Tüm alıştırma soruları

6755 soru

Soru 321Soru

Bir bilgisayar programı, ekrana sırasıyla 11'den başlayarak ardışık sayma sayılarını yazmaktadır. Program, 1. satıra 1 tane sayı, 2. satıra 2 tane sayı, 3. sat��ra 3 tane sayı yazarak bu düzeni devam ettirmektedir.

Örneğin;
1. satır: 11
2. satır: 2,32, 3
3. satır: 4,5,64, 5, 6

şeklindedir.

Buna göre, bu programın 15. satırına yazdığı en büyük sayı ile 10. satırına yazdığı en küçük sayının toplamı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 166

Cevap

15. satıra yazılan en büyük sayı ile 10. satıra yazılan en küçük sayının toplamı 166'dır.
Satırlardaki sayıların dizilim düzenine göre, nn. satırın son elemanı (en büyük elemanı) ilk nn satırdaki toplam eleman sayısını verir. Bu da 11 ile nn arasındaki sayıların toplamı olan n(n+1)2\frac{n(n+1)}{2} ifadesine eşittir. Dolayısıyla, 15. satırın en büyük elemanı 15×162=120\frac{15 \times 16}{2} = 120 olur. 10. satırın en küçük elemanı ise 9. satırın son elemanından bir sonraki sayı olup 9×102+1=46\frac{9 \times 10}{2} + 1 = 46 olarak bulunur. Bu iki değerin toplamı 120+46=166120 + 46 = 166 elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Satırlardaki sayıların diziliş kuralını ve satır sonlarındaki sayıların genel formülünü belirleme
nn. satırın en büyük elemanı Sn=n(n+1)2S_n = \frac{n(n+1)}{2} formülü ile bulunur.
Her satırda satır numarası kadar eleman bulunduğundan, ilk nn satırdaki toplam eleman sayısı 1+2++n=n(n+1)21 + 2 + \dots + n = \frac{n(n+1)}{2} olur ve bu toplam son elemanın değerini verir.
2
15. satırın en büyük elemanını hesaplama
S15=15×162=120S_{15} = \frac{15 \times 16}{2} = 120
15. satırın son elemanı, ilk 15 satırın toplam eleman sayısına eşittir.
3
10. satırın en küçük elemanını hesaplama
S9+1=9×102+1=46S_9 + 1 = \frac{9 \times 10}{2} + 1 = 46
10. satırın en küçük elemanı, 9. satır bittikten sonra başlayan ilk elemandır.
4
Elde edilen değerleri toplama
120+46=166120 + 46 = 166
Soruda istenen iki değerin toplamını bulmak için.

Anahtar Kavram

Ardışık doğal sayıların toplamı formülü: 1+2+3++n=n(n+1)21 + 2 + 3 + \dots + n = \frac{n(n+1)}{2} ve terim sayısı ilişkisi.
Soru 322Soru

(I) Koku duyusu, insan beynindeki hafıza ve duygu merkezleriyle doğrudan bağlantılı olan tek duyusal kanaldır. (II) Bu doğrudan ilişki sayesinde, yıllar önce karşılaşılan bir koku, geçmişteki bir anıyı tüm detaylarıyla zihinde canlandırabilir. (III) İnsanoğlu, kokunun bu etkileyici gücünü fark ettiği andan itibaren onu gündelik yaşamın estetik bir ögesi hâline getirmek istemiştir. (IV) Nitekim antik uygarlıklarda bitki özlerinden elde edilen yağlar ve tütsüler, dinsel törenlerin yanı sıra kişisel bakımın da önemli bir parçası olmuştur. (V) Orta Çağ'da damıtma tekniklerinin geliştirilmesiyle koku üretimi daha sistematik bir yapı kazanmış ve bugünün modern parfümeri sektörünün temelleri atılmıştır. (VI) Günümüzde ise parfümeri, milyarlarca dolarlık devasa bir endüstriye dönüşerek hem kimya biliminden hem de moda dünyasından beslenen bir sanat dalı hâline gelmiştir.

Bu parça iki paragrafa bölünmek istense ikinci paragraf numaralanmış cümlelerin hangisiyle başlar?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III

Cevap

İkinci paragraf III numaralı cümleyle başlar.
Doğru cevap III numaralı cümledir. Parçanın ilk iki cümlesinde koku duyusunun insan beynindeki hafıza ve duygu merkezleriyle olan nörolojik ilişkisi ele alınırken, III numaralı cümleden itibaren insanın kokuyu estetik bir ögeye dönüştürme serüveni ve parfümeri tarihi anlatılmaya başlanmıştır. Bu nedenle yeni bir paragraf oluşturulacaksa bu paragraf III numaralı cümleyle başlamalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçayı oluşturan cümlelerin anlam ve konu yönünden ilişkilerini incelemek.
I ve II numaralı cümlelerin koku duyusunun biyolojik ve nörolojik yönü ile hafıza ilişkisini ele aldığı belirlenir.
Paragrafın ana konusunu ve bu konunun sınırlarını çizmek için.
2
Konunun veya bakış açısının değiştiği geçiş noktasını tespit etmek.
III numaralı cümleden itibaren koku duyusunun tarihsel süreçteki estetik ve kültürel kullanımına (parfümeri) geçiş yapıldığı görülür.
İki farklı paragrafın sınırlarını belirleyen konu değişim noktasını bulmak için.
3
Sonraki cümlelerin bu yeni konuyu devam ettirip ettirmediğini kontrol etmek.
IV, V ve VI numaralı cümlelerin de bu estetik/tarihsel gelişimi (antik dönem, Orta Çağ ve günümüz parfümeri sektörü) sırasıyla sürdürdüğü anlaşılır.
Yeni paragrafın kendi içinde bir anlam bütünlüğü taşıdığından emin olmak için.

Anahtar Kavram

Paragrafı İki Paragrafa Bölme
Soru 323Soru

Bir spor salonunda A ve B olmak üzere iki farklı üyelik modeli sunulmaktadır. Bu üyelik modellerinin ücretlendirme koşulları aşağıda verilmiştir:

* A modelinde; aylık sabit bir ücret ödenmekte ve spor salonuna gelinen her seans için ayrıca seans başına sabit bir ücret alınmaktadır.
* B modelinde; aylık sabit ücret, A modelindeki aylık sabit ücretin 2 katıdır. Seans başına alınan ücret ise A modelindeki seans başına alınan ücretten 55 TL daha azdır.

Bu spor salonuna üye olan Hakan, bir ayda 12 seansa katılırsa A modeline göre ödeyeceği toplam tutarın, B modeline göre ödeyeceği toplam tutardan 1010 TL daha fazla olacağını hesaplıyor.

Buna göre, Hakan bir ayda 6 seansa katılsaydı B modeline göre ödeyeceği toplam tutar, A modeline göre ödeyeceği toplam tutardan kaç TL fazla olurdu?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20

Cevap

6 seans için B modelinin toplam tutarı, A modelinin toplam tutarından 20 TL fazla olur.
A modelinin sabit ücreti aa, seans ücreti xx iken B'nin sabit ücreti 2a2a, seans ücreti x5x-5'tir. 12 seanslık durumda A'nın tutarından B'ninki çıkarıldığında xx değişkeni sadeleşir ve a+60=10-a + 60 = 10 eşitliğinden a=50a = 50 TL elde edilir. Buradan 6 seanslık durumda B ile A arasındaki fark hesaplandığında (100+6(x5))(50+6x)=20(100 + 6(x-5)) - (50 + 6x) = 20 TL bulunur. Dolayısıyla B modelinin toplam tutarı, A modelinin toplam tutarından 20 TL fazladır.

Adım Adım Çözüm

1
A modelinin aylık sabit ücretini aa TL, seans başına ücretini ise xx TL olarak belirleyelim.
B modelinin aylık sabit ücreti 2a2a TL ve seans başına ücreti x5x - 5 TL olur.
Soruda verilen üyelik modelleri arasındaki ilişkileri matematiksel ifadelere dönüştürmek için.
2
12 seans için A ve B modellerine ait toplam ücret denklemlerini yazıp aralarındaki farkı 10 TL'ye eşitleyelim: (a+12x)[2a+12(x5)]=10(a + 12x) - [2a + 12(x - 5)] = 10.
a+12x2a12x+60=10a+60=10a=50a + 12x - 2a - 12x + 60 = 10 \Rightarrow -a + 60 = 10 \Rightarrow a = 50 TL bulunur.
12 seans durumunda A modelinin B modelinden 10 TL fazla olduğu bilgisi yardımıyla A'nın sabit ücretini bulmak için.
3
Bulduğumuz a=50a = 50 değerini kullanarak 6 seans için her iki modelin ücretlerini yazalım ve B modelinin A modelinden ne kadar fazla olduğunu bulalım.
A modelinin tutarı: 50+6x50 + 6x TL. B modelinin tutarı: 2(50)+6(x5)=100+6x30=70+6x2(50) + 6(x-5) = 100 + 6x - 30 = 70 + 6x TL. Aralarındaki fark: (70+6x)(50+6x)=20(70 + 6x) - (50 + 6x) = 20 TL olarak bulunur.
6 seans durumunda B modelinin A modelinden kaç TL fazla olduğunu hesaplamak için.

Anahtar Kavram

Sayı Problemlerinde değişken belirleme ve birinci dereceden iki bilinmeyenli denklem sistemlerinde sadeleştirme yapma.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 324Soru

Bir kargo firmasına ait akıllı teslimat dolabında AA, BB ve CC boyutlarında olmak üzere üç farklı tipte toplam 4040 adet boş bölme bulunmaktadır.

* AA tipi bölmelerin her birine en fazla 22 koli,
* BB tipi bölmelerin her birine en fazla 44 koli,
* CC tipi bölmelerin her birine en fazla 66 koli

yerleştirilebilmektedir.

Bu dolaptaki tüm bölmeler tam kapasiteyle doldurulduğunda dolaba toplam 200200 koli yerleştirilebildiği ve dolaptaki BB tipi bölme sayısının AA tipi bölme sayısının 22 katı olduğu görülmüştür.

Buna göre, bu dolaptaki CC tipi bölme sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 25

Cevap

Dolaptaki C tipi bölme sayısı 25'tir.
Bölme sayıları A=xA = x, B=2xB = 2x ve C=403xC = 40 - 3x olarak belirlenir. Toplam koli kapasitesini veren denklem 2x+8x+6(403x)=2002x + 8x + 6(40 - 3x) = 200 olarak kurulur ve çözüldüğünde x=5x = 5 bulunur. Buradan C tipi bölme sayısı 403(5)=2540 - 3(5) = 25 olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Bölme sayıları arasındaki ilişkiyi kullanarak değişkenleri tanımlama
A tipi bölme sayısı xx olarak alınırsa, B tipi bölme sayısı 2x2x olur. Toplam bölme sayısı 40 olduğundan, C tipi bölme sayısı 40(x+2x)=403x40 - (x + 2x) = 40 - 3x olarak ifade edilir.
Değişken sayısını azaltarak tek bilinmeyenli bir denklem kurmak.
2
Toplam koli kapasitesi denklemini kurma ve çözme
Toplam kapasite denklemi: 2x+4(2x)+6(403x)=2002 \cdot x + 4 \cdot (2x) + 6 \cdot (40 - 3x) = 200 şeklindedir. Düzenlendiğinde, 2x+8x+24018x=2008x+240=2008x=40x=52x + 8x + 240 - 18x = 200 \Rightarrow -8x + 240 = 200 \Rightarrow 8x = 40 \Rightarrow x = 5 bulunur.
Her bölme tipinin kapasitesi ile o tipteki bölme sayısının çarpımlarının toplamını toplam koli sayısına eşitlemek.
3
C tipi bölme sayısını hesaplama
C=403x=403(5)=25C = 40 - 3x = 40 - 3(5) = 25 adet C tipi bölme vardır.
Bulunan xx değerini C tipi bölme sayısını veren cebirsel ifadede yerine koymak.

Anahtar Kavram

Birinci dereceden bir bilinmeyenli denklem kurma ve sayı problemleri çözümü.
Soru 325Soru

xx bir doğal sayı olmak üzere,

x5=7|x - 5| = 7

denklemini sağlayan xx değerlerinin toplamı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 12

Cevap

Koşulu sağlayan tek doğal sayı değeri olan 12 sayısıdır.
Denklemi sağlayan xx değerleri belirlenirken mutlak değer tanımından faydalanılır. x5=7|x - 5| = 7 ifadesi, x5=7x - 5 = 7 veya x5=7x - 5 = -7 olmak üzere iki farklı durumda incelenir. Buradan x=12x = 12 veya x=2x = -2 bulunur. Soruda xx sayısının bir doğal sayı olması gerektiği belirtildiğinden, negatif bir sayı olan 2-2 değeri çözüm kümesine dahil edilemez. Bu durumda denklemi sağlayan tek doğal sayı değeri 12 olur ve bu değerlerin toplamı da 12 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Mutlak değerli denklemi iki farklı durum için yazalım.
x5=7x - 5 = 7 veya x5=7x - 5 = -7
Mutlak değerli bir ifade pozitif bir sayıya eşit olduğunda, içerideki ifade bu sayının kendisine veya negatifine eşit olabilir.
2
Her iki denklemi çözerek olası xx değerlerini bulalım.
x=12x = 12 veya x=2x = -2
Denklemlerdeki 5-5 ifadesini karşı tarafa +5+5 olarak geçirerek bilinmeyeni yalnız bırakırız.
3
Bulunan xx değerlerinin doğal sayı olma koşulunu denetleyelim.
1212 bir doğal sayıdır fakat 2-2 bir doğal sayı değildir. Dolayısıyla sadece x=12x = 12 alınır.
Soruda xx değerinin bir doğal sayı olması gerektiği şartı koşulmuştur.
4
Koşulu sağlayan xx değerlerinin toplamını bulalım.
1212
Koşulu sağlayan tek değer 1212 olduğundan toplamı da kendisidir.

Anahtar Kavram

Mutlak değerli denklemlerin çözümünde mutlak değer tanımını kullanma ve köklerin tanımlı olduğu sayı kümelerini kontrol etme.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 326Soru

Bir okul gezisindeki tüm öğrenciler, gezi için kiralanan iki farklı otobüs firmasından birinin araçlarına yerleştirilecektir. Bu yerleştirme işlemiyle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Tüm öğrenciler sadece A firmasının otobüslerine yerleştirilirse otobüslerdeki 55 sıra tamamen boş kalmakta ve diğer tüm sıralar 33'er kişiyle tamamen dolmaktadır.
* T��m öğrenciler sadece B firmasının otobüslerine yerleştirilirse hiçbir sıra boş kalmamakta ancak son sırada sadece 22 öğrenci oturmakta, diğer tüm sıralar ise 44'er kişiyle tamamen dolmaktadır.

A firmasının otobüslerindeki toplam sıra sayısı, B firmasının otobüslerindeki toplam sıra sayısından 88 fazla olduğuna göre, geziye katılan toplam öğrenci sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 42

Cevap

Geziye katılan toplam öğrenci sayısı 42'dir.
Geziye katılan toplam öğrenci sayısının 42 olduğu durum doğrudur. B firmasının toplam sıra sayısına xx denilirse, A firmasının toplam sıra sayısı x+8x+8 olur. A firmasında 55 sıra boş kaldığından dolu sıra sayısı x+3x+3 olup toplam öğrenci sayısı 3(x+3)=3x+93(x+3) = 3x+9 olur. B firmasında ise tüm sıralar dolup son sırada 22 kişi oturduğu için toplam öğrenci sayısı 4(x1)+2=4x24(x-1)+2 = 4x-2 olur. Bu iki ifade birbirine eşitlendiğinde 3x+9=4x23x+9 = 4x-2 denkleminden x=11x=11 bulunur. Buradan toplam öğrenci sayısı 4(111)+2=424(11-1)+2 = 42 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
B firmasının otobüslerindeki toplam sıra sayısına xx diyelim. A firmasının otobüslerindeki toplam sıra sayısı B firmasınınkinden 88 fazla olduğu için A firmasının toplam sıra sayısı x+8x+8 olur.
Sıra sayıları: B firması için xx, A firması için x+8x+8 olarak belirlendi.
Bilinmeyenleri tek bir değişken cinsinden ifade etmek için.
2
Her iki durum i��in geziye katılan öğrenci sayısını veren denklemleri kuralım. A firmasında 55 sıra boş kaldığından dolan sıra sayısı (x+8)5=x+3(x+8)-5 = x+3 olur ve her sıraya 33 kişi oturduğundan öğrenci sayısı 3(x+3)3(x+3) olur. B firmasında ise tüm sıralar dolmuş ancak son sırada 22 kişi oturmuştur. Yani x1x-1 sırada 44 kişi, 11 sırada ise 22 kişi oturmaktadır. Buradan öğrenci sayısı 4(x1)+24(x-1)+2 olur.
Öğrenci sayısı denklemleri: A firması için 3x+93x+9, B firması için 4x24x-2 olarak elde edildi.
Toplam öğrenci sayısını veren iki farklı cebirsel ifadeyi oluşturmak için.
3
Geziye katılan öğrenci sayısı sabit olduğundan bu iki ifadeyi birbirine eşitleyerek xx değerini bulalım: 3x+9=4x23x+9 = 4x-2 denklemini çözelim.
Denklem çözüldüğünde x=11x = 11 bulunur.
B firmasının otobüslerindeki toplam sıra sayısını belirlemek için.
4
Bulduğumuz xx değerini denklemlerden birinde yerine yazarak toplam öğrenci sayısını hesaplayalım: 4(111)+24(11-1)+2 veya 3(11+3)3(11+3) işlemini yapalım.
Toplam öğrenci sayısı 4242 olarak bulunur.
Soruda istenen geziye katılan toplam öğrenci sayısına ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Birinci dereceden bir bilinmeyenli denklemler yardımıyla sayı problemlerini modelleme ve çözme.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 327Soru

Bir tekstil atölyesinde üretilen 504 adet tişört, her bir kolide eşit sayıda tişört olacak şekilde iki basamaklı abab tane koliye yerleştirilmek isteniyor.

Ancak daha sonra bu karardan vazgeçilerek tişörtler, her bir kolide yine eşit sayıda tişört olacak şekilde iki basamaklı baba tane koliye yerleştiriliyor. Bu durumda, koli başına düşen tişört sayısı ilk duruma göre 6 azalıyor.

Buna göre, son durumda kullanılan koli sayısı (baba) kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 63

Cevap

Son durumda kullanılan koli sayısı 63'tür.
Tişörtlerin koli sayılarına göre dağılımını gösteren fark denklemi kurularak sadeleştirildiğinde 756(ba)=abba756(b-a) = ab \cdot ba eşitliği elde edilir. Bu eşitliği sağlayan tek rakam çifti a=3a=3 ve b=6b=6 olup, iki basamaklı sayılarımız 36 ve 63'tür. Soruda son durumdaki koli sayısı olan baba sorulduğu için doğru cevap 63 olur.

Adım Adım Çözüm

1
Koli başına düşen tişört sayısı için gerekli bağıntıları yazalım.
Başlangıçta koli başına düşen tişört sayısı 504ab\frac{504}{ab} iken, son durumda koli başına düşen tişört sayısı 504ba\frac{504}{ba} olur.
Soruda verilen toplam tişört ve koli sayılarını kullanarak her bir durumdaki koli başına düşen payı matematiksel olarak modellemek gerekir.
2
İki durum arasındaki farkı veren denklemi kuralım ve sadeleştirelim.
504ab504ba=6    84ab84ba=1\frac{504}{ab} - \frac{504}{ba} = 6 \implies \frac{84}{ab} - \frac{84}{ba} = 1
Koli başına düşen tişört sayısındaki 6 adetlik azalma bilgisini kullanarak iki durum arasındaki cebirsel ilişkiyi kurup sadeleştiririz.
3
Denklemde payda eşitleyerek basamak çözümlemesi uygulayalım.
84(baab)=abba    849(ba)=(10a+b)(10b+a)    756(ba)=(10a+b)(10b+a)84 \cdot (ba - ab) = ab \cdot ba \implies 84 \cdot 9(b - a) = (10a + b)(10b + a) \implies 756(b - a) = (10a + b)(10b + a)
abab ve baba sayılarının iki basamaklı sayı olduğunu dikkate alarak basamak çözümlemesi yaparız ve farklarını 9(ba)9(b-a) şeklinde yazarız.
4
Elde edilen eşitliği sağlayan rakamları belirleyelim.
ba=3b - a = 3 için sol taraf 7563=2268756 \cdot 3 = 2268 olur. Sağ taraf ise 3663=226836 \cdot 63 = 2268 olarak bu eşitliği sağlar. Buradan a=3a = 3 ve b=6b = 6 bulunur.
Çarpımın sonucuna ve rakam kısıtlarına göre (aa ve bb sıfırdan farklı rakamlardır) uygun basamak değerlerini tespit ederiz.
5
Son durumda kullanılan koli sayısını bulalım.
ba=63ba = 63 olur.
Bizden istenen son durumdaki koli sayısı olan iki basamaklı baba sayısıdır.

Anahtar Kavram

Sayı Problemleri ve Basamak Analizi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 328Soru

Bir hedef tahtasındaki 8 farklı bölgenin her birine birer sayı yazılmıştır. Bu sayılar aşağıda verilmiştir:

5-5, 00, 8\sqrt{8}, 183\frac{18}{3}, 34-\frac{3}{4}, π\pi, 2.52.5, 49\sqrt{49}

Bu hedef tahtasına atış yapan bir oyuncu, vurduğu bölgedeki sayı:
* Bir tam sayı ise o sayının 3 katı kadar,
* Tam sayı olmayan bir rasyonel sayı ise o sayının 4 katı kadar,
* Bir irrasyonel sayı ise 5 puan
almaktadır.

Oyuncu tüm bölgeleri tam birer kez vurduğuna göre, oyun sonunda toplam kaç puan kazanır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 41

Cevap

Oyuncunun oyun sonunda kazandığı toplam puan 41'dir.
Sayıların sayı kümeleri doğru bir şekilde belirlenip puanlama kuralı hatasız uygulandığında; tam sayılardan 24 puan, tam sayı olmayan rasyonel sayılardan 7 puan ve irrasyonel sayılardan 10 puan elde edilir ve toplam 41 puan kazanılır.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen sayıların ait oldukları sayı kümelerini belirleme
Tam sayılar: 5,0,183=6,49=7-5, 0, \frac{18}{3} = 6, \sqrt{49} = 7. Rasyonel olup tam sayı olmayan sayılar: 34,2.5-\frac{3}{4}, 2.5. İrrasyonel sayılar: 8,π\sqrt{8}, \pi.
Her sayıya uygulanacak puanlama kuralını doğru tespit etmek amacıyla sayıları sınıflandırmak gerekir.
2
Her sayı sınıfı için kurallara göre puanları hesaplama
Tam sayılar için: 3×(5)=153 \times (-5) = -15, 3×0=03 \times 0 = 0, 3×6=183 \times 6 = 18, 3×7=213 \times 7 = 21.
Tam sayı olmayan rasyonel sayılar için: 4×(34)=34 \times (-\frac{3}{4}) = -3, 4×2.5=104 \times 2.5 = 10.
İrrasyonel sayılar için: her biri için 55 puan (8\sqrt{8} ve π\pi için toplam 10 puan).
Sayı kümeleri için belirlenen özel katsayıları ve puanları uygulamak.
3
Kazanılan tüm puanları toplama
(15)+0+18+21+(3)+10+5+5=41(-15) + 0 + 18 + 21 + (-3) + 10 + 5 + 5 = 41
Oyun sonunda elde edilen toplam puanı bulmak.

Anahtar Kavram

Sayı kümelerinin (Tam Sayılar, Rasyonel Sayılar, İrrasyonel Sayılar) tanımları ve elemanlarının ayırt edilmesi.
Soru 329Soru

Bir tarım kooperatifinde üretilen 84 ton buğday, her birinde eşit miktarda buğday olacak şekilde iki basamaklı abab adet siloya doldurulacaktır. Görevli, silo sayısını sisteme girerken yanlışlıkla onlar ve birler basamağının yerini değiştirerek baba olarak yazmış ve silo başına düşen buğday miktarını olması gerekenden 3 ton daha az hesaplamıştır.

Buna göre, buğdaylar��n doldurulacağı gerçek silo sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 12

Cevap

Gerçek silo sayısı 12'dir.
Soruda verilen bilgiler doğrultusunda kurulan rasyonel denklem çözüldüğünde, abab iki basamaklı sayısının 12 olduğu ve bu değerin tüm koşulları (bölüm farkının 3 olması ve basamak çözümleme kuralları) sağladığı görülür.

Adım Adım Çözüm

1
Gerçek ve hatalı silo sayılarını tanımlayarak silo başına düşen buğday miktarlarını belirten denklemi kurma.
Gerçek silo sayısı ab=10a+bab = 10a + b iken silo başına düşen gerçek miktar 84ab\frac{84}{ab} ton olur. Hatalı silo sayısı ba=10b+aba = 10b + a iken hesaplanan miktar 84ba\frac{84}{ba} ton olur. Denklem: 84ba=84ab3\frac{84}{ba} = \frac{84}{ab} - 3 şeklindedir.
Silo sayısı değiştikçe birim silo başına düşen miktar ters orantıl�� olarak değişir ve aradaki fark 3 tondur.
2
Denklemi sadeleştirme ve iki basamaklı sayıların basamak çözümlemesini kullanma.
84ab84ba=3    84(1ab1ba)=3    1ab1ba=128\frac{84}{ab} - \frac{84}{ba} = 3 \implies 84 \cdot \left(\frac{1}{ab} - \frac{1}{ba}\right) = 3 \implies \frac{1}{ab} - \frac{1}{ba} = \frac{1}{28} elde edilir. Buradan baababba=128\frac{ba - ab}{ab \cdot ba} = \frac{1}{28} olur. Basamak çözümlemesi yapıldığında baab=9(ba)ba - ab = 9(b-a) olduğundan 9(ba)abba=128    abba=252(ba)\frac{9(b-a)}{ab \cdot ba} = \frac{1}{28} \implies ab \cdot ba = 252(b-a) denklemine ulaşılır.
İki basamaklı sayıların farkı basamak çözümlemesiyle daha basit bir biçimde ifade edilebilir.
3
Rakam değerlerini yerine koyarak denklemi sağlayan değerleri bulma.
ba=1b - a = 1 varsayımı altında abba=252ab \cdot ba = 252 olur. ab=10a+bab = 10a + b ve ba=10b+aba = 10b + a olup ba=ab+9ba = ab + 9 yazılabilir. Buradan ab(ab+9)=252    ab2+9ab252=0ab \cdot (ab + 9) = 252 \implies ab^2 + 9ab - 252 = 0 elde edilir. Bu denklem çarpanlarına ayrıldığında (ab12)(ab+21)=0(ab - 12)(ab + 21) = 0 olur. Pozitif tam sayı çözümü ab=12ab = 12 olarak bulunur. ba=21=1b - a = 2 - 1 = 1 koşulu da sağlanmaktadır.
Koşulları sağlayan tek haneli aa ve bb rakamlarını ve dolayısıyla gerçek silo sayısını belirlemek.

Anahtar Kavram

Sayı problemlerinde denklem kurma ve iki basamaklı sayıların basamak çözümlemesi.

Alternatif Yöntem

Deneme yanılma yoluyla, 84'ün iki basamaklı bölenleri (12, 14, 21, 28, 42, 84) incelenebilir. Bu bölenlerden tersi alındığında da makul bir bölme işlemi veren ve farkı 3 olan çift 12 ve 21'dir. Gerçekten de 84/12=784/12 = 7 ve 84/21=484/21 = 4 olup fark 74=37 - 4 = 3 olur.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 330Soru

Bir grup arkadaş, ortaklaşa kiraladıkları bir yazlığın toplam giderlerini eşit olarak paylaşacaktır. Bu paylaşım süreciyle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Gruptan 33 kişi hiçbir ödeme yapamayacağını belirttiğinde, diğer kişilerin her birinin payına düşen ücret ilk duruma göre 150150 TL artmaktadır.
* Daha sonra, ödeme yapacak olan kişilerden 22 kişi daha kendi paylarına düşen ücretin yalnızca yarısını ödeyebilmiştir.
* Son durumda kalan ücret, kalan grup üyeleri tarafından eşit olarak paylaşılmış ve bu kişilerin her biri ilk duruma göre toplam 250250 TL fazla ödemiştir.

Buna göre, bu gruptaki toplam arkadaş sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 10

Cevap

Gruptaki toplam arkadaş sayısı 10'dur.
Gruptaki kişi sayısı ve toplam masraf belirlenip adımlar takip edildiğinde, birinci durumdaki artıştan toplam masraf ile kişi sayısı arasındaki bağıntı elde edilir. İkinci durumdaki toplam artış denkleminde bu bağıntı yerine yazılarak sadeleştirme yapıldığında gruptaki arkadaş sayısı 10 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Gruptaki kişi sayısına NN ve yazlığın toplam masrafına XX diyelim. Başlangıçta kişi başına düşen payı belirleyelim.
Başlangıçta kişi başı düşen pay XN\frac{X}{N} TL olur.
Toplam masraf gruptaki kişi sayısına eşit olarak bölüştürülür.
2
3 kişi ödeme yapmadığında kalan N3N-3 kişinin yeni payını bulalım ve 150 TL'lik artış denklemini kuralım.
Yeni pay XN3\frac{X}{N-3} TL olur. Denklem: XN3XN=150    3XN(N3)=150    X=50N(N3)\frac{X}{N-3} - \frac{X}{N} = 150 \implies \frac{3X}{N(N-3)} = 150 \implies X = 50N(N-3)
3 kişinin eksilmesiyle kişi başına düşen miktarın artışını masraf cinsinden ifade etmek için.
3
Ödeme yapacak N3N-3 kişiden 2'si yarım ödediğinde eksik kalan tutarın, diğer kalan N5N-5 kişiye yansımasını hesaplayalım.
Yarım ödeyen 2 kişinin eksik bıraktığı toplam tutar: 2×X2(N3)=XN32 \times \frac{X}{2(N-3)} = \frac{X}{N-3} TL. Bu eksik tutar kalan N5N-5 kişiye paylaştırıldığında kişi başı eklenen ücret X(N3)(N5)\frac{X}{(N-3)(N-5)} TL olur. Son durumda ödenen ücret ise X(N4)(N3)(N5)\frac{X(N-4)}{(N-3)(N-5)} TL olarak bulunur.
Eksik ödemelerin kalan grup üyelerine eşit olarak yansıtılması gerekir.
4
Son payın başlangıç payından 250 TL fazla olduğunu belirten denklemi kurup çözelim.
X(N4)(N3)(N5)XN=250\frac{X(N-4)}{(N-3)(N-5)} - \frac{X}{N} = 250 denkleminde X=50N(N3)X = 50N(N-3) yazılırsa: 50(N(N4)N5(N3))=250    4N15N5=5    4N15=5N25    N=1050 \cdot \left(\frac{N(N-4)}{N-5} - (N-3)\right) = 250 \implies \frac{4N-15}{N-5} = 5 \implies 4N-15 = 5N-25 \implies N = 10 elde edilir.
Toplam kişi sayısı olan NN değerini hesaplamak için.

Anahtar Kavram

Sayı problemlerinde denklem kurma ve rasyonel ifadelerle işlem yapma
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 331Soru

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerleri, cümlenin ögeleri arasındaki anlamsal ve dil bilgisel ilişkileri göz önünde bulundurarak, kelimelere eklenmesi gereken en uygun isim çekim ekleriyle (belirtme durumu ekleri ve kaynaştırma ünsüzleri) tamamlayınız. Ekleri yazarken kısa çizgi (-) veya kesme işareti (') kullanmayınız.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Bir sanat eserinin kalıcılığı, yazarın dış dünya algılayış biçimi dilin estetik imkânlarıyla ne ölçüde bütünleştirebildiğine bağlıdır.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci boşluğa '-yı' (kaynaştırma ünsüzü 'y' + belirtme durumu eki '-ı'), ikinci boşluğa ise '-ni' (kaynaştırma ünsüzü 'n' + belirtme durumu eki '-i') getirilmelidir.
Cümlede nesne görevinde bulunan isimlerin belirtme durumu eki (-ı / -i) ile çekimlenmesi gerekmektedir. Ünlüyle biten 'dünya' ismi, 'y' kaynaştırma harfiyle birlikte '-yı' ekini alarak 'dünyayı' şekline gelir. İyelik eki almış olan 'biçimi' ismi ise, belirtme durumu eki alırken 'n' kaynaştırma harfiyle birlikte '-ni' ekini alarak 'biçimini' hâline gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin genel yapısını ve yan cümlelerin yüklemlerini analiz edin.
Cümlenin yüklemi 'bağlıdır' sözcüğüdür. Yan cümlenin yüklemi olan 'bütünleştirebildiğine' sıfat-fiili geçişlidir ve nesneye ihtiyaç duyar.
Kelime gruplarının hangi hâl eklerini alması gerektiğini belirlemek için cümlenin öge ilişkilerini kurmak gerekir.
2
'dış dünya' ifadesinin alacağı eki saptayın.
'dış dünya' tamlamas��, 'algılayış' isim-fiilinin nesnesidir ('neyi algılayış?'). Bu nedenle belirtme durumu eki almalıdır. Ünlüyle biten 'dünya' kelimesine ek getirilirken araya kaynaştırma ünsüzü 'y' girer ve ek '-yı' olur.
'dünya' isminin geçişli bir eylemsiyle kurduğu nesne ilişkisini doğru çekimlemek için.
3
'algılayış biçimi' ifadesinin alacağı eki saptayın.
'yazarın dış dünyayı algılayış biçimi' grubu, 'bütünleştirebildiğine' eylemsisinin nesnesidir. Tamlanan durumundaki 'biçimi' kelimesi zaten iyelik eki almıştır. İyelik ekinden sonra belirtme durumu eki getirilirken araya kaynaştırma ünsüzü 'n' girer ve ek '-ni' olur.
Belirtili isim tamlamasının nesne görevinde kullanılmasıyla oluşan çekim yapısını tamamlamak için.

Anahtar Kavram

İsim Çekim Ekleri (Belirtme Durumu Eki, İyelik Eki ve Kaynaştırma Ünsüzleri)
Soru 332Soru

Bir lojistik firmasında paketler, ağırlıklarına göre 'Standart' ve 'Ağır' olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Bu paketlerin ağırlıkları ve sayılarıyla ilgili bilgiler aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Paket TürüBir Adedinin Ağırlığı
Standart5 kg5\text{ kg}
Ağır12 kg12\text{ kg}

Bu firmadaki standart ve ağır paketlerin toplam sayısı 1818 ve tüm paketlerin toplam ağırlığı 118 kg118\text{ kg}'dır.
Bu paketlerin tamamı, tek seferde en fazla 24 kg24\text{ kg} yük taşıyabilen bir el arabasıyla taşınacaktır.
Buna göre, tüm paketlerin taşınması için el arabasıyla en az kaç sefer yapılmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6

Cevap

6
Doğru yanıt olan 6 sefer, paket adetlerinin (14 standart, 4 ağır) denklem sistemiyle çözülmesinden sonra, el arabasının 24 kg'lık kapasitesine uygun olarak en verimli şekilde gruplandırılmasıyla elde edilir. Yapılan analizde 5 seferin matematiksel olarak imkansız olduğu, en az 6 seferle tüm paketlerin güvenle taşınabileceği kanıtlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Standart ve ağır paketlerin sayılarını bulmak için denklem sistemini kurup çözelim.
Standart paket sayısı xx, ağır paket sayısı yy olsun.
x+y=18x + y = 18 ve 5x+12y=1185x + 12y = 118 denklemleri elde edilir. Birinci denklemi 55 ile çarpıp ikinci denklemden çıkardığımızda 7y=287y = 28 yani y=4y = 4 ağır paket ve x=14x = 14 standart paket bulunur.
Her bir paket türünden kaçar adet olduğunu belirlemek, taşıma analizini yapabilmek için gereklidir.
2
El arabasının taşıma kapasitesine göre bir seferdeki paket kombinasyonlarını analiz edelim.
Taşıma kapasitesi en fazla 24 kg24\text{ kg}'dır. Ağır paketler (12 kg12\text{ kg}) en fazla ikişerli taşınabilir (12+12=24 kg12 + 12 = 24\text{ kg}). Bir ağır paketin yanına en fazla iki adet standart paket (12+5+5=22 kg12 + 5 + 5 = 22\text{ kg}) konabilir; çünkü üç standart paket eklenirse ağırlık 12+15=27 kg12 + 15 = 27\text{ kg} olur ve kapasite aşılır. Sadece standart paket taşınan bir seferde ise en fazla dört standart paket (4×5=20 kg4 \times 5 = 20\text{ kg}) taşınabilir.
Maksimum kapasite sınırını aşmadan her seferde en fazla kaç paket taşınabileceğini belirlemek için bu analiz gereklidir.
3
5 seferin neden yetersiz olduğunu ve en az 6 sefer gerektiğini matematiksel olarak kanıtlayalım.
4 ağır paketi taşımak için iki durum vardır:
Durum 1: Ağır paketlerin her biri farklı bir seferde taşınırsa (4 sefer). Bu seferlerin her birinde en fazla 2 standart paket taşınabileceğinden, toplamda en fazla 4×2=84 \times 2 = 8 standart paket taşınır. Kalan 148=614 - 8 = 6 standart paketi taşımak için ağır paket içermeyen en az 2 sefer daha gerekir. Toplam sefer sayısı 4+2=64 + 2 = 6 olur.
Durum 2: Ağır paketlerin ikisi aynı seferde taşınırsa (1 sefer, 24 kg24\text{ kg}). Kalan 2 ağır paket diğer seferlerde taşınır (en fazla 2 sefer). Bu seferlerde en fazla 2×2=42 \times 2 = 4 standart paket taşınır. Kalan 144=1014 - 4 = 10 standart paketi taşımak için en az 10/4=3\lceil 10/4 \rceil = 3 sefer daha gerekir. Toplam sefer sayısı 1+2+3=61 + 2 + 3 = 6 olur.
Paketlerin bölünemez yapısı nedeniyle matematiksel olarak 5 seferin imkansız olduğunu gösterip en az 6 sefer yapılması gerektiğini kanıtlamak için bu adım gereklidir.
4
6 seferlik örnek bir dağılım planı hazırlayalım.
- 1. Sefer: 2 ağır paket (24 kg24\text{ kg})
- 2. Sefer: 1 ağır paket + 2 standart paket (22 kg22\text{ kg})
- 3. Sefer: 1 ağır paket + 2 standart paket (22 kg22\text{ kg})
- 4. Sefer: 4 standart paket (20 kg20\text{ kg})
- 5. Sefer: 3 standart paket (15 kg15\text{ kg})
- 6. Sefer: 3 standart paket (15 kg15\text{ kg})
Toplamda 4 ağır ve 14 standart paket taşınır.
Bulunan sonucun geçerliliğini ve uygulanabilirliğini göstermek için somut bir dağılım planı sunulur.

Anahtar Kavram

Sayı Problemleri ve Bölünebilirlik/Gruplama
Soru 333Soru

Karasu Irmağı'nın o hırçın ve gürültülü akışı, gecenin zifiri karanlığında ve sessizliğinde her zamankinden daha da belirginleşiyordu. Yamaca kurulu eski köyün tek katlı ahşap evleri, puslu ay ışığının altında adeta gümüşî birer heykel gibi hareketsizce duruyordu. Birden uzaklardaki derin vadiden kesik bir çakal uluması duyuldu; rüzgâr, nehir kıyısındaki yaşlı söğüt dallarını sertçe hışırdatarak vadi boyu uğuldadı. Bu tekinsiz atmosferde Ahmet, elindeki gaz fenerini biraz daha yukarı kaldırıp patikanın sonundaki dik kayalıkta beliren karaltıya doğru ürkek adımlarla yürümeye devam etti. Kalbinin hızlı at��şları, ayaklarının altındaki kuru yaprakların hışırtısına karışıyordu.

Bu parçanın anlatımında hem betimleyici hem de öyküleyici anlatım biçimlerine başvurulduğu yargısı doğru mudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: True

Cevap

Doğru
Verilen parça incelendiğinde, çevreye ait ayrıntıların duyular vasıtasıyla zihinde canlandırılması (betimleme) ve Ahmet adındaki karakterin hareketleriyle oluşturulan olay zinciri (öyküleme) bir arada yer almaktadır. Dolayısıyla yargı doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki betimleyici (tasvir edici) ögeleri belirlemek.
'Hırçın ve gürültülü akış', 'gümüşî birer heykel gibi duran ahşap evler', 'kesik çakal uluması' ve 'yaşlı söğüt dalları' gibi ifadelerle okuyucunun görme ve işitme duyularına seslenilerek zihninde bir görsellik oluşturulmuştur.
Kelime gruplarıyla resim çizme amacı taşıyan niteleme sıfatları ve duyusal ayrıntılar betimleyici anlatımın temel göstergesidir.
2
Metindeki öyküleyici (olay akışı ve hareket bildiren) unsurları belirlemek.
Ahmet'in elindeki gaz fenerini kaldırması, dik kayalıktaki karaltıya doğru ürkek adımlarla yürümeye devam etmesi gibi eylemler bir olay akışı oluşturmaktadır.
Kişi, yer, zaman ve olay ögeleriyle birlikte bir durumdan başka bir duruma geçişi bildiren hareketlilik öyküleyici anlatımı kanıtlar.
3
İki tekniğin sentezini yaparak yargıyı değerlendirmek.
Metinde durağan unsurların tasviri (betimleme) ile hareket hâlindeki bir kahramanın olay akışı (öyküleme) birbirini tamamlayacak şekilde sunulmuştur.
Yargıda belirtilen her iki anlatım biçiminin de metinde belirgin biçimde yer alması yargıyı doğru kılar.

Anahtar Kavram

Paragrafta öyküleme ve betimleme anlatım biçimlerinin birlikte kullanımı
Soru 334Soru

Bir torbada 11'den nn'ye kadar ardışık sayma sayılarıyla numaralandırılmış nn tane top bulunmaktadır. Bu torbadan, üzerindeki numaralar ardışık tam sayılar olan 55 top çekildiğinde torbada kalan topların numaralarının toplamı 303303 olmaktadır.

Buna göre, nn kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 27

Cevap

Torbadaki toplam top sayısı 27'dir.
Torbada kalan topların toplamının 303 olması, tüm topların toplamı ile çekilen 5 topun toplamının farkının 303 olduğunu gösterir. Çekilen en küçük top x olmak üzere bu ilişkiyi veren denklem n(n+1)/2 - (5x+10) = 303 şeklindedir. Değişkenlerin sınır koşulları (1 <= x ve x+4 <= n) analiz edildiğinde n sayısının 25 ile 29 arasında olması gerektiği belirlenir. Bu aralıkta x değerini pozitif tam sayı yapan tek değer 27 olduğundan doğru yanıt yirmi yedi olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Çekilen ardışık 5 topun ve torbadaki tüm topların toplamı için cebirsel ifadeleri yazalım.
Çekilen topların numaraları x,x+1,x+2,x+3,x+4x, x+1, x+2, x+3, x+4 olsun. Bu topların toplamı: S=5x+10S = 5x + 10 olur. Torbadaki tüm topların toplamı ise: T=n(n+1)2T = \frac{n(n+1)}{2} şeklindedir.
Kalan topların toplamını bulabilmek için tüm topların toplamından çekilen topların toplamını çıkarmamız gerekir.
2
Kalan topların toplamı olan 303 değerini kullanarak denklem kuralım ve düzenleyelim.
TS=303n(n+1)2(5x+10)=303n(n+1)2=313+5xT - S = 303 \Rightarrow \frac{n(n+1)}{2} - (5x + 10) = 303 \Rightarrow \frac{n(n+1)}{2} = 313 + 5x elde edilir.
n ve x değişkenleri arasındaki matematiksel ilişkiyi kurmak için denklem düzenlenmiştir.
3
Değişkenlerin sınır koşullarını belirleyelim.
Çekilen toplar torbadaki toplar arasından seçildiğinden en küçük numara x1x \ge 1 olmalıdır. Buradan, n(n+1)2=313+5x318n(n+1)636\frac{n(n+1)}{2} = 313 + 5x \ge 318 \Rightarrow n(n+1) \ge 636 bulunur. 24×25=60024 \times 25 = 600 ve 25×26=65025 \times 26 = 650 olduğundan n25n \ge 25 olmalıdır.
Ayrıca çekilen en büyük topun numarası x+4nx+4 \le n olmalıdır. x=n(n+1)62610x = \frac{n(n+1) - 626}{10} ifadesini yerine yazarsak: n(n+1)62610+4nn29n5860\frac{n(n+1) - 626}{10} + 4 \le n \Rightarrow n^2 - 9n - 586 \le 0 elde edilir. Bu eşitsizliği sağlayan en büyük tam sayı değeri n29n \le 29 dur.
n parametresinin alabileceği değer aralığını daraltarak deneme adımlarını azaltmak amacıyla sınır koşulları incelenmiştir.
4
Belirlenen aralıktaki (25n2925 \le n \le 29) tam sayı değerleri için x'in bir pozitif tam sayı olup olmadığını kontrol edelim.
Denklemden 5x=n(n+1)23135x = \frac{n(n+1)}{2} - 313 olduğu görülür. Dolayısıyla n(n+1)2\frac{n(n+1)}{2} ifadesinin birler basamağı 3 veya 8 olmalıdır (böylece 313 çıkarıldığında sonuç 5'in katı olur):
- n=25n = 25 için: T=325T = 325 (birler basamağı 5, uygun değil)
- n=26n = 26 için: T=351T = 351 (birler basamağı 1, uygun değil)
- n=27n = 27 için: T=378T = 378 (birler basamağı 8, uygun). Buradan 5x=378313=65x=135x = 378 - 313 = 65 \Rightarrow x = 13 bulunur. Çekilen toplar: 13, 14, 15, 16, 17 olur. Bu toplar 1131 \le 13 ve 172717 \le 27 koşullarını sağlar.
- n=28n = 28 için: T=406T = 406 (birler basamağı 6, uygun değil)
- n=29n = 29 için: T=435T = 435 (birler basamağı 5, uygun değil)
Hem ardışıklık hem de torba sınırları koşulunu tam sayı olarak sağlayan tek değeri tespit etmek için tüm adaylar elenmiştir.

Anahtar Kavram

Ardışık Sayılar ve Toplamları
Soru 335Soru

Bir su deposunun gerçek doluluk oranı ile gösterge panelindeki değer arasındaki farkın mutlak değeri sabit bir ee (%) değerine eşittir.

Deponun gerçek doluluk oranı yüzde AA iken göstergedeki değer %72, gerçek doluluk oranı yüzde BB iken göstergedeki değer %80 olarak okunmuştur.

AB=6|A - B| = 6

olduğuna göre, bu ölçümlerdeki hata payı olan ee sayısının alabileceği farklı değerlerin toplamı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 8

Cevap

Hata payı olan ee değerinin alabileceği farklı değerlerin toplamı 8'dir.
Hata payı olan ee sayısının alabileceği 1 ve 7 değerlerinin toplamı 8'dir. Gerçek doluluk oranları AA ve BB değerlerinin göstergedeki 72 ve 80 değerlerine olan uzaklıkları eşit olduğu için, bu değerlerin orta noktası gösterge değerlerinin de orta noktası olan 76'dır. AB=6|A - B| = 6 olduğundan gerçek değerler 73 ve 79'dur. Bu değerlerin gösterge değerlerine uzaklıkları ise sırasıyla 1 ve 7 birim olup, toplamları 8'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen sözel ifadeleri mutlak değerli denklemler olarak yazın.
A72=e|A - 72| = e, B80=e|B - 80| = e ve AB=6|A - B| = 6 denklemleri kurulur.
Gerçek doluluk oranları ile gösterge değerleri arasındaki farkın mutlak değeri hata payına eşittir.
2
A72=B80|A - 72| = |B - 80| eşitliğini kullanarak AA ve BB arasındaki ilişkileri belirleyin.
İki durum vardır:
1) A72=B80BA=8AB=8A - 72 = B - 80 \Rightarrow B - A = 8 \Rightarrow |A - B| = 8
2) A72=(B80)A72=80BA+B=152A - 72 = -(B - 80) \Rightarrow A - 72 = 80 - B \Rightarrow A + B = 152
Mutlak değerli iki ifadenin eşitliğinde, iç kısımlar ya birbirine eşittir ya da biri diğerinin zıt işaretlisine eşittir.
3
AB=6|A - B| = 6 koşuluna göre durumları değerlendirip AA ve BB değerlerini hesaplayın.
Birinci durum AB=6|A - B| = 6 ile çeliştiği için elenir. İkinci durum olan A+B=152A + B = 152 geçerlidir. Buradan:
- AB=6A - B = 6 ise A=79A = 79 ve B=73B = 73 olur.
- BA=6B - A = 6 ise A=73A = 73 ve B=79B = 79 olur.
Soruda iki oran arasındaki farkın mutlak değerinin 6 olduğu açıkça belirtilmiştir.
4
Elde edilen AA ve BB değerlerine göre hata payı olan ee değerlerini hesaplayıp toplayın.
- A=79A = 79 için e=7972=7e = |79 - 72| = 7 olur.
- A=73A = 73 için e=7372=1e = |73 - 72| = 1 olur.
Değerler toplamı: 7+1=87 + 1 = 8 olarak bulunur.
Hata payının alabileceği tüm olası durumların toplamını bulmak amacıyla hesaplama tamamlanır.

Anahtar Kavram

Mutlak Değerli Denklemler

Alternatif Yöntem

Mutlak değerli denklemler sayı doğrusunda uzaklık olarak da düşünülebilir. AA ve BB noktalarının sırasıyla 72 ve 80 sayılarına olan uzaklıkları eşit ve ee birimdir. Bu durum, AA ve BB noktalarının orta noktasının 72 ile 80'in tam ortası olan 76 sayısı olduğunu gösterir. AA ile BB arasındaki uzaklık 6 birim olduğuna göre, bu noktalar 76'nın 3 birim solunda ve 3 birim sağında yer alır. Buradan noktalar 73 ve 79 olarak bulunur. Bu noktaların 72 ve 80'e uzaklıkları hesaplanarak ee değerleri 1 ve 7 olarak elde edilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 336Soru

Bir sinema salonunda yetişkin ve öğrenci biletleri satılmaktadır. Bu sinemadan 22 yetişkin ve 33 öğrenci bileti alan bir grup toplam 130 TL130\text{ TL}, 22 yetişkin ve 11 öğrenci bileti alan başka bir grup ise toplam 90 TL90\text{ TL} ödemiştir. Buna göre, bir öğrenci biletinin fiyatı kaç TL\text{TL}'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20

Cevap

Bir öğrenci biletinin fiyatı 20 TL'dir.
Denklem sisteminde xx değişkeni yok edildiğinde öğrenci biletinin fiyatını temsil eden yy değeri doğrudan 20 olarak elde edilmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Yetişkin biletini xx ve öğrenci biletini yy ile sembolize ederek denklem sistemini oluşturun.
2x+3y=1302x + 3y = 130 ve 2x+y=902x + y = 90 denklemleri elde edilir.
Problemdeki sözel ifadeleri matematiksel modele dönüştürmek için.
2
2x+y=902x + y = 90 denklemini 1-1 ile çarpıp 2x+3y=1302x + 3y = 130 denklemi ile taraf tarafa toplayın.
2y=402y = 40 elde edilir.
xx değişkenini yok ederek tek bilinmeyenli bir denklem elde etmek için.
3
2y=402y = 40 denkleminin her iki tarafını 22'ye bölün.
y=20y = 20 bulunur.
Öğrenci bileti fiyatı olan yy değerini bulmak için.

Anahtar Kavram

Yok etme yöntemi ile birinci dereceden iki bilinmeyenli denklem sistemlerinin çözülmesi
Soru 337Soru

Tamamen boş bir cep telefonu bataryasının şarj edilme durumlarına ilişkin aşağıdaki bilgiler verilmiştir:

* Telefon kapalıyken şarj edildiğinde şarj yüzdesi dakikada %2\%2 artmaktadır.
* Telefon açıkken şarj edildiğinde şarj yüzdesi dakikada %1,5\%1,5 artmaktadır.

Bataryası tamamen boş olan bu telefon, önce kapalı olarak bir süre şarj edilmiş; ardından açılmış ve açık olarak şarj edilmeye devam edilmiştir. Telefonun açık olarak şarj edildiği süre, kapalı olarak şarj edildiği sürenin 22 katından 1010 dakika fazladır.

Telefonun şarj yüzdesi %80\%80'e ulaştığında şarj kablosu çıkarıldığına göre, bu telefon toplam kaç dakika şarj edilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 49

Cevap

Telefon toplam 49 dakika şarj edilmiştir.
Soruda verilen bilgilere göre kapalı kalınan süre xx dakika ise açık kalınan süre 2x+102x + 10 dakikadır. Dakikadaki şarj miktarları ile çarpılıp %80\%80'e eşitlendiğinde 2x+1,5(2x+10)=802x + 1,5(2x + 10) = 80 denklemi elde edilir. Bu denklem çözüldüğünde x=13x = 13 bulunur. Toplam şarj süresi ise 3x+103x + 10 ifadesinden 4949 dakika olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Değişken tanımlama ve süreleri ifade etme
Kapalı şarj süresi: xx dakika, Açık şarj süresi: 2x+102x + 10 dakika
Soruda açık şarj süresinin, kapalı şarj süresine bağlı olarak tanımlanmış olması.
2
Şarj oranlarına göre denklem kurma
2x+1,5(2x+10)=802 \cdot x + 1,5 \cdot (2x + 10) = 80
Toplam şarj yüzdesinin %80'e ulaşması ve her iki durumdaki dakikalık şarj artış hızlarının bilinmesi.
3
Birinci dereceden bir bilinmeyenli denklemi çözme
2x+3x+15=805x=65x=132x + 3x + 15 = 80 \Rightarrow 5x = 65 \Rightarrow x = 13 dakika
Parantezi dağıtıp benzer terimleri toplayarak bilinmeyeni yalnız bırakmak.
4
Toplam şarj süresini hesaplama
x+2x+10=3x+103(13)+10=49x + 2x + 10 = 3x + 10 \Rightarrow 3(13) + 10 = 49 dakika
Soruda bizden istenen toplam şarj süresini bulmak.

Anahtar Kavram

Birinci dereceden bir bilinmeyenli denklem kurma ve çözme
Soru 338Soru

Bir terzi, 9090 cm uzunluğundaki bir kurdeleyi iki parçaya kesmiştir. Büyük parçanın uzunluğu, küçük parçanın uzunluğunun 44 katından 1010 cm eksiktir. Buna göre, küçük parçanın uzunluğu kaç cm'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20

Cevap

Küçük parçanın uzunluğu 2020 cm'dir.
Küçük parçanın uzunluğuna xx denilerek kurulan x+(4x10)=90x + (4x - 10) = 90 denklemi çözüldüğünde x=20x = 20 sonucu elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçaların uzunluklarını bilinmeyen cinsinden ifade edip denklemi kurmak
x+(4x10)=90x + (4x - 10) = 90
Küçük parçanın uzunluğuna xx dersek, büyük parçanın uzunluğu bu değerin 44 katından 1010 eksik olacağı i��in 4x104x - 10 olarak yazılır. İki parçanın toplamı kurdelenin toplam boyu olan 9090 cm'ye eşittir.
2
Denklemi çözerek bilinmeyeni bulmak
x=20x = 20
x+4x10=90x + 4x - 10 = 90 ifadesinde benzer terimler toplanarak 5x10=905x - 10 = 90 elde edilir. Eşitliğin her iki tarafına 1010 eklenirse 5x=1005x = 100 olur. Her iki taraf 55'e bölündüğünde küçük parçanın uzunluğu x=20x = 20 olarak bulunur.

Anahtar Kavram

Birinci dereceden bir bilinmeyenli denklemlerin kurulması ve çözülmesi
Soru 339Soru
Bir yayınevi, yeni çıkaracağı bir romanın bir adet basım maliyetini xx TL, bu roman��n bir adet toptan satış fiyatını ise yy TL olarak belirlemiştir. Bu romanın maliyeti ile satış fiyatı arasında
y=2403xy = 240 - 3x
bağıntısı bulunmaktadır.
Yayınevinin bu kitabın satışından zarar etmemesi ve satış fiyatının pozitif olması gerektiği bilindiğine göre, bir kitabın maliyeti olan xx'in alabileceği tüm gerçel sayı değerlerinin kümesi aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (0,60](0, 60]

Cevap

Bir kitabın maliyeti olan xx'in alabileceği tüm gerçel sayı değerlerinin kümesi (0,60](0, 60] aralığıdır.
Zarar etmeme durumu yxy \ge x eşitsizliği ile ifade edilir. Buradan 2403xx    4x240240 - 3x \ge x \implies -4x \ge -240 olur. Her iki taraf 4-4'e bölündüğünde yön değiştirme kuralı uygulanarak x60x \le 60 bulunur. Maliyetin pozitif olması (x>0x > 0) ve satış fiyatının pozitif olması (y>0    x<80y > 0 \implies x < 80) koşullarıyla kesiştirildiğinde çözüm aralığı (0,60](0, 60] olur.

Adım Adım Çözüm

1
Zarar etmeme koşulunu belirleme ve eşitsizliği kurma
yx    2403xxy \ge x \implies 240 - 3x \ge x
Zarar etmemek, satış fiyatının maliyet fiyatına eşit ya da maliyet fiyatından büyük olması anlamına gelir.
2
Eşitsizliği çözerek xx'in üst sınırını bulma
4x240    x60-4x \ge -240 \implies x \le 60
Eşitsizliğin her iki tarafı negatif bir sayıya bölündüğünde eşitsizlik yön değiştirir.
3
Gerçek��i sınırları ve satış fiyatının pozitif olması koşulunu belirleme
Maliyet için x>0x > 0 ve satış fiyatı için y>0    2403x>0    x<80y > 0 \implies 240 - 3x > 0 \implies x < 80 olmalıdır.
Üretim maliyeti ve satış fiyatı reel dünyada sıfırdan büyük olmak zorundadır.
4
Bulunan tüm koşulların kesişimini alarak en geniş çözüm aralığını oluşturma
0<x60    (0,60]0 < x \le 60 \implies (0, 60]
x>0x > 0, x<80x < 80 ve x60x \le 60 eşitsizliklerini aynı anda sağlayan aralık belirlenmelidir.

Anahtar Kavram

Birinci dereceden bir bilinmeyenli eşitsizliklerin çözümü ve eşitsizliğin her iki tarafının negatif sayı ile çarpılması veya bölünmesi durumunda yön değiştirmesi kuralı

Alternatif Yöntem

Eşitsizliği çözerken negatif katsayıdan kaçınmak için bilinmeyeni doğrudan pozitif olacağı tarafa aktarabiliriz: 2403xx    2404x    60x240 - 3x \ge x \implies 240 \ge 4x \implies 60 \ge x olur. Bu yöntem negatif sayıyla çarpma/bölme işlemindeki yön değiştirme hatasını önlemeye yardımcı olur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 340Soru

Bir boya fabrikasında üretilen iki farkl�� boya türünün bozulmadan saklanabildiği sıcaklık değerleri (C^\circ\text{C} cinsinden) aşağıdaki aralıklarla tanımlanmıştır:

* İç cephe boyasının saklama sıcaklığı aralığı: A=[5,35)A = [-5, 35)
* Dış cephe boyasının saklama sıcaklığı aralığı: B=(10,45]B = (10, 45]

Buna göre, dış cephe boyasının bozulmadan saklanabildiği ancak iç cephe boyasının bozulduğu sıcaklık değerlerini ifade eden aralık aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: [35,45][35, 45]

Cevap

Kapalı aralık [35,45][35, 45]
Doğru yanıt olan kapalı aralık [35,45][35, 45], dış cephe boyasının saklama aralığı olan (10,45](10, 45] aralığından, iç cephe boyasının saklanabildiği [5,35)[-5, 35) aralığının çıkarılmasıyla elde edilir. Otuz beş değeri iç cephe boyasının saklama sınırına dahil olmadığı için bu sıcaklıkta iç cephe boyası bozulur ve bu değer aranan koşula dahil edilerek köşeli parantezle gösterilir. Kırk beş değeri ise dış cephe boyasının saklama aralığında yer aldığı için yine dahil edilerek köşeli parantezle gösterilir.

Adım Adım Çözüm

1
Dış cephe boyasının bozulmadan saklanabildiği sıcaklık kümesi (BB) ile iç cephe boyasının bozulduğu sıcaklık kümesini (AA'nın tümleyeni olan AA') belirlemek.
B=(10,45]B = (10, 45] ve A=(,5)[35,)A' = (-\infty, -5) \cup [35, \infty)
Dış cephe boyasının bozulmadan saklanabilmesi için sıcaklığın BB kümesinde olması, iç cephe boyasının bozulması için ise sıcaklığın AA kümesinde olmaması (xAx \notin A) gerekir.
2
Bu iki koşulun aynı anda sağlandığı ortak bölgeyi bulmak amacıyla BB ve AA' kümelerinin kesişimini (veya eş değer olarak BAB \setminus A fark kümesini) hesaplamak.
BA=[35,45]B \setminus A = [35, 45]
B=(10,45]B = (10, 45] aralığındaki 10<x<3510 < x < 35 değerleri A=[5,35)A = [-5, 35) aralığına dahil olduğundan bu değerler çıkarılır. 3535 değeri AA kümesinde bulunmadığı için fark kümesinde kalır ve dahil edilir. 4545 değeri BB kümesinde bulunduğu için fark kümesinde de yer alır.
3
Uç noktaların dahil olma durumlarına göre aralığı köşeli parantez kullanarak yazmak.
[35,45][35, 45]
Her iki uç noktanın da (3535 ve 4545) koşulları sağladığı ve kümeye dahil olduğu belirlendiğinden kapalı aralık olarak gösterilir.

Anahtar Kavram

Aralıkların farkı ve sınır değerlerinin dahiliyet analizi
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 17 / 338Sonraki