Tüm alıştırma soruları

6755 soru

Soru 2941Soru
aa ve bb pozitif tam sayılardır.
(a1)!120=b!(a-1)! \cdot 120 = b!
olduğuna göre, aa sayısının alabileceği farklı değerlerin toplamı kaçtır?
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 127

Cevap

Verilen eşitliği sağlayan aa sayısının alabileceği farklı değerlerin toplamı 127'dir.
Verilen denklem b!(a1)!=120\frac{b!}{(a-1)!} = 120 şeklinde düzenlendiğinde, 120 sayısı ardışık tam sayıların çarpımı olarak 4 farklı şekilde yazılabilir: 120, 6546 \cdot 5 \cdot 4, 54325 \cdot 4 \cdot 3 \cdot 2 ve 543215 \cdot 4 \cdot 3 \cdot 2 \cdot 1. Buradan aa değerleri 120, 4, 2 ve 1 bulunur. Bu değerlerin toplamı 127'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen denklemi düzenleyerek faktöriyellerin oranını elde etme.
b!(a1)!=120\frac{b!}{(a-1)!} = 120
İki faktöriyelli ifade arasındaki ilişkiyi daha kolay analiz etmek ve ardışık çarpanları belirlemek için denklemi oran biçiminde yazarız.
2
Oranın sonucunun 120 olabilmesi için 120 sayısını ardışık pozitif tam sayıların çarpımı şeklinde yazma.
120 sayısı şu 4 farklı biçimde ardışık sayıların çarpımı olarak yazılabilir:
1. 120120 (tek çarpan)
2. 6546 \cdot 5 \cdot 4
3. 54325 \cdot 4 \cdot 3 \cdot 2
4. 543215 \cdot 4 \cdot 3 \cdot 2 \cdot 1
Ardışık sayıların çarpımı biçimindeki her gösterim, b!(a1)!\frac{b!}{(a-1)!} ifadesindeki sadeleşmeyen terimleri (yani aa'dan bb'ye kadar olan çarpanları) temsil eder.
3
Her durum için aa ve bb pozitif tam sayı değerlerini hesaplama ve aa değerlerini toplama.
1. Durum: b=120b = 120 ve a1=119    a=120a-1 = 119 \implies a = 120
2. Durum: b=6b = 6 ve a1=3    a=4a-1 = 3 \implies a = 4
3. Durum: b=5b = 5 ve a1=1    a=2a-1 = 1 \implies a = 2
4. Durum: b=5b = 5 ve a1=0    a=1a-1 = 0 \implies a = 1
Bu aa değerlerinin toplamı: 120+4+2+1=127120 + 4 + 2 + 1 = 127 olur.
Pozitif tam sayı koşulunu sağlayan tüm olası aa değerlerini bularak soruda istenen toplamı elde ederiz.

Anahtar Kavram

Faktöriyel kavramı ve ardışık sayıların çarpımı olarak ifade edilmesi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2942Soru

İki basamaklı bir nn doğal sayısının farklı asal çarpanlarının toplamı T(n)T(n) ile gösterilmektedir.

Buna göre, T(n)=5T(n) = 5 eşitliğini sağlayan en küçük nn sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 12

Cevap

12 sayısı bu koşulu sağlayan en küçük iki basamaklı doğal sayıdır.
12 sayısının asal çarpanları 2 ve 3'tür. Bu sayıların toplamı 2 + 3 = 5 koşulunu sağlar. Ayrıca 12, bu koşula uyan en küçük iki basamaklı doğal sayıdır.

Adım Adım Çözüm

1
T(n)=5T(n) = 5 eşitliğini sağlayan asal çarpan grupları belirlenir.
Toplamları 5 olan asal sayı grupları yalnızca tek elemanlı olarak {5}\{5\} veya iki elemanlı olarak {2,3}\{2, 3\} kümeleridir.
Asal sayıların toplamı 5 olacak şekildeki tüm olası asal çarpan durumlarını belirlemek için.
2
Belirlenen asal çarpan grupları için oluşturulabilecek en küçük iki basamaklı sayılar hesaplanır.
Sadece 5 asal çarpanına sahip en küçük iki basamaklı sayı 52=255^2 = 25 olur. 2 ve 3 asal çarpanlarına sahip en küçük iki basamaklı sayı ise 2231=122^2 \cdot 3^1 = 12 olarak bulunur. (2131=62^1 \cdot 3^1 = 6 sayısı iki basamaklı değildir.)
İki basamaklı sayı kısıtlamasına uyan adayları tespit etmek için.
3
Aday sayılar karşılaştırılarak en küçük olan seçilir.
12<2512 < 25 olduğundan en küçük nn değeri 12'dir.
Bulunan iki basamaklı sayılar arasından en küçük olanını belirlemek için.

Anahtar Kavram

Asal çarpanlara ayırma ve asal çarpanlar toplamı ilişkisi
Soru 2943Soru
xx ve yy gerçel sayılardır.
xy=12x \cdot y = 12
olduğuna göre, x+yx + y toplamının [10,10][-10, 10] kapalı aralığındaki bir tam sayıya eşit olduğu ve xx sayısının rasyonel olmadığı biliniyor.
Buna göre, x+yx + y toplamının alabileceği farklı değerlerin sayısı kaçtır?
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4

Cevap

İstenen şartları sağlayan x + y toplamının alabileceği 4 farklı değer vardır.
Verilen x ve y sayılarının çarpımı 12 ve toplamları k olsun. Bu durumda x ve y, t^2 - kt + 12 = 0 denkleminin kökleridir. Köklerin gerçel sayı olması için Delta = k^2 - 48 >= 0 olmalıdır. Buradan |k| >= 7 elde edilir. [-10, 10] aralığındaki k tam sayıları {-10, -9, -8, -7, 7, 8, 9, 10} olur. x'in rasyonel olmaması (yani irrasyonel olması) için Delta = k^2 - 48 ifadesi bir tam kare olmamalıdır. k = +-7 için Delta = 1 (1'in karesi) ve k = +-8 için Delta = 16 (4'ün karesi) olup kökler rasyonel çıkar. k = +-9 için Delta = 33 ve k = +-10 için Delta = 52 tam kare olmadığından kökler irrasyoneldir. Dolayısıyla sağlayan k değerleri {-10, -9, 9, 10} olup toplamda 4 tanedir.

Adım Adım Çözüm

1
x ve y sayılarının toplamını k kabul edip bu sayıları kök kabul eden ikinci dereceden denklemi kurmak.
t^2 - kt + 12 = 0 denklemi elde edilir.
Köklerin rasyonellik ve reellik durumunu diskriminant üzerinden analiz edebilmek.
2
Köklerin gerçel sayı olması için diskriminant şartını uygulamak.
Delta = k^2 - 48 >= 0 bağıntısından |k| >= 7 elde edilir.
x ve y'nin gerçel sayı olduğu bilgisine uyması için.
3
k tam sayısının [-10, 10] aralığındaki olası değerlerini yazmak.
k elemanıdır {-10, -9, -8, -7, 7, 8, 9, 10} kümesi bulunur.
Tanımlanan aralıktaki tam sayı değerlerini sınırlandırmak.
4
x sayısının rasyonel olmaması için diskriminantın tam kare olmama şartını incelemek.
k = +-7 için Delta = 1 (tam kare), k = +-8 için Delta = 16 (tam kare) olduğundan bu değerler elenir. k = +-9 için Delta = 33 (tam kare değil), k = +-10 için Delta = 52 (tam kare değil) olduğundan bu değerler sağlanır.
Rasyonel olmayan (irrasyonel) gerçel sayı şartını kontrol etmek.
5
Sağlayan değerleri belirleyip saymak.
{-10, -9, 9, 10} olmak üzere 4 farklı değer bulunur.
Sonuca ulaşmak.

Anahtar Kavram

Sayı Kümeleri (Rasyonel ve İrrasyonel Sayılar, Gerçel Sayılar)
Soru 2944Soru

Bir kafede portakal ve nar suları karıştırılarak AA ve BB olarak isimlendirilen iki farklı meyve kokteyli hazırlanmaktadır.

* 11 bardak AA kokteylinin yapımında 150 mL150\text{ mL} portakal suyu ve 100 mL100\text{ mL} nar suyu kullanılmaktadır.
* 11 bardak BB kokteylinin yapımında 100 mL100\text{ mL} portakal suyu ve 150 mL150\text{ mL} nar suyu kullanılmaktadır.

Bu kafede gün sonunda bu kokteyllerden belirli miktarlarda hazırlanırken toplam 3300 mL3300\text{ mL} portakal suyu ve 3700 mL3700\text{ mL} nar suyu kullanıldığı belirlenmiştir.

Buna göre, hazırlanan BB kokteyli sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 18

Cevap

Hazırlanan B kokteyli sayısı 18'dir.
Toplam portakal suyu miktarı olan 3300 mL3300\text{ mL} ve nar suyu miktarı olan 3700 mL3700\text{ mL} kullanılarak 150a+100b=3300150a + 100b = 3300 ve 100a+150b=3700100a + 150b = 3700 denklemleri kurulur. Bu denklemler 50 ile sadeleştirildiğinde sırasıyla 3a+2b=663a + 2b = 66 ve 2a+3b=742a + 3b = 74 elde edilir. Yok etme metodu uygulanarak bb değişkeni 1818 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Kokteyl sayılarına göre portakal ve nar suyu tüketim denklemlerini yazma
150a+100b=3300150a + 100b = 3300 ve 100a+150b=3700100a + 150b = 3700
Toplam kullanılan portakal suyu ve nar suyu miktarlarını veren iki bilinmeyenli denklem sistemini kurmak için
2
Denklemleri en sade hale getirme
Her iki denklemi de 50 ile bölerek 3a+2b=663a + 2b = 66 ve 2a+3b=742a + 3b = 74 denklemlerini elde ederiz.
Katsayıları küçülterek işlemleri kolaylaştırmak için
3
Yok etme metodunu uygulayarak değişkenlerden birini yok etme
İlk denklemi 3, ikinci denklemi 2 ile çarptığımızda sırasıyla 9a+6b=1989a + 6b = 198 ve 4a+6b=1484a + 6b = 148 elde edilir. Taraf tarafa çıkardığımızda 5a=50    a=105a = 50 \implies a = 10 bulunur.
b değişkenini yok ederek a değişkeninin değerine ulaşmak için
4
Bulunan a değerini kullanarak b değerini hesaplama
3(10)+2b=66    30+2b=66    2b=36    b=183(10) + 2b = 66 \implies 30 + 2b = 66 \implies 2b = 36 \implies b = 18 bulunur.
Bizden istenen B kokteyli sayısını (b) bulmak için

Anahtar Kavram

Birinci dereceden iki bilinmeyenli denklem sistemlerinin yok etme yöntemiyle çözülmesi
Soru 2945Soru

Geleneksel mimari, inşa edildiği bölgenin coğrafi yapısı ve iklimsel koşullarıyla doğrudan bir uyum içindedir. Geçmiş yüzyıllarda insanlar, barınaklarını inşa ederken doğayla çatışmak yerine onun sunduğu imkânları en verimli şekilde kullanmayı ilke edinmişlerdir. Örneğin, bol yağış alan ve ormanlık bölgelerde ahşap malzeme ana yapı unsuru olarak tercih edilirken; kurak, taşlık veya karasal iklimin hüküm sürdüğü coğrafyalarda taş ve kerpiç yapılar ön plana çıkmıştır. Bu malzeme seçimi, yalnızca ham madde taşıma maliyetlerini ve iş gücünü asgari düzeye indirmekle kalmamış, aynı zamanda yapıların bölge ikliminin getirdiği zorluklara karşı doğal bir yalıtım ve koruma sağlamasına da imkân tanımıştır. Yerel malzemenin bu şekilde akılcı kullanımı, yapıların çevreyle görsel ve ekolojik bir bütünlük kurmasını sağlayarak do��anın dengesini bozmayan yaşam alanları üretmiştir. Sonuç olarak, geleneksel mimarinin temel felsefesi doğaya karşı koymak değil, doğayla uyum içinde var olabilmektir.

Bu parçanın ana düşüncesi (asıl anlatılmak isteneni), geleneksel mimaride yerel malzemelerin kullanımının taşıma maliyetlerini ve iş gücü ihtiyacını en aza indirdiğidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: False

Cevap

Bu önerme yanlıştır çünkü taşıma maliyetlerinin ve iş gücü ihtiyacının en aza indirilmesi parçadaki ana düşünceyi değil, yardımcı düşüncelerden birini temsil etmektedir. Parçanın ana düşüncesi, geleneksel mimarinin doğayla uyumlu yaşam alanları yaratma felsefesine dayanmasıdır.
Önermede savunulan görüş parçada geçen yardımcı bir detaydır; yazarın asıl vurgulamak istediği ana düşünce ise geleneksel mimarinin doğayla kurduğu uyum ilişkisidir. Bu nedenle önerme yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçayı okuyarak yazarın üzerinde durduğu konuyu belirlemek.
Parçada geleneksel mimarinin coğrafya, iklim ve yerel malzemelerle ilişkisi ele alınmaktadır.
Ana düşünceyi doğru belirleyebilmek için öncelikle parçanın konusunun ne olduğunu saptamak gerekir.
2
Parçanın bütününe ve özellikle son cümlesine odaklanarak yazarın asıl iletmek istediği mesajı saptamak.
Son cümledeki 'geleneksel mimarinin temel felsefesi doğaya karşı koymak değil, doğayla uyum içinde var olabilmektir' yargısı ana düşüncedir.
Yazar, yerel malzeme ve iklim uyumu gibi örnekleri bu temel felsefeyi desteklemek amacıyla sunmaktadır.
3
Verilen önermeyi bu ana düşünceyle karşılaştırmak.
Önermedeki 'taşıma maliyetlerini ve iş gücünü en aza indirme' ifadesi sadece yerel malzeme kullanımının yan bir faydasıdır, yani yardımcı düşüncedir. Bu yüzden önerme yanlıştır.
Parçada geçen bir yardımcı düşünce, paragrafın ana düşüncesi olarak sunulduğunda bu önerme yanlış kabul edilmelidir.

Anahtar Kavram

Paragrafta Ana Düşünce ve Yardımcı Düşünce Ayrımı

Alternatif Yöntem

Ana düşünceyi bulmak için parçanın son cümlesindeki özetleyici ifadelere ve yazarın savunmak istediği genel felsefeye odaklanmak, yardımcı detayların elenmesini kolaylaştırır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 2946Soru

Bir biyoloji laboratuvarında araştırma yapan bir öğrenci, topladığı üç farklı bitki örneğini incelemektedir. Bu örneklerle ilgili yaptığı gözlemleri şu şekilde kaydetmiştir:

* 1. Örnek: Nemli kaya yüzeylerinde yaşayan, gerçek kök, gövde ve yapraklara sahip olmayan, oldukça küçük yapılı bir bitki.
* 2. Örnek: Toprak altında uzanan gövdeye (rizom) ve yapraklarının alt yüzeyinde spor keselerine sahip olan, tohum üretmeyen bir bitki.
* 3. Örnek: Odunsu bir gövdeye sahip, iğnemsi yapraklı ve kozalak oluşturarak çoğalan bir bitki.

Bu gözlemlere göre, öğrencinin incelediği bitki örnekleri ile ilgili yaptığı aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2. ve 3. örneklerde su ve mineral taşınmasında görev alan iletim demetleri bulunurken, 1. örnekte bu taşıma difüzyon ve osmoz kurallarına göre hücreden hücreye gerçekleşir.

Cevap

2. ve 3. örneklerde su ve mineral taşınmasında görev alan iletim demetleri bulunurken, 1. örnekte bu taşıma difüzyon ve osmoz kurallarına göre hücreden hücreye gerçekleşir.
Eğrelti otları (2. örnek) damarlı tohumsuz, çamlar (3. örnek) ise damarlı tohumlu bitkilerdir; bu nedenle her ikisinde de ksilem ve floemden oluşan iletim demetleri bulunur. Karayosunları (1. örnek) ise damarsız tohumsuz bitkilerdir ve iletim demetleri içermezler; su ve mineral iletimini difüzyon ve osmoz kurallarıyla hücreden hücreye gerçekleştirirler. Dolayısıyla, bu durumun belirtildiği değerlendirme doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen örneklerin morfolojik özelliklerine göre hangi bitki gruplarına ait olduğunu belirlemek.
1. örnek karayosunudur (damarsız tohumsuz bitki), 2. örnek eğrelti otudur (damarlı tohumsuz bitki), 3. örnek ise çam ağacıdır (damarlı tohumlu / açık tohumlu bitki).
Bitkilerin anatomik ve fizyolojik karşılaştırmalarını doğru yapabilmek için örneklerin ait oldukları grupları belirlemek gereklidir.
2
Bitki gruplarının iletim demeti varlığına göre madde taşıma mekanizmalarını karşılaştırmak.
Eğrelti otu (2. örnek) ve çam (3. örnek) damarlı bitkiler sınıfında yer aldığından ksilem ve floem gibi iletim demetlerine sahiptir. Karayosunu (1. örnek) ise damarsız bitki olduğundan iletim demeti taşımaz; su ve mineralleri difüzyon ve osmozla hücreden hücreye iletir.
Bitkilerde karasal adaptasyonların en önemlilerinden biri olan iletim demeti varlığının gruplar arasındaki dağılımını analiz etmek doğru cevaba ulaşmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Bitkiler aleminde damarsız tohumsuz, damarlı tohumsuz ve damarlı tohumlu bitkilerin iletim demeti varlığı ve madde taşınması mekanizmaları bakımından karşılaştırılması.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2947Soru

Canlıların sınıflandırılmasında kullanılan hiyerarşik kategoriler ve bu kategoriler arasındaki ilişkiler düşünüldüğünde, filogenetik sınıflandırma basamakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aynı familyada (aile) yer alan iki farklı canlı türünün sınıf ve şubeleri kesinlikle aynıdır.

Cevap

Aynı familyada (aile) yer alan iki farklı canlı türünün sınıf ve şubeleri kesinlikle aynıdır.
Filogenetik sınıflandırmada hiyerarşik olarak daha alt basamaklarda (örneğin familyada) bir arada bulunan canlılar, bu basamağın üstünde yer alan tüm sınıflandırma kategorilerini (takım, sınıf, şube ve alem) kesinlikle ortak olarak paylaşırlar. Dolayısıyla aynı familyadaki canlıların sınıf ve şubeleri de kesinlikle aynıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Sınıflandırma basamaklarının hiyerarşik sıralamasını (Tür -> Cins -> Familya -> Takım -> Sınıf -> Şube -> Alem) göz önüne alın.
Belirli bir basamakta birlikte bulunan canlıların, o basamağın üstündeki tüm basamaklarda da ortak olarak bulunduğunu belirleyin.
Filogenetik sınıflandırma hiyerarşisi kapsayıcılık esasına göre düzenlenmiştir.
2
Seçeneklerde verilen durumları bu hiyerarşi ve temel biyoloji kuralları açısından analiz edin.
Aynı familyadaki canlıların takım, sınıf, şube ve alem basamaklarının kesinlikle aynı olduğunu bulun.
Familya basamağı takım, sınıf ve şube basamaklarının altında yer alır.

Anahtar Kavram

Sınıflandırma basamaklarında alt kategorilerde birlikte bulunan canlıların üst kategorilerde de kesinlikle birlikte bulunması prensibi.
Soru 2948Soru

aa, bb ve cc tam sayıları için
* a+bca + b \cdot c ifadesinin bir tek sayıya,
* ab+ca \cdot b + c ifadesinin bir tek sayıya
eşit olduğu biliniyor.

Buna göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi her zaman bir çift sayıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: a+b+ca + b + c

Cevap

Verilen koşulları sağlayan durumlarda aa, bb ve cc tam sayılarından tam olarak biri çift sayı, diğer ikisi ise tek sayıdır. Bu nedenle bu üç sayının toplamı olan a+b+ca + b + c ifadesi her zaman çift bir sayıdır.
Verilen iki ifadenin tek sayı olması durumları incelendiğinde, aa, bb ve cc sayılarından tam olarak birinin çift ve diğer ikisinin tek olduğu görülür. Bir çift sayı ile iki tek sayının toplamı olan üçlü toplam ifadesi her zaman çift bir sayı sonuç verir.

Adım Adım Çözüm

1
a+bca + b \cdot c ve ab+ca \cdot b + c ifadelerinin tek sayı olması durumlarını incelemek için aa sayısının çift olduğu durumu ele alalım.
aa çift say�� ise, a+bca + b \cdot c ifadesinin tek sayı olması için bcb \cdot c çarpımı tek sayı olmalıdır. Buradan bb ve cc sayılarının her ikisi de tek sayıdır. Bu durumda ab+ca \cdot b + c ifadesi de (çift \cdot tek) + tek = çift + tek = tek sayı olur. Bu durum tüm koşulları sağlar.
aa sayısının çift olması durumunda diğer değişkenlerin alması gereken değerleri belirlemek.
2
aa sayısının tek sayı olduğu durumları ele alalım.
aa tek sayı ise, a+bca + b \cdot c ifadesinin tek sayı olması için bcb \cdot c çarpımı çift sayı olmalıdır. Bu da bb veya cc sayılarından en az birinin çift sayı olmasını gerektirir. ab+ca \cdot b + c ifadesinin tek sayı olması için de aba \cdot b ile cc ifadelerinden biri çift diğeri tek olmalıdır. Buradan ya bb çift cc tek, ya da bb tek cc çift olur.
aa sayısının tek olması durumunda diğer değişkenlerin alması gereken değerleri belirlemek.
3
Elde edilen tüm durumları teklik-çiftlik tablosu yardımıyla inceleyip seçenekleri değerlendirelim.
Belirlenen üç olası durumda da (aa çift, bb tek, cc tek veya aa tek, bb çift, cc tek veya aa tek, bb tek, cc çift) sayılardan tam olarak bir tanesi çift sayı, diğer iki tanesi ise tek sayıdır. Bu durumların hepsinde a+b+ca + b + c toplamı iki tek ve bir çift sayının toplamı olacağından sonuç daima çift sayıdır.
Seçeneklerdeki ifadelerin her zaman çift sayı olup olmadığını teyit etmek.

Anahtar Kavram

Tam sayıların teklik ve çiftlik özellikleri ile üslü ifadelerde taban ve üssün tam sayı olma koşulları.
Soru 2949Soru

Canlılarda görülen eşeysiz üreme çeşitleri ile bu üreme tiplerinin gözlendiği canlı örnekleri arasındaki eşleştirmeyi yapınız.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Boyuna bölünme
Tomurcuklanma
Rejenerasyonla üreme
Çelikle üreme

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirmede boyuna bölünme yöntemi öglena ile, tomurcuklanma yöntemi hidra ile, rejenerasyonla üreme yöntemi denizyıldızı ile ve çelikle üreme yöntemi menekşe ile eşleşmelidir.
Verilen eşleşmede öglenanın boyuna bölünmesi, hidranın tomurcuklanması, denizyıldızının rejenerasyonu ve menekşenin çelikle üremesi biyolojik olarak doğru eşleşmelerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen üreme şekillerini ve karşılarındaki canlı örneklerini inceleyin.
Üreme şekilleri; boyuna bölünme, tomurcuklanma, rejenerasyonla üreme ve çelikle üremedir. Canlılar ise öglena, hidra, denizyıldızı ve menekşedir.
Eşleştirmeyi doğru yapabilmek için her üreme tipinin tanımını ve gözlendiği canlı gruplarını hatırlamak gerekir.
2
Canlıları üreme şekillerine göre gruplandırın.
Öglena tek hücreli ökaryotik bir canlı olarak boyuna bölünme yapar. Hidra vücut yüzeyinden tomurcuk oluşturur. Denizyıldızı kopan kolunu tamamlayarak yeni bireye dönüşür. Menekşe çelik yöntemiyle çoğaltılır.
Her canlının kendine has eşeysiz üreme mekanizmaları vardır.

Anahtar Kavram

Eşeysiz Üreme Şekilleri
Soru 2950Soru

Hücrede sentezlenen ve monomerleri arasında peptit bağları bulunan doğrusal bir polipeptit zincirinin işlevsel bir proteine dönüşüm süreci ve yapısal özellikleri ile ilgili;

I. Polipeptit zincirinin katlanarak üç boyutlu özgün yapısını kazanmasında, amino asitlerin radikal (RR) gruplar�� arasındaki zayıf etkileşimler ve kovalent bağlar rol oynar.
II. Yüksek sıcaklık veya pH değişimleri gibi faktörlerle proteinin denatüre olması durumunda, amino asitlerin sırası (birincil yapısı) korunurken üç boyutlu aktif yapısı bozulur.
III. Polipeptit zincirinin sentezi sırasında kurulan peptit bağı sayısı, tepkimede tüketilen toplam amino asit sayısına eşittir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

Doğru yanıt 'I ve II' öncüllerini içeren seçenektir.
Doğru cevap 'I ve II' ifadesini içeren seçenektir. Proteinlerin katlanarak işlevsel üç boyutlu yapıyı kazanmasında amino asitlerin değişken (RR) grupları arasındaki kimyasal bağlar ve etkileşimler etkilidir. Denatürasyon sürecinde yüksek sıcaklık veya pH gibi etkenler bu zayıf etkileşimleri bozarak proteinin işlevsel üç boyutlu yapısını kaybettirir ancak kovalent peptit bağlarına etki etmediği için amino asit dizilimini (birincil yapıyı) korur. Doğrusal bir polipeptit sentezinde kurulan peptit bağı sayısı ise kullanılan amino asit sayısına eşit olmayıp, amino asit sayısının bir eksiğidir (n1n-1).

Adım Adım Çözüm

1
Proteinlerin üç boyutlu yapı kazanma mekanizmasını analiz etme.
Amino asitlerin radikal (RR) grupları arasındaki etkileşimlerin (hidrojen bağları, disülfit köprüleri vb.) proteinin katlanmasında ve özgün üç boyutlu yapısını kazanmasında rol oynadığı belirlenir. Bu durumda birinci öncül doğrudur.
Proteinin işlevsel olabilmesi için doğru şekilde katlanması gerekir ve bu katlanma radikal gruplar arası bağlarla gerçekleşir.
2
Denatürasyon olayının protein yapısına etkisini inceleme.
Yüksek sıcaklık, ekstrem pH gibi etkenlerin proteinin üç boyutlu yapısını bozduğu ancak amino asit dizilimini (peptit bağlarını koparmadığı için birincil yapısını) koruduğu tespit edilir. Bu durumda ikinci öncül doğrudur.
Denatürasyon fiziksel bir değişimdir; zayıf bağlar kopar ancak kovalent peptit bağları korunur.
3
Polipeptit sentezindeki peptit bağı stoichiometry'sini hesaplama.
nn sayıda amino asidin katıldığı dehidrasyon sentezinde oluşan peptit bağı sayısı n1n-1 formülüyle hesaplanır. Dolayısıyla kurulan peptit bağı sayısı amino asit sayısına eşit olamaz. Bu durumda üçüncü öncül yanlıştır.
Açık uçlu doğrusal polimerleşmede monomer sayısından bir eksik sayıda bağ kurulur.

Anahtar Kavram

Proteinlerin yapısal düzeyleri, katlanma mekanizmaları, denatürasyon özellikleri ve dehidrasyon sentezi sayısal ilişkileri.
Soru 2951Soru

Bir kitabın sayfaları 11'den başlanarak ardışık pozitif tam sayılarla numaralandırılacaktır. Ancak basım hatası nedeniyle numarası 33'ün katı olan sayfalar basılmamış ve bu sayfa numaraları atlanmıştır.

Örneğin; kitabın basılan ilk sayfa numaraları sırasıyla 1,2,4,5,7,8,1, 2, 4, 5, 7, 8, \dots şeklindedir.

Kitapta basılan tüm sayfa numaralarının toplamı 12001200 olduğuna göre, kitapta basılan en büyük sayfa numarası kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 59

Cevap

Kitapta basılan en büyük sayfa numarası 59'dur.
Basılan sayılar 33'ün katı olmayan sayılardır. Bu sayılar (1,2),(4,5),(1, 2), (4, 5), \dots şeklinde ikili gruplandığında her bir grubun toplamı 3,9,15,3, 9, 15, \dots aritmetik dizisini oluşturur. İlk kk grubun toplamı 3k23k^2 formülü ile bulunur. 3k2=12003k^2 = 1200 eşitliğinden grup sayısı k=20k = 20 olarak elde edilir. En son grup olan 2020. grubun elemanları 5858 ve 5959 olduğundan, basılan en büyük sayfa numarası 5959 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Sayfa numaralarını gruplandırma
Basılan sayfa numaraları 33'ün katı olmayan sayılardır. Bu sayıları ikili gruplar halinde yazarsak: (1,2),(4,5),(7,8),,(3k2,3k1)(1, 2), (4, 5), (7, 8), \dots, (3k-2, 3k-1) şeklinde kk tane grup elde ederiz.
Ardışık terimlerin toplamını sistematik olarak hesaplamak için terimleri ikili gruplara ayırmak çözümü kolaylaştırır.
2
Grup toplamlarını ve genel toplamı bulma
Her bir grubun toplamı sırasıyla şöyledir:
- 1. grup: 1+2=31 + 2 = 3
- 2. grup: 4+5=94 + 5 = 9
- 3. grup: 7+8=157 + 8 = 15
- kk. grup: (3k2)+(3k1)=6k3(3k-2) + (3k-1) = 6k-3

Bu toplamların oluşturduğu dizinin ilk kk teriminin toplamı:
Sk=r=1k(6r3)=6k(k+1)23k=3k2+3k3k=3k2S_k = \sum_{r=1}^{k} (6r - 3) = 6 \cdot \frac{k(k+1)}{2} - 3k = 3k^2 + 3k - 3k = 3k^2 olarak bulunur.
İlk kk grubun toplamını veren cebirsel ifadeyi elde etmek için aritmetik dizi toplam formülü uygulanır.
3
Grup sayısını (kk) belirleme
3k2=1200    k2=400    k=203k^2 = 1200 \implies k^2 = 400 \implies k = 20 bulunur. Demek ki kitapta toplam 2020 tane grup (yani 4040 sayfa) basılmıştır.
Verilen toplam değerini formüle eşitleyerek basılan toplam grup sayısını buluruz.
4
En büyük sayfa numarasını hesaplama
Son grup olan 2020. grubun elemanları:
- İlk eleman: 3(20)2=583(20) - 2 = 58
- İkinci eleman: 3(20)1=593(20) - 1 = 59

Bu durumda basılan en büyük sayfa numarası 5959'dur.
En son basılan grubun en büyük elemanı, kitapta basılan en büyük sayfa numarasına eşittir.

Anahtar Kavram

Ardışık Sayı Gruplarının Toplamı ve Aritmetik Diziler
Soru 2952Soru

Aynı sıcaklıkta kütlece %10\%10’luk 100 g100\text{ g} tuzlu su çözeltisi ile kütlece %30\%30’luk 300 g300\text{ g} tuzlu su ��özeltisi karıştırıldığında, oluşan yeni çözeltinin kütlece yüzde derişimi, karıştırılan çözeltilerin yüzde derişimlerinin aritmetik ortalaması olan %20\%20’ye eşit olur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: False

Cevap

Çözeltilerin kütleleri eşit olmadığından, oluşan yeni çözeltinin kütlece yüzde derişimi aritmetik ortalamaya (kütlece %20) eşit olamaz. Kütlesi büyük olan ��özeltinin derişimine daha yakın (%25) olur. Bu nedenle verilen ifade yanlıştır.
İki çözelti karıştırıldığında oluşan yeni çözeltinin kütlece yüzde derişimi, karıştırılan çözeltilerin kütlece yüzde derişimlerinin ağırlıklı ortalamasıdır. Çözelti kütleleri eşit olmadığından, son derişim kütlesi büyük olan çözeltinin derişimine daha yakın olur. Kütlesi büyük olan çözelti kütlece %30\%30’luk çözelti olduğundan son derişim %20\%20’den büyük çıkmalıdır. Hesaplamalar sonucunda da derişim %25\%25 olarak bulunduğundan ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Karıştırılan çözeltilerdeki çözünmüş tuz kütleleri ayrı ayrı hesaplanır.
Birinci çözeltide 100×010=10 g100 \times 0{}10 = 10\text{ g} tuz, ikinci çözeltide 300×030=90 g300 \times 0{}30 = 90\text{ g} tuz olmak üzere toplam 10 g+90 g=100 g10\text{ g} + 90\text{ g} = 100\text{ g} çözünmüş tuz vardır.
Kütlece yüzde derişim formülünü uygulamak için karışımdaki toplam çözünen kütlesinin bulunması gerekir.
2
Karışımın toplam kütlesi hesaplanır.
Toplam çözelti kütlesi 100 g+300 g=400 g100\text{ g} + 300\text{ g} = 400\text{ g} olur.
Kütlenin korunumu kanunu gereği, karışımdaki bileşenlerin kütleleri toplamı son çözeltinin kütlesine eşittir.
3
Oluşan yeni çözeltinin kütlece yüzde derişimi hesaplanır.
Yeni Deris¸im=100 g (tuz)400 g (c¸o¨zelti)×100=%25\text{Yeni Derişim} = \frac{100\text{ g (tuz)}}{400\text{ g (çözelti)}} \times 100 = \%25 olarak bulunur.
Toplam çözünen kütlesinin toplam çözelti kütlesine oranının 100 ile çarpımı son çözeltinin kütlece yüzde derişimini verir.

Anahtar Kavram

Farklı derişimlerdeki çözeltiler karıştırıldığında son çözeltinin kütlece yüzde derişiminin kütlece ağırlıklı ortalama yöntemiyle hesaplanması.
Soru 2953Soru

Aşağıda canlılarda genetik varyasyonlara, mutasyonlara ve modifikasyonlara neden olan bazı hücresel ve çevresel olaylar ile bu olayların genetik sonuçları verilmiştir. Sol sütunda yer alan olayları, sağ sütundaki en uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sağlıklı bir insanın karaciğer hücresinde XX-ışınları etkisiyle DNADNA replikasyonu sırasında meydana gelen ve tamir edilemeyen bir nükleotit değişimi
Dişi bir memelinin oogenez sürecindeki AnafazIAnafaz-I evresinde, homolog kromozom çiftlerinden birinin kutuplara rastgele çekilmesi sırasında meydana gelen ayrılmama olayı
Tek yumurta ikizlerinden birinin düzenli egzersizle kas kütlesini artırması, diğerinin ise hareketsiz bir yaşam sürmesi sonucu kas kütlelerinin farklı olması
Bir bitki türünde, mayoz bölünmenin ProfazIProfaz-I evresinde bağlı genler arasında krossing-over gerçekleşmesi sonucu yeni gen kombinasyonlarına sahip gametlerin oluşması

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sağlıklı bir insanın karaciğer hücresindeki nükleotit değişimi, yavru bireylere aktarılamayan somatik genetik değişim açıklamasıyla; oogenezde homolog kromozomların ayrılmaması, yavru döllerde kromozom sayısı anomalilerine yol açabilen düzensizlik açıklamasıyla; tek yumurta ikizlerinin kas kütlesi farkı, gen yapısını değiştirmeyen fenotipik değişim açıklamasıyla; krossing-over ise yeni alel oluşturmayan ancak gamet çeşitliliğini artıran kalıtsal olay açıklamasıyla eşleşir.
Doğru eşleştirmede karaciğer hücresindeki mutasyon vücut hücresinde gerçekleştiği için somatik değişimle; homolog kromozom ayrılmaması sayı anomalilerine yol açan kalıtsal düzensizlikle; kas kütlesi farkı gen işleyişini değiştiren modifikasyonla; krossing-over ise yeni alel oluşturmayan fakat çeşitlilik sağlayan kalıtsal olayla doğru şekilde eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Karaciğer hücresindeki mutasyonu incelemek
Karaciğer hücresi somatik (vücut) bir hücredir. Burada gerçekleşen mutasyonlar üreme hücreleriyle sonraki nesillere aktarılamaz, ancak mitoz bölünmeyle o dokuda çoğalabilir.
Vücut hücrelerinde meydana gelen mutasyonların kalıtsallık durumunu tespit etmek.
2
Homolog kromozomların ayrılmaması olayını incelemek
Homolog kromozomların ayrılmaması bağımsız dağılım ilkesinin dışına çıkılmasına yol açarak anormal sayıda kromozom taşıyan gametlerin oluşmasına neden olur.
Kromozom ayrılmamasının kromozom sayısı anomalilerine ve kalıtsal düzensizliklere olan etkisini belirlemek.
3
Egzersiz ve kas kütlesi ilişkisini incelemek
Egzersize bağlı kas kütlesi değişimi bir modifikasyondur. Genlerin yapısı değişmez, sadece işleyişi değişir ve kalıtsal değildir.
Modifikasyonların genetik yapıyı değiştirmeme ve kalıtsal olmama özelliklerini ayırt etmek.
4
Bağlı genler arasındaki krossing-over olayını incelemek
Krossing-over mevcut alellerin kromozom üzerindeki dizilimini değiştirir (rekombinasyon) fakat sıfırdan yeni bir alel üretmez.
Krossing-over mekanizmasının yeni alel oluşturmadığını, sadece gen kombinasyonlarını çeşitlendirdiğini anlamak.

Anahtar Kavram

Genetik varyasyon mekanizmaları, mutasyon çeşitlerinin kalıtsallığı ve modifikasyonların genel özellikleri.
Soru 2954Soru

Bir çikolata üretim tesisindeki temperleme makinesinin hazne sıcaklığı TT (°C) olmak üzere, bu makinenin ideal çalışma aralığı ile oda sıcaklığı dd (°C) arasındaki ilişki, kontrol ünitesi tarafından

T18d=6| |T - 18| - d | = 6

denklemiyle kontrol edilmektedir. Odanın sıcaklığı dd pozitif bir değerdir.

Hazne sıcaklığı TT değerinin alabileceği tam olarak 3 farklı gerçek sayı değeri bulunduğuna göre, oda sıcaklığı (dd) kaç °C'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6

Cevap

Hazne sıcaklığı T değerinin alabileceği 3 farklı gerçek sayı değeri bulunması için oda sıcaklığı d'nin değeri 6 olmalıdır.
Çikolata temperleme makinesinin hazne sıcaklığı denklemi T18d=6| |T - 18| - d | = 6 şeklinde verilmiştir. Bu denklem T18=d+6|T - 18| = d + 6 ve T18=d6|T - 18| = d - 6 olmak üzere iki alt denkleme ayrışır. Oda sıcaklığı d>0d > 0 olduğu için d+6>0d + 6 > 0 olur ve birinci denklemden her durumda iki farklı TT değeri gelir. Toplamda 3 farklı TT değeri elde edilebilmesi için ikinci denklemden (T18=d6|T - 18| = d - 6) tam olarak 1 kök gelmelidir. Bir mutlak değerli denklemin tek bir kökünün olması ise ancak mutlak değerin eşit olduğu ifadenin sıfır olmasıyla mümkündür. Buradan d6=0    d=6d - 6 = 0 \implies d = 6 elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen denklemi mutlak değer özelliklerini kullanarak iki ayrı denkleme dönüştürmek.
T18d=6|T - 18| - d = 6 veya T18d=6|T - 18| - d = -6
A=B|A| = B biçimindeki denklemler A=BA = B veya A=BA = -B olarak çözülür.
2
Birinci denklem olan T18=d+6|T - 18| = d + 6 ifadesinin kök sayısını belirlemek.
d>0d > 0 olduğu için d+6>0d + 6 > 0 olur ve bu denklemden her zaman iki farklı gerçek sayı kökü gelir.
Pozitif bir sayıya eşit olan mutlak değerli denklemlerin daima iki farklı reel kökü vardır.
3
İkinci denklem olan T18=d6|T - 18| = d - 6 ifadesinin kök sayısını d parametresine bağlı olarak incelemek.
d6>0    2d - 6 > 0 \implies 2 kök, d6<0    0d - 6 < 0 \implies 0 kök, d6=0    1d - 6 = 0 \implies 1 kök (T=18T = 18) elde edilir.
Mutlak değerli bir denklemin tek kökünün olması için karşı tarafın sıfıra eşit olması gerekir.
4
Toplam kök sayısının 3 olması koşulunu uygulamak.
Birinci denklemden 2 kök geldiği için, toplamda 3 farklı kök olması amacıyla ikinci denklemden tam olarak 1 kök gelmelidir. Buradan d6=0    d=6d - 6 = 0 \implies d = 6 bulunur.
Kök sayısının tam olarak 3 olması, ikinci denklemin sıfıra eşit olmasını ve tek bir kök üretmesini gerektirir.

Anahtar Kavram

İç içe mutlak değerli denklemlerin kök sayısının incelenmesi ve mutlak değerin tanım kümesi sınırları.
Soru 2955Soru

Mikro tarih, makro düzeydeki büyük tarihsel anlatıların ve genellemelerin gölgesinde kalmış sıradan insanların, küçük toplulukların ya da yerel olayların derinlemesine incelenmesini temel alan bir tarih yazımı yöntemidir. Bu yaklaşım, geçmişi büyük devletlerin savaşları ya da siyasi liderlerin kararları üzerinden okumak yerine, tek bir mahkeme kaydından, bir köylünün günlük yaşamından ya da marjinal bir grubun inanç dünyasından hareket ederek dönemin zihniyet yapısını çözümlemeyi amaçlar. Ancak mikro tarih, yerel olanı incelerken onu genel tarihsel bağlamdan koparmaz; aksine mikro düzeydeki ayrıntılardan yola çıkarak makro düzeydeki yapısal dönüşümleri daha anlaşılır kılmayı hedefler. Böylelikle, büyük ölçekli araştırmaların gözden kaçırdığı çelişkileri ve bireysel tercihlerin tarihsel süreçlerdeki belirleyici rolünü ortaya koyarak geleneksel tarih anlatısının tekdüze yapısını esnetir.

Bu parçadan hareketle mikro tarih yazımıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Makro tarihsel araştırmaların güvenirliğini yitirdiğini ve tarihin yalnızca bireysel hikâyelerin toplamı olarak yazılması gerektiğini savunduğuna

Cevap

Makro tarihsel araştırmaların güvenirliğini yitirdiğini ve tarihin yalnızca bireysel hikâyelerin toplamı olarak yazılması gerektiğini savunduğuna
Parçada mikro tarihin yerel olanı incelerken genel tarihsel bağlamdan kopmadığı ve makro yapısal dönüşümleri anlaşılır kılmayı hedeflediği belirtilmiştir. Dolayısıyla makro tarih araştırmalarının güvenirliğini yitirdiği ya da tarihin yalnızca bireysel hikâyelerin toplamı olması gerektiği yönünde bir sav parçada yer almamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafı dikkatlice okuyarak mikro tarih yazımının tanımını, yöntemini ve amaçlarını belirlemek.
Mikro tarihin sıradan insanları ve yerel olayları incelediği, ancak bunu genel bağlamdan koparmadan makro dönüşümleri açıklamak için yaptığı anlaşılır.
Soruda değinilmeyen yardımcı düşünceyi bulmak için öncelikle metnin sınırlarını ve ana hatlarını çizmek gerekir.
2
Seçeneklerde verilen yargıları tek tek analiz etmek ve parçadaki cümlelerle eşleştirmek.
Geleneksel anlatıların gölgesinde kalan detayları incelemesi, çelişkileri görünür kılması, genel bağlama bağlı kalması ve tekdüze yapıyı esnetmesi gibi yargıların paragrafta yer aldığı belirlenir.
Doğru seçeneğe ulaşmak için paragrafta doğrudan veya dolaylı olarak yer alan yardımcı düşünceleri elemek gerekir.
3
Paragrafta bulunmayan veya paragraftaki bilgilerle çelişen seçeneği tespit etmek.
Makro araştırmaların güvenirliğini yitirdiği veya tarihin sadece bireysel hikayelerden ibaret olduğu yönündeki iddia paragrafın 'makro yapısal dönüşümleri daha anlaşılır kılmayı hedefler' teziyle çelişir.
Söylenemeyecek olan yargıyı kesin olarak belirleyip işaretlemek.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünceler
Soru 2956Soru

Koku duyusu, diğer duyulardan farklı olarak insan beyninde doğrudan duygusal hafıza ve öğrenmeyle yakından ilişkili olan amigdala ve hipokampus bölgelerine ulaşır. Bu doğrudan biyolojik bağlantı sayesinde, yıllar önce karşılaştığımız tanıdık bir koku bizi bir anda çocukluğumuza ya da tamamen unuttuğumuzu sandığımız eski bir ana götürebilir. Edebiyat dünyasında 'Proust etkisi' olarak adlandırılan bu durum, kokuların geçmişteki anıları diğer duyusal uyarıcılara göre çok daha hızlı ve canlı bir biçimde canlandırabildiğini ortaya koymaktadır. Diğer duyusal uyaranlar beyinde öncelikle talamus filtresinden geçip sınıflandırılırken, kokunun bu filtreyi devre dışı bırakarak doğrudan işlenmesi, onun üzerimizdeki benzersiz duygusal gücünü açıklar.

Bu parçada koku duyusu ile ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yaşın ilerlemesiyle birlikte kokuların hafızadaki anıları canlandırma etkisinin azaldığına

Cevap

Yaşın ilerlemesiyle birlikte kokuların haf��zadaki anıları canlandırma etkisinin azaldığına dair bir bilgi parçada yer almamaktadır.
Parçada koku duyusunun biyolojik işleyişi, duygu ve bellek merkezleriyle ilişkisi, anıları canlandırma hızı ve bunun edebiyattaki adı (Proust etkisi) üzerinde durulmuştur. Ancak yaşın ilerlemesiyle bu etkinin azaldığına dair hiçbir bilgiye yer verilmemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafın ilk cümlesi incelenir.
Koku duyusunun doğrudan duygusal hafıza ve öğrenmeyle ilişkili bölgelere (amigdala ve hipokampus) ulaştığı saptanır. Bu durum, 'Beyindeki duygu ve bellek merkezleriyle doğrudan ilişkili olduğuna' seçeneğini doğrular.
Paragraftaki bilgileri seçeneklerle karşılaştırmaya başlamak.
2
Paragrafın ikinci cümlesi incelenir.
Tanıdık bir kokunun kişiyi çocukluğuna veya eski bir ana götürebileceği saptanır. Bu durum, 'Belli kokuların insanları geçmişteki yaşantılarına ve anılarına götürebildiğine' seçeneğini doğrular.
Yardımcı düşüncelerin paragraftaki yerini tespit etmek.
3
Paragrafın üçüncü cümlesi incelenir.
Kokunun anıları canlandırmasının edebiyatta 'Proust etkisi' olarak adlandırıldığı görülür. Bu durum, 'Edebiyat alanında geçmişi hatırlatma gücünü tanımlayan özel bir kavrama sahip olduğuna' seçeneğini doğrular.
Kavramsal adlandırmayı doğrulamak.
4
Paragrafın son cümlesi incelenir.
Kokunun talamus filtresini devre dışı bırakıp doğrudan işlendiği görülür. Bu durum, 'Talamus filtresinden geçmediği için diğer duyulardan farklı bir işleme sürecine sahip olduğuna' seçeneğini doğrular.
İşleme mekanizmasına dair yardımcı düşünceyi doğrulamak.
5
Seçenekler arasında değinilmeyeni tespit etmek için kalan seçeneği incelemek.
Metinde yaşın ilerlemesine ya da yaşlanmanın koku ve hafıza ilişkisindeki etkisine dair hiçbir bilgi bulunmadığı görülür. Dolayısıyla bu yargıya değinilmemiştir.
Nihai doğru cevabı doğrulamak.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünceler
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2957Soru

Hızın ve anlık tüketimin kutsandığı dijital çağda, geleneksel haberciliğin tıklanma kaygısına bir tepki olarak doğan 'yavaş gazetecilik', medyanın zaman algısını yeniden tanımlamaktadır. Bu yaklaşım, sadece olayların ne zaman ve nerede gerçekleştiğini bildirmekle yetinmeyip arka plandaki yapısal nedenleri ve insani boyutları derinlemesine incelemeyi amaçlar. Günlük haber akışının yüzeyselliğinden kaçınarak araştırmacı gazetecilik tekniklerine ve uzun soluklu anlatılara yaslanır. Okuyucuya bilgi yığınları sunmak yerine olaylar arasında bağ kurma olanağı tanıyan bu pratik, haberin güvenilirliğini ve toplumsal işlevini geri kazanmayı hedefler. Dolayısıyla yavaş gazetecilik, bir yavaşlama lüksü değil; karmaşıklaşan küresel dünyayı anlamlandırma çabasıdır.

Bu parçadan hareketle "yavaş gazetecilik" ile ilgili aşağıdakilerin hangisine ulaşılamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dijital mecralardaki haber yayım hızını düşürerek bilgi kirliliğini tamamen engellemeye odaklandığına

Cevap

Yavaş gazeteciliğin dijital mecralardaki haber yayım hızını düşürerek bilgi kirliliğini tamamen engellemeye odaklandığı yargısına ulaşılamaz.
Doğru seçenek olan yargı paragrafta yer almamaktadır. Metinde yavaş gazeteciliğin kendi zaman algısını yeniden tanımladığı ve yüzeysel haber akışından kaçındığı belirtilmiş olsa da dijital mecraların genel haber yayma hızını düşürmek ya da bilgi kirliliğini tamamen engellemek gibi bir amacı veya işlevi olduğuna dair herhangi bir bilgiye yer verilmemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafı okuyarak ana konuyu ve yardımcı düşünceleri belirlemek.
Paragrafta yavaş gazeteciliğin temel nitelikleri, yöntemleri ve hedefleri ortaya konmuştur.
Metnin genel sınırlarını çizmek ve seçenekleri bu sınırlara göre değerlendirmek.
2
Seçenekleri paragraftaki ifadelerle karşılaştırarak eşleştirmek.
Hız odaklı haberciliğe tepki, neden ve insani boyutları irdeleme, araştırmacı yöntemler ve güvenilirliği geri kazanma hedefleri paragraftaki ilgili cümlelerle eşleşmiştir.
Paragrafta doğrudan veya dolaylı olarak yer alan yardımcı düşünceleri tespit etmek.
3
Paragrafta yer almayan veya paragrafla çelişen yargıyı tespit etmek.
Yavaş gazeteciliğin dijital mecralardaki haber hızını düşürme veya bilgi kirliliğini tamamen engelleme gibi bir hedefinin metinde geçmediği belirlenmiştir.
Ulaşılamaz olan seçeneği bularak doğru yanıta ulaşmak.

Anahtar Kavram

Paragrafta yardımcı düşünceler, ana düşünceyi destekleyen, geliştiren ve somutlaştıran yan yargılardır. Bu sorular çözülürken seçeneklerdeki ifadelerin metindeki karşılıkları aranır.
Soru 2958Soru

Birinci dereceden bir bilinmeyenli eşitsizlikler konusuyla ilgili aşağıdaki tanımlamalar yapılıyor:

* aa, 2x173x24\frac{2x - 17}{3} \geq \frac{x - 2}{-4} eşitsizliğini sağlayan en küçük xx tam sayısıdır.
* bb, 353y2<7-3 \leq \frac{5 - 3y}{2} < 7 eşitsizliğini sağlayan yy tam sayı değerlerinin adedidir.
* cc, 4z13z+223\frac{4z - 1}{3} - \frac{z + 2}{-2} \leq 3 eşitsizliğini sağlayan en büyük zz tam sayısıdır.

Buna göre; aa, bb ve cc değerlerini küçükten büyüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru sıralama c < b < a şeklindedir.
Verilen eşitsizlikler kurallara uygun olarak çözüldüğünde a=7a = 7, b=6b = 6 ve c=1c = 1 değerlerine ulaşılır. Bu değerler küçükten büyüğe doğru sıralandığında c<b<ac < b < a ilişkisi elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
aa değerini bulmak için verilen eşitsizliği çözelim.
x7411x \geq \frac{74}{11} elde edilir. Bu koşulu sağlayan en küçük xx tam sayısı a=7a = 7 olur.
2x173x24\frac{2x - 17}{3} \geq \frac{x - 2}{-4} eşitsizliğinde paydaları sadeleştirmek için her iki taraf 12-12 ile çarpılır. Negatif bir sayıyla çarpıldığı için eşitsizlik yön değiştirir ve 4(2x17)3(x2)-4(2x - 17) \leq 3(x - 2) haline gelir. Buradan 8x+683x6    7411x    x74116,73-8x + 68 \leq 3x - 6 \implies 74 \leq 11x \implies x \geq \frac{74}{11} \approx 6,73 bulunur.
2
bb değerini bulmak için verilen çift yönlü eşitsizliği çözelim.
3<y113-3 < y \leq \frac{11}{3} elde edilir. Bu aralıktaki yy tam sayıları {2,1,0,1,2,3}\{-2, -1, 0, 1, 2, 3\} olup adedi b=6b = 6 olur.
353y2<7-3 \leq \frac{5 - 3y}{2} < 7 eşitsizliğinde her taraf 22 ile çarpılır: 653y<14-6 \leq 5 - 3y < 14. Her taraftan 55 çıkarılır: 113y<9-11 \leq -3y < 9. Her taraf 3-3 ile bölünür. Negatif bir sayıya bölündüğü için eşitsizlikler yön değiştirir: 113y>3\frac{11}{3} \geq y > -3, yani 3<y3,67-3 < y \leq 3,67 aralığı elde edilir.
3
cc değerini bulmak için verilen eşitsizliği çözelim.
z1411z \leq \frac{14}{11} elde edilir. Bu koşulu sağlayan en büyük zz tam sayısı c=1c = 1 olur.
4z13z+223\frac{4z - 1}{3} - \frac{z + 2}{-2} \leq 3 ifadesindeki eksi işaretleri birbirini artı yaparak 4z13+z+223\frac{4z - 1}{3} + \frac{z + 2}{2} \leq 3 şekline gelir. Paydaları 66 ile eşitleyip düzenlediğimizde 2(4z1)+3(z+2)18    8z2+3z+618    11z+418    11z14    z14111,272(4z - 1) + 3(z + 2) \leq 18 \implies 8z - 2 + 3z + 6 \leq 18 \implies 11z + 4 \leq 18 \implies 11z \leq 14 \implies z \leq \frac{14}{11} \approx 1,27 bulunur.
4
Bulunan a=7a = 7, b=6b = 6 ve c=1c = 1 değerlerini karşılaştırarak sıralayalım.
c<b<ac < b < a sıralaması elde edilir.
1<6<71 < 6 < 7 olduğundan küçükten büyüğe doğru sıralama c<b<ac < b < a şeklindedir.

Anahtar Kavram

Birinci dereceden bir bilinmeyenli eşitsizliklerde negatif sayıyla çarpma veya bölme yapıldığında eşitsizlik sembolünün yön değiştirmesi kuralı.
Soru 2959Soru

Türkçede ses taklidine dayanan sözcükler (yansıma sözcükler), aldıkları yapım ekleriyle yeni kavramları karşılayacak şekilde türetilebilir. Bu türemiş kelimeler, cümle içinde niteleme işlevi görerek sıfat görevi üstlenebilir. Ancak bu belirlemeyi yaparken, ses taklidine dayanmayan görsel unsurlarla ve mecazlaşarak yansıma özelliğini yitirmiş sözcüklerle karıştırmamak gerekir.

Bu açıklamaya göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yansıma kökenli bir sözcük niteleme göreviyle kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dağ yollarında ilerlerken cızırtılı telsiz sesleri dışında hiçbir şey işitemiyorduk.

Cevap

Dağ yollarında ilerlerken cızırtılı telsiz sesleri dışında hiçbir şey işitemiyorduk.
Doğru seçenekte yer alan 'cızırtılı' sözcüğü, doğadaki 'cız' sesinin taklidiyle türetilmiş bir yansıma kelimedir. Bu sözcük 'telsiz sesleri' isim öbeğini niteleme göreviyle (sıfat olarak) kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Yansıma sözcük tanımını ve niteleme sıfatı işlevini belirlemek.
Doğadaki seslerin taklidine dayanan ve cümle içinde isimleri niteleyen sözcük hedeflenmiştir.
Sorunun neyi test ettiğini doğru anlamak analizi kolaylaştırır.
2
Seçeneklerde yansıma veya yansıma benzeri sözcükleri tespit etmek.
Seçeneklerde sırasıyla 'pırıl pırıl', 'çıtlattı', 'cayırtıyla', 'cızırtılı' ve 'hışırtısı' kelimeleri belirlenmiştir.
Analiz edilecek kelimelerin doğru belirlenmesi gerekir.
3
Kelimelerin yansıma durumunu ve cümledeki görevini incelemek.
Yalnızca 'cızırtılı' sözcüğü hem ses taklidine dayanır hem de sıfat (niteleme) görevindedir.
Yansıma özelliğini mecazlaşma veya görsellik nedeniyle yitiren ya da farklı görevde kullanılan kelimeleri elemektir.

Anahtar Kavram

Yansıma sözcüklerin tespiti ve cümledeki dil bilgisel görevleri (sözcük türleri)
Soru 2960Soru

Sayı doğrusu üzerinde bir xx gerçek sayısının 11 noktasına olan uzaklığı ile 3-3 noktasına olan uzaklığının çarpımı 55 birim ise bu koşulu sağlayan tüm xx gerçek sayılarının çarpımı 8-8'dir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: True

Cevap

Verilen ifade doğrudur.
Doğru çözüm yapıldığında elde edilen gerçek kökler 4-4 ve 22 olup bunların çarpımı 8-8'dir, bu nedenle ifade doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Sayı doğrusu üzerindeki uzaklıkları mutlak değer cinsinden yazın.
xx sayısının 11 noktasına uzaklığı x1|x - 1|, 3-3 noktasına uzaklığı ise x+3|x + 3| olur.
Sayı doğrusunda iki nokta arasındaki uzaklık, bu noktaların farkının mutlak değerine eşittir.
2
Uzakl��kların çarpımını 55'e eşitleyip denklemi kurun.
x1x+3=5    x2+2x3=5|x - 1| \cdot |x + 3| = 5 \implies |x^2 + 2x - 3| = 5
Mutlak değerlerin çarpımı, çarpımların mutlak değerine eşittir (ab=ab|a| \cdot |b| = |ab|).
3
Mutlak değerli denklemi iki farklı durum için çözün.
Birinci durum: x2+2x3=5    x2+2x8=0    (x+4)(x2)=0    x1=4x^2 + 2x - 3 = 5 \implies x^2 + 2x - 8 = 0 \implies (x+4)(x-2) = 0 \implies x_1 = -4, x2=2x_2 = 2. İkinci durum: x2+2x3=5    x2+2x+2=0x^2 + 2x - 3 = -5 \implies x^2 + 2x + 2 = 0 denkleminin Δ=4<0\Delta = -4 < 0 olduğundan gerçek kökü yoktur.
Mutlak değerli bir ifade pozitif bir sayıya eşitse, içi bu sayının kendisine veya negatifine eşit olmalıdır.
4
Bulunan gerçek köklerin çarpımını hesaplayın.
(4)2=8(-4) \cdot 2 = -8
Denklemi sağlayan tüm gerçek xx değerlerinin çarpımı istenmiştir.

Anahtar Kavram

Sayı doğrusu üzerinde iki nokta arasındaki uzaklığın mutlak değer yardımıyla ifade edilmesi ve mutlak değerli denklemlerin gerçek sayılar kümesindeki çözüm yöntemleri.
ÖncekiSayfa 148 / 338Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin