Sayı Problemleri

278 soru

Soru 241Soru

Bir teknoloji mağazasında satılan A, B ve C marka tabletlerin adetleri ve birim satış fiyatları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* A marka bir tabletin birim satış fiyatı, B marka bir tabletin birim satış fiyatının 22 katıdır.
* C marka bir tabletin birim satış fiyatı, A marka bir tabletin birim satış fiyatından 15001500 TL eksiktir.
* Mağazadaki B marka tabletlerin sayısı, C marka tabletlerin sayısının 22 katıdır.

Bu mağazada bulunan A, B ve C marka tabletlerin toplam sayısı 4545'tir.

C marka bir tabletin birim satış fiyatı 45004500 TL olduğuna göre, mağazadaki tüm tabletlerin satışından toplam 195.000195.000 TL gelir elde edildiğinde başlangıçta mağazada kaç tane A marka tablet vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 15

Cevap

15
Tabletlerin birim fiyatları sırasıyla C marka için 45004500 TL, A marka için 60006000 TL ve B marka için 30003000 TL olarak bulunur. Adet ilişkilerinden hareketle C marka sayısı xx, B marka sayısı 2x2x ve A marka sayısı 453x45 - 3x olarak belirlenir. Toplam gelir denklemi yazılıp çözüldüğünde x=10x = 10 bulunur. Buradan A marka tablet sayısı 45310=1545 - 3 \cdot 10 = 15 olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
C marka tabletin birim satış fiyatından yola çıkarak diğer markaların birim satış fiyatlarını bulal��m.
C marka tabletin fiyatı 45004500 TL ise, A marka tabletin fiyatı 4500+1500=60004500 + 1500 = 6000 TL olur. B marka tabletin fiyatı ise 6000/2=30006000 / 2 = 3000 TL olur.
Toplam geliri hesaplamak için her bir markanın birim fiyatını bilmemiz gerekir.
2
Tablet adetleri arasındaki ilişkileri belirleyip değişkenler cinsinden ifade edelim.
C marka tabletlerin sayısı xx olsun. Bu durumda B marka tabletlerin sayısı 2x2x olur. Toplam tablet sayısı 4545 olduğuna göre, A marka tabletlerin sayısı 45(x+2x)=453x45 - (x + 2x) = 45 - 3x olur.
Tek bilinmeyenli bir denklem kurmak amacıyla adetleri tek bir değişken cinsinden ifade etmeliyiz.
3
Toplam geliri veren denklemi kurup çözelim.
(453x)6000+2x3000+x4500=195.000(45 - 3x) \cdot 6000 + 2x \cdot 3000 + x \cdot 4500 = 195.000 denklemini sadeleştirip çözdüğümüzde x=10x = 10 buluruz.
Mağazanın elde ettiği toplam gelir bilgisi kullanılarak C marka tablet sayısı (xx) elde edilir.
4
Bulunan xx değerini kullanarak A marka tablet sayısını hesaplayalım.
A marka tablet sayısı: 45310=1545 - 3 \cdot 10 = 15 adettir.
Soruda bizden istenen başlangıçtaki A marka tablet sayısıdır.

Anahtar Kavram

Sayı Problemleri
Soru 242Soru

Bir bulut depolama şirketi, kullanıcılarına depoladıkları veri miktarına göre ücretlendirilen iki farklı aylık abonelik planı sunmaktadır:

* A Planı: Depolanan her 1 GB1\text{ GB} veri için 5 TL5\text{ TL} ve sabit 20 TL20\text{ TL} sistem kullanım ücreti.
* B Planı: Depolanan her 1 GB1\text{ GB} veri için 3 TL3\text{ TL} ve sabit 50 TL50\text{ TL} sistem kullanım ücreti.

B Planı'nı tercih eden bir kullanıcının ödeyeceği ayl��k ücret, A Planı'nı tercih etmesi durumunda ödeyeceği ücretten daha azdır.

Buna göre, bu kullanıcının depoladığı veri miktarı gigabayt cinsinden bir tam sayı olmak üzere en az kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 16

Cevap

Depolanan veri miktarının en az 16 olması gerekir.
B Planı'nın aylık ücretini gösteren 3x+503x + 50 ifadesi, A Planı'nın ücretini gösteren 5x+205x + 20 ifadesinden küçük olmalıdır. Kurulan 3x+50<5x+203x + 50 < 5x + 20 eşitsizliği çözüldüğünde 15<x15 < x bulunur. Bu koşulu sağlayan en küçük tam sayı 16'dır.

Adım Adım Çözüm

1
Her iki plan için aylık ücreti ifade eden eşitsizliği kurmak.
A Planı ücreti: 5x+205x + 20 TL, B Planı ücreti: 3x+503x + 50 TL. B Planı daha ekonomik olduğundan 3x+50<5x+203x + 50 < 5x + 20 elde edilir.
Depolanan veri miktarı xx olmak üzere, planların maliyetlerini karşılaştırmak.
2
Kurulan eşitsizliği çözmek.
30<2x15<x30 < 2x \Rightarrow 15 < x
xx değişkenini yalnız bırakarak veri miktarının alabileceği değer aralığını bulmak.
3
Eşitsizliği sağlayan en küçük tam sayı değerini belirlemek.
xx en az 16 olmalıdır.
Veri miktarı gigabayt cinsinden bir tam sayı olarak istendiği için 15'ten büyük en küçük tam sayı seçilir.

Anahtar Kavram

Birinci dereceden bir bilinmeyenli eşitsizlik kurma ve çözme yöntemiyle sayı problemlerinin modellenmesi.
Soru 243Soru

Bir tiyatro salonunda A ve B olmak üzere iki farklı koltuk grubu bulunmaktadır. Bu salonla ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* A grubundaki her bir sırada 88 koltuk, B grubundaki her bir sırada ise 1212 koltuk bulunmaktadır.
* Salonda toplam 1818 sıra vardır.
* A grubundaki tüm koltuklar doludur.
* B grubundaki koltukların ise bir kısmı doludur.
* Salondaki toplam dolu koltuk sayısı, toplam boş koltuk sayısının 33 katıd��r.

Buna göre, bu salondaki boş koltuk sayısı en az kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40

Cevap

Boş koltuk sayısı en az 40'tır.
Doğru cevap 40'tır. Toplam koltuk kapasitesi ve doluluk oranları analiz edildiğinde, boş koltuk sayısını veren E=54xE = 54 - x bağıntısı bulunur. B grubundaki boş koltuk sayısı bu grubun toplam koltuk kapasitesini aşamayacağı için 54x21612x54 - x \le 216 - 12x eşitsizliğinden x14x \le 14 elde edilir. Boş koltuk sayısının en az olması için xx en büyük tam sayı değeri olan 14 olarak seçilmelidir, bu da en az 40 boş koltuk olduğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Salondaki A ve B grubu sıralarının sayılarını sırasıyla xx ve 18x18-x olarak belirleyip toplam koltuk sayısını bulalım.
A grubundaki koltuk sayısı 8x8x, B grubundaki koltuk sayısı ise 12(18x)=21612x12(18-x) = 216 - 12x olur. Toplam koltuk sayısı: 8x+21612x=2164x8x + 216 - 12x = 216 - 4x bulunur.
Gruptaki koltuk kapasitelerini sıra sayısı cinsinden ifade etmek için.
2
Dolu ve boş koltuk sayıları arasındaki ilişkiden yararlanarak boş koltuk sayısını (EE) bulalım.
Toplam boş koltuk sayısı EE olsun. Dolu koltuk sayıs�� bunun 3 katı olduğuna göre 3E3E olur. Toplam koltuk sayısı E+3E=4EE + 3E = 4E olacaktır. Buradan 2164x=4EE=54x216 - 4x = 4E \Rightarrow E = 54 - x elde edilir.
Boş koltuk sayısını A grubunun sıra sayısı olan xx değişkenine bağlı olarak ifade etmek için.
3
B grubundaki boş koltuk sayısının, bu grubun toplam kapasitesini aşamayacağı sınırını kullanarak xx için bir eşitsizlik kuralım.
B grubundaki boş koltuk sayısı EE olduğuna göre, E21612xE \le 216 - 12x olmalıdır. 54x21612x11x162x1621114,7254 - x \le 216 - 12x \Rightarrow 11x \le 162 \Rightarrow x \le \frac{162}{11} \approx 14,72 bulunur. xx bir tam sayı olduğundan en fazla 1414 olabilir.
Fiziksel sınırları göz önünde bulundurarak xx sıra sayısının üst sınırını belirlemek için.
4
E=54xE = 54 - x ifadesinde boş koltuk sayısı EE'nin en az olabilmesi için xx'in en büyük değerini yazalım.
x=14x = 14 için E=5414=40E = 54 - 14 = 40 elde edilir.
En az boş koltuk sayısına ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Sayı problemlerinde doğrusal denklemler ve eşitsizlik sınırları kurma
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 244Soru

Bir kargo firması, gönderilen her bir paket için sabit bir taşıma ücreti ve ağırlığı 5 kg5\text{ kg}'ı aşan paketler için bu sınırı aşan her bir kilogram başına ek ücret uygulamaktadır. Bu firmayla ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Ağırlığı 5 kg5\text{ kg} ve altında olan paketlerden sadece 30 TL30\text{ TL} sabit taşıma ücreti alınmaktadır.
* Ağırlığı 5 kg5\text{ kg}'ın üzerinde olan paketlerden 30 TL30\text{ TL} sabit taşıma ücretine ek olarak, 5 kg5\text{ kg}'ı aşan her bir kilogram için 4 TL4\text{ TL} ek ücret alınmaktadır.

Bu kargo firmasıyla her biri ya 3 kg3\text{ kg} ya da 9 kg9\text{ kg} ağırlığında olan toplam 1212 paket gönderen bir müşteri, gönderdiği tüm paketler için toplam 488 TL488\text{ TL} ücret ödemiştir.

Buna göre, bu müşterinin gönderdiği paketlerden ağırlığı 9 kg9\text{ kg} olanların sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 8

Cevap

Müşterinin gönderdiği paketlerden ağırlığı 9 kg olanların sayısı 8'dir.
Doğru seçenekte belirtilen değer olan 8, kurulan denklem sistemini sağlamaktadır. 9 kg'lık her bir paket için 30+(95)×4=46 TL30 + (9-5) \times 4 = 46\text{ TL} ödenir. 8 tane 9 kg'lık paket için 8×46=368 TL8 \times 46 = 368\text{ TL} ödenir. Geriye kalan 4 tane 3 kg'lık paket için ise 4×30=120 TL4 \times 30 = 120\text{ TL} ödenir. Toplam tutar 368+120=488 TL368 + 120 = 488\text{ TL} olup soruda verilen toplam ücretle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Her bir paket türü için ödenecek ücretleri ayrı ayrı hesaplayalım.
3 kg'lık paketin ağırlığı 5 kg ve altında olduğundan ücreti 30 TL30\text{ TL}'dir. 9 kg'lık paketin ağırlığı 5 kg'ın üzerinde olduğundan, 95=49 - 5 = 4 kg'lık aşım miktarı vardır. Bu paket için ek ücret 4×4=16 TL4 \times 4 = 16\text{ TL} olur ve toplam ücret 30+16=46 TL30 + 16 = 46\text{ TL} olarak bulunur.
Denklem kurmak için her bir paket ağırlığına karşılık gelen ücret katsayılarını belirlememiz gerekir.
2
9 kg'lık paketlerin sayısına xx diyerek denklem kuralım.
Toplam paket sayısı 12 olduğundan, 3 kg'lık paketlerin sayısı 12x12 - x olur. Toplam ücret denklemi: 46×x+30×(12x)=48846 \times x + 30 \times (12 - x) = 488 şeklindedir.
Verilen toplam paket sayısı ve toplam ücret bilgilerini bir araya getirerek tek bilinmeyenli bir denklem elde etmek için.
3
Kurulan denklemi çözerek xx değerini bulalım.
46x+36030x=488    16x+360=488    16x=128    x=846x + 360 - 30x = 488 \implies 16x + 360 = 488 \implies 16x = 128 \implies x = 8 bulunur.
9 kg'lık paketlerin sayısını veren bilinmeyeni yalnız bırakmak için cebirsel işlemleri uygularız.

Anahtar Kavram

Sayı problemlerinde denklem kurma ve çözme yöntemleri

Alternatif Yöntem

Toplam 12 paketin tamamının 3 kg olduğu varsayılırsa, ödenecek ücret 12×30=360 TL12 \times 30 = 360\text{ TL} olur. Gerçekte ödenen tutar 488 TL488\text{ TL} olduğundan, aradaki fark 488360=128 TL488 - 360 = 128\text{ TL}'dir. Bu farkın tamamı 9 kg'lık paketlerin 5 kg'ı aşan kısımlarından kaynaklanır. Her bir 9 kg'lık paket için 95=49 - 5 = 4 kg aşım gerçekleşir ve paket başına 4×4=16 TL4 \times 4 = 16\text{ TL} ek ücret alınır. Dolayısıyla, 9 kg'lık paketlerin sayısı 128/16=8128 / 16 = 8 olarak bulunur.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 245Soru

Bir bilgisayar programı, sisteme girilen iki basamaklı bir abab doğal sayısı için ekrana bir sonuç yazdırmaktadır. Bu programın çalışma adımları aşağıda verilmiştir:

* Sayının rakamları toplamı olan a+ba+b değerini hesapla.
* Eğer a>ba > b ise ekrana 3(a+b)ab3 \cdot (a+b) \cdot ab değerini yaz.
* Eğer aba \leq b ise ekrana 2(a+b)ab-2 \cdot (a+b) \cdot ab değerini yaz.

Sisteme girilen iki basamaklı bir abab sayısı için ekranda yazan değer 560-560 olmuştur.

Buna göre, bu koşulu sağlayan abab sayılarının toplamı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 63

Cevap

Koşulları sağlayan iki basamaklı sayıların toplamı 63'tür.
Doğru seçenekte belirtilen 63 değeri, programın negatif çıktı vermesinden hareketle aba \leq b koşulunun sağlandığını belirleyip elde edilen (a+b)ab=280(a+b) \cdot ab = 280 denklemini sağlayan ve rakam kısıtlarına uyan tüm iki basamaklı sayıların (28 ve 35) toplamıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Ekranda yazan değerin işaretini inceleyerek hangi koşulun sağlandığını belirleme.
Ekranda yazan değer 560-560 olup negatif bir sayıdır. aa ve bb rakam olduğundan a+b>0a+b > 0 ve ab>0ab > 0 olmalıdır. Dolayısıyla 3(a+b)ab3 \cdot (a+b) \cdot ab ifadesi her zaman pozitif değer alacağından, ekrandaki negatif sonuç ancak aba \leq b durumunda elde edilebilir.
Programın hangi dallanmayı takip ettiğini bulmak için sonucun işareti incelenmelidir.
2
Koşula uygun denklemi kurma ve sadeleştirme.
2(a+b)ab=560-2 \cdot (a+b) \cdot ab = -560 denkleminden (a+b)ab=280(a+b) \cdot ab = 280 elde edilir.
Bilinmeyen abab sayısının basamak analizi ve rakamları toplamı arasındaki ilişkiyi kurmak için denklem düzenlenmelidir.
3
Çözümleme (basamak analizi) yaparak basamak değerlerini ve rakam sınırlarını uygulama.
abab iki basamaklı sayısı 10a+b10a+b olarak çözümlenir. Böylece denklem (a+b)(10a+b)=280(a+b) \cdot (10a+b) = 280 halini alır. Burada aba \leq b koşuluyla birlikte 280 sayısının iki basamaklı çarpanları incelenir:
* 10a+b=2810a+b = 28 için a=2,b=8a=2, b=8 olur. Rakamlar toplamı a+b=10a+b = 10 olup 2810=28028 \cdot 10 = 280 sağlanır. Ayrıca 282 \leq 8 koşulu geçerlidir.
* 10a+b=3510a+b = 35 için a=3,b=5a=3, b=5 olur. Rakamlar toplamı a+b=8a+b = 8 olup 358=28035 \cdot 8 = 280 sağlanır. Ayrıca 353 \leq 5 koşulu geçerlidir.
Diğer iki basamaklı bölenler (10, 14, 20, 40, 56, 70) bu eşitliği ve rakam olma şartlarını sağlamaz.
Çarpanlarına ayırma yöntemi ve rakam kısıtları kullanılarak denklemi sağlayan tüm iki basamaklı doğal sayılar belirlenir.
4
Elde edilen sayıların toplamını bulma.
Koşula uyan abab sayıları 28 ve 35'tir. Bu sayıların toplamı 28+35=6328 + 35 = 63 olarak hesaplanır.
Soruda istenen toplam değerine ulaşmak için bulunan tüm olası sayılar toplanır.

Anahtar Kavram

Sayı problemlerinde verilen sözel/algoritmik yönergeleri denkleme dökme, iki basamaklı sayıların basamak analizi ve rakam kısıtlarına göre çarpan incelemesi yapma.
Soru 246Soru

Bir kırtasiyeci, birim fiyatı iki basamaklı abab TL olan defterlerden baba adet satın aldığında toplam 252 TL ödemektedir.

Buna göre, bu defterlerin birim fiyatı a+ba+b TL olsaydı, kırtasiyeci aynı parayla kaç adet defter satın alabilirdi?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 84

Cevap

84
Toplam tutarı veren ab×ba=252ab \times ba = 252 eşitliğini sağlayan iki basamaklı doğal sayılar 12 ve 21'dir. Buradan rakamlar a=1a=1 ve b=2b=2 olarak belirlenir. Yeni fiyat a+b=3a+b=3 TL olduğuna göre, 252 TL ile 252÷3=84252 \div 3 = 84 adet defter satın alınabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Defterlerin birim fiyatı ve adet miktarının çarpımını toplam tutara eşitleyen denklemi kurmak.
(10a+b)(10b+a)=252(10a+b)(10b+a) = 252
Birim fiyat ile adet miktarının çarpımı toplam ödenen tutarı verir.
2
Çarpımları 252 olan ve basamakları yer değiştirmiş iki basamaklı doğal sayı çiftini çarpanlara ayırma yoluyla belirlemek.
ab=12ab = 12 ve ba=21ba = 21 (veya tam tersi; a=1,b=2a=1, b=2)
252 sayısının bu koşulu sağlayan tek rakam çifti 1 ve 2'dir.
3
Bulunan rakamlar yardımıyla yeni birim fiyatını hesaplamak.
a+b=1+2=3a+b = 1+2 = 3 TL
Soruda yeni birim fiyatın a+ba+b TL olacağı ifade edilmiştir.
4
Aynı toplam bütçe ile yeni fiyattan kaç defter alınacağını bulmak.
252÷3=84252 \div 3 = 84 adet
Toplam bütçe yeni birim fiyata bölünerek satın alınabilecek maksimum defter adedi hesaplanır.

Anahtar Kavram

Sayı basamakları çözümlemesi yardımıyla denklem kurma ve sayı problemlerini çözme

Alternatif Yöntem

Çarpanlara ayırma yöntemiyle, iki basamaklı iki sayının çarpımı 252 olacak şekilde 12×2112 \times 21 çifti doğrudan deneme yoluyla da hızlıca belirlenebilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 247Soru

Aşağıdaki tabloda bir kafede satılan çay ve kahve çeşitlerinin küçük ve büyük boy bardak fiyatları verilmiştir:

İçecek TürüKüçük Boy Fiyatı (TL)Büyük Boy Fiyatı (TL)
Çay1525
Kahve4060

Bir gün içinde bu kafeden toplam 45 bardak çay ve kahve satın alınmış ve bu içecekler için toplam 1625 TL1625\text{ TL} ödenmiştir. Kafeden alınan toplam kahve sayısının, toplam çay sayısının 2 katı olduğu bilinmektedir.

Buna göre, bu kafeden alınan büyük boy içeceklerin toplam sayısı en fazla kaç olabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 17

Cevap

Kafeden alınan büyük boy içeceklerin toplam sayısı en fazla 17 olabilir.
Büyük boy içecek sayısının en fazla olması için fiyat denkleminin sadeleştirilmiş hali olan tb+2kb=20t_b + 2k_b = 20 eşitliğinde, toplam büyük boy içecek sayısı olan tb+kb=20kbt_b + k_b = 20 - k_b ifadesindeki kbk_b değeri en küçük seçilmelidir. Toplam çay sayısı en fazla 15 olabileceğinden tb15    202kb15    kb2,5t_b \leq 15 \implies 20 - 2k_b \leq 15 \implies k_b \geq 2,5 eşitsizliği elde edilir. Buradan en küçük tam sayı değeri kb=3k_b = 3 olarak bulunur. Bu durumda tb=14t_b = 14 olur ve toplam büyük boy içecek sayısı en fazla 14+3=1714 + 3 = 17 olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Çay ve kahve sayılarını belirlemek için denklem kurma.
Toplam çay sayısı T=15T = 15 ve toplam kahve sayısı K=30K = 30 olarak bulunur.
Toplam 45 bardak içecek alınmıştır ve kahve sayısı çay sayısının 2 katıdır (K=2TK = 2T). Buradan T+2T=45    3T=45    T=15T + 2T = 45 \implies 3T = 45 \implies T = 15 ve K=30K = 30 elde edilir.
2
Küçük ve büyük boy içeceklerin adetlerine göre toplam ücret denklemini oluşturma.
tb+2kb=20t_b + 2k_b = 20 denklemi elde edilir.
Büyük boy çay sayısı tbt_b, büyük boy kahve sayıs�� kbk_b olsun. Küçük boy çay sayısı 15tb15 - t_b ve küçük boy kahve sayısı 30kb30 - k_b olur. Toplam ücret: 15(15tb)+25tb+40(30kb)+60kb=162515(15 - t_b) + 25t_b + 40(30 - k_b) + 60k_b = 1625 olarak yazılır. Bu denklem düzenlendiğinde 1425+10tb+20kb=1625    10tb+20kb=200    tb+2kb=201425 + 10t_b + 20k_b = 1625 \implies 10t_b + 20k_b = 200 \implies t_b + 2k_b = 20 bulunur.
3
Sın��r koşullarını (eşitsizlikleri) kullanarak büyük boy içeceklerin toplam sayısını en üst seviyeye çıkarma.
Büyük boy içeceklerin toplam sayısı en fazla 17 olur.
Toplam büyük boy içecek sayısı tb+kbt_b + k_b ifadesini en büyük yapmak istiyoruz. tb=202kbt_b = 20 - 2k_b yazarak toplamı 20kb20 - k_b olarak buluruz. Bu toplamın en büyük olması için kbk_b en küçük seçilmelidir. Çay sayısı en fazla 15 olabileceğinden tb15    202kb15    2kb5    kb2.5t_b \leq 15 \implies 20 - 2k_b \leq 15 \implies 2k_b \geq 5 \implies k_b \geq 2.5 olur. kbk_b tam sayı olmak zorunda olduğundan en az 3 seçilebilir. kb=3k_b = 3 için tb=14t_b = 14 olur ve toplam büyük boy içecek sayısı 14+3=1714 + 3 = 17 bulunur.

Anahtar Kavram

Denklem kurma ve sınır koşullarına bağlı olarak çok değişkenli ifadeleri en büyük/en küçük yapma.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 248Soru

Bir sinema salonunun bilet gişesinde çalışan Aslı ve Berk'in bilet satış hızlarıyla ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

- Aslı, her 33 dakikada 44 müşteriye bilet satmaktadır.
- Berk ise her 44 dakikada 55 müşteriye bilet satmaktadır.

Aslı tek başına bilet satışına başladıktan 1212 dakika sonra Berk de diğer gişede bilet satışına başlamıştır. Bir süre sonra her iki gişe de aynı anda satışı sonlandırmıştır.

Gişelerin açık olduğu bu süre zarfında iki görevli toplam 171171 müşteriye bilet sattığına göre, Aslı kaç dakika boyunca bilet satışı yapmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 7272

Cevap

Aslı toplamda 7272 dakika boyunca bilet satışı yapmıştır.
Doğru cevap olan 7272 dakikaya ulaşmak için, Aslı'nın tek başına çalıştığı ilk 1212 dakikada sattığı bilet sayısı (1616 bilet) toplamdan çıkarılarak ortak çalışma dönemine kalan bilet sayısı (155155 bilet) bulunur. Aslı ve Berk'in dakikalık hızları toplanarak ortak çalışma hızı (dakikada 3112\frac{31}{12} bilet) elde edilir. Kalan bilet sayısı ortak hıza bölünerek birlikte çalışılan süre (6060 dakika) hesaplanır. Aslı'nın tek başına çalıştığı ilk 1212 dakika da bu süreye eklenerek toplam süre 7272 dakika olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Aslı ve Berk'in 11 dakikada sattıkları bilet sayılarını (bilet satış hızlarını) belirlemek.
Aslı'nın hızı dakikada 43\frac{4}{3} bilet, Berk'in hızı ise dakikada 54\frac{5}{4} bilettir.
Birlikte ve yalnız çalıştıkları sürelerde satılan bilet miktarlarını hesaplayabilmek için birim zamandaki hızları bulunmalıdır.
2
Aslı'nın tek başına çalıştığı ilk 1212 dakikada sattığı bilet sayısını ve geriye kalan bilet sayısını hesaplamak.
Aslı ilk 1212 dakikada 12×43=1612 \times \frac{4}{3} = 16 bilet satar. Geriye kalan bilet sayısı 17116=155171 - 16 = 155 bilet olur.
Berk işe başlamadan önce satılan bilet sayısını toplamdan çıkararak ortak çalışma dönemine kalan bilet sayısını bulmak gerekir.
3
Berk işe başladıktan sonra birlikte çalıştıkları tt süresini bulmak.
Birlikte 11 dakikada 43+54=3112\frac{4}{3} + \frac{5}{4} = \frac{31}{12} bilet satarlar. Buradan t×3112=155    t=60t \times \frac{31}{12} = 155 \implies t = 60 dakika bulunur.
Geriye kalan biletlerin tamamlanması için geçen ortak süreyi hesaplamak gerekir.
4
Aslı'nın toplam çalışma süresini hesaplamak.
Aslı'nın toplam süresi 60+12=7260 + 12 = 72 dakikadır.
Aslı, Berk'ten 1212 dakika önce çalışmaya başladığı için Berk ile çalıştığı süreye bu ek süre eklenmelidir.

Anahtar Kavram

İki farklı nesnenin veya kişinin belirli zaman aralıklarındaki çalışma hızlarını kullanarak ortak bir işin tamamlanma süresini hesaplama.
Soru 249Soru

Bir okulda yürütülen sıfır atık projesi kapsamında, öğrenciler topladıkları plastik ve cam şişeleri okula teslim etmektedir. Teslim edilen her bir plastik şişe için 1515 puan, her bir cam şişe için ise 2020 puan verilmektedir.

Bu proje kapsamında bir sınıftaki öğrenciler toplam 5050 adet şişe teslim etmiştir. Bu şişelerle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:
- Plastik şişelerin tamamı 44'erli paketler hâlinde, cam şişelerin tamamı ise 66'şarlı kutular hâlinde getirilmiştir.
- Sınıfın bu şişelerden kazandığı toplam puan 840840'tır.

Buna göre, bu sınıfın okula teslim ettiği toplam paket ve kutu sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 11

Cevap

Toplam paket ve kutu sayısı 11'dir.
Plastik şişe paket sayısı aa, cam şişe kutu sayısı bb olarak tanımlandığında şişe sayıları toplamından 2a+3b=252a + 3b = 25 ve puanlar toplamından a+2b=14a + 2b = 14 denklemleri elde edilir. Bu iki denkleminin ortak çözümünden a=8a = 8 ve b=3b = 3 bulunur. Toplam paket ve kutu sayısı olan 11 değeri doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Değişkenlerin tanımlanması ve şişe sayısı denkleminin kurulması
Plastik şişe paket sayısı aa ve cam şişe kutu sayısı bb olsun. Paketlerde 44'er plastik şişe, kutularda 66'şar cam şişe bulunduğundan, toplam şişe sayısı: 4a+6b=504a + 6b = 50 olarak yazılır. Bu denklem 22 ile sadeleştirilirse 2a+3b=252a + 3b = 25 elde edilir.
Soruda verilen toplam şişe adedini paket ve kutu cinsinden ifade etmek için.
2
Toplam puan denkleminin kurulması
Her plastik şişe 1515 puan, her cam şişe 2020 puan değerindedir. Toplam puan: 15×(4a)+20×(6b)=84060a+120b=84015 \times (4a) + 20 \times (6b) = 840 \Rightarrow 60a + 120b = 840 elde edilir. Bu denklem 6060 ile sadeleştirilirse a+2b=14a + 2b = 14 bulunur.
Şişelerin puan değerlerini kullanarak paket ve kutu sayıları arasında ikinci bir bağıntı kurmak için.
3
Denklem sisteminin çözülmesi
Elt edilen 2a+3b=252a + 3b = 25 ve a+2b=14a + 2b = 14 denklemleri ortak çözülür. İkinci denklem 22 ile çarpılırsa 2a+4b=282a + 4b = 28 olur. İlk denklem bundan çıkarıldığında (2a+4b)(2a+3b)=2825b=3(2a + 4b) - (2a + 3b) = 28 - 25 \Rightarrow b = 3 bulunur. b=3b = 3 değeri a+2b=14a + 2b = 14 denkleminde yerine yazılırsa a+6=14a=8a + 6 = 14 \Rightarrow a = 8 elde edilir.
Paket ve kutu sayılarını ayrı ayrı hesaplamak için.
4
Toplam paket ve kutu sayısının bulunması
Toplam paket ve kutu sayısı: a+b=8+3=11a + b = 8 + 3 = 11 olarak hesaplanır.
Soruda istenen toplam paket ve kutu sayısına ulaşmak için.

Anahtar Kavram

İki bilinmeyenli denklem sistemleri yardımıyla sayı problemi çözme
Soru 250Soru

Bir otoparkta araçlar için mavi ve kırmızı renkte iki farklı bölge bulunmaktadır. Bu otoparktaki park yerleri ve araçlarla ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Otoparktaki toplam park yeri sayısı 4040’tır.
* Mavi bölgedeki her bir park yerine en fazla 22 araç, kırmızı bölgedeki her bir park yerine ise en fazla 33 araç park edebilmektedir.
* Mavi bölgedeki park yerlerinin tamamı dolu olup bu bölgedeki her bir park yerinde 11 ya da 22 araç bulunmaktadır.
* Kırmızı bölgedeki park yerlerinin bir kısmı tamamen boş olup dolu olan park yerlerinin her birinde ise tam olarak 33 araç bulunmaktadır.
* Mavi bölgede toplam 3636 araç bulunmaktadır.
* Kırmızı bölgedeki boş park yerlerinin sayısı, mavi bölgedeki tek araç bulunan park yerlerinin sayısının 22 katıdır.

Otoparkta toplam 7272 araç bulunduğuna göre, kırmızı bölgedeki boş park yeri sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 8

Cevap

Kırmızı bölgedeki boş park yeri sayısı 8'dir.
Mavi bölge için x+y=Mx + y = M ve x+2y=36x + 2y = 36 denklemlerinden x=2M36x = 2M - 36 ilişkisi kurulur. Kırmızı bölgedeki toplam araç sayısı 36 olup dolu yerlerin her birinde 3 araç bulunduğundan dolu yer sayısı 12'dir. Otoparktaki toplam yer sayısı üzerinden M+Ek+12=40    M+Ek=28M + E_k + 12 = 40 \implies M + E_k = 28 denklemine ulaşılır. Ek=2x=4M72E_k = 2x = 4M - 72 bağıntısı bu denklemde yerine yazıldığında M=20M = 20 elde edilir. Buradan x=4x = 4 ve kırmızı bölgedeki boş park yeri sayısı 2×4=82 \times 4 = 8 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Mavi bölgedeki park yerleri için değişkenleri tanımlama ve denklemi kurma
Mavi bölgedeki park yeri sayısı MM, tek araç bulunan park yerleri xx, çift araç bulunan park yerleri yy olsun. Bu durumda x+y=Mx + y = M ve x+2y=36x + 2y = 36 denklemleri elde edilir. İlk denklemden y=Mxy = M - x yazılıp ikinci denklemde yerine konulursa x+2(Mx)=36    x=2M36x + 2(M - x) = 36 \implies x = 2M - 36 bulunur.
Mavi bölgedeki tek araçlı park yerlerinin sayısını toplam park yeri sayısı cinsinden ifade etmek için.
2
Kırmızı bölgedeki dolu park yeri sayısını bulma
Otoparkta toplam 72 araç vardır ve bunun 36'sı mavi bölgededir. O halde kırmızı bölgedeki araç sayısı da 7236=3672 - 36 = 36'dır. Kırmızı bölgedeki dolu park yerlerinin her birinde tam olarak 3 araç bulunduğuna göre, dolu park yeri sayısı Dk=363=12D_k = \frac{36}{3} = 12 olarak bulunur.
Kırmızı bölgedeki dolu olan park yerlerinin sayısını net olarak belirlemek için.
3
Toplam park yeri denkleminden yararlanarak mavi bölgedeki toplam park yeri sayısını bulma
Otoparktaki toplam park yeri sayısı 40'tır. Kırmızı bölgedeki boş park yerlerinin sayısı EkE_k olsun. Toplam park yeri sayısı M+Ek+Dk=40    M+Ek+12=40    M+Ek=28M + E_k + D_k = 40 \implies M + E_k + 12 = 40 \implies M + E_k = 28 olur. Kırmızı bölgedeki boş park yerlerinin sayısı, mavi bölgedeki tek araçlı park yerlerinin 2 katı olduğundan Ek=2xE_k = 2x yazılır. x=2M36x = 2M - 36 ifadesi yerine yazılırsa Ek=2(2M36)=4M72E_k = 2(2M - 36) = 4M - 72 elde edilir. Bu ifadeyi M+Ek=28M + E_k = 28 denkleminde yerine yazarsak M+4M72=28    5M=100    M=20M + 4M - 72 = 28 \implies 5M = 100 \implies M = 20 bulunur.
Bölgelerin park yeri kapasitelerini bularak çözüme ulaşmak için.
4
Mavi bölgedeki tek araçlı yer sayısını ve kırmızı bölgedeki boş yer sayısını hesaplama
M=20M = 20 olduğuna göre, tek araç bulunan park yeri sayısı x=2(20)36=4x = 2(20) - 36 = 4 olur. Buradan kırmızı bölgedeki boş park yeri sayısı Ek=2x=2×4=8E_k = 2x = 2 \times 4 = 8 olarak hesaplanır.
Soru kökünde istenen kırmızı bölgedeki boş park yeri sayısını bulmak için.

Anahtar Kavram

Sayı Problemleri - Denklem Kurma ve Çözme
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 251Soru

Bir okul kütüphanesindeki tüm kitaplar, her birinde eşit sayıda kitap olacak şekilde A tipi veya B tipi kolilere konulacaktır. Bu kolilerle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* A tipi kolilerin sayısı, B tipi kolilerin sayısının yarısından 88 fazladır.
* Kitapların tamamı A tipi kolilere, her kolide 2020 kitap olacak şekilde yerleştirilirse 22 koli tamamen boş kalmaktadır.
* Aynı kitapların tamamı B tipi kolilere, her kolide 1515 kitap olacak şekilde yerleştirilirse tüm koliler dolmakta ve 5050 kitap koli dışında kalmaktadır.

Buna göre, kütüphanedeki toplam kitap sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 260

Cevap

Kütüphanedeki toplam kitap sayısı 260'tır.
Doğru cevap olan 260 sayısı, A tipi koli sayısının 15, B tipi koli sayısının ise 14 olduğu ve toplam kitap sayısının 20×(152)=26020 \times (15 - 2) = 260 şeklinde hesaplandığı durumdur.

Adım Adım Çözüm

1
A ve B tipi koli sayıları arasındaki ilişkiyi denklem halinde ifade etmek.
A tipi koli sayısı AA ve B tipi koli sayısı BB olmak üzere, A=B2+8A = \frac{B}{2} + 8 eşitliğinden B=2A16B = 2A - 16 elde edilir.
İki farklı koli sayısı arasındaki ilişkiyi tek bir değişken cinsinden ifade ederek denklem kurmayı kolaylaştırmak.
2
Toplam kitap sayısını veren iki farklı durumu eşitleyerek denklem oluşturmak.
Kitap sayısı: 20(A2)=15B+5020(A - 2) = 15B + 50 denklemi kurulur. BB yerine 2A162A - 16 yazıldığında 20A40=15(2A16)+5020A - 40 = 15(2A - 16) + 50 denklemi elde edilir.
Her iki durumda da toplam kitap sayısı değişmediğinden, bu durumları birbirine eşitleyerek koli sayılarını bulmak.
3
Oluşturulan denklemi çözerek koli sayılarını ve toplam kitap sayısını hesaplamak.
20A40=30A240+5020A40=30A19010A=150A=1520A - 40 = 30A - 240 + 50 \Rightarrow 20A - 40 = 30A - 190 \Rightarrow 10A = 150 \Rightarrow A = 15 bulunur. Toplam kitap sayısı ise 20×(152)=26020 \times (15 - 2) = 260 olarak hesaplanır.
Bilinmeyen koli sayısını bularak kütüphanedeki toplam kitap sayısı değerine ulaşmak.

Anahtar Kavram

Sayı Problemlerinde Denklem Kurma ve Çözme
Soru 252Soru

Bir ulaşım kartının ücretlendirme tarifesiyle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:
- Bu kartla yapılan ilk binişte tam ücret alınmaktadır.
- Herhangi bir binişin yapılma anından itibaren geçen 4040 dakikalık süre içinde yeni bir biniş yapılırsa bu biniş "aktarma" olarak kabul edilmekte ve bu biniş için tam ücretin yarısı kadar ücret alınmaktadır.
- Bir binişin üzerinden 4040 dakikadan fazla süre geçtin sonra yapılan ilk biniş ise yeniden "tam biniş" olarak ücretlendirilmektedir.

Bir gün içinde sırasıyla AA, BB, CC ve DD binişlerini gerçekleştiren Murat'ın ardışık binişleri arasındaki süreler sırasıyla 2525 dakika, 3535 dakika ve 5555 dakikadır.

Murat'ın bu dört biniş için kartından toplam 105105 TL ücret alındığına göre, bu ulaşım kartı ile yapılan tek bir tam binişin ücreti kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3535

Cevap

Tek bir tam biniş ücreti 3535 TL'dir.
Kartla yapılan binişlerin süre farkları incelendiğinde; AA binişi günün ilk binişi olduğundan tam ücret (xx), BB binişi 2525 dakika sonra yapıldığından aktarma (0,5x0,5x), CC binişi 3535 dakika sonra yapıldığından aktarma (0,5x0,5x) ve DD binişi ise 5555 dakika sonra yapıldığından tam ücret (xx) olarak ücretlendirilir. Toplam ücret x+0,5x+0,5x+x=3x=105x + 0,5x + 0,5x + x = 3x = 105 TL olup, tam biniş ücreti 3535 TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Binişler arasındaki süreler kontrol edilerek hangilerinin aktarma, hangilerinin tam biniş olduğu belirlenir.
AA binişi tam (xx), BB binişi aktarma (0,5x0,5x), CC binişi aktarma (0,5x0,5x) ve DD binişi tam (xx) olarak belirlenir.
Binişler arası sürelerin 4040 dakikadan az olup olmamasına göre aktarma koşulu değerlendirilir.
2
Belirlenen ücretlerin toplamı alınarak toplam ücrete eşitlenir.
x+0,5x+0,5x+x=3x=105x + 0,5x + 0,5x + x = 3x = 105 denklemi elde edilir.
Murat'ın kartından çekilen toplam tutar olan 105105 TL'ye ulaşmak için denklem kurulur.
3
Elde edilen denklem çözülerek bilinmeyen değer bulunur.
x=35x = 35 bulunur.
3x=1053x = 105 denkleminde her iki taraf 33'e bölünerek tek bir tam biniş ücretine ulaşılır.

Anahtar Kavram

Sayı Problemleri ve Denklem Kurma
Soru 253Soru

Bir kargo firması, bir siteye iki farklı boyutta (küçük ve büyük) toplam 4040 bölmesi olan bir akıllı kargo dolabı kurmuştur. Bu dolapla ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

- Küçük bölmelerin her birine en fazla 33 paket, büyük bölmelerin her birine ise en fazla 55 paket konulabilmektedir.
- Dolaptaki tüm bölmeler tam kapasiteyle doldurulduğunda dolapta toplam 144144 paket bulunmaktadır.
- Gün sonunda küçük bölmelerin yarısı, büyük bölmelerin ise 33 tanesi tamamen boşaltılmış; diğer bölmelerdeki paket sayılarında ise bir değişiklik olmamıştır.

Buna göre, gün sonunda kargo dolabında kalan toplam paket sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 87

Cevap

Gün sonunda kargo dolabında kalan toplam paket sayısı 87'dir.
Doğru cevaba ulaşmak için önce küçük bölme sayısı (xx) ve büyük bölme sayısı (yy) belirlenir. Toplam bölme sayısı x+y=40x + y = 40 ve toplam paket kapasitesi 3x+5y=1443x + 5y = 144 denklemleriyle ifade edilir. Bu denklem sistemi çözüldüğünde x=28x = 28 ve y=12y = 12 bulunur. Gün sonunda küçük bölmelerin yarısı (1414 tane) dolu kalır ve bu bölmelerde 14×3=4214 \times 3 = 42 paket bulunur. Büyük bölmelerin ise 33 tanesi boşaltıldığından 99 tanesi dolu kalır ve bu bölmelerde 9×5=459 \times 5 = 45 paket bulunur. Dolayısıyla kalan toplam paket sayısı 42+45=8742 + 45 = 87 olur.

Adım Adım Çözüm

1
Küçük bölme sayısına xx, büyük bölme sayısına yy diyelim. Bölme sayılarının toplamından ve toplam paket kapasitesinden yararlanarak iki bilinmeyenli bir denklem sistemi kuralım.
x+y=40x + y = 40 ve 3x+5y=1443x + 5y = 144 denklemleri elde edilir.
Bölmelerin sayılarını ve kapasitelerini belirlemek için.
2
Kurulan denklem sistemini yok etme yöntemini kullanarak çözelim. İlk denklemi 3-3 ile çarpıp ikinci denklemle toplayalım.
3x3y=120-3x - 3y = -120 ve 3x+5y=1443x + 5y = 144 ifadelerinden 2y=24    y=122y = 24 \implies y = 12 (büyük bölme sayısı) ve x=4012=28x = 40 - 12 = 28 (küçük bölme sayısı) bulunur.
Her bir bölme türünün başlangıçtaki toplam sayısını bulmak için.
3
Gün sonunda kalan bölmelerdeki paket sayılarını hesaplayalım.
Küçük bölmelerin yarısı (28/2=1428 / 2 = 14 bölme) boşaltıldığına göre kalan 1414 küçük bölmede 14×3=4214 \times 3 = 42 paket vardır. Büyük bölmelerden 33 tanesi boşaltıldığına göre kalan 123=912 - 3 = 9 büyük bölmede 9×5=459 \times 5 = 45 paket vardır. Kalan toplam paket sayısı 42+45=8742 + 45 = 87 olarak hesaplanır.
Gün sonunda dolapta kalan toplam paket sayısına ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Denklem Kurma ve Sayı Problemleri
Soru 254Soru

Bir kırtasiyeci elindeki tüm kalemleri, her pakette eşit sayıda kalem olacak şekilde paketleyecektir. Bu paketleme işlemiyle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Kırtasiyeci kalemleri paketlere xx adet olacak şekilde koyarsa iki basamaklı abab tane paket elde etmektedir.
* Kırtasiyeci her pakete 2 kalem daha fazla koyarsa paket sayısı 9 azalmakta ve iki basamaklı baba tane paket elde etmektedir.
* Son durumdaki paket sayısı (baba), başlangıçtaki paket sayısının (abab) 56\frac{5}{6}'sinden fazla değildir.

Buna göre, kırtasiyecinin paketlediği toplam kalem sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 540

Cevap

Kırtasiyecinin paketlediği toplam kalem sayısı 540'tır.
Doğru cevaba ulaşmak için ilk ve ikinci durumdaki paket ve kalem sayıları arasındaki ilişkiden bir denklem kurulur. Paket sayısının iki basamaklı abab ve baba olduğu bilgisiyle basamak çözümlemesi yapılarak ab=1a - b = 1 olduğu bulunur. Son durumdaki paket sayısının başlangıçtakinin 56\frac{5}{6}'sinden fazla olmadığı bilgisiyle ab54ab \leq 54 eşitsizliğine ulaşılır. Toplam kalem sayısının eşitliğinden elde edilen 9x=2ab189x = 2ab - 18 denkleminde xx'in tam sayı olması gerektiğinden, abab sayısının 9'un katı olması gerektiği görülür. Bu koşulları sağlayan tek sayı olan ab=54ab = 54 için x=10x = 10 bulunur ve toplam kalem sayısı 10×54=54010 \times 54 = 540 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen bilgileri kullanarak paket sayısı ve kalem sayısı arasındaki ilişkileri kurmak.
Toplam kalem sayısı TT olsun. İlk durumda T=xabT = x \cdot ab ve ikinci durumda T=(x+2)baT = (x + 2) \cdot ba olur. Ayrıca paket sayısının 9 azaldığı belirtildiğinden ba=ab9ba = ab - 9 eşitliği yazılır.
Problemdeki sözel ifadeleri cebirsel denklemlere dönüştürmek için.
2
Basamak çözümlemesi yaparak aa ve bb rakamları arasındaki ilişkiyi bulmak.
ba=ab910b+a=10a+b99a9b=9ab=1ba = ab - 9 \Rightarrow 10b + a = 10a + b - 9 \Rightarrow 9a - 9b = 9 \Rightarrow a - b = 1 elde edilir. Bu durumda abab iki basamaklı sayısının alabileceği değerler 21, 32, 43, 54, 65, 76, 87, 98 olabilir.
İki basamaklı sayıların çözümlenmesiyle rakamlar arasındaki farkı belirlemek için.
3
Eşitsizlik koşulunu kullanarak abab sayısının alabileceği üst sınırı belirlemek.
ba56abab956ab16ab9ab54ba \leq \frac{5}{6} \cdot ab \Rightarrow ab - 9 \leq \frac{5}{6} \cdot ab \Rightarrow \frac{1}{6} \cdot ab \leq 9 \Rightarrow ab \leq 54 elde edilir.
Hangi abab değerlerinin koşulları sağladığını sınırlamak için.
4
Toplam kalem sayısının eşitliğinden xx değerini çekmek ve tam sayı olma koşulunu kontrol etmek.
xab=(x+2)(ab9)xab=xab9x+2ab189x=2ab18x=2ab189x \cdot ab = (x + 2) \cdot (ab - 9) \Rightarrow x \cdot ab = x \cdot ab - 9x + 2ab - 18 \Rightarrow 9x = 2ab - 18 \Rightarrow x = \frac{2ab - 18}{9} olur. xx bir tam sayı olmak zorunda olduğundan, 2ab182ab - 18 ifadesi 9'a tam bölünmelidir. 18 sayısı 9'a bölündüğünden abab sayısı da 9'un katı olmalıdır. ab54ab \leq 54 koşulunu sağlayan ve rakamları farkı 1 olan (ab=1a - b = 1) tek 9'un katı iki basamaklı sayı ab=54ab = 54'tür.
Değişkenlerin tam sayı olma koşuluna göre tek bir çözüm bulmak için.
5
Toplam kalem sayısını hesaplamak.
ab=54ab = 54 ise x=2(54)189=10x = \frac{2(54) - 18}{9} = 10 olur. Toplam kalem sayısı T=10×54=540T = 10 \times 54 = 540 olarak bulunur.
Soruda istenen toplam kalem sayısını bulmak için.

Anahtar Kavram

İki basamaklı sayıların basamak çözümlemesi ve sayı problemleri kurularak tam sayı kısıtlarına göre çözülmesi.

Alternatif Yöntem

Paket sayılarının iki basamaklı abab ve baba sayıları olmasından yola çıkarak ba=ab9ba = ab - 9 eşitliği yazılır. Buradan ab=1a - b = 1 olduğu görülür. Seçeneklerdeki sayıların çarpanları incelendiğinde, toplam kalem sayısının hem abab hem de baba sayılarına tam bölünmesi gerektiği fark edilebilir. Beş yüz kırk sayısı incelendiğinde, hem 54'e (540/54=10540/54 = 10) hem de 45'e (540/45=12540/45 = 12) tam bölünmektedir ve aralarındaki fark 2'dir. Diğer seçenekler bu koşulu sağlamaz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 255Soru

Bir müzeye giriş biletlerinin ücret tarifesiyle ilgili a��ağıdakiler bilinmektedir:

* Tek bir biletin ücreti 5050 TL'dir.
* 1212 veya daha fazla kişiden oluşan gruplar için toplu bilet alınabilmekte ve toplu bilet alındığında kişi başı bilet ücreti 4040 TL olmaktad��r.

1212 kişiden az kişiden oluşan bir grup, kişi başı tek tek bilet almak yerine 1212 kişilik toplu bilet satın almanın toplamda 7070 TL daha ekonomik olduğunu hesaplamıştır.

Buna göre, bu gruptaki kişi sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 11

Cevap

Gruptaki kişi sayısı 11'dir.
Gruptaki kişi sayısı xx olsun (x<12x < 12). Bu grup tek tek bilet alırsa toplam 50x50x TL öder. Ancak gruptaki kişi sayısı 12'den az olmasına rağmen, indirimden yararlanmak için 12 kişilik toplu bilet alabilirler. 12 kişilik toplu biletin toplam maliyeti 12×40=48012 \times 40 = 480 TL'dir. Toplu bilet almanın tek tek almaktan 7070 TL daha ekonomik olması, 50x480=7050x - 480 = 70 denklemini verir. Buradan 50x=55050x = 550 ve x=11x = 11 bulunur. Dolayısıyla doğru cevap 11 olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Gruptaki kişi sayısı xx (x<12x < 12) olarak kabul edilip tek tek bilet al��ndığındaki toplam maliyeti ifade etmek.
Tek tek bilet maliyeti = 50x50x TL
Her bir bilet 5050 TL olduğundan, xx kişinin toplam bilet maliyeti 50x50x TL olur.
2
Grubun indirimden yararlanmak adına en az sınır olan 12 kişilik toplu bilet alması durumundaki maliyeti hesaplamak.
Toplu bilet maliyeti = 12×40=48012 \times 40 = 480 TL
Toplu bilet indiriminden faydalanabilmek için en az 12 bilet alınmalıdır ve bu durumda bilet başına ücret 4040 TL'ye düşer.
3
Toplu bilet almanın tek tek bilet almaktan 7070 TL daha ucuz olduğunu belirten denklemi kurmak ve çözmek.
50x480=70    50x=550    x=1150x - 480 = 70 \implies 50x = 550 \implies x = 11
Tek tek alım maliyeti ile toplu alım maliyeti arasındaki fark 7070 TL olarak verilmiştir.

Anahtar Kavram

Sayı problemlerinde doğrusal denklemler kurma ve sınır durumları (en az/en çok koşullarını) analiz etme.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 256Soru

Bir ahşap oyuncak atölyesinde çalışan usta ve çırakların bir günde üretebildikleri oyuncak sayıları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Çalışan Unvanı1 Günde Üretebildiği Araba Sayısı1 Günde Üretebildiği Tren Sayısı
Usta5533
Çırak2222

Bu atölyede çalışan usta ve çırakların toplam sayısı 1515'tir. Atölyedeki tüm çalışanlar bir gün boyunca sadece araba, başka bir gün boyunca ise sadece tren üretmiştir.

Sadece araba üretilen günde elde edilen toplam oyuncak sayısı, sadece tren üretilen günde elde edilen toplam oyuncak sayısından 1616 fazla olmuştur.

Buna göre, bu atölyede çalışan çırak sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 7

Cevap

Çırak sayısı 7'dir.
Usta sayısı xx ve çırak sayısı yy olarak belirlendiğinde, toplam araba üretimi 5x+2y5x + 2y ve toplam tren üretimi 3x+2y3x + 2y olur. İki gün arasındaki üretim farkı (5x+2y)(3x+2y)=2x(5x + 2y) - (3x + 2y) = 2x olarak bulunur. Soruda bu farkın 16 olduğu belirtilmiştir. Buradan 2x=16    x=82x = 16 \implies x = 8 elde edilir. Toplam çalışan sayısı 15 olduğundan çırak sayısı y=158=7y = 15 - 8 = 7 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Usta sayısı ve çırak sayısı için sırasıyla xx ve yy değişkenleri tanımlanarak toplam çalışan sayısı denklemi kurulur.
Toplam çalışan sayısı: x+y=15x + y = 15
Soruda verilen toplam çalışan sayısını cebirsel olarak ifade etmek için.
2
Bir günde üretilen toplam araba sayısı ile toplam tren sayısı belirlenir ve aralarındaki farkı belirten denklem kurulur.
Araba sayısı: 5x+2y5x + 2y, Tren sayısı: 3x+2y3x + 2y. Fark: (5x+2y)(3x+2y)=2x=16(5x + 2y) - (3x + 2y) = 2x = 16
Sadece araba üretilen gündeki oyuncak sayısının, sadece tren üretilen gündeki oyuncak sayısından 16 fazla olduğu bilgisini kullanmak için.
3
Elde edilen denklemler çözülerek usta sayısı (xx) ve ardından çırak sayısı (yy) hesaplanır.
2x=16    x=82x = 16 \implies x = 8. Toplam çalışan sayısı x+y=15x + y = 15 olduğundan, 8+y=15    y=78 + y = 15 \implies y = 7 bulunur.
Atölyede çalışan çırak sayısını (y) bulmak için.

Anahtar Kavram

Sayı problemleri kapsamında denklem kurma ve çözme
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 257Soru

Bir akıllı geri dönüşüm makinesine atılan her bir plastik şişe için kullanıcıya ödeme yapılmaktadır. Ancak makinenin haznesi dolduğunda, atılan şişeler için ödeme yapılmamakta ve bu şişeler makineye kabul edilmemektedir.

Haznesi en fazla 120120 plastik şişe alabilen ve başlangıçta tamamen boş olan bu makineye bir gün içinde sırasıyla Ali, Burak ve Can plastik şişe atmıştır.

Bu kişilerle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:
* Burak, Ali'nin attığı şişe sayısının 22 katı kadar şişe atmıştır.
* Can, Burak'ın attığı şişe sayısından 1515 eksik şişe atmıştır.
* Ali ve Burak attıkları tüm şişeler için ödeme alırken, Can attığı şişelerin en az 1010 tanesi için ödeme alamamıştır.

Buna göre, Can bu makineye en az kaç adet plastik şişe atmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 43

Cevap

Can'ın makineye attığı en az plastik şişe sayısı 43'tür.
Ali'nin attığı şişe sayısı xx alındığında, Burak 2x2x ve Can 2x152x - 15 adet şişe atmış olur. Toplam şişe sayısı 5x155x - 15'dir. Can'ın attığı şişelerin en az 1010 tanesinin ödenmemesi, toplam şişe sayısının makine kapasitesi olan 120120'yi en az 1010 aşması anlamına gelir. Buradan (5x15)12010    5x145    x29(5x - 15) - 120 \geq 10 \implies 5x \geq 145 \implies x \geq 29 elde edilir. Can'ın attığı şişe sayısı 2x152x - 15 olup xx'in en küçük tam sayı değeri olan 2929 için bu değer 2(29)15=432(29) - 15 = 43 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Kişilerin attığı şişe sayılarını değişkenler cinsinden ifade edelim.
Ali'nin attığı şişe sayısı xx olsun. Bu durumda Burak 2x2x adet, Can ise 2x152x - 15 adet şişe atmıştır.
Soruda verilen bağıntıları tek bir bilinmeyen cinsinden yazarak denklemi basitleştirmek gerekir.
2
Toplam atılan şişe sayısını veren ifadeyi yazalım.
Toplam atılan şişe sayısı: x+2x+(2x15)=5x15x + 2x + (2x - 15) = 5x - 15 olur.
Makine kapasitesiyle karşılaştırma yapabilmek için toplam atık miktarını bulmalıyız.
3
Can'ın en az 10 şişe için ödeme alamadığı bilgisini kullanarak eşitsizliği kuralım.
Toplam atılan şişe sayısı makine kapasitesini (120120) en az 1010 aşmalıdır: (5x15)12010    5x13510    5x145    x29(5x - 15) - 120 \geq 10 \implies 5x - 135 \geq 10 \implies 5x \geq 145 \implies x \geq 29 elde edilir.
Ödeme alamayan şişe sayısı, toplam şişe sayısından makine kapasitesinin çıkarılmasıyla bulunur.
4
Şişe sayısının tam sayı olması koşulunu kullanarak en küçük xx değerini bulalım.
x29x \geq 29 eşitsizliğini sağlayan en küçük xx tam sayı değeri 2929'dur.
Şişe sayısı pozitif bir tam sayı olmak zorundadır.
5
Bulduğumuz en küçük xx değeri için Can'ın attığı şişe sayısını hesaplayalım.
2x15=2(29)15=5815=432x - 15 = 2(29) - 15 = 58 - 15 = 43 bulunur.
Soru bizden Can'ın attığı şişe sayısının en küçük değerini istemektedir.

Anahtar Kavram

Sayı Problemleri ve Eşitsizlik Kurma
Soru 258Soru

Bir tiyatro salonundaki bir sırada bulunan koltuklar, soldan sağa doğru iki basamaklı abab sayısı ile başlayıp ardışık sayılarla numaralandırılmıştır. Bu sıradaki koltuklarla ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Sıradaki koltuk sayısı, ilk koltuğun numarası olan abab sayısının rakamları toplamının 44 katına eşittir.
* Sıradaki son koltuğun numarası, ilk koltuğun numarasının rakamlarının yer değiştirilmesiyle elde edilen iki basamaklı baba sayısıdır.

Buna göre, bu sıradaki toplam koltuk sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 28

Cevap

Toplam koltuk sayısı 28'dir.
Ardışık sayılarda terim sayısı formülü kullanılarak toplam koltuk sayısı baab+1=9(ba)+1ba - ab + 1 = 9(b-a) + 1 olarak bulunur. Bu sayı, ilk koltuğun rakamları toplamının 4 katı olan 4(a+b)4(a+b) ifadesine eşitlendiğinde 5b+1=13a5b + 1 = 13a denklemi elde edilir. aa ve bb sıfırdan farklı rakamlar olmak üzere bu denklemi sağlayan tek değer çifti a=2,b=5a=2, b=5 olup, buradan toplam koltuk sayısı 4×(2+5)=284 \times (2+5) = 28 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Koltuk numaralarının basamak çözümlemesini yaparak toplam koltuk sayısı ifadesini yazalım.
İlk koltuk numarası ab=10a+bab = 10a + b, son koltuk numarası ba=10b+aba = 10b + a olur. Koltuklar ardışık numaralandırıldığı için bu sıradaki toplam koltuk sayısı: Terim Sayısı=Son TerimI˙lk Terim+1=(10b+a)(10a+b)+1=9(ba)+1\text{Terim Sayısı} = \text{Son Terim} - \text{İlk Terim} + 1 = (10b + a) - (10a + b) + 1 = 9(b - a) + 1 olarak bulunur.
Ardışık sayıların kaç tane olduğunu bulmak için son terimden ilk terim çıkarılıp 1 eklenir.
2
Koltuk sayısının, ilk koltuk numarasının rakamları toplamının 4 katına eşit olduğu bilgisini kullanarak bir denklem kuralım.
Koltuk sayısı aynı zamanda 4(a+b)4(a + b) ifadesine eşittir. Buradan denklemimiz: 9(ba)+1=4(a+b)    9b9a+1=4a+4b9(b - a) + 1 = 4(a + b) \implies 9b - 9a + 1 = 4a + 4b şeklinde kurulur.
Soruda verilen iki farklı koltuk sayısı tanımını birbirine eşitleyerek bilinmeyenler arasındaki ili��kiyi kurmak gerekir.
3
Elde edilen denklemi düzenleyelim ve rakam olma koşuluna uygun değerleri bulalım.
9b9a+1=4a+4b    5b+1=13a9b - 9a + 1 = 4a + 4b \implies 5b + 1 = 13a elde edilir. aa ve bb sıfırdan farklı birer rakam olmalıdır (çünkü abab ve baba iki basamaklı sayılardır):
- a=1    5b=12a = 1 \implies 5b = 12 (rakam çözümü yok)
- a=2    5b=25    b=5a = 2 \implies 5b = 25 \implies b = 5 (uygun rakam çözümü)
- a=3    5b=38a = 3 \implies 5b = 38 (rakam çözümü yok)
- a4a \ge 4 için de başka bir tek basamaklı bb rakam çözümü bulunmamaktadır.
Bilinmeyenler rakam olduğundan değer verme yöntemiyle tek ve benzersiz çözümü tespit etmek gerekir.
4
Bulduğumuz aa ve bb değerlerini kullanarak toplam koltuk sayısını hesaplayalım.
a=2a = 2 ve b=5b = 5 olduğuna göre, toplam koltuk sayısı: 4(a+b)=4(2+5)=4×7=284(a + b) = 4(2 + 5) = 4 \times 7 = 28 olarak hesaplanır.
Koltuk sayısı formülünde bulduğumuz rakamları yerine yazarak sonuca ulaşırız.

Anahtar Kavram

İki basamaklı sayıların çözümlenmesi ve ardışık sayı dizilerinde terim sayısı hesabı yardımıyla denklem kurma.
Soru 259Soru

Bir kahve dükkanında müşterilere sunulan iki farklı sadakat kartı uygulamasıyla ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Her iki kartta da yalnızca satın alınan her bir kahve için puan kazanılmakta, bedava alınan kahveler için puan kazanılmamaktadır.
* 1. Kart: Satın alınan her kahve için 44 puan kazandırmakta ve biriken her 3030 puan ile 11 bedava kahve alınabilmektedir.
* 2. Kart: Satın alınan her kahve için 33 puan kazandırmakta ve biriken her 2020 puan ile 11 bedava kahve alınabilmektedir.

Bu dükkandan belirli sayıda kahve satın alan bir müşteri, kazandığı tüm puanlarla bedava kahvelerini aldığında her iki kart seçeneğinde de hiç puanı kalmayacağını hesaplıyor.

Müşteri 1. kartı kullandığında alacağı bedava kahve sayısının, 2. kartı kullandığında alacağı bedava kahve sayısından 33 eksik olduğunu görüyor.

Buna göre, bu müşterinin satın aldığı toplam kahve sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 180

Cevap

Müşterinin satın aldığ�� toplam kahve sayısı 180'dir.
Satın alınan kahve sayısı xx olsun. 1. kart ile 4x30=2x15\frac{4x}{30} = \frac{2x}{15} adet, 2. kart ile 3x20\frac{3x}{20} adet bedava kahve alınabilir. Her iki durumda da hiç puan kalmadığı için xx sayısı hem 1515'in hem de 2020'nin katı, yani en küçük ortak katları olan 6060'ın bir katı (x=60kx = 60k) olmalıdır. Bedava kahve sayıları sırasıyla 8k8k ve 9k9k olur. Aradaki fark 9k8k=3    k=39k - 8k = 3 \implies k = 3 olarak bulunur. Dolayısıyla satın alınan toplam kahve sayısı 60×3=18060 \times 3 = 180 olur.

Adım Adım Çözüm

1
Satın alınan kahve sayısına xx diyerek her iki kart için kazanılan toplam puanları belirlemek.
Satın alınan kahve sayısı xx olsun. 1. kart ile kazanılan toplam puan 4x4x, 2. kart ile kazanılan toplam puan 3x3x olur.
Kazanılan toplam puanlar üzerinden bedava kahve sayılarına ulaşmak amaçlanmaktadır.
2
Hiç puan kalmaması koşulunu kullanarak xx değişkeninin katı olması gereken sayıları belirlemek.
1. kart için bedava kahve sayısı 4x30=2x15\frac{4x}{30} = \frac{2x}{15} olup bu değer tam sayı olmalıdır. Dolayısıyla xx, 1515 in bir katı olmalıdır. 2. kart için bedava kahve sayısı 3x20\frac{3x}{20} olup bu değer tam sayı olmalıdır. Dolayısıyla xx, 2020 nin bir katı olmalıdır. Hem 1515 hem de 2020 nin ortak katı olan en küçük sayı EKOK(15,20)=60\text{EKOK}(15, 20) = 60 olduğundan x=60kx = 60k (burada kk bir pozitif tam sayıdır) yazılabilir.
Her iki kartta da puan kalmaması, puanların bedava kahve almak için gereken puan miktarlarına tam bölünmesini gerektirir.
3
Bedava kahve sayıları arasındaki fark ilişkisini kurarak kk değerini bulmak ve toplam kahve sayısını hesaplamak.
x=60kx = 60k için:
1. kart ile alınan bedava kahve sayısı: 260k15=8k\frac{2 \cdot 60k}{15} = 8k
2. kart ile alınan bedava kahve sayısı: 360k20=9k\frac{3 \cdot 60k}{20} = 9k

2. kart ile alınan bedava kahve sayısı, 1. karttan 33 fazla olduğuna göre:
9k8k=3    k=39k - 8k = 3 \implies k = 3 bulunur.

Buradan toplam satın alınan kahve sayısı:
x=603=180x = 60 \cdot 3 = 180 olarak elde edilir.
Kartlardan elde edilen bedava kahve sayılarının farkı 33 olarak verildiğinden, bu denklem yardımıyla bilinmeyen kk çarpanı ve dolayısıyla toplam kahve sayısı bulunur.

Anahtar Kavram

Bilinmeyenlerin tam bölünme ve ortak kat özelliklerine (EKOK) göre modellenmesi ve birinci dereceden denklem kurularak çözülmesi.

İpuçları

1
Satın alınan kahve sayısına xx diyerek, her iki karttan kazanılan puanların bedava kahve puanlarına tam bölünmesi gerektiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde, iki farklı tarifeye sahip bir otoparkta kalınan süreye göre ödenen ücretlerin eşitlendiği durumları inceleyen sayı problemlerini çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Alternatif olarak, seçeneklerden gidilerek veya 15 ve 20'nin ortak katlarından başlanarak deneme yapılabilir. Örneğin 60 kahve satın alınmış olsaydı 1. kart ile 8, 2. kart ile 9 bedava kahve alınabilirdi ve aradaki fark 1 olurdu. Farkın 3 olması istendiğine göre satın alınan kahve sayısı 60×3=18060 \times 3 = 180 olmalıdır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 260Soru

Bir çiçek serasında bulunan otomatik sulama sistemi ve bitkilerle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Serada yalnızca A ve B türünde olmak üzere toplam 5050 adet bitki bulunmaktadır.
* A türündeki bitkilerin her biri günde 22 kez, B türündeki bitkilerin her biri ise günde 33 kez sulanmaktadır.
* Her bir sulamada A türündeki bir bitkiye 0,40,4 litre, B türündeki bir bitkiye ise 0,50,5 litre su verilmektedir.
* Bir gün boyunca seradaki tüm bitkilerin sulanması için toplam 5454 litre su kullanılmıştır.

Buna g��re, seradaki A türü bitki sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30

Cevap

A türü bitki sayısı 30'dur.
A türü bitkinin günlük tüketimi 2×0,4=0,82 \times 0,4 = 0,8 litre, B türü bitkinin günlük tüketimi 3×0,5=1,53 \times 0,5 = 1,5 litredir. Toplam 50 bitki olduğuna göre, B türü bitki sayısı 50a50 - a olur. Toplam su miktarı denklemi 0,8a+1,5(50a)=540,8a + 1,5(50 - a) = 54 şeklinde kurulur. Bu denklem çözüldüğünde a=30a = 30 bulunur. Dolayısıyla doğru yanıt 30 sayısıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Her bir bitki türünün bir günde tükettiği toplam su miktarını hesaplayın.
A türü bir bitki günde 2×0,4=0,82 \times 0,4 = 0,8 litre, B türü bir bitki günde 3×0,5=1,53 \times 0,5 = 1,5 litre su tüketir.
Toplam su tüketimi denklemini kurabilmek için öncelikle tek bir bitkinin günlük su ihtiyacını belirlememiz gerekir.
2
Bitki sayılarına bağlı olarak denklem sistemini kurun.
Seradaki A türü bitki sayısı aa, B türü bitki sayısı bb olsun. Bu durumda a+b=50a + b = 50 ve 0,8a+1,5b=540,8a + 1,5b = 54 denklemleri elde edilir.
Bitkilerin toplam sayısını ve harcanan toplam su miktarını veren iki bilinmeyenli bir denklem sistemi oluşturmak için.
3
Elde edilen denklem sistemini çözerek aa değerini bulun.
0,8a+1,5(50a)=54    0,8a+751,5a=54    0,7a=21    a=300,8a + 1,5(50 - a) = 54 \implies 0,8a + 75 - 1,5a = 54 \implies -0,7a = -21 \implies a = 30 olarak bulunur.
Bizden istenen A türü bitki sayısına ulaşmak için birinci dereceden iki bilinmeyenli denklem sistemini çözeriz.

Anahtar Kavram

Birinci dereceden iki bilinmeyenli denklem sistemi kurma ve çözme yoluyla sayı problemleri çözümü.

Alternatif Yöntem

Denklem kurmak yerine seçeneklerden giderek toplam su miktarını kontrol edebilirsiniz. Örneğin 30 adet A türü bitki için harcanan su 24 litre olur. Geriye kalan 20 adet B türü bitki için harcanan su ise 30 litre olur. Toplamda 54 litre su harcandığı doğrulanır.
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 13 / 14Sonraki
Sayı Problemleri Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) — Sayfa 13 | Examkin