Tüm alıştırma soruları

Hava ortamında ($n_{\text{hava}} = 1$) dalga boyu $\lambda$ olan tek renkli paralel ışık demeti kullanılarak gerçekleştirilen tek yarıkta kırınım deneyinde, ekran üzerinde oluşan merkezi aydınlık saçacın genişliği $X_1$ olarak ölçülmektedir.

Deneysel düzenekte yarık düzlemi ile ekran arasındaki ortam, kır��cılık indisi $n = 1.6$ olan saydam bir sıvı ile tamamen doldurulup kullanılan ışığın dalga boyu $1.2\lambda$ olacak şekilde değiştirildiğinde, yeni merkezi aydınlık saçacın genişliği $X_2$ olmaktadır.

Buna göre, merkezi aydınlık saçak genişliklerinin oranı olan $\frac{X_2}{X_1}$ değeri kaçtır?

Kararsız bir $_{92}^{234}\text{U}$ (Uranyum) çekirdeği sırasıyla $2$ adet $\alpha$ (alfa) ve $2$ adet $\beta^-$ (beta-eksi) bozunması geçirerek daha kararlı bir $Y$ çekirdeğine dönüşmektedir.

Buna göre, oluşan $Y$ çekirdeğinin kütle numarası ve proton sayısı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Sürtünmesiz yatay düzlemde, yay sabiti $k$ olan homojen ve esnek bir yayın ucuna $m$ kütleli cisim bağlanarak oluşturulan yay sarkacı, $T$ periyoduyla basit harmonik hareket yapmaktadır.

Bu yay tam ortasından kesilerek iki eşit parçaya ayrılıyor. Elde edilen yay parçaları birbirine paralel bağlanıp ucuna $2m$ kütleli bir cisim asılıyor. Düşey doğrultuda hazırlanan bu yeni sarkaç sistemi, yer çekimi ivmesinin Dünya'dakinin yarısı olduğu bir gezegene götürülerek salınım yapması sağlanıyor.

Buna göre, yeni sarkacın periyodu kaç $T$ olur?

Karanlık bir ortamda gerçekleştirilen tek yarıkta kırınım deneyinde;
- Dalga boyu $\lambda_{\text{kırmızı}} = 2\lambda$ olan kırmızı renkli ışık kullanıldığında ekranda oluşan merkezi aydınlık saçacın genişliği $X_1$,
- Dalga boyu $\lambda_{\text{yeşil}} = \lambda$ olan yeşil renkli ışık kullanıldığında ekranda oluşan ardışık iki karanlık saçak arasındaki mesafe $X_2$
olarak ölçülüyor.

Her iki durumda da deney d��zeneğindeki yarık genişliği, ekranın yarığa olan uzaklığı ve yarık ile ekran arasındaki ortam aynı olduğuna göre, $\frac{X_1}{X_2}$ oranı kaçtır?

Radyoaktif bir elementin birim zamandaki bozunma sayısı (aktivitesi) numunedeki kararsız çekirdek sayısı azaldıkça zamanla azalırken; bu çekirdeğin yarı ömrü ve bozunma sabiti değerleri kalan çekirdek miktarına ya da zamana bağlı olarak değişmez.

Belirli miktar ve koşullardaki ideal $He$ gazı örneklerinin hacimleri aşağıda tanımlanmıştır:

* I. $1\text{ mol}$ ideal $He$ gazının $273\ ^\circ\text{C}$ sıcaklık ve $2\text{ atm}$ basınç altındaki hacmi ($V_1$)
* II. $2\text{ mol}$ ideal $He$ gazının $0\ ^\circ\text{C}$ sıcaklık ve $1\text{ atm}$ basınç altındaki hacmi ($V_2$)
* III. $1,5\text{ mol}$ ideal $He$ gazının $0\ ^\circ\text{C}$ sıcaklık ve $3\text{ atm}$ basınç altındaki hacmi ($V_3$)

Buna göre, bu gaz örneklerinin hacimlerini ($V_1, V_2, V_3$) küçükten büyüğe doğru sıralayınız.

Özdeş dört yay ve $m$ kütleli iki cisim kullanılarak sürtünmesiz ortamlarda Şekil I ve Şekil II'deki yay sarkaçları oluşturulmuştur.

Şekil I'de yaylar yatay bir tavana paralel olarak bağlanmış ve ucuna $m$ kütleli bir cisim asılmıştır. Şekil II'de ise yaylar yatayla $30^\circ$ açı yapan sürtünmesiz bir eğik düzlem üzerinde birbirine seri bağlanmış ve ucuna $m$ kütleli diğer cisim yerleştirilmiştir.

Her iki düzenekteki cisimlere denge konumlarından bir miktar çekilip bırakılarak küçük genlikli basit harmonik hareket yaptırılıyor. Şekil I'deki sarkacın periyodu $T_1$, Şekil II'deki sarkacın periyodu $T_2$ olmaktadır.

Buna göre, sarkaçların periyotlarının oranı $\frac{T_1}{T_2}$ kaçtır?
($\sin 30^\circ = 0,5$; yerçekimi ivmesi $g$ sabittir.)

Tek yarıkta gerçekleştirilen kırınım deneyinde; yarık düzlemi ile ekran arasındaki ortamın kırıcılık indisi ($n$), kullanılan tek renkli ışığın dalga boyu ($\lambda$), yarık genişliği ($w$) ve ekran ile yarık düzlemi arasındaki uzaklık ($L$) parametreleri değiştirilerek üç farklı düzenek kuruluyor:

* Birinci Düzenek: Kırıcılık indisi $n$ olan ortamda, dalga boyu $\lambda$ olan ışıkla, yarık genişliği $w$ ve ekran uzaklığı $L$ iken,
* İkinci Düzenek: Kırıcılık indisi $2n$ olan ortamda, dalga boyu $3\lambda$ olan ışıkla, yarık genişliği $2w$ ve ekran uzaklığı $L$ iken,
* Üçüncü Düzenek: Kırıcılık indisi $n$ olan ortamda, dalga boyu $2\lambda$ olan ışıkla, yarık genişliği $w$ ve ekran uzaklığı $2L$ iken deneyler yapılıyor.

Buna göre, bu düzeneklerde ekranlar üzerinde oluşan merkezi aydınlık saçak genişliklerini ($W_1$, $W_2$ ve $W_3$) küçükten büyüğe doğru sıralayınız.

Sabit hacimli kapalı bir kapta $27\ ^\circ\text{C}$ sıcaklıkta bir miktar ideal $X$ gazı bulunmaktadır. Bu gazın sıcaklığı $927\ ^\circ\text{C}$'ye çıkarılıyor.

Buna göre, bu işlemle ilgili;

I. Gazın basıncı $4$ katına çıkar.
II. Gaz taneciklerinin ortalama difüzyon hızı $2$ katına çıkar.
III. Birim hacimdeki tanecik sayısı değişmez.

yargılarından hangileri doğrudur?

Hava ortamında gerçekleştirilen bir tek yarıkta kırınım deneyinde, ekran üzerinde oluşan kırınım deseninde merkezi aydınlık saçağın ($A_0$) bir yanındaki birinci aydınlık saçağın ($A_1$) orta noktası ile diğer yanındaki ikinci karanlık saçağın ($K_2$) orta noktası arasındaki en kısa uzaklık $d$ olarak ölçülmektedir.

Buna göre, bu kırınım desenindeki saçak genişliği ($\Delta x$) aşağıdakilerden hangisine eşittir?

Sürtünmelerin ve yay kütlelerinin önemsenmediği ortamlarda özdeş yaylar kullanılarak Şekil I ve Şekil II'deki yay sarkaçları oluşturulmuştur.

* Şekil I: Yerçekimi ivmesinin $g$ olduğu Dünya yüzeyinde, yay sabiti $k$ olan iki adet özdeş yay düşey doğrultuda seri bağlanarak ucuna $m_1$ kütleli cisim asılmıştır.
* Şekil II: Yerçekimi ivmesinin $g/6$ olduğu Ay yüzeyinde, $m_2$ kütleli cisim sürtünmesiz yatay düzlemde iki adet özdeş yayın arasına (paralel olacak şekilde) bağlanmıştır.

Şekil I'deki sarkacın küçük genlikli salınımlarının periyodu, Şekil II'deki sarkacın periyoduna eşit olduğuna göre, cisimlerin kütlelerinin oranı $\frac{m_1}{m_2}$ kaçtır?

Özel görelilik kuramına göre, eylemsiz bir referans sistemine göre ışık hızına yakın sabit hızla hareket etmekte olan bir uzay gemisinin boyu, hem gemi içindeki astronot hem de dışarıdaki durgun gözlemci tarafından hareket doğrultusunda daha kısa ölçülür.

Çekirdek başına düşen bağlanma enerjisinin kütle numarasına göre değişimini gösteren grafik incelendiğinde, kararsız hafif çekirdeklerin birleşerek daha kararlı çekirdeklere dönüşme eğiliminde (füzyon), kararsız ağır çekirdeklerin ise bölünerek daha kararlı çekirdeklere dönüşme eğiliminde (fisyon) olduğu görülür.

Nükleer fisyon ve füzyon tepkimeleriyle ilgili;

I. Çekirdek başına düşen bağlanma enerjisi grafiğindeki en kararlı bölgede yer alan çekirdeklere (örneğin demir çekirdeği) yaklaşmak amacıyla hafif çekirdekler füzyon, ağır çekirdekler ise fisyon tepkimesi gerçekleştirir.
II. Hem fisyon hem de füzyon tepkimelerinde ürünlerin toplam durgun kütlesi, reaksiyona giren çekirdeklerin toplam durgun kütlesinden daha küçüktür; aradaki kütle farkı enerjiye dönüşür.
III. Füzyon tepkimelerinin başlayabilmesi için gereken sıcaklık ve basınç koşulları, fisyon tepkimelerine kıyasla çok daha düşüktür.

yargılarından hangileri doğrudur?

Karanlık bir laboratuvarda, tek renkli ve dalga boyu $\lambda_1 = 600\text{ nm}$ olan bir lazer kaynağı kullanılarak havada ($n_{\text{hava}} = 1$) ger��ekleştirilen tek yarıkta kırınım deneyinde, yarık genişliği $w$, yarık düzleminin ekrana uzaklığı ise $L$ kadardır. Bu durumda ekranın merkezinde oluşan merkezi aydınlık saçak genişliği $4,8\text{ mm}$ olarak ölçülmektedir.

Aynı deney düzeneğinde aşağıdaki değişiklikler yapılıyor:
- Yarık genişliği $2w$ yapılıyor.
- Yarık düzlemi ile ekran arasındaki uzaklık $3L$ yapılıyor.
- Yarık düzlemi ile ekran arasındaki ortam kırıcılık indisi $1,6$ olan şeffaf bir sıvı ile dolduruluyor.
- Işık kaynağı, dalga boyu $\lambda_2 = 480\text{ nm}$ olan başka bir lazer kaynağı ile değiştiriliyor.

Buna göre, son durumda ekran üzerinde oluşan merkezi aydınlık saçağın genişliği kaç milimetre ($\text{mm}$) olur?

Aşağıdaki tabloda ideal davranışta olan üç farklı gaz örneğinin kimyasal formül, sıcaklık ve basınç bilgileri verilmiştir:

Buna göre, bu gaz örneklerinin belirtilen koşullardaki özk��tlelerini küçükten büyüğe doğru sıralayınız.

(Mol kütleleri: $He = 4\text{ g/mol}$, $CH_4 = 16\text{ g/mol}$, $O_2 = 32\text{ g/mol}$)

Hacmi $5,6\text{ L}$ olan kapalı bir kapta, $0\text{ }^\circ\text{C}$ sıcaklıkta $4,4\text{ gram}$ ideal $CO_2$ gazı bulunmaktadır. Bu kaptaki gazın basıncını $0,8\text{ atm}$ yapmak için kabın sıcaklığı kaç $^\circ\text{C}$ olmalıdır?

($C = 12\text{ g/mol}$, $O = 16\text{ g/mol}$)

Edebiyat, duygu ve düşünceleri dil aracılığıyla estetik bir yapıya kavuşturma sanatıdır. Müzik sesle, resim boyayla, heykel ise mermer veya bronzla biçim bulurken edebiyatın ham maddesi olan dil; simgesel, soyut ve toplumsal uzlaşıya dayalı bir sistemdir. Bu yönüyle edebî eser, alımlayıcının duyularına doğrudan hitap eden somut bir nesne sunmak yerine, zihinde imgeler ve tasarımlar zinciri uyandırarak var olur. Dolayısıyla edebiyatın güzel sanatlar içerisindeki özgün konumu, onun bu soyut araçla somut yaşantılar inşa edebilme gücünden kaynaklanır.

Bu parçadan hareketle edebiyatın güzel sanatlar içindeki yeri ve malzemesinin niteliğine dair;

I. Dilin soyut ve simgesel yapısı, edebî eserin alımlanma sürecinde okurun hayal gücünü ve zihinsel katılımını zorunlu kılar.
II. Edebiyat, doğrudan duyulara seslenen fiziksel bir malzeme yerine dili kullandığı için plastik sanatlardan ayrışır; fonetik sanatlar arasında yer alsa da dili simgesel boyutuyla işlemesi bakımından kendine has bir konuma sahiptir.
III. Edebiyatın ham maddesi olan dil, toplumsal bir uzlaşı ürünü olduğundan edebî eserler bireysel yaratıcılıktan ziyade toplumsal faydayı önceler.

yargılarından hangileri söylenebilir?

Sürtünmesiz yatay düzlemde bulunan esnek ve türdeş bir yay, uzunlukları sırasıyla $x$ ve $3x$ olan iki parçaya ayrılıyor. Bu parçalardan kısa olanının ucuna $m$ kütleli, uzun olanının ucuna ise $3m$ kütleli birer cisim bağlanarak yatay düzlemde basit harmonik hareket yapacak şekilde salınıma bırakılıyor.