir.
Doğru BOS profilini şıklarda bulmak için patognomonik ve tipik değerleri hatırlamak.
3
Seçeneklerdeki BOS profillerinin değerlendirilmesi
Bakteriyel (nötrofil, diplokok), viral (normal glukoz) ve diğer durumlar (GBS, SAK) dışlanarak tüberküloz profili ile eşleşen seçenek belirlenir.
Ayırıcı tanı yapılarak tek doğru BOS bulgusuna ulaşmak.

Anahtar Kavram

Tüberküloz Menenjitinde BOS Bulguları ve Klinik Seyir

İpuçları

1
Hastanın şikayetlerinin üç haftadır devam etmesi, hastalığın akut (saatler/günler) değil, subakut seyirli olduğunu gösteriyor. Dededeki kronik öksürük etiyoloji için önemli bir ipucudur.
2
Subakut başlangıçlı menenjit, kafa çifti tutulumu (bazal menenjit) ve tüberküloz teması Tüberküloz Menenjitini kuvvetle düşündürür.

Daha Fazla Pratik

Tüberküloz tedavisinde kullanılan ajanların majör yan etkilerini gözden geçiriniz.

Alternatif Yöntem

Bakteriyel menenjit saatler/günler içinde gelişir ve BOS'ta binlerce nötrofil görülür. Viral menenjitte glukoz normaldir. Subakut menenjit, düşük glukoz ve lenfositik pleositoz üçlüsü direkt tüberküloza yönlendirmelidir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 10Soru

55 yaşında bir kız çocuk, anaokuluna kayıt öncesi yapılan rutin taramada tüberkülin deri testi (TDT) 1616 mm saptanması üzerine polikliniğe getiriliyor. Özgeçmişinde 22. ayda yapılmış bir adet BCG aşısı mevcuttur ve fizik muayenede sol omuzda aşı skarı izlenmektedir. Herhangi bir klinik şikayeti olmayan hastanın fizik muayenesi ve akciğer grafisi tamamen normal olarak değerlendiriliyor. Bu hasta için en olası tanı ve izlenmesi gereken klinik yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Latent tüberküloz enfeksiyonu; 66-99 ay süreyle izoniazid tedavisi

Cevap

Latent tüberküloz enfeksiyonu tanısı konularak 66-99 ay süreyle izoniazid tedavisi başlanmalıdır.
TDT sonucu 1515 mm ve üzerinde olan BCG aşılı bir çocukta, klinik şikayetlerin olmaması ve akciğer grafisinin normal bulunması 'Latent Tüberküloz Enfeksiyonu' (LTBE) tanısını koydurur. Bu durumda basilin aktif hastalığa dönüşmesini önlemek amacıyla 66-99 ay süreyle izoniazid profilaksisi uygulanması standart tıbbi yaklaşımdır.

Adım Adım Çözüm

1
TDT sonucunu hastanın aşılama durumuna göre yorumla.
BCG aşısı olan çocuklarda 1515 mm ve üzeri değerler tüberküloz enfeksiyonu lehine kabul edilir (1616 mm > 1515 mm).
BCG aşısı deri testinde yalancı pozitiflik yapabilse de, yüksek değerler tüberküloz basili ile karşılaşmayı gösterir.
2
Klinik semptomları ve radyolojik bulguları değerlendir.
Hasta asemptomatik ve akciğer grafisi normaldir.
Aktif tüberküloz hastalığını latent enfeksiyondan ayırt etmek için radyolojik ve klinik değerlendirme şarttır.
3
Tanıyı netleştir ve uygun tedaviyi belirle.
Tanı: Latent Tüberküloz Enfeksiyonu (LTBE). Tedavi: İzoniazid (INHINH) koruyucu tedavisi.
Enfeksiyonun aktif hastalığa ilerlemesini önlemek için kemoprofilaksi uygulanmalıdır.

Anahtar Kavram

BCG aşılı çocuklarda TDT (PPD) pozitiflik sınırı ve latent tüberküloz yönetimi.

Daha Fazla Pratik

PPD negatif saptanan bir bebekte, ev içi temas durumunda izlenecek 'pencere dönemi' profilaksisi protokolünü inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 11Soru

Çocukluk çağı tüberkülozu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çocuklar genellikle basil yükü düşük (pauci-bacillary) oldukları için bulaştırıcılıkları oldukça düşüktür.

Cevap

Çocuklar genellikle basil yükü düşük (pauci-bacillary) oldukları için bulaştırıcılıkları oldukça düşüktür.
Çocukluk çağı tüberkülozu, erişkinlerden farklı olarak genellikle basil yükü düşük (pauci-bacillary) bir enfeksiyondur. Çocuklarda kavitasyon oluşumu nadir olduğu ve öksürükle çevreye basil yayma kapasiteleri sınırlı olduğu için, aktif hastalığı olan çocuklar nadiren bulaştırıcı kabul edilirler.

Adım Adım Çözüm

1
Çocukluk çağı tüberkülozunun mikrobiyolojik özelliklerini değerlendir.
Çocukların 'pauci-bacillary' (düşük basil yüküne sahip) olduğu saptanır.
Çocuklarda kavitasyonun nadir olması ve basil yoğunluğunun düşük olması bulaştırıcılığı belirleyen temel faktördür.
2
Tanı yöntemlerinin duyarlılığını analiz et.
Balgam yaymasında basil görme olasılığı çocuklarda düşüktür.
Düşük basil yükü nedeniyle mikroskopik inceleme sıklıkla negatif sonuç verir.
3
Erişkin ve çocuk tipi tüberküloz arasındaki farkları karşılaştır.
Çocuklarda kavitasyonun nadir olduğu, erişkinlerde ise tipik olduğu sonucuna ulaşılır.
Primer enfeksiyon (çocuk) ve reaktivasyon (erişkin) patogenezi farklı radyolojik görünümlere yol açar.

Anahtar Kavram

Çocuklarda tüberkülozun pauci-bacillary doğası ve düşük bulaştırıcılık özelliği.
Tahmini Süre:45s
Soru 12Soru

Annesine doğum sırasında kaviteli ve yayma pozitif akciğer tüberkülozu tanısı konulan 33 günlük bir yenidoğan, anne ile temaslıdır. Bebeğin klinik değerlendirmesi, akciğer grafisi ve mide aspiratının mikroskopik incelemesi normal olarak raporlanmıştır. Bebeğe 5 mg/kg/gu¨n5\text{ mg/kg/gün} dozunda izoniazid profilaksisi başlanmış ve anneye yönelik standart tedavi düzenlenmiştir. Bebek 33 aylık olduğunda yapılan Tüberkülin Deri Testi (TDT) sonucu 3 mm3\text{ mm} olarak ölçülmüştür.

Bu vaka ile ilgili profilaksi yönetimi ve izlem süreci dikkate alındığında, aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi en uygundur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İzoniazid profilaksisi kesilmeli ve hemen BCG aşısı uygulanmalıdır.

Cevap

İzoniazid profilaksisi kesilmeli ve hemen BCG aşısı uygulanmalıdır.
Doğumdan hemen sonra yayma pozitif tüberkülozlu anne ile temas eden yenidoğanlarda standart yaklaşım; bebeğin hastalık yönünden değerlendirilmesi, negatifse 3 ay boyunca izoniazid profilaksisi uygulanması ve 3. ayın sonunda TDT ile kontrol edilmesidir. Henüz BCG aşısı yapılmamış bu bebeklerde TDT sınır değeri 5 mm5\text{ mm}'dir. Sonuç 3 mm3\text{ mm} (<5 mm<5\text{ mm}) olduğu için profilaksi kesilir ve bebeğe BCG aşısı yapılır. Eğer sonuç 5 mm\geq 5\text{ mm} olsaydı, profilaksi 6 aya tamamlanırdı.

Adım Adım Çözüm

1
Risk değerlendirmesi ve başlangıç tetkikleri
Bebek 'yayma pozitif' anne ile temaslı olduğu için yüksek risklidir. İlk değerlendirme (CXR, mide aspiratı) negatif bulunmuştur.
Konjenital tüberküloz veya aktif hastalık varlığını dışlamak için.
2
Pencere dönemi profilaksisi
Bebeğe 33 ay boyunca 5-10 mg/kg/gu¨n5\text{-}10\text{ mg/kg/gün} izoniazid başlanır.
TDT'nin pozitifleşmesi için gereken sürede (pencere dönemi) bebeği korumak için.
3
Üçüncü ay değerlendirmesi (TDT)
TDT sonucu 3 mm3\text{ mm} (negatif) olarak ölçülmüştür.
Enfeksiyonun gelişip gelişmediğini anlamak için (BCG'siz bebekte cutoff 5 mm5\text{ mm}'dir).
4
Nihai karar
Profilaksi kesilir ve BCG aşısı uygulanır.
Enfeksiyon kanıtı yoktur, ancak gelecekteki olası temaslara karşı koruma gereklidir.

Anahtar Kavram

Tüberküloz temaslısı yenidoğanlarda 'Pencere Dönemi' yönetimi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 13Soru

55 yaşında bir çocuk; vücudunda yaygın ödem, saçlarında dökülme ve 'bayrak işareti' olarak bilinen renk değişiklikleri, iştahsızlık ve karın şişliği şikayetleriyle getirilmiştir. Fizik muayenesinde apati, gode bırakan ödem ve hepatomegali saptanmıştır. Babasına yeni kaviteli akciğer tüberkülozu tanısı konulan hastanın yapılan tüberkülin deri testi (TDT) sonucu 33 mm olarak ölçülmüştür. Akciğer grafisinde sağ hiler lenfadenopati ve alt lobda parankimal infiltrasyon izlenen bu hastadaki TDT sonucuyla ilgili en olası açıklama aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kwashiorkor tablosunda görülen hücresel immünite bozukluğu nedeniyle TDT yalancı negatiflik (anerji) gösterebilir.

Cevap

Kwashiorkor tablosuna bağlı gelişen hücresel immün yetmezlik nedeniyle tüberkülin deri testi (TDT) yalancı negatiflik (anerji) gösterebilir.
Doğru yanıt, Kwashiorkor'un T lenfosit fonksiyonlarını bozarak hücresel immüniteyi baskıladığını ve bunun sonucunda TDT'nin yalancı negatif (anerji) çıkabileceğini açıklar. Kwashiorkor'da ödem ve hepatomegaliye ek olarak bağışıklık sistemi yetersizliği en önemli komplikasyonlardan biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın klinik bulgularının (ödem, saç değişiklikleri, hepatomegali, apati) değerlendirilmesi.
Hastada ağır protein-enerji malnütrisyonu (Kwashiorkor) tablosu mevcuttur.
Bu klinik tablo bağışıklık sistemini, özellikle hücresel yanıtı doğrudan etkiler.
2
TDT'nin immünolojik mekanizmasının hatırlanması.
TDT, T lenfositler aracılığıyla gerçekleşen gecikmiş tip (Tip 4) aşırı duyarlılık reaksiyonudur.
Testin pozitif olması için sağlam bir hücresel bağışıklık gereklidir.
3
Malnütrisyon ile TDT sonucu arasındaki ilişkinin kurulması.
Ağır malnütrisyon durumunda hücresel immünite baskılandığı için tüberküloz olsa bile deri testi yanıt vermeyebilir (anerji).
Klinik ve radyolojik bulgular tüberkülozu desteklese de malnütrisyon testi maskelemiştir.

Anahtar Kavram

Kwashiorkor gibi ağır malnütrisyon tablolarında hücresel immünite (T-hücre yanıtı) bozulduğu için tüberkülin deri testi (TDT) yalancı negatif sonuç verebilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 14Soru

33 yaşında bir erkek çocuk, yaklaşık 1010 gündür devam eden hafif ateş, halsizlik ve iştahsızlık şikayetlerine ek olarak son iki gündür gelişen kusma ve uykuya meyil (somnolans) nedeniyle acil servise getiriliyor. Özgeçmişinden babasının bir yıl önce akciğer tüberkülozu nedeniyle tedavi gördüğü öğreniliyor. Fizik muayenesinde ense sertliği ve Kernig belirtisi pozitif saptanıyor. Lomber ponksiyon ile elde edilen beyin omurilik sıvısı (BOS) incelemesinde; görünüm ksantokromik, lökosit sayısı 250/mm3250/mm^3 (%8080 lenfosit hakimiyeti), protein 180 mg/dL180\text{ mg/dL} ve glukoz 25 mg/dL25\text{ mg/dL} (eş zamanlı kan şekeri 100 mg/dL100\text{ mg/dL}) olarak bulunuyor. Hastanın PPD (TDT) testi 22 mm22\text{ mm} ölçülüyor. Bu klinik tablo ve BOS bulgularına göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tüberküloz menenjiti

Cevap

Tüberküloz menenjiti
Tüberküloz menenjiti tanısı; subakut klinik başlangıç, ailede aktif tüberküloz teması, pozitif PPD testi ve beyin omurilik sıvısında (BOS) saptanan lenfositik pleositoz, düşük glukoz düzeyi ve yüksek protein seviyesi kombinasyonu ile konulur. Ksantokromik görünüm de protein artışını destekleyen bir bulgudur.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik seyrin ve öykünün değerlendirilmesi
1010 günlük subakut başlangıç ve babadaki tüberküloz öyküsü
Tüberküloz menenjiti tipik olarak haftalar süren bir prodromal evreyle başlar ve temas öyküsü tanısal değer taşır.
2
BOS lökosit formülünün analizi
250/mm3250/mm^3 lökosit ve %8080 lenfosit hakimiyeti
Akut bakteriyel menenjitlerin aksine tüberkülozda lenfositik pleositoz görülmesi beklenir.
3
BOS biyokimyasal parametrelerinin yorumlanması
Düşük glukoz (25 mg/dL25\text{ mg/dL}) ve yüksek protein (180 mg/dL180\text{ mg/dL})
BOS glukozunun kan şekerinin %5050'sinin altında olması ve proteinin belirgin artışı granülomatöz inflamasyonu (tüberküloz veya mantar) işaret eder.
4
Destekleyici testlerin (PPD) entegrasyonu
22 mm22\text{ mm} PPD pozitifliği
Yüksek PPD değeri, hastanın Mycobacterium tuberculosis ile enfekte olduğunu ve mevcut tablonun yaygın tüberküloz hastalığı (menenjit) olabileceğini doğrular.

Anahtar Kavram

Tüberküloz menenjitinde BOS bulguları: Lenfosit hakimiyeti, düşük glukoz ve yüksek protein.

Daha Fazla Pratik

Tüberküloz menenjiti tedavisinde standart 4'lü tedaviye ek olarak steroid kullanımının endikasyonlarını gözden geçirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

BOS örneğinde adenozin deaminaz (ADA) düzeyinin ölçülmesi veya PCR yöntemiyle etkenin gösterilmesi tanıyı hızlandırabilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 15Soru

33 yaşında, omuzda tek BCGBCG skarı bulunan bir erkek çocuk; babasına kaviteli ve yayma pozitif akciğer tüberkülozu tanısı konulması üzerine değerlendiriliyor. Çocuğun fizik muayenesi doğal, akciğer grafisi normal ve ilk yapılan Tüberkülin Deri Testi (TDTTDT) 44 mm olarak saptanıyor. Çocuğa "pencere dönemi profilaksisi" amacıyla 1010 mg/kg/gün dozunda İzoniazid başlanıyor. Profilaksinin 33. ayında yapılan kontrol muayenesinde çocuğun asemptomatik olduğu, fizik muayene ve akciğer grafisi bulgularının değişmediği görülüyor. Tekrarlanan TDTTDT sonucu ise 1010 mm olarak ölçülüyor. Bu klinik verilere göre, izlenmesi gereken en doğru yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TDT sonucunda anlamlı artış (konversiyon) saptandığı için profilaktik İzoniazid tedavisi 9 aya tamamlanmalıdır.

Cevap

İzoniazid profilaksisinin 9 aya tamamlanması
Beş yaşından küçük çocuklarda aktif tüberkülozlu hasta ile temas durumunda, başlangıçta TDT negatif olsa bile (bu vakada 44 mm) İzoniazid profilaksisi başlanır. Üç ay sonra yapılan kontrolde TDT'de 66 mm ve üzeri bir artış olması veya sonucun 55 mm eşiğini aşması 'konversiyon' yani latent tüberküloz enfeksiyonu (LTE) olarak tanımlanır. Bu durumda, aktif hastalık dışlandıktan sonra (klinik ve radyolojik olarak normal), başlanan profilaktik tedavi 99 aya tamamlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Risk değerlendirmesi ve pencere dönemi tanımı
5 yaş altı yakın temaslılarda ilk TDT negatif olsa bile (0-4 mm), latent enfeksiyonun henüz testle saptanamadığı 'pencere dönemi' olasılığı nedeniyle profilaksi başlanır.
Çocuklarda primer tüberkülozun hızlı progresyon riskini önlemek.
2
İkinci TDT sonuçlarının yorumlanması
İlk TDT 44 mm iken ikinci TDT 1010 mm bulunmuştur. Bu durum hem 5\geq 5 mm eşiğini aşmış hem de 6\geq 6 mm'lik bir artış (konversiyon) göstermiştir.
Tüberküloz rehberlerine göre yakın temaslılarda BCG durumuna bakılmaksızın 55 mm ve üzeri pozitif kabul edilir.
3
Yönetim kararının belirlenmesi
Çocuk latent tüberküloz enfeksiyonu (LTE) olarak kabul edilir. Asemptomatik olduğu ve grafisi normal kaldığı için aktif hastalık yoktur; başlanan İzoniazid tedavisi 99 aya tamamlanır.
Enfeksiyonun aktif hastalığa dönüşümünü engellemek.

Anahtar Kavram

Pediatrik Tüberküloz Temas Yönetimi ve Konversiyon Kriterleri

Daha Fazla Pratik

İmünokompromize çocuklarda TDT yorumlama farklarını ve IGRA'nın hangi yaş grubunda daha spesifik olduğunu gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 16Soru

66 yaşında bir kız çocuk, evde birlikte yaşadığı amcasına yayma pozitif akciğer tüberkülozu tanısı konulması üzerine kontrol amacıyla polikliniğe getiriliyor. Çocuğun fizik muayenesi tamamen normal saptanıyor. Akciğer grafisinde aktif bir lezyon görülmeyen ve bir adet BCG aşısı izi bulunan çocuğun tüberkülin deri testi (TDT) sonucu 1212 mm olarak ölçülüyor.

Bu hasta için en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Latent tüberküloz enfeksiyonu olarak değerlendirilmeli ve 66 ay süreli i̇zoniazid profilaksisi başlanmalıdır.

Cevap

Latent tüberküloz enfeksiyonu tanısı konulmalı ve 6 ay süreli i̇zoniazid profilaksisi uygulanmalıdır.
Tüberküloz temaslısı bir çocukta TDT sonucu risk grubuna göre değerlendirilir. Yayma pozitif bir vaka ile temas edenlerde TDT eşiği 55 mm olup, bu hastanın 1212 mm olan sonucu pozitif kabul edilir. Klinik semptom ve radyolojik bulgu olmaması durumu 'Latent Tüberküloz Enfeksiyonu' olarak tanımlanır ve bu durumda i̇zoniazid profilaksisi başlanması en uygun yaklaşımdır.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın risk grubuna göre TDT pozitiflik eşiğini belirle.
Yayma pozitif akciğer tüberkülozu olan bir vaka ile yakın temaslı çocuklarda, BCG durumuna bakılmaksızın TDT eşiği 55 mm'dir.
Yüksek riskli temaslılarda duyarlılığı artırmak için daha düşük bir eşik değer kullanılır.
2
Hastada aktif hastalık bulgusu olup olmadığını değerlendir.
Fizik muayene ve akciğer grafisi normaldir, semptom yoktur.
Aktif hastalık ile latent enfeksiyon ayrımı tedavi protokolünü (profilaksi vs. tedavi) belirler.
3
Tanıyı koy ve uygun tedaviyi planla.
Tanı: Latent tüberküloz enfeksiyonu (LTBE). Tedavi: 66 ay (veya bazı rehberlere göre 99 ay) İzoniazid (1010 mg/kg/gün).
Latent enfeksiyonun aktif hastalığa dönüşmesini engellemek için tekli ilaç profilaksisi yeterlidir.

Anahtar Kavram

Tüberküloz temaslısı çocuklarda TDT yorumlanması ve latent tüberküloz yönetimi.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 17Soru

33 yaşında bir çocuk; vücudunda yaygın ödem, saçlarda renk değişikliği ve ciltte "boya çatlağı" görünümünde döküntüler (Kwashiorkor) ile polikliniğe getirilmiştir. Hastanın son bir aydır devam eden öksürük, iştahsızlık ve düşük dereceli ateş şikayetleri olduğu öğrenilmiştir. Akciğer grafisinde sağ paratrakeal lenfadenopati ve parankimal infiltrasyon izlenen çocuğa yapılan PPD (TDT) testi 33 mm olarak ölçülmüştür. Bu hastadaki klinik ve radyolojik bulgular birlikte değerlendirildiğinde, PPD sonucu ve tanısal yaklaşım ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hastadaki ağır protein malnütrisyonu hücresel immün yetmezliğe (anerji) yol açarak PPD'nin yalancı negatif çıkmasına neden olmuş olabilir.

Cevap

Ağır protein malnütrisyonunun (Kwashiorkor) hücresel immün yetmezliğe (anerji) yol açarak PPD sonucunu yalancı negatif etkileyebileceğini belirten ifade doğrudur.
Tüberkülin deri testi (PPD), gecikmiş tip (Tip IV) bir aşırı duyarlılık reaksiyonudur ve T-lenfositlerin fonksiyonel olmasını gerektirir. Kwashiorkor gibi ağır protein-enerji malnütrisyonu durumlarında hücresel immünite belirgin şekilde baskılandığı için, vücut tüberküloz basiline karşı deri yanıtı oluşturamaz. Bu duruma 'anerji' denir. Hastada tüberküloz düşündüren radyolojik bulgular (hiler LAP) varken PPD'nin düşük çıkması malnütrisyon ile açıklanabilir ve tanıyı ekarte ettirmez.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguların (ödem, cilt döküntüsü) değerlendirilmesi
Hastada Kwashiorkor tipi ağır protein-enerji malnütrisyonu mevcuttur.
Kwashiorkor'da ödem ve karakteristik deri bulguları protein eksikliğinin temel göstergeleridir.
2
Malnütrisyonun immün sistem üzerindeki etkisinin analizi
Hücresel immünite (T-lenfosit fonksiyonu) baskılanmıştır ve anerji gelişmiştir.
Protein eksikliği, PPD testi gibi gecikmiş tip hipersensitivite reaksiyonları için gerekli olan hücresel yanıtı bozar.
3
Radyolojik bulgular ile PPD sonucunun korelasyonu
Radyolojik olarak tüberküloz lehine bulgular varken PPD'nin 33 mm (negatif) olması, tüberkülozu dışlamaz.
Anerji durumunda tüberküloz enfeksiyonu mevcut olsa bile PPD negatif sonuç verebilir.

Anahtar Kavram

Tüberkülozda Anerji (Yalancı Negatif PPD)

Daha Fazla Pratik

PPD'nin yalancı negatif çıktığı diğer durumları (Kızamık enfeksiyonu, sistemik steroid kullanımı, miliyer tüberküloz) gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 18Soru

22 aylık bir bebek, annesine balgam yayması pozitif kaviteli akciğer tüberkülozu tanısı konulması üzerine polikliniğe getiriliyor. Bebeğin yapılan fizik muayenesi doğal ve akciğer grafisi normal bulunuyor. Tüberkülin deri testi (TDT) sonucu 22 mm olarak ölçülüyor.

Bu bebek için en uygun yönetim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İzoniazid profilaksisi başlanır; 33 ay sonra TDT tekrarlanarak sonuca göre karar verilir.

Cevap

İzoniazid profilaksisi başlanması ve 33 ay sonra TDT ile yeniden değerlendirme yapılması en uygun yaklaşımdır.
Doğru yaklaşım, izoniazid profilaksisi başlanması ve 33 ay sonra TDT'nin tekrarlanmasıdır. Tüberküloz rehberlerine göre; bulaştırıcı bir vaka ile temas eden 55 yaşından küçük çocuklarda, başlangıç TDT sonucu ne olursa olsun (hastalık dışlandıktan sonra) profilaksi başlanır. Bunun nedeni, basile maruz kalan bireylerde TDT'nin pozitifleşmesi için gereken sürenin (pencere dönemi) beklenmesidir. 33 ay sonra yapılan TDT hala negatifse ve kaynak vaka artık bulaştırıcı değilse, profilaksi sonlandırılarak BCG aşısı uygulanır.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın klinik ve radyolojik durumunu değerlendir.
Semptom yok, fizik muayene doğal ve akciğer grafisi normal.
Aktif tüberküloz hastalığının varlığını dışlamak için gereklidir.
2
Temas öyküsünü ve yaş faktörünü analiz et.
Bulaştırıcı (yayma pozitif) anne ile temas ve yaşın 55 altı (22 aylık) olması.
Küçük çocuklar ve bulaştırıcı temaslılar tüberkülozun yaygın formları (menenjit, milier) için en yüksek risk grubundadır.
3
TDT sonucunu pencere dönemi (window period) kavramı ile yorumla.
İlk TDT negatif olsa bile profilaksi başlanmalıdır.
Basile maruziyetten sonra TDT'nin pozitifleşmesi için geçen 88-1212 haftalık sürede çocuğu korumasız bırakmamak gerekir.
4
İzlem planını oluştur.
İzoniazid (55-1010 mg/kg/gün) başla, 33 ay sonra TDT tekrarla.
33 ay sonraki TDT negatifse ve kaynak vaka bulaştırıcı değilse profilaksi kesilip BCG yapılır; pozitifse tedaviye devam edilir.

Anahtar Kavram

Tüberküloz temaslısı 55 yaş altı çocuklarda, ilk bulgular normal olsa dahi 'pencere dönemi profilaksisi' uygulanması zorunludur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 19Soru

Aktif akciğer tüberkülozu olan bir ebeveyn ile aynı evde yaşayan 22 yaşındaki kız çocuk, temaslı taraması amacıyla polikliniğe getiriliyor. Hastanın herhangi bir yakınması olmadığı öğreniliyor. Fizik muayenesi ve akciğer grafisi tamamen normal saptanan çocuğun tüberkülin deri testi (TDTTDT) sonucu 1616 mm olarak ölçülüyor.

Bu klinik tablo için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Latent tüberküloz enfeksiyonu

Cevap

Latent tüberküloz enfeksiyonu, çocukta enfeksiyon kanıtı (pozitif TDTTDT) olmasına rağmen hastalık belirtisi (klinik ve radyolojik) bulunmaması durumudur.
Çocukta tüberküloz basili ile enfekte olduğunu gösteren tüberkülin deri testi (TDTTDT) pozitifliği (1616 mm) mevcuttur. Ancak, hastanın fizik muayenesinin tamamen normal olması ve akciğer grafisinde tüberküloza özgü hiçbir bulgunun saptanmaması, bu durumun 'hastalık' değil, 'latent enfeksiyon' olduğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın temas öyküsünü ve klinik durumunu değerlendir.
Hasta aktif tüberkülozlu bir bireyle temaslı ve tamamen asemptomatik.
Tüberküloz yönetimi temaslılarda semptom varlığına göre şekillenir.
2
TDTTDT (Tüberkülin Deri Testi) sonucunu yorumla.
1616 mm sonuç, hem temaslı hem de genel popülasyon için pozitif bir değerdir.
Enfeksiyonun vücuda girdiğini gösteren immünolojik kanıttır.
3
Radyolojik bulguları klinik verilerle birleştir.
Akciğer grafisinin normal olması, aktif akciğer hastalığını dışlar.
Enfeksiyon (Pozitif TDTTDT) ile Hastalık (Anormal radyoloji/klinik) arasındaki ayırıcı tanıyı sağlar.

Anahtar Kavram

Latent tüberküloz enfeksiyonu (LTBE) tanımı
Tahmini Süre:45s
Soru 20Soru

BCG aşısı yapılmamış ve tüberküloz hastası ile bilinen bir teması olmayan 66 yaşında bir çocukta, tüberkülin deri testi (TDT) sonucunun pozitif kabul edilmesi için endürasyon çapı en az kaç milimetre (mmmm) olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 10 mm10\text{ mm}

Cevap

BCG aşısı yapılmamış çocuklarda tüberkülin deri testi pozitiflik sınırı 10 mm10\text{ mm}'dir.
Tüberküloz kontrol rehberine göre, herhangi bir risk faktörü olmayan ve BCG aşısı uygulanmamış çocuklarda endürasyon çapının 10 mm10\text{ mm} ve üzerinde olması pozitiflik olarak tanımlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın aşı durumunu belirle.
Hasta BCG aşısı yapılmamış bir çocuktur.
TDT yorumu aşı varlığına göre farklılık gösterir.
2
Risk faktörlerini (bağışıklık durumu, temas öyküsü) kontrol et.
Bilinen bir temas veya bağışıklık sorunu bulunmamaktadır.
Riskli gruplarda pozitiflik sınırı daha düşüktür (5 mm5\text{ mm}).
3
Aşısız ve risksiz grup için standart sınır değeri hatırla.
Sınır değer 10 mm10\text{ mm}'dir.
Türkiye tüberküloz kontrol rehberi verilerine göre aşısızlarda 10 mm10\text{ mm} eşik değerdir.

Anahtar Kavram

Tüberkülin deri testi (TDT) yorumlanması
Tahmini Süre:45s
Sayfa 1 / 2Sonraki
Tüberküloz Alıştırma Soruları — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı | Examkin