Tüm alıştırma soruları

852 soru

Soru 821Soru

Hava ortamında (nhava=1n_{\text{hava}} = 1) dalga boyu λ\lambda olan tek renkli paralel ışık demeti kullanılarak gerçekleştirilen tek yarıkta kırınım deneyinde, ekran üzerinde oluşan merkezi aydınlık saçacın genişliği X1X_1 olarak ölçülmektedir.

Deneysel düzenekte yarık düzlemi ile ekran arasındaki ortam, kır��cılık indisi n=1.6n = 1.6 olan saydam bir sıvı ile tamamen doldurulup kullanılan ışığın dalga boyu 1.2λ1.2\lambda olacak şekilde değiştirildiğinde, yeni merkezi aydınlık saçacın genişliği X2X_2 olmaktadır.

Buna göre, merkezi aydınlık saçak genişliklerinin oranı olan X2X1\frac{X_2}{X_1} değeri kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 0.75

Cevap

Merkezi aydınlık saçak genişliklerinin oranı 0.75 (veya 3/4) olarak bulunur.
Işığın dalga boyu 1.2 katına çıkarken ortamın kırıcılık indisi 1'den 1.6'ya çıkmıştır. Saçak genişliği formülü gereği dalga boyu ile doğru, kırıcılık indisi ile ters orantılı olan merkezi saçak genişliği 1.2 / 1.6 = 0.75 katına iner.

Adım Adım Çözüm

1
Merkezi aydınlık saçak genişliği formülünü yazma.
X=2Δx=2λLwnX = 2\Delta x = \frac{2\lambda L}{w \cdot n}
Tek yarıkta kırınım deneyinde merkezi saçak genişliğinin parametrelere bağlılığını belirlemek.
2
Hava ortamındaki ilk durum için saçak genişliği ifadesini oluşturma.
X1=2λLwX_1 = \frac{2\lambda L}{w}
Başlangıç koşullarındaki saçak genişliğini tanımlamak.
3
Sıvı ortamındaki ikinci durum için saçak genişliği ifadesini oluşturma.
X2=2(1.2λ)Lw1.6=0.752λLwX_2 = \frac{2(1.2\lambda) L}{w \cdot 1.6} = 0.75 \cdot \frac{2\lambda L}{w}
Değişen fiziksel parametrelere göre yeni saçak genişliğini bulmak.
4
İki saçak genişliğini birbirine oranlama.
X2X1=0.75\frac{X_2}{X_1} = 0.75
İstenen oranı elde etmek.

Anahtar Kavram

Tek yarıkta kırınım olayında merkezi aydınlık saçak genişliğinin ışığın dalga boyu ve ortamın kırıcılık indisi ile ilişkisi.
Soru 822Soru

Karanlık bir laboratuvarda, tek renkli ve dalga boyu λ1=600 nm\lambda_1 = 600\text{ nm} olan bir lazer kaynağı kullanılarak havada (nhava=1n_{\text{hava}} = 1) ger��ekleştirilen tek yarıkta kırınım deneyinde, yarık genişliği ww, yarık düzleminin ekrana uzaklığı ise LL kadardır. Bu durumda ekranın merkezinde oluşan merkezi aydınlık saçak genişliği 4,8 mm4,8\text{ mm} olarak ölçülmektedir.

Aynı deney düzeneğinde aşağıdaki değişiklikler yapılıyor:
- Yarık genişliği 2w2w yapılıyor.
- Yarık düzlemi ile ekran arasındaki uzaklık 3L3L yapılıyor.
- Yarık düzlemi ile ekran arasındaki ortam kırıcılık indisi 1,61,6 olan şeffaf bir sıvı ile dolduruluyor.
- Işık kaynağı, dalga boyu λ2=480 nm\lambda_2 = 480\text{ nm} olan başka bir lazer kaynağı ile değiştiriliyor.

Buna göre, son durumda ekran üzerinde oluşan merkezi aydınlık saçağın genişliği kaç milimetre (mm\text{mm}) olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3.6

Cevap

Son durumda ekran üzerinde oluşan merkezi aydınlık saçağın genişliği 3,6 mm3,6\text{ mm} olur.
Deneyde yapılan tüm değişiklikler (dalga boyunun azalması, yarık genişliğinin artması, ortamın kırıcılık indisinin artması ve ekran uzaklığının artması) saçak genişliği bağıntısı Δx=λLwn\Delta x = \frac{\lambda L}{w n} kullanılarak değerlendirildiğinde, saçak genişliğinin başlangıçtakinin 0,750,75 katına düştüğü görülür. Merkezi aydınlık saçak genişliği de aynı oranda küçüleceğinden, 4,8×0,75=3,6 mm4,8 \times 0,75 = 3,6\text{ mm} değerine ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk durumdaki saçak genişliğini ve merkezi aydınlık saçak genişliğini formüle dökerek başlangıç parametrelerini belirlemek.
Tek yarıkta saçak genişliği formülü Δx=λLwn\Delta x = \frac{\lambda L}{w n} şeklindedir. İlk durumda ortam hava (n1=1n_1 = 1), dalga boyu λ1=600 nm\lambda_1 = 600\text{ nm}, yarık genişliği ww ve perde uzaklığı LL'dir. Merkezi aydınlık saçağın genişliği 2Δx1=4,8 mm2\Delta x_1 = 4,8\text{ mm} olarak ölçüldüğüne göre, standart saçak genişliği Δx1=2,4 mm\Delta x_1 = 2,4\text{ mm} olur.
Yeni durumdaki fiziksel niceliklerin başlangıçtaki duruma göre nasıl değiştiğini mukayese edebilmek için temel referansı belirlemek gerekir.
2
İkinci durumdaki yeni parametreleri formülde yerine koyarak yeni saçak genişliğinin ilk saçak genişliğine oranını hesaplamak.
İkinci durumda yeni saçak genişliği: Δx2=λ2L2w2n2=4803L2w1,6=1440L3,2w=450Lw\Delta x_2 = \frac{\lambda_2 L_2}{w_2 n_2} = \frac{480 \cdot 3L}{2w \cdot 1,6} = \frac{1440 L}{3,2 w} = 450 \frac{L}{w} olur. İlk saçak genişliği Δx1=600Lw\Delta x_1 = 600 \frac{L}{w} olduğuna göre iki saçak genişliği oranlanırsa: Δx2Δx1=450600=0,75\frac{\Delta x_2}{\Delta x_1} = \frac{450}{600} = 0,75 elde edilir.
Yapılan çoklu parametre değişikliklerinin saçak genişliği üzerindeki net etkisini çarpan olarak belirlemek.
3
Elde edilen oranı başlangıçtaki merkezi aydınlık saçak genişliği ile çarparak nihai sonuca ulaşmak.
Yeni saçak genişliği Δx2=0,75Δx1\Delta x_2 = 0,75 \Delta x_1 olduğuna göre, merkezi aydınlık saçak genişliği de aynı oranda değişecektir: 2Δx2=0,75×(2Δx1)=0,75×4,8 mm=3,6 mm2\Delta x_2 = 0,75 \times (2\Delta x_1) = 0,75 \times 4,8\text{ mm} = 3,6\text{ mm} bulunur.
Merkezi aydınlık saçak genişliğinin standart saçak genişliğinin 2 katı olduğu bilgisini kullanarak son sayısal değeri hesaplamak.

Anahtar Kavram

Tek yarıkta kırınım olayında saçak genişliğini etkileyen değişkenler (dalga boyu, perde uzaklığı, yarık genişliği ve ortamın kırıcılık indisi) ve merkezi aydınlık saçağın özel yapısı.
Soru 823Soru

Hacmi ve sıcaklığı ayarlanabilen esnek bir balona 227 C227\text{ }^{\circ}\text{C} sıcaklıkta 0,8 mol0,8\text{ mol} ideal neon (NeNe) gazı doldurulmuştur. Bulunulan ortamdaki açık hava bas��ncı 1,64 atm1,64\text{ atm} olduğuna göre, bu balonun hacmi kaç litredir? (R=0,082 Latm/(molK)R = 0,082\text{ L}\cdot\text{atm/(mol}\cdot\text{K)} alınız.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20

Cevap

Balonun hacmi 20 L20\text{ L} olarak bulunur.
İdeal gaz denklemi PV=nRTP \cdot V = n \cdot R \cdot T kullanılarak, T=227+273=500 KT = 227 + 273 = 500\text{ K} mutlak sıcaklığında 1,64 atm1,64\text{ atm} basınç altındaki 0,8 mol0,8\text{ mol} neon gazının kapladığı hacim 20 L20\text{ L} olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Sıcaklık birimini Kelvin (KK) cinsine dönüştürmek.
T=500 KT = 500\text{ K}
İdeal gaz denkleminde sıcaklık mutlak sıcaklık birimi olan Kelvin cinsinden kullanılmalıdır.
2
İdeal gaz denklemine (PV=nRTP \cdot V = n \cdot R \cdot T) bilinen değerleri yazmak.
1,64V=0,80,0825001,64 \cdot V = 0,8 \cdot 0,082 \cdot 500
Verilen basınç, mol sayısı, gaz sabiti ve sıcaklık değerlerini kullanarak bilinmeyen hacmi bulmak için denklem kurulur.
3
Hacim (VV) değerini yalnız bırakarak matematiksel işlemi tamamlamak.
V=20 LV = 20\text{ L}
İşlemler sadeleştirildiğinde 1,64V=32,81,64 \cdot V = 32,8 eşitliğinden hacim değeri 20 L20\text{ L} olarak elde edilir.

Anahtar Kavram

İdeal gas denkleminin (PV=nRTP \cdot V = n \cdot R \cdot T) kullanılması ve mutlak sıcaklık (KK) dönüşümü.
Soru 824Soru

Belirli bir sıcaklık ve basınçta bulunan gazların davranışları ideal gaz denklemi ile açıklanır. 127 C127\text{ }^{\circ}\text{C} sıcaklıkta ve 0,82 atm0,82\text{ atm} basınç altında 10 L10\text{ L} hacim kaplayan ideal oksijen (O2O_2) gazının kütlesi kaç gramdır? (O=16 g/molO = 16\text{ g/mol}, R=0,082 Latm/(molK)R = 0,082\text{ L}\cdot\text{atm/(mol}\cdot\text{K)})

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 8

Cevap

İdeal oksijen gazının kütlesi 8 gramdır.
İdeal gaz denklemi (PV=nRTP \cdot V = n \cdot R \cdot T) kullanılarak gazın mol sayısı 0,25 mol0,25\text{ mol} olarak bulunur. Oksijen gazının diatomik (O2O_2) yapıda olduğu dikkate alınarak mol kütlesi 32 g/mol32\text{ g/mol} alınır ve kütlesi 0,25×32=8 g0,25 \times 32 = 8\text{ g} olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Sıcaklık birimini Celsius'tan Kelvin'e çevirmek.
T=400 KT = 400\text{ K}
��deal gaz hesaplamalarında mutlak sıcaklık (Kelvin) kullanılmalıdır.
2
İdeal gaz denkleminden (PV=nRTP \cdot V = n \cdot R \cdot T) gazın mol sayısını bulmak.
n=0,25 moln = 0,25\text{ mol}
Verilen basınç, hacim ve sıcaklık değerlerini kullanarak gazın madde miktarını belirlemek.
3
Oksijen gazının diatomik (O2O_2) yapıda olduğunu dikkate alarak mol kütlesini hesaplayıp toplam kütleyi bulmak.
m=8 gm = 8\text{ g}
Mol sayısı ile mol kütlesini çarparak gazın kütlesine ulaşmak.

Anahtar Kavram

İdeal gaz denklemindeki değişkenlerin (P,V,n,R,TP, V, n, R, T) doğru birimlerle yerine konularak hesaplama yapılması.
Soru 825Soru

5,6 litrelik5,6\text{ litrelik} sabit hacimli kapalı bir kapta bulunan 8 gram8\text{ gram} ideal helyum (HeHe) gazının basıncı 16 atmosfer (atm)16\text{ atmosfer (atm)} olarak ölçülmüştür. Buna göre, kaptaki gazın sıcaklığı kaç santigrat derecedir (C^{\circ}\text{C})? (He=4 g/molHe = 4\text{ g/mol})

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 273

Cevap

Kaptaki helyum gazının sıcaklığı 273 °C'dir.
İdeal gaz formülü PV=nRTP \cdot V = n \cdot R \cdot T kullanılarak hesaplama yapıldığında gazın mutlak sıcaklığı 546 K546\text{ K} olarak bulunur. Bu sıcaklıktan 273273 çıkarıldığında, santigrat derece cinsinden sıcaklık 273 C273\text{ }^{\circ}\text{C} olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kaptaki helyum gazının kütlesi kullanılarak mol say��sı hesaplanır.
n=2 moln = 2\text{ mol}
İdeal gaz denkleminde miktar birimi olarak mol sayısı kullanılması gerektiğinden, kütle mol sayısına dönüştürülmüştür.
2
İdeal gaz denklemi (PV=nRTP \cdot V = n \cdot R \cdot T) kullanılarak mutlak sıcaklık (TT) değeri çekilir.
T=546 KT = 546\text{ K}
Verilen basınç, hacim ve mol sayısı değerleri gaz sabitiyle oranlanarak mutlak sıcaklık bulunur.
3
Kelvin cinsinden bulunan sıcaklık değeri santigrat dereceye çevrilir.
t=273 Ct = 273\text{ }^{\circ}\text{C}
Soru kökünde sıcaklığın Celsius biriminden değeri istendiği için Kelvin değerinden 273 çıkarılmıştır.

Anahtar Kavram

İdeal gaz denklemi (PV=nRTP \cdot V = n \cdot R \cdot T) yardımıyla gaz değişkenlerinin hesaplanması ve sıcaklık birimlerinin (Kelvin - Celsius) birbirine dönüştürülmesi.
Soru 826Soru

Aynı sıcaklık ve basınçta bulunan ideal CH4CH_4 ve SO2SO_2 gazlarından, 1,6 gram CH41,6\text{ gram } CH_4 gazının gözenekli bir engelden tamamen efüzlenmesi (dışarıya süzülmesi) 10 saniye10\text{ saniye} sürmektedir.

Buna göre, aynı koşullarda özdeş bir engelden 20 saniyede20\text{ saniyede} efüzlenen SO2SO_2 gazı kaç gramdır?
(H=1 g/molH = 1\text{ g/mol}, C=12 g/molC = 12\text{ g/mol}, O=16 g/molO = 16\text{ g/mol}, S=32 g/molS = 32\text{ g/mol})

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6.4

Cevap

Efüzlenen SO2 gazının kütlesi 6,4 gramdır.
Aynı sıcaklıkta ideal gazların efüzyon hızları mol kütlelerinin karekökü ile ters orantılıdır. CH4 ve SO2 gazlarının mol kütleleri sırasıyla 16 g/mol ve 64 g/mol olduğundan, CH4 gazının hızı SO2 gazının 2 katıdır. 10 saniyede 0,1 mol CH4 gazı efüzlendiğine göre, 2 kat daha yavaş olan SO2 gazından 20 saniyede 0,1 mol efüzlenir. 0,1 mol SO2 ise 6,4 gramdır.

Adım Adım Çözüm

1
Gazların mol kütlelerini hesaplamak
M(CH4) = 16 g/mol, M(SO2) = 64 g/mol
Dif��zyon hızlarını karşılaştırabilmek için öncelikle gazların mol kütleleri belirlenmelidir.
2
Efüzlenen CH4 gazının mol sayısını bulmak
n(CH4) = 0,1 mol
Graham Yasası'ndaki efüzyon hızı birim zamandaki mol sayısı üzerinden değerlendirilir.
3
Graham Yasası'na göre hız oranını bulmak
r(CH4) / r(SO2) = 2
Sıcaklıkları aynı olan gazların yayılma hızlarının oranı, mol kütlelerinin karekökünün ters oranı ile bulunur.
4
Efüzlenen SO2 gazının mol sayısını hesaplamak
n(SO2) = 0,1 mol
CH4 gazı 2 kat hızlı olduğundan, 10 saniyede 0,1 mol CH4 efüzlenirken, SO2 gazından 20 saniyede 0,1 mol efüzlenecektir.
5
SO2 gazının kütlesini hesaplamak
m(SO2) = 6,4 gram
Mol sayısı ile mol kütlesi çarpılarak kütleye geçiş yapılır.

Anahtar Kavram

Graham Difüzyon ve Efüzyon Yasası
Soru 827Soru
Bir seramik atölyesinde günde xx adet vazo üretilip satıldığında elde edilen günlük kâr (TL cinsinden) K(x)=3x2+120x500K(x) = -3x^2 + 120x - 500 fonksiyonu ile hesaplanmaktadır. Atölyenin günlük vazo üretim kapasitesi en fazla 50 adettir. Buna göre, bu atölyenin bir günde elde edebileceği en büyük kâr değeri, en küçük kâr değerinden kaç TL fazladır?
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2700

Cevap

En büyük kâr değeri en küçük kâr değerinden 2700 TL fazladır.
Fonksiyonun [0,50][0, 50] kapalı aralığındaki alabileceği en büyük değer tepe noktasında K(20)=700K(20) = 700 olarak bulunur. En küçük değer ise uç noktalardan biri olan x=50x = 50 için K(50)=2000K(50) = -2000 olarak elde edilir. En büyük kâr ile en küçük kâr arasındaki fark 700(2000)=2700700 - (-2000) = 2700 TL'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Atölyenin günlük vazo üretim kapasitesine göre fonksiyonun tanım kümesini belirlemek
Tanım kümesi [0,50][0, 50] kapalı aralığıdır.
Günlük üretim miktarı negatif olamayacağından alt sınır 0, kapasite sınırı 50 olduğundan üst sınır 50'dir.
2
Parabolün tepe noktasının apsisini (rr) hesaplamak
r=20r = 20
K(x)=3x2+120x500K(x) = -3x^2 + 120x - 500 ikinci dereceden fonksiyonunun tepe noktasının apsisi r=b2a=1202(3)=20r = -\frac{b}{2a} = -\frac{120}{2 \cdot (-3)} = 20 formülü ile bulunur.
3
Tepe noktasındaki kâr değerini hesaplayarak maksimum kârı bulmak
K(20)=700K(20) = 700 TL
Tepe noktasının apsisi 2020, [0,50][0, 50] aralığında yer aldığından ve baş katsayı negatif (kollar aşağı doğru) olduğundan en büyük kâr değeri bu noktada elde edilir: K(20)=3(20)2+120(20)500=700K(20) = -3(20)^2 + 120(20) - 500 = 700.
4
Tanım kümesinin uç noktalarındaki değerleri hesaplayarak minimum kârı bulmak
K(0)=500K(0) = -500 TL ve K(50)=2000K(50) = -2000 TL olup minimum kâr 2000-2000 TL'dir.
Sınırlı bir aralıkta tanımlı parabolün alabileceği en küçük değer uç noktalardan birinde gerçekleşir. K(0)=500K(0) = -500 ve K(50)=3(50)2+120(50)500=2000K(50) = -3(50)^2 + 120(50) - 500 = -2000 değerlerinden küçük olanı en küçük kâr değeridir.
5
En büyük kâr ile en küçük kâr arasındaki farkı hesaplamak
700(2000)=2700700 - (-2000) = 2700 TL
En büyük kâr değerinin en küçük kâr değerinden kaç TL fazla olduğunu bulmak için en büyük değerden en küçük değer çıkarılır: 700(2000)=2700700 - (-2000) = 2700.

Anahtar Kavram

Sınırlı bir aralıkta tanımlı ikinci dereceden bir fonksiyonun (parabolün) alabileceği en büyük ve en küçük değerlerin tepe noktası ve uç noktalar incelenerek bulunması.
Soru 828Soru

Dik koordinat düzleminde, başkatsayıları sırasıyla 11 ve 1-1 olan f(x)f(x) ve g(x)g(x) parabollerinin simetri eksenleri sırasıyla x=r1x = r_1 ve x=r2x = r_2 doğrularıdır.

f(x)f(x) parabolünün tepe noktası g(x)g(x) parabolünün üzerinde, g(x)g(x) parabolünün tepe noktası ise f(x)f(x) parabolünün üzerindedir.

Bu iki parabolün tepe noktaları arasındaki uzaklık 3103\sqrt{10} birim olduğuna göre, bu parabollerin simetri eksenleri arasındaki uzaklık kaç birimdir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3

Cevap

Parabollerin simetri eksenleri arasındaki uzaklık 3 birimdir.
Parabollerin tepe noktaları birbirlerinin grafikleri üzerinde bulunduğundan, dikey koordinat farkı yatay koordinat farkının karesine eşit olmak zorundadır. Bu ilişki iki nokta arasındaki uzaklık formülünde yerine yazıldığında elde edilen dördüncü dereceden denklem çözülerek simetri eksenleri arasındaki yatay uzaklık 3 birim olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Parabollerin tepe noktalarını tanımlama ve denklemleri oluşturma
f(x)=(xr1)2+k1f(x) = (x - r_1)^2 + k_1 ve g(x)=(xr2)2+k2g(x) = -(x - r_2)^2 + k_2
Tepe noktaları ve başkatsayılar bilindiğinde parabol denklemleri en kolay tepe noktası formuyla yazılır.
2
Tepe noktalarının birbirinin üzerinde olması koşulunu uygulama
k2k1=(r1r2)2k_2 - k_1 = (r_1 - r_2)^2
T1(r1,k1)T_1(r_1, k_1) noktasının koordinatlarının g(x)g(x) denklemini sağlaması gerekir.
3
Simetri eksenleri arasındaki uzaklık değişkenini (dd) tanımlama
d=r1r2d = |r_1 - r_2| ve k2k1=d2k_2 - k_1 = d^2
Soru bizden simetri eksenleri arasındaki yatay uzaklığı istemektedir.
4
İki nokta arasındaki uzaklık formülünü kurma ve denklemi çözme
d4+d2=90    d=3d^4 + d^2 = 90 \implies d = 3
T1T_1 ve T2T_2 noktalarının koordinat farklarının kareleri toplamı, aralarındaki uzaklığın karesine eşittir.

Anahtar Kavram

Parabolün tepe noktası koordinatları ile simetri ekseni arasındaki cebirsel ve geometrik ilişkiler
Soru 829Soru
Gerçek sayılar kümesinde tanımlı
(x2x20)(x2)(x24x)(x5)20 \frac{(x^2 - x - 20) \cdot (x - 2)}{(x^2 - 4x) \cdot (x - 5)^2} \leq 0

eşitsizliğini sağlayan en büyük pozitif tam sayı ile en küçük iki basamaklı negatif tam sayının toplamı kaçtır?
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: -97

Cevap

Eşitsizliği sağlayan en büyük pozitif tam sayı 2, en küçük iki basamaklı negatif tam sayı ise -99 olup, bu iki değerin toplamı -97'dir.
Eşitsizlik çarpanlarına ayrılıp sadeleştirildiğinde kökler 4,0,2,4,5-4, 0, 2, 4, 5 olarak bulunur. İşaret tablosu incelendiğinde ifadenin sıfırdan küçük veya eşit olduğu aralıklar (,4](0,2](4,5)(-\infty, -4] \cup (0, 2] \cup (4, 5) olur. Bu aralıklardaki en büyük pozitif tam sayı 2, en küçük iki basamaklı negatif tam sayı ise -99'dur. Toplamları ise -97'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Eşitsizlikteki pay ve paydadaki ifadeleri çarpanlarına ayırma.
Pay: (x5)(x+4)(x2)(x - 5)(x + 4)(x - 2), Payda: x(x4)(x5)2x(x - 4)(x - 5)^2
İfadenin köklerini ve işaret tablosundaki sınır noktalarını belirlemek için çarpanlarına ayrılması gerekir.
2
Köklerin belirlenmesi ve teklik/çiftlik durumlarının incelenmesi.
Kökler: x=4x = -4 (tek), x=0x = 0 (tek), x=2x = 2 (tek), x=4x = 4 (tek), x=5x = 5 (tek katlı davranış gösterir ancak paydanın kökü olduğundan tanımsızlık yaratır).
İşaret tablosunda işaretin nerede değişeceğini ve hangi köklerin dahil edilemeyeceğini belirlemek.
3
İşaret tablosunun oluşturulması ve çözüm aralıklarının bulunması.
Çözüm aralıkları: (,4](0,2](4,5)(-\infty, -4] \cup (0, 2] \cup (4, 5)
İfadenin sıfıra eşit veya küçük olduğu (0\leq 0) bölgeleri tespit etmek.
4
İstenen özel tam sayıların bulunması ve toplanması.
En büyük pozitif tam sayı 22, en küçük iki basamaklı negatif tam sayı 99-99 ve toplamları 2+(99)=972 + (-99) = -97.
Soruda tanımlanan koşullara uyan tam sayı değerlerini belirleyip toplamını bulmak.

Anahtar Kavram

Çarpım ve bölüm durumundaki eşitsizliklerde köklerin bulunması, sadeleştirme işlemlerinde payda köklerine dikkat edilmesi ve işaret tablosu oluşturulması.
Soru 830Soru

Gerçek sayılar kümesi üzerinde tanımlı bir ff fonksiyonunun grafiği, xx-eksenini yalnızca apsisleri 8-8, 2-2, 11 ve 44 olan noktalarda kesmektedir.

Buna göre, g(x)=f(x2)g(x) = f\left(\frac{x}{2}\right) ve h(x)=f(2x)h(x) = f(2x) fonksiyonlarının grafiklerinin xx-eksenini kestiği ortak noktaların apsisleri toplamı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: -2

Cevap

Ortak noktaların apsisleri toplamı 2-2 olur.
Grafiğin yatay esnetilmesi ve sıkıştırılması kurallarına göre; g(x)=f(x/2)g(x) = f(x/2) fonksiyonunun kökleri f(x)f(x)'in köklerinin 2 katı ({16,4,2,8}\{-16, -4, 2, 8\}), h(x)=f(2x)h(x) = f(2x) fonksiyonunun kökleri ise f(x)f(x)'in köklerinin yarısı ({4,1,0.5,2}\{-4, -1, 0.5, 2\}) olur. Bu iki kümenin kesişiminde yer alan ortak elemanlar 4-4 ve 22 olduğundan, toplamları 2-2'dir.

Adım Adım Çözüm

1
f(x) fonksiyonunun kökler kümesini belirlemek
Kökler kümesi: {8,2,1,4}\{-8, -2, 1, 4\}
Bir fonksiyonun grafiğinin xx-eksenini kestiği noktalar, fonksiyonun değerini sıfır yapan kök değerleridir.
2
g(x) = f(x/2) fonksiyonunun kökler kümesini belirlemek
Kökler kümesi: {16,4,2,8}\{-16, -4, 2, 8\}
g(x)=0f(x/2)=0g(x) = 0 \Rightarrow f(x/2) = 0 olduğundan, x/2x/2 ifadesi ff fonksiyonunun köklerine eşit olmalıdır. Bu durum yatay esnetmeye karşılık gelir.
3
h(x) = f(2x) fonksiyonunun kökler kümesini belirlemek
Kökler kümesi: {4,1,0.5,2}\{-4, -1, 0.5, 2\}
h(x)=0f(2x)=0h(x) = 0 \Rightarrow f(2x) = 0 olduğundan, 2x2x ifadesi ff fonksiyonunun köklerine eşit olmalıdır. Bu durum yatay sıkıştırmaya karşılık gelir.
4
Ortak kökleri bulup toplamak
Ortak kökler: 4-4 ve 22. Toplamları: 2-2
İki grafiğin xx-eksenini kestiği ortak noktalar, her iki kök kümesinde de bulunan ortak apsis değerleridir.

Anahtar Kavram

Fonksiyonların yatay eksende esnetilmesi ve sıkıştırılması dönüşümleri altında grafik üzerindeki noktaların apsislerinin değişim kuralları.
Soru 831Soru
2x2xy3y2=0x2+y2x+y=4\begin{aligned} 2x^2 - xy - 3y^2 &= 0 \\ x^2 + y^2 - x + y &= 4 \end{aligned}

denklem sistemini sağlayan (x,y)(x, y) gerçel sayı ikilileri için xyx \cdot y çarpımının alabileceği en küçük değer kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: -4

Cevap

Denklem sistemini sağlayan gerçel sayı ikilileri için x ve y koordinatlarının çarpımının alabileceği en küçük değer -4'tür.
İlk denklem çarpanlarına ayrılarak x=yx = -y ve x=1.5yx = 1.5y elde edilir. Bu iki durum ikinci denklemde yerine yazıldığında, gerçel çözümlerden elde edilen xyx \cdot y çarpım değerleri 1-1, 4-4 ve bazı pozitif değerler olur. Bu değerlerin en küçüğü -4'tür.

Adım Adım Çözüm

1
İlk denklemi çarpanlarına ayırmak
x=yx = -y veya x=32yx = \frac{3}{2}y elde edilmesi
İki bilinmeyenli denklem sistemini tek bilinmeyenli denklemlere indirgemek için değişkenler arasındaki ilişkileri bulmak.
2
x=yx = -y doğrusu üzerindeki çözümleri bulmak
(1,1)(-1, 1) ve (2,2)(2, -2) çözümlerinin bulunması
Bulunan ilk doğrusal ilişkiyi ikinci denklemde yerine yazarak bu doğru üzerindeki kesim noktalarını elde etmek.
3
x=32yx = \frac{3}{2}y doğrusu üzerindeki çözümlerin durumunu incelemek
Çözümlerin gerçel olduğu ve koordinatlar çarpımının pozitif olduğunun belirlenmesi
Diğer doğrusal ilişkiden gelecek çözümlerin gerçel olup olmadığını ve koordinatlar çarpımının değer aralığını kontrol etmek.
4
Elde edilen çarpım değerlerini karşılaştırarak en küçüğünü seçmek
En küçük değerin -4 olarak bulunması
Soru kökünde istenen minimum çarpım değerine ulaşmak.

Anahtar Kavram

İkinci dereceden iki bilinmeyenli denklem sistemlerinde çarpanlara ayırma yöntemi ve yerine koyma metodunun uygulanması.
Soru 832Soru
Genel terimi an=n23n102n+1a_n = \frac{n^2 - 3n - 10}{2n + 1} olan gerçel sayı dizisinin, değeri 00 olan teriminin indisi kaçtır?
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 5

Cevap

Değeri 0 olan terimin indisi 5'tir.
Dizinin genel terimini sıfır yapan denklem çözüldüğünde elde edilen köklerden pozitif tam sayı olan tek değer 5'tir.

Adım Adım Çözüm

1
Dizinin genel terimini sıfıra eşitlemek
n23n102n+1=0\frac{n^2 - 3n - 10}{2n + 1} = 0
Değeri 0 olan terimi bulmak için genel terim 0'a eşitlenir.
2
Elde edilen rasyonel denklemi çözmek
n23n10=0(n5)(n+2)=0n=5 veya n=2n^2 - 3n - 10 = 0 \Rightarrow (n - 5)(n + 2) = 0 \Rightarrow n = 5 \text{ veya } n = -2
Bir rasyonel ifadenin sıfır olabilmesi için payının sıfır olması gerekir.
3
Bulunan köklerin dizi tanım kümesine uygunluğunu incelemek
n=5n = 5 değeri pozitif bir tam sayıdır (5Z+5 \in \mathbb{Z}^+), 2-2 değeri ise pozitif tam sayı değildir.
Dizilerin tanım kümesi pozitif tam sayılardır. Bu nedenle sadece pozitif tam sayı olan kök indis olarak kabul edilebilir.

Anahtar Kavram

Dizi tanım kümesi ve genel terim özellikleri
Soru 833Soru

Bir ses kaynağının ses gücü düzeyi LL desibel (dB) cinsinden,

L=10log10(II0)L = 10 \cdot \log_{10}\left(\frac{I}{I_0}\right)

formülüyle hesaplanır. Burada II ses şiddetini (W/m2\text{W/m}^2), I0I_0 ise eşik ses şiddeti olan 1012 W/m210^{-12} \text{ W/m}^2 değerini temsil etmektedir.

Buna g��re, ses şiddeti I=108 W/m2I = 10^{-8} \text{ W/m}^2 olan bir ses kaynağının ses gücü düzeyi kaç desibeldir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40

Cevap

Ses şiddeti 108 W/m210^{-8} \text{ W/m}^2 olan ses kaynağının ses gücü düzeyi 4040 desibeldir.
Ses şiddeti 108 W/m210^{-8} \text{ W/m}^2 ve eşik ses şiddeti 1012 W/m210^{-12} \text{ W/m}^2 değerleri desibel formülünde yerine konulduğunda logaritma içindeki oran 10410^4 olur. 10 tabanında 10410^4 sayısı 4'e eşittir. Bu değer 10 katsayısı ile çarpıldığında ses gücü düzeyi 4040 desibel olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen değerleri ses gücü düzeyi formülünde yerine koymak
L=10log10(1081012)L = 10 \cdot \log_{10}\left(\frac{10^{-8}}{10^{-12}}\right)
Ses gücü düzeyini hesaplamak amacıyla formüldeki II ve I0I_0 değişkenlerine verilen sayısal değerleri yerleştiririz.
2
Oranlama işlemini üslü sayı bölme kuralına göre sadeleştirmek
1081012=108(12)=104\frac{10^{-8}}{10^{-12}} = 10^{-8 - (-12)} = 10^4
Pay ve paydanın tabanları 10 olduğu için payın üssünden paydan��n üssü çıkarılarak sadeleştirme yapılır.
3
10 tabanındaki logaritma işlemini çözmek
log10(104)=4\log_{10}(10^4) = 4
loga(an)=n\log_a(a^n) = n kuralı gereğince log10(104)\log_{10}(10^4) ifadesinin eşiti 44'tür.
4
Logaritma sonucunu formüldeki katsayı ile çarparak nihai sonuca ulaşmak
L=104=40L = 10 \cdot 4 = 40
Bulunan logaritma değeri desibel katsayısı olan 10 ile çarpılarak nihai ses gücü düzeyine ulaşılır.

Anahtar Kavram

Üstel ve logaritmik modellerin gerçek hayat problemlerinde uygulanması
Soru 834Soru
Bir ABCABC üçgeninin iç açılarından iki tanesi AA ve BB olmak üzere,
tan(A)=2\tan(A) = 2
tan(B)=3\tan(B) = 3
olduğuna göre, CC iç açısının kotanjant değeri olan cot(C)\cot(C) kaçtır?
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1

Cevap

C açısının kotanjant değeri 1'dir.
Üçgenin iç açılarının toplamı ilişkisinden C=180(A+B)C = 180^\circ - (A+B) yazılır. İkinci bölgede tanjant fonksiyonunun işareti negatif olduğundan tan(C)=tan(A+B)\tan(C) = -\tan(A+B) olur. Tanjant toplam formülü kullanılarak tan(A+B)=2+3123=1\tan(A+B) = \frac{2+3}{1-2\cdot3} = -1 bulunur. Buradan tan(C)=1\tan(C) = 1 elde edilir. Tanjant ile kotanjantın çarpımsal terslik ilişkisinden cot(C)=1tan(C)=1\cot(C) = \frac{1}{\tan(C)} = 1 bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Üçgenin iç açılarının toplamı ilişkisini kurma
C=180(A+B)C = 180^\circ - (A+B)
Bir üçgenin iç açıların��n toplamı her zaman 180180^\circ olduğundan A,BA, B ve CC açıları arasındaki ilişkiyi kurmak gerekir.
2
Tanjant toplam formülünü yazma ve değerleri yerine koyma
tan(A+B)=1\tan(A+B) = -1
tan(A+B)=tan(A)+tan(B)1tan(A)tan(B)\tan(A+B) = \frac{\tan(A) + \tan(B)}{1 - \tan(A)\tan(B)} formülünde tan(A)=2\tan(A) = 2 ve tan(B)=3\tan(B) = 3 yazılır.
3
C açısının tanjantını bulma
tan(C)=1\tan(C) = 1
tan(C)=tan(180(A+B))=tan(A+B)\tan(C) = \tan(180^\circ - (A+B)) = -\tan(A+B) indirgeme kuralı uygulanır.
4
C açısının kotanjantını hesaplama
cot(C)=1\cot(C) = 1
Kotanjant ve tanjant arasındaki cot(C)=1tan(C)\cot(C) = \frac{1}{\tan(C)} ilişkisi kullanılır.

Anahtar Kavram

İki açının toplamının tanjantı ve bütünler açıların trigonometrik oranları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 835Soru
Bir ABCABC üçgeninin iç açıları AA, BB ve CC'dir.
tanA=2\tan A = 2
tanB=3\tan B = 3
olduğuna göre, CC açısının derece cinsinden değeri kaçtır?
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 45

Cevap

C açısının derece cinsinden değeri 45'tir.
Üçgenin iç açılar toplamından elde edilen A+B=180CA + B = 180^\circ - C eşitliğinin her iki tarafının tanjantı alındığında tan(A+B)=tanC\tan(A+B) = -\tan C bağıntısına ulaşılır. Tanjant toplam formülüyle tan(A+B)=1\tan(A+B) = -1 bulunur. Dolayısıyla tanC=1-\tan C = -1 yani tanC=1\tan C = 1 elde edilir. Bu koşulu sağlayan üçgen iç açısı 45 derecedir.

Adım Adım Çözüm

1
Üçgenin iç açılar toplamı ilişkisini yazmak.
A+B=180CA + B = 180^\circ - C
Bir üçgenin iç açılarının toplamı 180180^\circ olduğundan A+B+C=180A + B + C = 180^\circ bağıntısı geçerlidir.
2
İki tarafın tanjantını alıp indirgeme formülü uygulamak.
tan(A+B)=tanC\tan(A + B) = -\tan C
tan(180x)=tanx\tan(180^\circ - x) = -\tan x trigonometrik indirgeme özdeşliğinden dolayı büt��nler açıların tanjantları zıt işaretlidir.
3
Tanjant toplam formülünü kullanarak tan(A+B)\tan(A + B) değerini hesaplamak.
tan(A+B)=1\tan(A + B) = -1
tan(A+B)=tanA+tanB1tanAtanB\tan(A + B) = \frac{\tan A + \tan B}{1 - \tan A \cdot \tan B} formülünde verilen tanA=2\tan A = 2 ve tanB=3\tan B = 3 değerleri yerine yazılarak hesaplama yapılır.
4
tanC=1\tan C = 1 eşitliğinden CC açısını bulmak.
C=45C = 45^\circ
Tanjantı 11 olan ve bir üçgenin iç açısı olabilecek değer 4545^\circ olduğundan C=45C = 45 bulunur.

Anahtar Kavram

Tanjant toplam formülü ve bütünler açıların trigonometrik oranları
Soru 836Soru
Türevlenebilir bir ff fonksiyonunun türevi olan ff' fonksiyonu, her xx gerçel sayısı için
f(x)=x22(k1)x+2k28kf'(x) = x^2 - 2(k-1)x + 2k^2 - 8k
eşitliğini sağlamaktadır.

ff fonksiyonunun azalan olduğu en geniş aralık [a,b][a, b] kapalı aralığıdır.

ba=6b - a = 6 birim olduğuna göre, kk gerçel sayısının alabileceği en büyük değer kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4

Cevap

Fonksiyonun azalan olduğu aralığın uzunluğundan yola çıkılarak diskriminant 3636'ya eşitlenmiş ve buradan elde edilen ikinci dereceden denklem çözülerek kk sayısının alabileceği en büyük değer 44 olarak bulunmuştur.
Fonksiyonun azalan olduğu en geniş aralık, türevin sıfırdan küçük veya eşit olduğu yerlerdir. Bu aralığın uzunluğu olan ba=6b-a = 6 birim ifadesi kökler farkı formülü olan Δ\sqrt{\Delta} değerine eşittir. Buradan diskriminantın 3636 olması gerektiği bulunur. Δ=4k2+24k+4=36\Delta = -4k^2 + 24k + 4 = 36 eşitliği çözüldüğünde elde edilen k26k+8=0k^2-6k+8=0 denkleminin kökleri 22 ve 44 olup alabileceği en büyük değer 44 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Türevin işareti ile azalanlık aralığı arasındaki ilişkiyi kurma
f(x)0f'(x) \leq 0 eşitsizliğinin çözüm kümesi olan [a,b][a, b] aralığının sınırları f(x)=0f'(x) = 0 denkleminin kökleridir.
Türevin negatif veya sıfır olduğu yerlerde fonksiyon azalandır.
2
Kökler farkı ile diskriminant arasındaki ilişkiyi kullanarak diskriminantın değerini bulma
ba=Δ=6    Δ=36b - a = \sqrt{\Delta} = 6 \implies \Delta = 36 olur.
İkinci dereceden denklemlerde kökler farkı formülü kullanılır.
3
Diskriminantı kk parametresi cinsinden hesaplama
Δ=4k2+24k+4\Delta = -4k^2 + 24k + 4 elde edilir.
Diskriminant formülü Δ=B24AC\Delta = B^2 - 4AC şeklindedir.
4
kk değerlerini bulmak için elde edilen ifadeyi 3636'ya eşitleyip çözme
k26k+8=0    k=4k^2 - 6k + 8 = 0 \implies k = 4 veya k=2k = 2 bulunur. En büyük değer 44'tür.
Elde edilen denklem çarpanlarına ayrılarak kökler tespit edilir.

Anahtar Kavram

Bir fonksiyonun azalan olduğu en geniş aralığın sınırları, türev fonksiyonunun işaret değiştirdiği kökleridir.
Soru 837Soru
tan(arcsin(25)arccos(310))\tan \left( \arcsin\left(\frac{2}{\sqrt{5}}\right) - \arccos\left(\frac{3}{\sqrt{10}}\right) \right)

ifadesinin değeri kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1

Cevap

Verilen ifadenin değeri 1'dir.
Verilen ifadeyi xx ve yy açıları cinsinden yazıp tanjant fark formülünü uyguladığımızda tan(xy)=1\tan(x - y) = 1 sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
x=arcsin(25)x = \arcsin\left(\frac{2}{\sqrt{5}}\right) ve y=arccos(310)y = \arccos\left(\frac{3}{\sqrt{10}}\right) değişkenleri tanımlanır.
sinx=25\sin x = \frac{2}{\sqrt{5}} ve cosy=310\cos y = \frac{3}{\sqrt{10}} elde edilir.
Ters trigonometrik fonksiyonları açılara dönüştürerek toplam-fark formülünü uygulayabilmek için bu dönüşüm yapılır.
2
Dik üçgen yardımıyla tanx\tan x ve tany\tan y değerleri hesaplanır.
tanx=2\tan x = 2 ve tany=13\tan y = \frac{1}{3} bulunur.
Tanjant fark formülünde kullanılacak olan tanjant değerlerini elde etmek için.
3
Tanjant fark formülü olan tan(xy)=tanxtany1+tanxtany\tan(x - y) = \frac{\tan x - \tan y}{1 + \tan x \cdot \tan y} uygulanır.
tan(xy)=2131+213=5353=1\tan(x - y) = \frac{2 - \frac{1}{3}}{1 + 2 \cdot \frac{1}{3}} = \frac{\frac{5}{3}}{\frac{5}{3}} = 1 bulunur.
İstenen ifadenin nihai değerini hesaplamak için.

Anahtar Kavram

Ters trigonometrik fonksiyon içeren ifadelerde açılara dönüşüm yapılarak tanjant fark formülünün uygulanması.
Soru 838Soru
f(x)={x29x+3+a,x<3x2bx1,x3f(x) = \begin{cases} \frac{|x^2 - 9|}{x + 3} + a, & x < -3 \\ x^2 - b|x - 1|, & x \ge -3 \end{cases}

biçiminde tanımlı ff fonksiyonunun x=3x = -3 noktasında limiti olduğuna göre, a+4ba + 4b ifadesinin değeri kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 15

Cevap

İstenen a+4ba + 4b toplamının değeri 15'tir.
Fonksiyonun x=3x = -3 noktasında limitinin bulunması, bu noktadaki sağdan limitin (94b9 - 4b) soldan limite (a6a - 6) eşit olmasını gerektirir. Bu eşitlik düzenlendiğinde a+4b=15a + 4b = 15 bağıntısına ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Fonksiyonun x=3x = -3 noktasındaki soldan limitini hesaplamak için x<3x < -3 kuralını uygulayalım.
limx3f(x)=a6\lim_{x \to -3^-} f(x) = a - 6
x<3x < -3 iken x2>9x^2 > 9 olduğundan x29=x29|x^2 - 9| = x^2 - 9 olarak dışarı çıkar. Bu durumda x29x+3+a=(x3)(x+3)x+3+a=x3+a\frac{x^2 - 9}{x + 3} + a = \frac{(x-3)(x+3)}{x+3} + a = x - 3 + a olur. Limit değeri ise 33+a=a6-3 - 3 + a = a - 6 bulunur.
2
Fonksiyonun x=3x = -3 noktasındaki sağdan limitini hesaplamak için x3x \ge -3 kuralını uygulayalım.
limx3+f(x)=94b\lim_{x \to -3^+} f(x) = 9 - 4b
xx değeri 3-3'e sağdan yaklaşırken x1x - 1 ifadesinin içi negatif olacağından (örneğin x=2.9x = -2.9 için 3.9<0-3.9 < 0) x1=(x1)=1x|x - 1| = -(x - 1) = 1 - x olur. Fonksiyon bu bölgede x2b(1x)x^2 - b(1-x) biçimini alır ve x=3x = -3 için limit 94b9 - 4b bulunur.
3
Limitin var olması için sağdan ve soldan limitleri birbirine eşitleyelim.
a+4b=15a + 4b = 15
Kritik noktada limitin varlığı limx3f(x)=limx3+f(x)\lim_{x \to -3^-} f(x) = \lim_{x \to -3^+} f(x) eşitliğini gerektirir. Buradan a6=94b    a+4b=15a - 6 = 9 - 4b \implies a + 4b = 15 elde edilir.

Anahtar Kavram

Parçalı ve mutlak değerli fonksiyonların kritik noktalarındaki limiti incelenirken, sağdan ve soldan limitlerin ayrı ayrı hesaplanarak birbirine eşit olup olmadığının kontrol edilmesi gerekir.
Soru 839Soru
aa ve bb birer gerçel sayı olmak üzere,
f(x)=13x3+a2x2+bx+5f(x) = \frac{1}{3}x^3 + \frac{a}{2}x^2 + bx + 5
fonksiyonunun azalan olduğu en geniş aralık [2,4][-2, 4] olduğuna göre, aba \cdot b çarpımı kaçtır?
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 16

Cevap

İstenen çarpım değeri 16'dır.
Fonksiyonun azalan olduğu en geniş aralık [2,4][-2, 4] olduğundan, birinci türevin kökleri 2-2 ve 44 olmalıdır. Buradan türev fonksiyonunun katsayıları a=2a = -2 ve b=8b = -8 olarak bulunur ve çarpımları 16 eder.

Adım Adım Çözüm

1
Fonksiyonun türevi alınır.
f(x)=x2+ax+bf'(x) = x^2 + ax + b
Bir fonksiyonun artış ve azalış aralıklarını belirlemek için türevinin işaretini incelemek gerekir.
2
Azalanlık şartı kullanılarak türevin kökleri belirlenir.
f(x)=0f'(x) = 0 denkleminin kökleri x1=2x_1 = -2 ve x2=4x_2 = 4 olur.
Fonksiyonun azalan olduğu en geniş aralık [2,4][-2, 4] ise, türev fonksiyonu bu aralıkta negatif veya sıfır (f(x)0f'(x) \leq 0) değerler almalı ve uç noktalarda sıfıra eşit olmalıdır.
3
Kökler ile katsayılar arasındaki ilişkiler (Vieta formülleri) kullanılarak aa ve bb katsayıları bulunur.
a=2a = -2 ve b=8b = -8
x1+x2=a    2+4=a    a=2x_1 + x_2 = -a \implies -2 + 4 = -a \implies a = -2 ve x1x2=b    (2)4=b    b=8x_1 \cdot x_2 = b \implies (-2) \cdot 4 = b \implies b = -8 elde edilir.
4
aba \cdot b çarpımı hesaplanır.
ab=(2)(8)=16a \cdot b = (-2) \cdot (-8) = 16
Soruda bizden istenen katsayılar çarpımını bulmak için.

Anahtar Kavram

Bir fonksiyonun azalan olduğu aralıklarda türevi negatif veya sıfırdır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 840Soru
Gerçel katsayılı ikinci dereceden bir P(x)P(x) polinomu için
P(1)=0P(1) = 0
limx3P(x)4x29=2\lim_{x \to 3} \frac{P(x) - 4}{x^2 - 9} = 2
eşitlikleri sağlanmaktadır.

Buna göre, P(2)P(2) değeri kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: -3

Cevap

P(2) değeri -3'tür.
Limit değerinin gerçel bir sayı olması için payın da x=3 noktasında sıfır olması gerekir. Buradan P(3)=4 olduğu bulunur. Limit ifadesi çarpanlara ayrılıp veya L'Hopital uygulanarak P'(3)=12 bulunur. P(1)=0 koşuluyla birlikte bu veriler kullanıldığında P(x) = 5x^2 - 18x + 13 polinomuna ulaşılır. Polinomda x=2 yazıldığında sonuç -3 elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Limit ifadesinde paydanın x3x \to 3 için sıfır olduğunu belirlemek ve belirsizliğin giderilmesi için payın limitini bulmak.
P(3)4=0    P(3)=4P(3) - 4 = 0 \implies P(3) = 4 elde edilir.
Payda sıfıra yaklaşırken limitin gerçel bir sayıya eşit olabilmesi için 0/00/0 belirsizliği olmalıdır.
2
P(x)=ax2+bx+cP(x) = ax^2 + bx + c polinomunda P(1)=0P(1) = 0 ve P(3)=4P(3) = 4 değerlerini kullanarak birinci ve ikinci katsayı ilişkisini yazmak.
a+b+c=0a + b + c = 0 ve 9a+3b+c=49a + 3b + c = 4 denklemlerinden 4a+b=24a + b = 2 ba��ıntısı bulunur.
Verilen polinom değerlerinin katsayılar cinsinden ifadesini sadeleştirmek.
3
Limit değerini çarpanlara ayırma ya da türev tanımı (L'Hopital) ile analiz etmek.
limx3P(x)4x29=limx3P(x)P(3)x31x+3=P(3)6=2    P(3)=12\lim_{x \to 3} \frac{P(x) - 4}{x^2 - 9} = \lim_{x \to 3} \frac{P(x) - P(3)}{x - 3} \cdot \frac{1}{x + 3} = \frac{P'(3)}{6} = 2 \implies P'(3) = 12 olur. Buradan 6a+b=126a + b = 12 elde edilir.
0/00/0 belirsizliğinin giderilmesiyle oluşan limiti türev yardımıyla ifade etmek.
4
Elde edilen 4a+b=24a + b = 2 ve 6a+b=126a + b = 12 denklem sistemini çözerek polinomu belirlemek.
a=5a = 5, b=18b = -18 ve c=13c = 13 bulunarak P(x)=5x218x+13P(x) = 5x^2 - 18x + 13 elde edilir.
Polinomun tüm katsayılarını bulmak.
5
Bulunan polinomda x=2x = 2 yazarak sonucu hesaplamak.
P(2)=5(2)218(2)+13=3P(2) = 5(2)^2 - 18(2) + 13 = -3 bulunur.
Soruda istenen P(2)P(2) değerine ulaşmak.

Anahtar Kavram

İkinci dereceden polinom fonksiyonlarda limit belirsizliğinin çarpanlara ayırma veya türev yardımıyla çözülmesi.
ÖncekiSayfa 42 / 43Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin