Tüm alıştırma soruları

6755 soru

Soru 2921Soru
A={4,3,0,153,2.5,1.44,π,72}A = \left\{ -4, \sqrt{3}, 0, \frac{15}{3}, -2.5, \sqrt{1.44}, \pi, -\frac{7}{2} \right\}

kümesi veriliyor.

Bu kümenin elemanlarından rasyonel sayı olanların sayısı RR, tam sayı olanların sayısı TT ve pozitif olmayan gerçel sayı olanların sayısı PP olarak belirleniyor.

Buna göre, R+T+PR + T + P toplamı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 13

Cevap

Kümedeki elemanların doğru sınıflandırılması sonucu elde edilen rasyonel sayı adedi R = 6, tam sayı adedi T = 3 ve pozitif olmayan gerçel sayı adedi P = 4 değerlerinin toplamı 13'tür.
Rasyonel sayı adedi 6, tam sayı adedi 3 ve pozitif olmayan gerçel sayı adedi 4 olarak hesaplanır. Bu üç değer toplandığında 13 sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Kümedeki her bir elemanın rasyonel sayı olup olmadığını belirleme
Rasyonel sayılar kümesi (Q) elemanları: -4, 0, \frac{15}{3} (5), -2.5, \sqrt{1.44} (1.2) ve -\frac{7}{2}. Toplam R = 6 eleman.
Soruda istenen rasyonel sayı adedini (R) doğru tespit etmek için.
2
Kümedeki elemanların tam sayı olma durumlarını inceleme
Tam sayılar kümesi (Z) elemanları: -4, 0 ve \frac{15}{3} = 5. Toplam T = 3 eleman.
Tam sayı adedini (T) bulmak için. Kesirli olarak gösterilen \frac{15}{3} ifadesinin sadeleşerek 5 tam sayısına eşit olduğuna dikkat edilir.
3
Pozitif olmayan gerçel sayıları belirleme
Pozitif olmayan gerçel sayılar (sıfırdan küçük veya sıfıra eşit olanlar): -4, 0, -2.5 ve -\frac{7}{2}. Toplam P = 4 eleman.
Pozitif olmayan gerçel sayı adedini (P) bulmak için. Sıfır (0) sayısının işareti olmamakla birlikte pozitif olmadığı unutulmamalıdır.
4
Bulunan değerleri toplama
R + T + P = 6 + 3 + 4 = 13
Soruda bizden istenen toplam değerini elde etmek için.

Anahtar Kavram

Sayı kümeleri (tam sayılar, rasyonel sayılar, irrasyonel sayılar) arasındaki farklar ve gerçel sayıların işaret özellikleri (pozitiflik, negatiflik ve sıfırın durumu).
Soru 2922Soru

Pozitif bir nn tam sayısı için, n!n! sayısının sondan kaç basamağının sıfır olduğunu gösteren değer S(n)S(n) ile ifade edilmektedir.

Buna göre,
S(a)+S(b)=9S(a) + S(b) = 9
eşitliğini sağlayan aa ve bb pozitif tam sayıları için a+ba + b toplamının alabileceği en küçük değer kaçtır?
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40

Cevap

40
Doğru cevap 40'tır. S(a) + S(b) = 9 eşitliğini sağlayan durumlar incelendiğinde, (S(a), S(b)) ikilisi için (1, 8), (2, 7) veya (3, 6) değerleri seçildiğinde en küçük a + b toplamı 40 olarak elde edilir. S(b) = 5 durumunu sağlayan bir b pozitif tam sayısı olmadığı için (4, 5) ikilisi kullanılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Faktöriyel sayılarının sonundaki sıfır sayısını bulma yöntemini belirleme.
S(n)S(n) fonksiyonu, nn sayısının sürekli 5'e bölünmesiyle elde edilen b��lümlerin toplamı olarak hesaplanır.
n!n! sayısının sonundaki sıfır sayısı, n!n! içindeki 5 asal çarpanının sayısına eşittir.
2
S(n)S(n) fonksiyonunun farklı aralıklardaki en küçük nn değerlerini listeleme.
S(n)=0nmin=1S(n) = 0 \rightarrow n_{min} = 1, S(n)=1nmin=5S(n) = 1 \rightarrow n_{min} = 5, S(n)=2nmin=10S(n) = 2 \rightarrow n_{min} = 10, S(n)=3nmin=15S(n) = 3 \rightarrow n_{min} = 15, S(n)=4nmin=20S(n) = 4 \rightarrow n_{min} = 20, S(n)=6nmin=25S(n) = 6 \rightarrow n_{min} = 25, S(n)=7nmin=30S(n) = 7 \rightarrow n_{min} = 30, S(n)=8nmin=35S(n) = 8 \rightarrow n_{min} = 35, S(n)=9nmin=40S(n) = 9 \rightarrow n_{min} = 40 elde edilir.
Toplamın en küçük olabilmesi için S(a)S(a) ve S(b)S(b) değerlerini veren en küçük aa ve bb pozitif tam sayılarını kullanmamız gerekir.
3
S(a)+S(b)=9S(a) + S(b) = 9 eşitliğini sağlayan olası durumları inceleme.
S(a)=0,S(b)=9a+b1+40=41S(a) = 0, S(b) = 9 \rightarrow a+b \ge 1+40 = 41; S(a)=1,S(b)=8a+b5+35=40S(a) = 1, S(b) = 8 \rightarrow a+b \ge 5+35 = 40; S(a)=2,S(b)=7a+b10+30=40S(a) = 2, S(b) = 7 \rightarrow a+b \ge 10+30 = 40; S(a)=3,S(b)=6a+b15+25=40S(a) = 3, S(b) = 6 \rightarrow a+b \ge 15+25 = 40. S(a)=4,S(b)=5S(a)=4, S(b)=5 durumu ise S(b)=5S(b)=5 olamayacağı için geçersizdir.
Tüm durumları tek tek analiz ederek a+ba+b toplamının alabileceği en küçük değeri bulmak.
4
Bulunan en küçük değeri sonuç olarak belirleme.
En küçük a+ba+b toplamı 40'tır.
Olası tüm durumlar arasında elde edilen en küçük toplam 40'tır.

Anahtar Kavram

Faktöriyel sayılarının sonundaki sıfır sayısı ve asal çarpan analizi
Soru 2923Soru

Bir su deposunun boş kısmının hacmi, dolu kısmının hacminin 3 katından 10 litre fazladır. Bu depoya 40 litre su ilave edildiğinde depodan su taşmamakta, ancak 65 litre su ilave edildiğinde depodan su taşmaktadır.

Başlangıçta depodaki dolu kısmın hacmi litre cinsinden bir xx tam sayısı olduğuna göre, xx'in alabileceği kaç farklı değer vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 9

Cevap

Başlangıçtaki dolu kısmın hacmini temsil eden x tam sayısının alabileceği 9 farklı değer vardır.
Boş kısmın hacmi 3x+103x+10 litredir. 40 litre su taşmadığı için boş kısım en az 40 litredir, yani 3x+10403x+10 \ge 40 olup buradan x10x \ge 10 elde edilir. 65 litre su taştığı için boş kısım 65 litreden azdır, yani 3x+10<653x+10 < 65 olup buradan x<18,33...x < 18,33... elde edilir. Bu iki şartı sağlayan xx tam sayı değerleri 10 ile 18 (dahil) arasındaki 9 tam sayıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Boş kısmın hacmini veren ifadeyi x cinsinden yazma
Boş kısmın hacmi 3x+103x + 10 litredir.
Deponun bo�� kısmının hacminin, dolu kısmın hacminin 3 katından 10 litre fazla olduğu belirtilmiştir.
2
İlk durum için eşitsizliği kurma ve çözme
x10x \ge 10
40 litre su ilave edildiğinde depodan su taşmaması, deponun boş kısmının hacminin en az 40 litre olduğunu gösterir (3x+10403x + 10 \ge 40).
3
İkinci durum için eşitsizliği kurma ve çözme
x<18,33...x < 18,33...
65 litre su ilave edildiğinde depodan su taşması, deponun boş kısmının hacminin 65 litreden az olduğunu gösterir (3x+10<653x + 10 < 65).
4
Eşitsizlikleri birleştirme ve tam sayı çözümlerini bulma
x{10,11,12,13,14,15,16,17,18}x \in \{10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18\} olmak üzere 9 farklı değer
10x<18,33...10 \le x < 18,33... aralığındaki tam sayı değerlerinin adedi hesaplanır.

Anahtar Kavram

Birinci dereceden bir bilinmeyenli eşitsizliklerin kurulması, çözülmesi ve eşitsizlik yönü kurallarının uygulanması.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2924Soru

Işık kirliliği, modern kentlerin en görünmez fakat en yıkıcı çevre sorunlarından biri olarak öne çıkmaktadır. Özellikle geceleri aşırı, gereksiz ve yanlış yönlendirilmiş aydınlatmalar, gökyüzünün doğal karanlığını bozarak doğal ya��amı derinden etkiler. Bu olumsuz durumdan en çok zarar gören canlı gruplarının başında ise yollarını gök cisimlerinin konumuna göre belirleyen göçmen kuşlar gelmektedir. Yapay ışık kaynakları, göç yollarındaki kuşların yön duygusunu karıştırarak onların yollardan sapmalarına, yüksek binalara çarpmalarına veya ışık etrafında dönerek enerjilerini tüketmelerine neden olur. Bu biyolojik tehdit, kentleşme süreçlerinde yapay aydınlatmanın ekolojik kriterlere göre düzenlenmesini zorunlu kılmaktadır.

Bu parçanın konusu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Işık kirliliğinin göçmen kuşların yaşamı üzerindeki olumsuz etkileri

Cevap

Işık kirliliğinin göçmen kuşların yaşamı üzerindeki olumsuz etkileri
Doğru seçenek metnin tamamını en iyi kapsayan ifadedir. Paragraf boyunca modern kentlerdeki yapay aydınlatmaların yani ışık kirliliğinin göçmen kuşların yön bulma sistemlerini nasıl bozduğu, binalara çarpmalarına ve enerji kaybetmelerine nasıl sebep olduğu anlatılmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Metnin genelinde neyden bahsedildiğini ve yazarın neyi üzerinde durduğunu belirlemek için ilk okumayı yapın.
Metinde ışık kirliliğinin özellikle göçmen kuşlara verdiği zararlar, yönlerini şaşırmaları ve telef olmaları anlatılmaktadır.
Paragrafın konusunu belirlemek, tüm metinde işlenen ortak temayı bulmayı gerektirir.
2
Seçenekleri inceleyerek yardımcı düşünceler ile ana konuyu birbirinden ayırt edin.
Kuşların gök cisimlerinden yararlanması gibi ifadelerin yardımcı bilgi olduğu, asıl odağın ise ışık kirliliğinin bu kuşlara verdiği zararlar olduğu görülür.
Yardımcı düşünceler konuyu destekler ama konunun kendisi olamaz.

Anahtar Kavram

Paragrafın Konusu
Soru 2925Soru

(I) Sanatın ve edebiyatın insan ruhunu sağaltıcı gücü, eski çağlardan beri filozofların ve hekimlerin ilgisini çekmiştir. (II) Aristoteles, trajedinin izleyicide uyandırdığı acıma ve korku duygularıyla ruhu arındırdığ��nı savunarak katharsis kavramını ortaya atmıştır. (III) Bu arınma süreci, bireyin bastırılmış duygularını güvenli bir estetik deneyim aracılığıyla dışa vurmasını sağlar. (IV) Sanat eserlerinin piyasa değerinin belirlenmesinde ise estetik niteliklerden ziyade dönemsel moda akımları ve müzayedeler etkili olmaktadır. (V) Edebiyat ve tiyatronun yanı sıra modern psikolojide de sanat terapisi, bu köklü arınma felsefesinden yola çıkarak bireylerin iç dünyasını anlamlandırmada kullanılmaktadır.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV

Cevap

Sanat eserlerinin piyasa değerinin belirlenmesine odaklanan ve parçanın genelindeki ruhsal arınma temasından sapan dördüncü cümle
Bu parçada genel olarak sanatın insan ruhunu arındırıcı ve iyileştirici (sağaltıcı) gücünden, Aristoteles'in katharsis kavramından ve bunun psikolojideki yansımalarından söz edilmektedir. Parçanın birinci, ikinci, üçüncü ve beşinci cümleleri bu ortak tema etrafında şekillenmiştir. Ancak dördüncü cümlede, konudan sapılarak sanat eserlerinin piyasa değerinin ve maddi karşılığının nasıl belirlendiği üzerinde durulmuştur. Dolayısıyla bu cümle düşüncenin akışını bozmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçanın genelinde hangi konunun işlendiğini belirlemek için tüm cümleleri okuyup ortak temayı saptamak.
Parçanın sanatın ve edebiyatın insan ruhunu sağaltıcı, arındırıcı etkisi ve bu etkinin psikoterapideki yeri üzerine kurulduğunu görmek.
Akışı bozan cümleyi bulabilmek için öncelikle paragrafın ana konusunu ve düşünce çizgisini belirlemek gerekir.
2
Her bir cümlenin kendinden önceki ve sonraki cümlelerle anlam ve yapı bakımından ilişkisini incelemek.
I, II, III ve V numaralı cümlelerin birbirini tamamlayan, ruhsal arınma konusunu derinleştiren yapıda olduğunu; IV numaralı cümlenin ise sanatın ticari/piyasa değerinden bahsederek bu zinciri kopardığını fark etmek.
Düşüncenin akışını bozan cümle, paragraftaki diğer cümlelerin odaklandığı konudan farklı bir yöne veya ayrıntıya sapan cümledir.
3
Anlam bağlantısını koparan cümlenin hangi seçenekte verildiğini belirlemek.
Düşüncenin akışını bozan IV numaralı cümlenin dördüncü seçenekte (D seçeneğinde) yer aldığını saptamak.
Doğru seçeneği işaretleyerek sorunun çözümünü tamamlamak.

Anahtar Kavram

Paragrafta akışı bozan cümleyi bulma tekniği, cümleler arasındaki anlam ve yapı köprülerinin takibine dayanır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2926Soru
Bir laboratuvardaki kontrollü soğutma kabininin iç sıcaklığı, çalıştırıldıktan tt saat sonra santigrat derece (°C) cinsinden
S(t)=163tS(t) = 16 - 3t
modeliyle belirlenmektedir.

Kabin içerisindeki hassas kimyasal maddelerin yapısının bozulmaması için sıcaklığın 8-8 °C'den yüksek ve en çok 44 °C olması gerekmektedir.

Buna göre, kimyasal maddelerin yapısının bozulmadan kalabileceği süreyi (saat cinsinden) ifade eden en geniş aralık aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: [4,8)[4, 8)

Cevap

Kimyasal maddelerin yapısının bozulmadan kalabileceği sürenin en geniş aralığı [4,8)[4, 8) aralığıdır.
Sıcaklık ifadesi 8<163t4-8 < 16 - 3t \leq 4 olarak yazılır. Eşitsizliğin her tarafından 1616 çıkarıldığında 24<3t12-24 < -3t \leq -12 elde edilir. Her taraf 3-3'e bölündüğünde negatif bir sayıya bölündüğü için eşitsizlik yön değiştirerek 8>t48 > t \geq 4 halini alır. Bu da 4t<84 \leq t < 8 aralığına, yani [4,8)[4, 8) aralığına karşılık gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Problemin verilerine uygun eşitsizlik modeli kurulur.
8<163t4-8 < 16 - 3t \leq 4
Sıcaklığın 8-8 °C'den yüksek (açık aralık, <<) ve en çok 44 °C (kapalı aralık, \leq) olması gerektiği belirtilmiştir.
2
Eşitsizliğin her tarafından 16 çıkarılarak tt terimi yalnız bırakılmaya çalışılır.
24<3t12-24 < -3t \leq -12
Eşitsizliğin her tarafına aynı sayı eklendiğinde veya çıkarıldığında eşitsizliğin yönü değişmez.
3
Eşitsizlikteki tt değişkenini yalnız bırakmak için her taraf 3-3 sayısına bölünür.
8>t48 > t \geq 4 yani 4t<84 \leq t < 8
Bir eşitsizliğin her iki tarafı negatif bir sayıya bölündüğünde eşitsizlik yön değiştirir.
4
Bulunan eşitsizlik aralık gösterimine dönüştürülür.
[4,8)[4, 8)
44 değeri eşitsizliğe dahil olduğundan kapalı köşeli parantez [[, 88 değeri dahil olmadığından açık parantez )) kullanılır.

Anahtar Kavram

Birinci dereceden bir bilinmeyenli eşitsizliklerin çözümü ve eşitsizliğin her iki tarafı negatif bir sayı ile çarpıldığında veya bölündüğünde eşitsizliğin yön değiştirmesi kuralı.

Alternatif Yöntem

Eşitsizlik iki ayrı parça halinde çözülebilir: Önce 8<163t-8 < 16 - 3t eşitsizliği çözülerek 3t<24t<83t < 24 \Rightarrow t < 8 bulunur. Sonra 163t416 - 3t \leq 4 eşitsizliği çözülerek 123t4t12 \leq 3t \Rightarrow 4 \leq t bulunur. Bu iki sonuç birleştirildiğinde 4t<84 \leq t < 8 elde edilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2927Soru

Bir yüksek hassasiyetli 3D yazıcının hammadde eritme haznesindeki sıcaklık değeri TT (°C) olmak üzere, yazıcının farklı modlardaki çalışma sıcaklık aralıkları aşağıda verilmiştir:

* Ekonomik modda çalışma sıcaklık aralığı AA olup T16025|T - 160| \leq 25 eşitsizliğini sağlayan TT gerçek sayılarıdır.
* Hızlı baskı modunda çalışma sıcaklık aralığı BB olup T195<35|T - 195| < 35 eşitsizliğini sağlayan TT gerçek sayılarıdır.
* Aşırı ısınma risk aralığı CC olup [180,220][180, 220] kapalı aralığıdır.

Bu yazıcının hem ekonomik modda hem de hızlı baskı modunda güvenle çalışabildiği, ancak aşırı ısınma risk aralığında olmayan sıcaklık değerlerinin kümesi sayı doğrusunda gösterilecektir.

Buna göre, bu kümede yer alan kaç farklı TT tam sayı değeri vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 19

Cevap

Yazıcının hem ekonomik hem de hızlı baskı modunda çalışabildiği fakat aşırı ısınma riskinde olmadı��ı sıcaklık değerlerinin oluşturduğu küme (160,180)(160, 180) açık aralığıdır. Bu aralıkta 19 farklı tam sayı değeri bulunmaktadır.
Verilen mutlak değerli eşitsizlikler çözüldüğünde ekonomik mod için A=[135,185]A = [135, 185] kapalı aralığı, hızlı mod için B=(160,230)B = (160, 230) açık aralığı elde edilir. Her iki modda da çalışılan bölge bu iki kümenin kesişimi olan (160,185](160, 185] yarı açık aralığıdır. Bu bölgeden aşırı ısınma risk aralığı olan C=[180,220]C = [180, 220] çıkarıldığında, 180 değeri de dışarıda kalacağı için geriye (160,180)(160, 180) açık aralığı kalır. Bu aralıktaki tam sayılar 161'den 179'a kadar olan 19 adet tam sayıdır.

Adım Adım Çözüm

1
A aralığını belirleme
A=[135,185]A = [135, 185]
Ekonomik mod eşitsizliği olan T16025|T - 160| \leq 25 çözülerek çalışma sınırları bulunur.
2
B aralığını belirleme
B=(160,230)B = (160, 230)
Hızlı baskı modu eşitsizliği olan T195<35|T - 195| < 35 çözülerek çalışma sınırları bulunur.
3
A ve B aralıklarının kesişimini bulma
AB=(160,185]A \cap B = (160, 185]
Yazıcının her iki modda da çalışabilmesi için sıcaklığın her iki aralıkta da bulunması gerekir.
4
C aralığını çıkarma ve güvenli bölgeyi belirleme
(AB)C=(160,180)(A \cap B) \setminus C = (160, 180)
Aşırı ısınma risk bölgesi olan [180,220][180, 220] aralığındaki değerler güvenli bölgeden çıkarılır. 180 değeri çıkarılan kümeye dahil olduğundan kalan sınır açık aralık olur.
5
Aralıktaki tam sayı adedini hesaplama
19 adet tam sayı
(160,180)(160, 180) açık aralığındaki tam sayıların sayısı terim sayısı formülüyle hesaplanır.

Anahtar Kavram

Mutlak değerli eşitsizliklerin aralık olarak gösterimi ve aralıklarda küme işlemleri
Soru 2928Soru
AA ve xx birer pozitif tam sayı olmak üzere,
A=120xA = \frac{120}{x}
ifadesinde AA bir asal sayı olduğuna göre, xx’in alabileceği farklı değerlerin toplamı kaçtır?
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 124

Cevap

x'in alabileceği farklı değerlerin toplamı 124'tür.
A sayısı 120'yi bölen bir asal sayı olmalıdır. 120'nin asal bölenleri 2, 3 ve 5'tir. Buradan A'nın alabileceği değerler için x değerleri sırasıyla 60, 40 ve 24 olarak bulunur. Bu değerlerin toplamı 124 yapar.

Adım Adım Çözüm

1
120 sayısının asal çarpanlarını bulun.
120 sayısının asal çarpanları 2, 3 ve 5'tir.
A sayısı bir asal sayı olduğundan ve 120'yi tam böldüğünden, 120'nin asal bölenleri olmak zorundadır.
2
Her bir asal A değeri için x değerlerini hesaplayın.
A = 2 için x = 60; A = 3 için x = 40; A = 5 için x = 24 elde edilir.
A = 120/x eşitliğinde x'i çekerek x = 120/A formülünü kullanırız.
3
Elde edilen x değerlerini toplayın.
60 + 40 + 24 = 124
Soruda x'in alabileceği farklı değerlerin toplamı istenmektedir.

Anahtar Kavram

Bir sayının asal çarpanlarını bulma ve asal sayı tanımını uygulama.
Soru 2929Soru

Ormanlardaki ağaçlar, toprak altında bulunan mikoriza adı verilen mantar iplikçikleri sayesinde birbirleriyle karmaşık bir iletişim ağı kurarlar. Bu yeraltı ağı, ağaçların sadece besin ve su paylaşmasını sağlamakla kalmaz, aynı zamanda tehlikelere karşı birbirlerini uyarmalarına da aracılık eder. Örneğin, bir ağaç böcek saldırısına uğradığında bu ağ aracılığıyla komşu ağaçlara kimyasal sinyaller gönderir. Sinyali alan diğer ağaçlar, savunma mekanizmalarını önceden etkinleştirerek kendilerini koruma altına alırlar. Böylece orman, birbirinden bağımsız bireyler topluluğu yerine, ortak bir savunma bilinciyle hareket eden devasa tek bir organizma gibi işlev görür.

Buna göre, sol sütunda verilen parçadaki durumları, sağ sütunda yer alan bu durumlardan çıkarılabilecek yardımcı düşüncelerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Mikoriza mantar iplikçiklerinin ağaçlar arasında toprak altı bağlantısı kurması
Yeraltı ağının besin ve su aktarımının yanı sıra tehlike uyarılarına da aracılık etmesi
Sinyali alan komşu ağaçların savunma mekanizmalarını önceden çalıştırması

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Mikoriza mantar iplikçiklerinin ağaçlar arasında toprak altı bağlantısı kurması durumu 'Orman ekosistemindeki iletişimin mantar örgüsüyle sağlandığı' düşüncesiyle; yeraltı ağının besin ve su aktarımının yanı sıra tehlike uyarılarına da aracılık etmesi durumu 'Yeraltı ağının işlevinin yalnızca madde alışverişiyle sınırlı kalmadığı' düşüncesiyle; sinyali alan komşu ağaçların savunma mekanizmalarını önceden çalıştırması durumu ise 'Ağaçların kendilerini korumak amacıyla erkenden önlem alabildiği' düşüncesiyle eşleşir.
Paragrafta verilen bilgiler doğrudan doğruya eşleştirilen yardımcı düşüncelerle örtüşmektedir: mantar iplikçikleri iletişimin mantar örgüsüyle sağlandığını; ağın tehlike uyarılarını da taşıması işlevin sadece madde alışverişiyle sınırlı olmadığını; komşu ağaçların önceden savunmaya geçmesi ise erkenden önlem alabildiklerini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Paragraftaki ilk cümleyi analiz ederek ağaçlar arasındaki iletişimin temelini bulmak.
Ağaçların toprak altındaki mikoriza mantar iplikçikleri sayesinde iletişim ağı kurduğu saptanır.
Mantar iplikçiklerinin kurduğu bu bağ, orman ekosistemindeki iletişimin mantar örgüsüyle sağlandığı sonucuna götürür.
2
Paragraftaki ikinci cümleyi inceleyerek yeraltı ağının görev kapsamını belirlemek.
Ağın sadece su ve besin paylaşımına değil, tehlike uyarılarına da hizmet ettiği anlaşılır.
Bu bilgi, yeraltı ağının işlevinin yalnızca madde (besin/su) alışverişiyle sınırlı kalmadığını doğrular.
3
Paragrafın son iki cümlesini değerlendirerek tehlike sinyalini alan komşu ağaçların davranışını saptamak.
Sinyali alan ağaçların savunma mekanizmalarını böcek saldırısı kendilerine ulaşmadan önce aktif hâle getirdiği belirlenir.
Bu durum, ağaçların kendilerini korumak için önceden, yani erkenden önlem alabildiklerini gösterir.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünceler
Soru 2930Soru

Aşağıda farklı koşullarda hareket eden araçların durumları verilmiştir. Bu araçların tüm hareketleri boyunca ulaştıkları ortalama hızları (km/sa), sağda verilen değerlerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

I. 60 km/sa60\text{ km/sa} hızla 2 saat2\text{ saat}, ardından 40 km/sa40\text{ km/sa} hızla 3 saat3\text{ saat} giden aracın ortalama hızı
II. Bir yolun yarısını 80 km/sa80\text{ km/sa} hızla, diğer yarısını 120 km/sa120\text{ km/sa} hızla giden aracın ortalama hızı
III. 90 km/sa90\text{ km/sa} hızla 3 saat3\text{ saat} ve 30 km/sa30\text{ km/sa} hızla 3 saat3\text{ saat} giden aracın ortalama hızı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I. durum 48 km/sa, II. durum 96 km/sa ve III. durum 60 km/sa değerleriyle eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede; I. durum için toplam yolun toplam süreye bölünmesiyle 48 km/sa48\text{ km/sa}, II. durum için eşit yollarda ortalama hız formülüyle 96 km/sa96\text{ km/sa} ve III. durum için eşit sürelerde hızların aritmetik ortalamasıyla 60 km/sa60\text{ km/sa} değerleri elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
I. durum için toplam yol ve toplam süreyi hesaplama
Toplam yol: 60×2+40×3=240 km60 \times 2 + 40 \times 3 = 240\text{ km}, toplam süre: 2+3=5 saat2 + 3 = 5\text{ saat}.
Ortalama hızı bulmak için toplam alınan yolun toplam geçen süreye oranlanması gerekir.
2
I. durum için ortalama hızı bulma
vort=240 km5 saat=48 km/sav_{\text{ort}} = \frac{240\text{ km}}{5\text{ saat}} = 48\text{ km/sa}.
Toplam yol toplam süreye bölünerek ortalama hız elde edilir.
3
II. durum için ortalama hızı hesaplama
vort=2v1v2v1+v2=28012080+120=96 km/sav_{\text{ort}} = \frac{2 \cdot v_1 \cdot v_2}{v_1 + v_2} = \frac{2 \cdot 80 \cdot 120}{80 + 120} = 96\text{ km/sa}.
Yolun iki yarısı eşit mesafede olduğundan harmonik ortalama formülü kullanılır.
4
III. durum için ortalama hızı hesaplama
vort=90+302=60 km/sav_{\text{ort}} = \frac{90 + 30}{2} = 60\text{ km/sa}.
Süreler eşit olduğunda ortalama hız, hızların aritmetik ortalamasına eşit olur.

Anahtar Kavram

Ortalama Hız

Alternatif Yöntem

Ortalama hız her zaman vort=Toplam YolToplam Su¨rev_{\text{ort}} = \frac{\text{Toplam Yol}}{\text{Toplam Süre}} temel tanımı kullanılarak, özel formüllere ihtiyaç duyulmadan tüm durumlar için doğrudan bulunabilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2931Soru

Aşağıdaki cümlelerde tırnak içinde verilen sıfatları, türleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

"Kimi" günler, geçmişin anıları zihnimi gereğinden fazla meşgul eder.
"Böyle" sorunların üstesinden gelmek için soğukkanlı olmak gerekir.
"Nasıl" bir yol izlememiz gerektiğine henüz karar vermedik.
"Yorgun" gözlerle etrafı süzen yaşlı adam, derin bir iç çekti.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle belgisiz sıfatla, ikinci cümle işaret sıfatıyla, üçüncü cümle soru sıfatıyla, dördüncü cümle ise niteleme sıfatıyla eşleşmelidir.
Tırnak içindeki her sözcük, kendisinden sonra gelen isimle olan dil bilgisel ilişkisine göre doğru sıfat türüyle eşleştirilmiştir: "kimi" belgisiz sıfat, "böyle" işaret sıfatı, "nasıl" soru sıfatı ve "yorgun" niteleme sıfatıdır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümledeki "kimi" sözcüğünü inceleme
"Kimi" sözcüğü "günler" ismini belirsizlik yönüyle etkilemektedir ve herhangi bir çekim eki almamıştır. Dolayısıyla belgisiz sıfattır.
Belgisiz sözcükler isimleri nitelemek yerine belirsiz şekilde belirttiklerinde sıfat görevinde olurlar.
2
İkinci cümledeki "böyle" sözcüğünü inceleme
"Böyle" sözcüğü "sorunların" ismini işaret etmekte ve türünü/biçimini göstermektedir. Bu nedenle işaret sıfatıdır.
İsimlerin yönünü, yerini ya da benzerlik/tarz ilişkisini işaret yoluyla belirten sözcükler işaret sıfatı kabul edilir.
3
Üçüncü cümledeki "nasıl" sözcüğünü inceleme
"Nasıl" sözcüğü doğrudan "yol" ismine yönelik bir soru sormaktadır. İsme yöneltilen bu soru sıfat görevindedir.
İsimlerin niteliğini soru yoluyla öğrenmeyi amaçlayan sözcükler soru sıfatıdır.
4
Dördüncü cümledeki "yorgun" sözcüğünü inceleme
"Yorgun" sözcüğü "gözler" isminin durumunu/nasıl olduğunu nitelemektedir.
İsimlerin kalıcı veya geçici niteliklerini, durumlarını bildiren sözcükler niteleme sıfatıdır.

Anahtar Kavram

Sıfatların türlerine göre sınıflandırılması (niteleme ve belirtme sıfatları) ve cümledeki görevlerinin belirlenmesi.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2932Soru

Bir kırtasiyede satılan A, B ve C marka kalemlerin birer adetlerinin fiyatları sırasıyla iki basamaklı xyxy, yzyz ve zxzx TL'dir. Bu kalemlerin her birinden birer adet satın alan bir öğrenci toplam 198 TL ödemiştir.

Buna göre, bu kalemlerden fiyatı en pahalı olanın fiyatı en çok kaç TL olabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 98

Cevap

En pahalı kalemin fiyatı en çok 98 TL olabilir.
Kalemlerin fiyatlarının toplamı çözümleme yapıldığında 11(x+y+z)=19811(x+y+z) = 198 olarak bulunur. Her iki taraf 11'e bölündüğünde x+y+z=18x+y+z = 18 eşitliği elde edilir. Sayıların iki basamaklı olması gerektiğinden x,y,zx, y, z rakamlarının her biri en az 1 olmalıdır. Fiyatı en yüksek yapmak amacıyla x=9x=9 seçildiğinde y+z=9y+z=9 olur. zz en az 1 olabileceğinden yy en fazla 8 olur. Buradan en pahalı fiyat 98 TL olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Kalemlerin fiyatları olan iki basamaklı xyxy, yzyz ve zxzx sayılarını basamak çözümlemesine göre açalım.
xy=10x+yxy = 10x + y, yz=10y+zyz = 10y + z, zx=10z+xzx = 10z + x
Sayıların basamak değerlerini belirleyerek toplam fiyatı tek bir denklemde ifade etmek.
2
Kalemlerin toplam fiyatını 198 TL'ye eşitleyip denklemi sadeleştirelim.
(10x+y)+(10y+z)+(10z+x)=198    11(x+y+z)=198    x+y+z=18(10x + y) + (10y + z) + (10z + x) = 198 \implies 11(x + y + z) = 198 \implies x + y + z = 18 elde edilir.
Rakamların toplamını bulmak için ortak paranteze alıp sadeleştirme yapmak.
3
İki basamaklı sayıların tanımlı olabilmesi için basamaklarındaki kısıtlamaları belirleyelim.
xyxy, yzyz ve zxzx iki basamaklı sayılar olduğundan, onlar basamağındaki rakamlar sıfır olamaz. Dolayısıyla x0x \neq 0, y0y \neq 0 ve z0z \neq 0 olup, x,y,z1x, y, z \ge 1 koşulu sağlanmalıdır.
Rakamların alabileceği sınır değerleri belirlemek.
4
En pahalı kalemin fiyatını (örneğin xy=10x+yxy = 10x + y sayısını) en büyük yapacak rakamları seçelim.
xyxy sayısını en büyük yapmak için onlar basamağındaki rakamı en büyük yani x=9x = 9 seçeriz. Bu durumda 9+y+z=18    y+z=99 + y + z = 18 \implies y + z = 9 olur. z1z \ge 1 olması gerektiğinden yy en fazla 8 olabilir. Buradan en pahalı kalemin fiyatı 10(9)+8=9810(9) + 8 = 98 TL olarak bulunur.
Koşulları sağlayan en büyük iki basamaklı fiyat değerini elde etmek.

Anahtar Kavram

İki Basamaklı Sayıların Çözümlenmesi ve En Büyük Değer Bulma
Soru 2933Soru

Bir kargo firmasında, özdeş paketlerin kütlelerini belirlemek için eşit kollu bir terazi kullanılmaktadır. Bu terazinin sol kefesine kütlesi xx kg olan mavi paketlerden 4 adet ve kütlesi mavi paketin kütlesinden 2 kg az olan kırmızı paketlerden 3 adet konulmuştur. Terazinin sağ kefesine ise kütlesi mavi paketin kütlesinin 2 katından 5 kg az olan yeşil paketlerden 2 adet ve aa kg'lık demir bir ağırlık konulduğunda terazi dengeye gelmektedir.

Terazideki tüm paketlerin kütleleri kg cinsinden birer pozitif tam sayı ve aa bir tam sayı olduğuna göre, aa aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 22

Cevap

Paket kütlelerinin pozitif tam sayı olma koşulunu sağlayan ve terazinin dengesini kuran 22 kg ağırlığındaki demir kütle.
Doğru cevap olan 22 değeri, terazinin sol ve sağ kefelerindeki kütlelerin eşitliğinden elde edilen a=3x+4a = 3x + 4 denkleminde x=6x = 6 tam sayı değerine karşılık gelir. Bu durumda tüm paketlerin kütleleri pozitif tam sayı olma koşulunu sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Sol ve sağ kefedeki toplam kütleleri belirleyerek denge denklemini kurmak.
Sol kefe: 4x+3(x2)=7x64x + 3(x-2) = 7x - 6 kg. Sağ kefe: 2(2x5)+a=4x10+a2(2x-5) + a = 4x - 10 + a kg. Denge denklemi: 7x6=4x10+a7x - 6 = 4x - 10 + a.
Terazinin dengede olması sol ve sağ kefelerdeki kütlelerin birbirine eşit olmasını gerektirir.
2
Denge denklemini düzenleyerek aa değişkenini xx cinsinden ifade etmek.
7x4x6+10=aa=3x+47x - 4x - 6 + 10 = a \Rightarrow a = 3x + 4.
Seçeneklerdeki aa değerlerini test etmek ve xx değerlerini bulmak için denklem sadeleştirilir.
3
Paket kütlelerinin pozitif tam sayı olma koşullarını belirlemek.
Mavi paket: x>0x > 0, Kırmızı paket: x2>0x>2x - 2 > 0 \Rightarrow x > 2, Yeşil paket: 2x5>0x>2.52x - 5 > 0 \Rightarrow x > 2.5. Dolayısıyla x3x \ge 3 şartını sağlayan bir tam sayı olmalıdır.
Fiziksel kütlelerin pozitif olması ve sorudaki tam sayı koşulunun sağlanması gerekir.
4
Seçenekleri analiz ederek koşulları sağlayan aa ve xx değerlerini tespit etmek.
a=22a = 22 için 22=3x+43x=18x=622 = 3x + 4 \Rightarrow 3x = 18 \Rightarrow x = 6 elde edilir. x=6x = 6 bir tam sayıdır ve x3x \ge 3 koşulunu sağladığından tüm paket kütleleri pozitif tam sayılardır.
Hem tam sayı hem de pozitif kütle sınır koşullarını sağlayan tek seçeneği belirlemek.

Anahtar Kavram

Birinci dereceden bir bilinmeyenli denklemlerin kurulması, çözülmesi ve bilinmeyenin ait olduğu sayı kümesine göre sınır koşullarının (pozitiflik ve tam sayı olma) değerlendirilmesi.

Alternatif Yöntem

Terazinin dengede kalabilmesi için a=3x+4a = 3x + 4 olmalıdır. Buradan a4(mod3)a \equiv 4 \pmod 3 ya da a4a - 4 sayısının 3 ile tam bölünebilmesi gerektiği görülür. Seçeneklerde a4a - 4 işleminin sonucunun 3'ün katı olduğu şıklar 10 (104=610-4=6) ve 22 (224=1822-4=18) değerleridir. a=10a = 10 için x=2x=2 olur ancak kırmızı paketin kütlesi 22=02-2=0 kg olacağından pozitif tam sayı koşulunu sağlamaz. Bu nedenle doğru cevap doğrudan 22 olarak bulunur.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 2934Soru

Aşağıdaki eşitsizlikleri sağlayan en büyük xx, yy ve zz tam sayı değerleri sırasıyla aa, bb ve cc olarak tanımlanmıştır.

I. 2x5<32x - 5 < 3
II. 3y+42-3y + 4 \geq -2
III. 4z1<194z - 1 < 19

Buna göre aa, bb ve cc değerlerini küçükten büyüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru sıralama b < a < c şeklindedir.
Verilen eşitsizlikler çözüldüğünde elde edilen en büyük tam sayı değerleri sırasıyla a = 3, b = 2 ve c = 4 olur. Bu değerlerin küçükten büyüğe doğru sıralanışı b < a < c şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci eşitsizliği çözerek a değerini belirlemek
2x5<32x<8x<42x - 5 < 3 \Rightarrow 2x < 8 \Rightarrow x < 4 olur. Bu aralıktaki en büyük tam sayı a=3a = 3 olarak bulunur.
Eşitsizliğin her iki tarafına 5 eklenip 2'ye bölünür.
2
İkinci eşitsizliği çözerek b değerini belirlemek
3y+423y6y2-3y + 4 \geq -2 \Rightarrow -3y \geq -6 \Rightarrow y \leq 2 olur. Bu aralıktaki en büyük tam sayı b=2b = 2 olarak bulunur.
Eşitsizlik negatif bir sayıya bölündüğünden eşitsizlik sembolü yön değiştirir.
3
Üçüncü eşitsizliği çözerek c değerini belirlemek
4z1<194z<20z<54z - 1 < 19 \Rightarrow 4z < 20 \Rightarrow z < 5 olur. Bu aralıktaki en büyük tam sayı c=4c = 4 olarak bulunur.
Eşitsizliğin her iki tarafına 1 eklenip 4'e bölünür.
4
Bulunan a, b ve c değerlerini karşılaştırmak
b=2b = 2, a=3a = 3 ve c=4c = 4 değerleri karşılaştırıldığında 2<3<42 < 3 < 4 olduğu görülür.
Sayıların büyüklüklerine göre küçükten büyüğe sıralama yapılır.

Anahtar Kavram

Birinci dereceden bir bilinmeyenli eşitsizliklerin çözümünde, eşitsizliğin her iki tarafı negatif bir sayıyla çarpıldığında veya bölündüğünde eşitsizliğin yön değiştirmesi kuralı uygulanır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2935Soru

Bir kafede bulunan aa tane masanın her birinde bb adet sandalye vard��r. Bu kafedeki toplam sandalye sayısı çift bir sayıdır. Kafeye sonradan, her birinde cc adet sandalye bulunan 3 masa daha yerleştirildiğinde kafedeki toplam sandalye sayısı tek bir sayı olmaktadır.

Buna göre; aa, bb ve cc pozitif tam sayıları için aşağıdakilerden hangisi her zaman çift sayıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ca+cbc^a + c^b

Cevap

Tabanları tek sayı olan ve pozitif tam sayı kuvvetleri alınan iki ifadenin toplamını belirten ifade her zaman çift sayıdır.
cc sayısı tek bir sayıdır. aa ve bb sayıları pozitif tam sayılar olduğu için, tek bir sayının tüm pozitif tam sayı kuvvetleri yine tek sayı olacaktır. Dolayısıyla cac^a ve cbc^b ifadeleri birer tek sayıdır. İki tek sayının toplamı olan ca+cbc^a + c^b ifadesi ise her zaman çift sayıdır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk durumdaki sandalye sayısı ile son durumdaki sandalye sayısı arasındaki ilişkiyi yazma.
Kafedeki başlangıçtaki toplam sandalye sayısı aba \cdot b çift sayıdır. Eklenen sandalye sayısı 3c3c olup, son durumdaki toplam sandalye sayısı ab+3ca \cdot b + 3c tek sayıdır.
Soru metnindeki sözel bilgileri matematiksel ifadelere dönüştürmek için.
2
cc sayısının teklik-çiftlik durumunu belirleme.
aba \cdot b çift sayı olduğundan, ab+3ca \cdot b + 3c toplamının tek sayı olabilmesi için 3c3c ifadesinin tek sayı olması gerekir. Buradan cc sayısının kesinlikle tek sayı olduğu sonucuna varılır.
Toplama işleminde çift sayı ile tek sayının toplamının tek sayı olduğunu kullanmak için.
3
aa ve bb sayılarının teklik-çiftlik durumlarını analiz etme.
aba \cdot b çarpımı çift sayı olduğundan, aa ve bb sayılarından en az biri çift sayıdır. Yani; biri tek biri çift veya her ikisi de çift olabilir.
Seçenekleri değerlendirirken aa ve bb için tüm olası durumları göz önünde bulundurmak için.
4
ca+cbc^a + c^b ifadesinin teklik-çiftlik durumunu inceleme.
cc tek sayı olduğundan ve aa ile bb pozitif tam sayılar olduğundan, tek bir sayının pozitif tam sayı kuvvetleri de daima tektir. Dolayısıyla cac^a tektir ve cbc^b tektir. İki tek sayının toplamı (ca+cbc^a + c^b) her zaman çift sayıdır.
Doğru seçeneğin her durumda çift sayı olduğunu kanıtlamak için.

Anahtar Kavram

Tek ve çift sayıların özellikleri ve pozitif tam sayı kuvvetlerinin paritesi
Soru 2936Soru

Bu köşe yazısını okuyan bir araştırmacı şu sonuca varmıştır:

"Gelişen dijital teknolojilerin hayatımızın merkezine yerleşmesiyle birlikte, elle yazı yazma alışkanlığı yerini hızlı ve pratik klavyelere bırakmıştır. Bugün pek çok insan günlük notlarını, mektuplarını ve iş yazışmalarını ekranlar aracılığıyla gerçekleştirmektedir. Ancak el yazısı, sadece harflerin kâğıt üzerine rastgele dökülmesinden ibaret mekanik bir süreç değildir. Aksine el yazısı; bireyin zihinsel hızının, o an hissettiği duyguların ve genel karakter özelliklerinin kâğıt üzerindeki benzersiz bir yansımasıdır. Bilgisayar ekranındaki tekdüze ve standart bir yazı karakteri, yazıyı kaleme alan kişinin iç dünyasını tamamen gizlerken el yazısındaki her küçük kıvrım, harflerin eğimi ve kâğıda uygulanan baskı derecesi kişiye has özel bir iz taşır. Bu yönüyle el yazısı, insanın kendisiyle ve iletişim kurduğu kişilerle kurduğu samimi ve derin bağın en somut fiziksel kanıtıdır. Standartlaşan dijital metinler bu özgün kişisel dokunuşu ortadan kaldırdığı için, yazma eyleminin taşıdığı o köklü insani boyut ve duygusal derinlik de gün geçtikçe zayıflamaktadır. Dolayısıyla elle yazmak, sadece bilgi aktarmakla kalmayıp bireyin varlığını ve özgünlüğünü de korumasını sağlar."

Bu parçadan yola çıkılarak el yazısının, standart dijital yazının aksine, bireyin iç dünyasını ve karakterini yansıtan, özgün ve insani bir bağ kurma aracı olduğu sonucuna ulaşılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: True

Cevap

Verilen ifade doğrudur. El yazısı, dijital yazının standartlaştırıcı yapısına karşın yazan kişinin duygu dünyasını ve özgün kimliğini yansıtan insani bir iletişim aracıdır.
Verilen ifade parçanın ana düşüncesini tam olarak karşılamaktadır. El yazısının kişisel ve duygusal dünyayı yansıtarak benzersiz bir insani bağ kurduğu parçanın bütününde savunulan ana fikirdir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçanın ana temasını ve yardımcı düşüncelerini belirleme
Parçada, dijitalleşmeyle birlikte standartlaşan yazı tarzının insani bağları zayıflattığı, el yazısının ise kişiye özel kıvrımlarla bireyin iç dünyasını yansıttığı tespit edilmiştir.
Metnin yazarının neyi savunduğunu anlamak için anahtar ifadeleri analiz etmek gerekir.
2
Verilen yargı ile parçanın ana düşüncesini karşılaştırma
İfadede yer alan 'el yazısının bireyin iç dünyasını yansıtan özgün ve insani bir bağ kurma aracı olduğu' tespiti, parçanın bütününde savunulan temel düşünceyle tam olarak uyuşmaktadır.
Yargının metinden doğrudan veya dolaylı olarak çıkarılıp çıkarılamayacağını teyit etmek amacıyla bu karşılaştırma yapılır.

Anahtar Kavram

Paragrafta Ana Düşünce
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2937Soru

Çeviri, sadece bir dildeki kelimelerin başka bir dildeki karşılıklarını bulup yerleştirmekten ibaret mekanik bir aktarım süreci değildir. Her dil, içine doğduğu toplumun tarihini, kültürünü, inançlarını, mizahını ve yaşam biçimini barındıran canlı bir organizmadır. Bu nedenle bir metni başka bir dile aktarırken yalnızca sözcükleri değil, o sözcüklerin ardındaki kültürel dünyayı, duygusal tonu ve zihniyeti de taşımak gerekir. Nitelikli bir çevirmen, iki farklı kültür arasında adeta köprü kurarak hedef dildeki okura kaynak metnin özgün ruhunu hissettirebilen kişidir. Sözcüklerin birebir sözlük karşılığına sıkı sıkıya bağlı kalıp kültürel bağlamı göz ardı eden bir çeviri çalışması, ruhsuz bir beden gibidir ve okura yazarın dünyasını ulaştırmakta yetersiz kalır. Dolayısıyla başarılı bir çeviri faaliyeti, kelimelerin sözlükteki yerini değiştirmekten çok daha öte, iki farklı kültürün birbiriyle buluşması, konuşması ve uzlaşması anlamına gelir. Bu yönüyle çeviri, diller arası bir köprü olmaktan ziyade kültürler arası bir etkileşim sanatıdır.

Bu parçada çeviriyle ilgili asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çevirinin asıl başarısının, diller arası kelime aktarımından ziyade iki kültürün etkileşimini ve uyumunu sağlamasında yattığı

Cevap

Çevirinin asıl başarısının, diller arası kelime aktarımından ziyade iki kültürün etkileşimini ve uyumunu sağlamasında yattığı
Parçada çevirinin yalnızca sözcüklerin bir dilden diğerine mekanik olarak aktarılması olmadığı, aksine dillerin arkasındaki kültürel dünyayı ve zihniyeti hedef dile taşımak olduğu vurgulanmıştır. Yazar, başarılı bir çevirinin iki farklı kültürün buluşmasını ve etkileşimini sağlayan bir sanat olduğunu belirterek ana düşünceyi ortaya koymuştur. Çevirinin asıl başarısının, sözcük aktarımının ötesine geçerek iki kültürün etkileşimini ve uyumunu sağlamasında yattığını ifade eden seçenek bu ana düşünceyi tam olarak karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Metni dikkatlice okuyarak yazarın çeviri eylemi hakkındaki temel yaklaşımını belirlemek.
Yazarın çeviriyi yalnızca kelime aktarımı değil, bir kültür aktarımı ve etkileşimi olarak gördüğü tespit edilmiştir.
Paragrafın ana düşüncesini belirlemek için yazarın konuya bakış açısını anlamak ilk adımdır.
2
Seçenekleri inceleyerek parçada geçen yardımcı düşünceler ile asıl anlatılmak isteneni ayırt etmek.
Metinde geçen bazı yargıların (birebir çevirinin yetersizliği, çevirmenin rolü vb.) yardımcı düşünce olduğu, asıl iletilmek istenen mesajın ise genel bir yargı niteliği taşıması gerektiği belirlenmiştir.
Yardımcı düşünceler ile ana düşünceyi karıştırmamak, doğru seçeneğe ulaşmak için gereklidir.
3
Yazarın asıl iletmek istediği genel mesajı en iyi özetleyen ve sentezleyen seçeneği tespit etmek.
Çevirinin asıl başarısının, diller arası kelime aktarımından ziyade iki kültürün etkileşimini ve uyumunu sağlamasında yattığını belirten yargının, parçanın ana düşüncesi olduğu sonucuna varılmıştır.
Ana düşünce seçeneği parçayı bütünüyle kapsayan ve yazarın temel amacını yansıtan ifadedir.

Anahtar Kavram

Paragrafta Ana Düşünce
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2938Soru

(I) Eko-eleştiri, edebi metinlerin insan dışı doğayla olan ilişkisini ve çevre krizlerini ele alma biçimlerini inceleyen disiplinler arası bir yaklaşımdır. (II) Klasik edebiyat kuramlarının aksine, insan�� merkeze alan bakış açısını sorgulayarak fiziki çevrenin edebi eserlerde sadece bir fon değil, başlı başına bir aktör olduğunu savunur. (III) Bu yaklaşım, sanayi devriminden bu yana artan çevre tahribatının kültür ve sanat ürünlerindeki izlerini sürerek toplumsal bir farkındalık oluşturmayı amaçlar. (IV) Eko-eleştirmenler, doğanın sömürülmesini meşrulaştıran dinsel ve felsefi kökenleri de merkeze alarak kültürel anlatıların dönüştürülmesini hedefler.

Yukarıdaki parçada numaralanmış cümlelerle bu cümlelerin içerdiği yardımcı düşünceleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Çevre sorunlarının ve insan dışı unsurlarla kurulan bağın edebi metinlerdeki iz düşümünün çok boyutlu bir bakışla çözümlenmesi
Edebi yapıtlardaki doğal unsurların pasif birer öge olmaktan çıkıp etkin bir role bürünmesi
Doğal yıkımın kültür ve sanat alanındaki yansımalarının tespiti aracılığıyla duyarlılık geliştirilmek istenmesi
Doğa üzerindeki tahakkümü destekleyen kültürel ve inançsal arka planın deşifre edilip değiştirilmesinin amaçlanması

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: Çok boyutlu çözümlenme (I. Cümle), doğanın aktörleşmesi (II. Cümle), duyarlılık geliştirilmesi (III. Cümle), inançsal/kültürel arka planın deşifre edilmesi (IV. Cümle).
Metindeki numaralanmış cümleler, yardımcı düşüncelerin yer aldığı ifadelerle anlamca birebir örtüşmektedir. Örneğin, ikinci cümledeki 'başlı başına bir aktör' ifadesi, doğanın edebi yapıtlarda aktif bir rol üstlendiğini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümlenin anlam sınırlarını ve anahtar kelimelerini belirleme.
Birinci cümledeki 'disiplinler arası yaklaşım' ve 'insan dışı doğayla olan ilişki' ifadeleri analiz edilerek 'çok boyutlu çözümlenme' yargısıyla eşleştirildi.
Çevre sorunlarının edebi metinlerde çok boyutlu bir bakış açısıyla incelendiğini gösteren yargıyla doğrudan uyuşmaktadır.
2
İkinci cümlenin anahtar kelimelerini ve sunduğu yardımcı düşünceyi saptama.
Cümledeki 'fon değil, başlı başına bir aktör' ifadesi incelenerek 'doğal unsurların pasif olmaktan çıkıp etkin role bürünmesi' yargısıyla eşleştirildi.
Aktör kavramı edebiyatta ve tiyatroda eylemi gerçekleştiren aktif karakterleri temsil ettiğinden pasifliğin karşıtıdır.
3
Üçüncü cümlede hedeflenen durumu ve yönelimi analiz etme.
Cümledeki 'çevre tahribatının izlerini sürerek toplumsal farkındalık oluşturmak' ifadesi 'yıkımın yansımalarıyla duyarlılık geliştirilmek istenmesi' yargısıyla eşleştirildi.
Farkındalık oluşturma gayesi, toplumsal bir duyarlılık ve bilinç yaratma çabasına karşılık gelir.
4
Dördüncü cümlenin dayandığı felsefi temeli ve nihai hedefi inceleme.
Cümledeki 'sömürüyü meşrulaştıran dinsel ve felsefi kökenlerin merkeze alınması ve kültürel anlatıların dönüştürülmesi' ifadesi 'inançsal/kültürel arka planın deşifre edilip değiştirilmesi' yargısıyla eşleştirildi.
Dinsel ve felsefi kökenler inançsal/kültürel arka planı, anlatıların dönüştürülmesi ise bunların değiştirilmesi hedefini ifade eder.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünceler
Soru 2939Soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde neden-sonuç ilişkisi kurulmuştur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi nedeniyle barajlardaki su seviyesi hızla düştü.

Cevap

Sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi nedeniyle barajlardaki su seviyesi hızla düştü.
Barajlardaki su seviyesinin hızla düşmesi eylemi, sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi gerekçesiyle gerçekleşmiştir. Hem neden (sıcaklıkların yüksek seyretmesi) hem de sonuç (su seviyesinin düşmesi) gerçekleşmiş durumdadır. Bu durum cümleye neden-sonuç ilişkisi kazandırmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yüklemlerine eylemin gerçekleşme gerekçesini bulmak üzere 'Hangi gerekçeyle/neden?' sorusu sorulur.
Doğru seçenekteki eyleme 'Barajlardaki su seviyesi neden düştü?' sorusu yöneltildiğinde 'Sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi nedeniyle' gerekçesi elde edilir.
Neden-sonuç cümlelerinde sonucun hangi gerekçeyle gerçekleştiği bu soruyla bulunur.
2
Seçeneklerdeki gerekçe ve eylemlerin gerçekleşme durumu kontrol edilir.
Neden-sonuç cümlelerinde hem neden hem de sonuç gerçekleşmiştir. Sıcaklıklar yüksek seyretmiş ve su seviyesi düşmüştür. Diğer seçeneklerdeki amaçlar ise henüz gerçekleşmemiş hedefleri bildirir.
Neden-sonuç ile amaç-sonuç cümleleri arasındaki en temel fark, neden-sonuçta gerekçenin gerçekleşmiş bir duruma dayanmasıdır.

Anahtar Kavram

Neden-sonuç ve amaç-sonuç cümlelerinin anlamsal farkı
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 2940Soru

Sayı kümeleri arasındaki ilişkileri inceleyen bir öğrenci; Doğal sayılar (N\mathbb{N}), Tam sayılar (Z\mathbb{Z}), Rasyonel sayılar (Q\mathbb{Q}) ve Gerçel sayılar (R\mathbb{R}) kümelerinden birer eleman seçerek aNa \in \mathbb{N}, bZNb \in \mathbb{Z} \setminus \mathbb{N}, cQZc \in \mathbb{Q} \setminus \mathbb{Z} ve dRQd \in \mathbb{R} \setminus \mathbb{Q} sayılarını belirliyor.

Buna göre,
I. a+ba + b negatif bir tam sayı olabilir.
II. bcb \cdot c bir doğal sayı olabilir.
III. c+dc + d bir rasyonel sayı olabilir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

I ve II
Doğru cevap 'I ve II' ifadesidir. Doğal sayı olan aa ile negatif tam sayı olan bb için a=1,b=2a=1, b=-2 seçilerek toplamın negatif tam sayı (12=11 - 2 = -1) olabileceği görülür. Negatif tam sayı olan bb ile tam sayı olmayan rasyonel sayı olan cc için b=2,c=1/2b=-2, c=-1/2 seçilerek çarpımın bir doğal sayı (2(1/2)=1-2 \cdot (-1/2) = 1) olabileceği doğrulanır. Rasyonel ve irrasyonel sayıların toplamı ise daima irrasyoneldir.

Adım Adım Çözüm

1
Değişkenlerin ait olduğu sayı kümelerini belirlemek.
aa doğal sayıdır (a0a \ge 0 ve tam sayı), bb negatif tam sayıdır (b1b \le -1 ve tam sayı), cc tam sayı olmayan rasyonel sayıdır (örneğin kesirli sayılar), dd ise irrasyonel sayıdır.
Öncülleri doğru yorumlamak amacıyla değişkenlerin değer aralıklarını ve sayı türlerini tanımlamak gerekir.
2
Birinci öncülü (a+ba + b) incelemek.
a=1Na = 1 \in \mathbb{N} ve b=2ZNb = -2 \in \mathbb{Z} \setminus \mathbb{N} seçilirse, a+b=1+(2)=1a + b = 1 + (-2) = -1 olur. 1-1 bir negatif tam sayı olduğu için bu öncül doğrudur.
Toplama işleminin sonucunun negatif bir tam sayı olup olamayacağını örnek değerlerle doğrulamak.
3
İkinci öncülü (bcb \cdot c) incelemek.
b=2ZNb = -2 \in \mathbb{Z} \setminus \mathbb{N} ve c=1/2QZc = -1/2 \in \mathbb{Q} \setminus \mathbb{Z} seçilirse, bc=(2)(1/2)=1b \cdot c = (-2) \cdot (-1/2) = 1 olur. 11 bir doğal sayı olduğu için bu öncül doğrudur.
Çarpma işleminin sonucunun bir doğal sayı olabileceğini örnek değerlerle doğrulamak.
4
Üçüncü öncülü (c+dc + d) incelemek.
cc rasyonel, dd irrasyonel bir sayıdır. Rasyonel bir sayı ile irrasyonel bir sayının toplamı her zaman irrasyoneldir, hiçbir zaman rasyonel olamaz. Bu nedenle bu öncül yanlıştır.
Rasyonel ve irrasyonel sayıların kapalılık ve toplama özelliklerini analiz etmek.

Anahtar Kavram

Sayı kümelerinin tanımları, alt kümeleri ve rasyonel/irrasyonel sayılarda işlemler
ÖncekiSayfa 147 / 338Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin