Yüzde Problemleri

113 soru

Soru 21Soru

Bir tarım kooperatifi tarafından 2024 yılında üretilen buğdayın bir kısmı iç piyasada tüketime sunulmuş, kalan kısmı ise ihraç edilmek ve depolarda saklanmak üzere iki gruba ayrılmıştır. 2024 yılındaki buğday paylaşımıyla ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Üretilen toplam buğdayın %50\%50'si iç piyasada tüketime sunulmuştur.
* İhraç edilen buğday miktarı, depolanan buğday miktarının %150\%150'sine eşittir.

2025 yılında ise kooperatifin buğday üretim ve paylaşım süreçlerinde şu değişiklikler gerçekleşmiştir:

* Toplam buğday üretimi 2024 yılına göre %30\%30 artmıştır.
* İç piyasada tüketime sunulan buğday miktarı 2024 yılına göre %10\%10 artmıştır.
* Depolanan buğday miktarı 2024 yılına göre %50\%50 azalmıştır.
* Üretilen buğdayın iç piyasa ve depo dışında kalan kısmının tamamı ihraç edilmiştir.

Buna göre, 2025 yılında ihraç edilen buğday miktarı, 2025 yılında üretilen toplam buğday miktarının yüzde kaçıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 50

Cevap

2025 yılında ihraç edilen buğday miktarı, 2025 yılındaki toplam buğday üretiminin %50'sidir.
2025 yılındaki toplam buğday üretimi 130x130x, iç piyasada tüketilen buğday 55x55x ve depolanan buğday 10x10x olarak hesaplanır. Geriye kalan 130x55x10x=65x130x - 55x - 10x = 65x buğday ihraç edilmiştir. Bu miktarın 2025 yılı toplam üretimine oranı 65x130x=%50\frac{65x}{130x} = \%50 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
2024 yılındaki buğday paylaşımını modellemek için başlangıç değerlerini belirleyelim.
2024 yılı toplam üretimi 100x100x olsun. Bu durumda iç piyasada tüketilen buğday miktarı 50x50x olur. Geriye kalan buğday miktarı ise 100x50x=50x100x - 50x = 50x olarak bulunur.
Toplam üretimin %50\%50'sinin iç piyasaya sunulduğu belirtildiği için geriye kalan kısım ihraç ve depolama için ayrılan toplam miktarı verir.
2
2024 yılındaki ihraç edilen ve depolanan buğday miktarlarını oran yardımıyla hesaplayalım.
Depolanan buğday miktarı SS olsun. İhraç edilen buğday miktarı E=1.5SE = 1.5S olur. Toplamları 1.5S+S=50x    2.5S=50x    S=20x1.5S + S = 50x \implies 2.5S = 50x \implies S = 20x ve E=30xE = 30x bulunur.
İhraç edilen buğday miktarının depolanan miktarın %150\%150'sine eşit olduğu bilgisi kullanılarak iki değişken arasındaki ilişki kurulur.
3
2025 yılındaki yeni üretim, iç piyasa tüketimi ve depolama miktarlarını hesaplayalım.
2025 yılı toplam üretimi: 100x×1.30=130x100x \times 1.30 = 130x. 2025 yılı iç piyasa tüketimi: 50x×1.10=55x50x \times 1.10 = 55x. 2025 yılı depolanan buğday miktarı: 20x×0.50=10x20x \times 0.50 = 10x olur.
2025 yılında toplam üretimin %30\%30, iç piyasa tüketiminin %10\%10 arttığı ve depolanan miktarın %50\%50 azaldığı belirtilmiştir.
4
2025 yılında ihraç edilen buğday miktarını bulup toplam üretime oranlayalım.
2025 yılı ihraç edilen miktar: 130x(55x+10x)=65x130x - (55x + 10x) = 65x olur. Bu miktarın 2025 yılı toplam üretimine oranı: 65x130x=12=%50\frac{65x}{130x} = \frac{1}{2} = \%50 olarak elde edilir.
İç piyasa tüketimi ve depolanan miktar dışındaki tüm buğdayın ihraç edildiği belirtildiğinden çıkarma işlemi yapılarak ihraç miktarı bulunur ve yeni toplam üretime oranlanır.

Anahtar Kavram

Yüzde problemlerinde değişen matrah (taban) değerleri üzerinden adım adım hesaplama yapılması
Soru 22Soru

Bir kütüphanedeki romanların %40\%40’ı macera romanıdır. Bu kütüphaneye 3030 tane daha macera romanı eklendiğinde, kütüphanedeki macera romanlarının sayısı tüm romanların sayısının %50\%50’si olmaktadır.

Buna göre, başlangıçta bu kütüphanede toplam kaç roman vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 150

Cevap

Başlangıçta kütüphanede toplam 150150 roman vardır.
Başlangıçtaki roman sayısına xx dediğimizde macera romanları 04x0{}4x adet olur. Kitaplığa 3030 macera romanı eklenince macera romanları 04x+300{}4x + 30 olurken toplam roman sayısı da x+30x + 30 olur. Yeni durumda macera romanı sayısı toplamın yarısına (%50\%50’sine) eşitlendiği için 04x+30=05(x+30)0{}4x + 30 = 0{}5(x + 30) denklemi elde edilir. Bu denklem çözüldüğünde x=150x = 150 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki roman sayılarını bilinmeyen cinsinden ifade etme.
Toplam roman sayısı xx kabul edilirse, macera romanı sayısı 04x0{}4x olur.
Yüzde oranını denklemde kullanabilmek için başlangıç miktarlarını tek bir değişken cinsinden yazarız.
2
Yeni kitap eklenmesiyle oluşan durumu denklemle ifade etme.
Yeni macera romanı sayısı 04x+300{}4x + 30, yeni toplam roman sayısı x+30x + 30 olur. Kurulan denklem: 04x+30=05(x+30)0{}4x + 30 = 0{}5(x + 30)
Eklenen kitapların hem macera romanı alt kümesini hem de evrensel küme olan toplam roman sayısını artırdığını göstermek gerekir.
3
Denklemi çözerek başlangıçtaki toplam roman sayısını bulma.
04x+30=05x+15    15=01x    x=1500{}4x + 30 = 0{}5x + 15 \implies 15 = 0{}1x \implies x = 150 elde edilir.
Bilinmeyen xx değerini yalnız bırakarak kütüphanedeki başlangıç kitap sayısını hesaplarız.

Anahtar Kavram

Yüzde Problemleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 23Soru

Bir bahçıvan, bahçesindeki 8080 adet ağacın %35\%35'inin elma ağacı olduğunu belirlemiştir. Bu bahçeye 2020 adet daha elma ağacı dikilirse son durumda bahçedeki elma ağaçlarının sayısı, bahçedeki tüm ağaçların sayısının yüzde kaçı olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 48

Cevap

Son durumda bahçedeki elma ağaçlarının sayısı, tüm ağaçların sayısının %48'i olur.
Doğru olan seçenekte verilen değer, başlangıçtaki elma ağacı sayısı olan 28'e 20 eklenerek 48 elma ağacı bulunması ve toplam ağaç sayısı olan 100'e oranlanmasıyla elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki elma ağacı sayısını bulmak
80×35100=2880 \times \frac{35}{100} = 28 adet elma ağacı vardır.
Bahçedeki ağaçların %35'inin elma ağacı olduğu belirtilmiştir.
2
Yeni dikilen ağaçlardan sonraki elma ağacı sayısını hesaplamak
28+20=4828 + 20 = 48 adet elma ağacı olur.
Bahçeye 20 adet daha elma ağacı dikilmiştir.
3
Son durumdaki toplam ağaç sayısını hesaplamak
80+20=10080 + 20 = 100 adet toplam ağaç olur.
Bahçeye eklenen 20 ağaç, toplam ağaç sayısını da artırır.
4
Elma ağaçlarının tüm ağaçlara oranını yüzde olarak bulmak
48100=%48\frac{48}{100} = \%48
Yeni elma ağacı sayısının, yeni toplam ağaç sayısına oranı istenmektedir.

Anahtar Kavram

Bir çokluğun belirli bir yüzdesini hesaplama ve son durumdaki yeni değerlere göre yüzde oranı belirleme.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 24Soru

Bir fabrikada üretilen A ve B ürünlerinin toplam üretim maliyetleri ve bu maliyetlerin bileşenleri aşağıdaki gibidir:

* A ürününün üretim maliyetinin %60\%60'ını ham madde, %40\%40'ını işçilik oluşturmaktadır.
* B ürününün üretim maliyetinin %30\%30'unu ham madde, %70\%70'ini işçilik oluşturmaktadır.

Bu fabrikada bir adet A ürününün toplam maliyeti, bir adet B ürününün toplam maliyetinin 22 katıdır.

Ham madde fiyatlarındaki artış nedeniyle A ürününün ham madde maliyeti %30\%30, B ürününün ham madde maliyeti ise %10\%10 artmıştır. Yapılan bu zamlar sonrasında, A ürününün toplam maliyetindeki artış miktarı, B ürününün toplam maliyetindeki artış miktarından %150\%150 fazla olmuştur.

Buna göre, her iki ürünün de işçilik maliyetlerindeki artış oranı yüzde kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30

Cevap

İşçilik maliyetlerindeki artış oranı %30 olmalıdır.
Soruda verilen bilgilere göre B'nin maliyeti 100k100k, A'nın maliyeti 200k200k seçilerek ham madde ve işçilik payları doğru belirlenir. İşçilik artış oranı %x\%x olarak belirlendikten sonra A'nın artış miktarı 36k+0,8kx36k + 0,8kx, B'nin artış miktarı ise 3k+0,7kx3k + 0,7kx olarak bulunur. '%150 fazladır' ifadesi matematiksel olarak 2,5 katına denk geldiği için 36+0,8x=2,5(3+0,7x)36 + 0,8x = 2,5(3 + 0,7x) denklemi kurulur. Buradan x=30x = 30 elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Ürünlerin başlangıç maliyetlerini belirleme
B ürününün toplam maliyeti 100k100k ise A ürününün toplam maliyeti 200k200k olur.
A ürününün toplam maliyetinin B ürününün maliyetinin 2 katı olduğu belirtilmiştir.
2
A ve B ürünlerinin ham madde ve işçilik maliyet bileşenlerini hesaplama
A ürünü için ham madde maliyeti 200k×0,60=120k200k \times 0,60 = 120k, işçilik maliyeti 200k×0,40=80k200k \times 0,40 = 80k olur. B ürünü için ham madde maliyeti 100k×0,30=30k100k \times 0,30 = 30k, işçilik maliyeti 100k×0,70=70k100k \times 0,70 = 70k olur.
Yüzde oranlarını her ürünün kendi toplam maliyetine uygulamak gerekir.
3
Ham madde ve işçilik maliyetlerindeki artış miktarlarını x cinsinden ifade etme
İşçilik artış oranı %x\%x olsun. A ürününün artış miktarı: 120k×0,30+80k×x100=36k+0,8kx120k \times 0,30 + 80k \times \frac{x}{100} = 36k + 0,8k \cdot x. B ürününün artış miktarı: 30k×0,10+70k×x100=3k+0,7kx30k \times 0,10 + 70k \times \frac{x}{100} = 3k + 0,7k \cdot x olur.
Ham madde maliyetlerindeki artış oranları sırasıyla %30 ve %10 verilmiştir.
4
Artış miktarları arasındaki yüzde ilişkisini kurma ve denklemi çözme
A ürününün artış miktarı, B ürününün artış miktarından %150\%150 fazla ise A'nın artışı, B'nin artışının 1+1,5=2,51 + 1,5 = 2,5 katıdır. 36k+0,8kx=2,5×(3k+0,7kx)36+0,8x=7,5+1,75x28,5=0,95xx=3036k + 0,8k \cdot x = 2,5 \times (3k + 0,7k \cdot x) \Rightarrow 36 + 0,8x = 7,5 + 1,75x \Rightarrow 28,5 = 0,95x \Rightarrow x = 30 bulunur.
Bir değerin %150 fazlası, o değerin 2,5 katına eşittir.

Anahtar Kavram

Yüzde problemlerinde farklı matrahlara göre artış miktarını hesaplama ve yüzde artış oranlarını cebirsel denklemlere dökme.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 25Soru

Bir kahve dükkanında satılan filtre kahveler için küçük ve büyük olmak üzere iki farklı boyutta bardak kullanılmaktadır. Büyük boy bardağın hacmi, küçük boy bardağın hacminden \%60 fazladır.

Bu dükkanda bir gün boyunca satılan küçük boy bardak sayısı, büyük boy bardak sayısından \%50 fazladır.

Dükkanda bu iki bardak boyutuyla satılan tüm filtre kahvelerin toplam hacmi 124124 litre olduğuna göre, büyük boy bardaklarda satılan filtre kahvelerin toplam hacmi kaç litredir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 64

Cevap

Büyük boy bardaklarda satılan filtre kahvelerin toplam hacmi 64 litredir.
Küçük boy bardağın hacmi 5v5v, büyük boy bardağın hacmi 8v8v olarak; satılan büyük boy bardak sayısı 2k2k, küçük boy bardak sayısı 3k3k olarak belirlendiğinde toplam satılan kahve hacmi 31vk=12431vk = 124 litredir. Buradan vk=4vk = 4 bulunur. Büyük boy bardaklarda satılan toplam filtre kahve hacmi 16vk=16×4=6416vk = 16 \times 4 = 64 litredir.

Adım Adım Çözüm

1
Bardak hacimleri arasındaki ilişkiyi belirlemek
Küçük boy bardağın hacmi 5v5v ise büyük boy bardağın hacmi 8v8v olur.
Büyük boy bardağın hacmi, küçük boy bardağın hacminden \%60 fazladır.
2
Satılan bardak sayıları arasındaki ilişkiyi belirlemek
Satılan büyük boy bardak sayısı 2k2k ise satılan küçük boy bardak sayısı 3k3k olur.
Satılan küçük boy bardak sayısı, büyük boy bardak sayısından \%50 fazladır.
3
Toplam hacim denklemini kurmak ve çözmek
Toplam satılan hacim 15vk+16vk=31vk=12415vk + 16vk = 31vk = 124 litredir ve buradan vk=4vk = 4 bulunur.
Toplam satılan hacim, her iki boyuttaki bardaklardan satılan toplam kahve miktarının toplamına eşittir.
4
Büyük boy bardaklardaki toplam filtre kahve hacmini hesaplamak
Büyük boy bardaklarla satılan kahve hacmi 16vk=16×4=6416vk = 16 \times 4 = 64 litredir.
Büyük boy bardakların toplam hacmi 16vk16vk olup, vk=4vk = 4 değeri yerine yazıldığında sonuç 64 litre olarak bulunur.

Anahtar Kavram

Yüzde Problemleri ve Oran-Orantı
Soru 26Soru

Bir güneş enerjisi santralinde üretilen elektrik enerjisinin depolanma ve dağıtım süreçleri ile ilgili aşağıdaki bilgiler verilmiştir:

* Gün boyunca üretilen toplam enerjinin %30\%30'u santralin kendi soğutma sistemlerinin çalıştırılması için anlık olarak tüketilmektedir.
* Soğutma sistemlerinin tüketiminden arta kalan enerjinin %20\%20'si doğrudan yüksek gerilim hattına aktarılmakta, geriye kalan enerji ise batarya ünitesine gönderilmektedir.
* Batarya ünitesine gönderilen enerjinin %10\%10'u depolama esnasında ısı kaybı nedeniyle kaybolmakta ve kalan kısmı bataryada net olarak depolanmaktadır.

Gün sonunda bataryada net olarak depolanan enerji miktarı, doğrudan yüksek gerilim hattına aktarılan enerji miktarından 182 kWh182\text{ kWh} fazla olduğuna göre, bu santralde gün boyunca üretilen toplam enerji kaç  kWh\text{ kWh}'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 500

Cevap

Gün boyunca üretilen toplam elektrik enerjisi 500 kWh'dir.
Bataryada net depolanan enerji (50,4x50,4x) ile yüksek gerilim hattına doğrudan aktarılan enerji (14x14x) arasındaki fark 36,4x36,4x'tir. Bu fark 182182 kWh değerine eşitlendiğinde x=5x = 5 bulunur. Başlangıçtaki toplam enerji 100x100x olarak kabul edildiği için toplam enerji 500500 kWh olur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam üretilen enerji miktarını 100x100x olarak belirleyip soğutma ünitesinin tüketimini ve kalan enerjiyi hesaplama.
Soğutma tüketimi: 100x×0,30=30x100x \times 0,30 = 30x, Kalan enerji: 100x30x=70x100x - 30x = 70x
Yüzde hesaplamalarını kolaylaştırmak için başlangıç değerine 100x100x değişkeni atanır.
2
Kalan 70x70x enerjinin yüksek gerilim hattına giden kısmını ve bataryaya gönderilen kısmını hesaplama.
Yüksek gerilim hattı: 70x×0,20=14x70x \times 0,20 = 14x, Bataryaya gönderilen: 70x14x=56x70x - 14x = 56x
Soruda belirtilen ikinci oran, soğutma sisteminden arta kalan enerji üzerinden hesaplanmaktadır.
3
Bataryaya gönderilen 56x56x enerjinin depolama sırasındaki %10\%10 kaybından sonra net depolanan miktarını hesaplama.
Net depolanan: 56x×(10,10)=56x×0,90=50,4x56x \times (1 - 0,10) = 56x \times 0,90 = 50,4x
Enerjinin bir kısmı ısı kaybı olarak yitirildiğinden geriye kalan %90\%90'lık kısım depolanır.
4
Net depolanan enerji ile yüksek gerilim hattına aktarılan enerjinin farkını verilen değere eşitleyerek toplam enerjiyi bulma.
Fark: 50,4x14x=36,4x50,4x - 14x = 36,4x. Denklem: 36,4x=182    x=536,4x = 182 \implies x = 5. Toplam enerji: 100×5=500100 \times 5 = 500 kWh
Soruda verilen fark ilişkisi kullanılarak bilinmeyen değişken çözülür ve başlangıçtaki toplam değere ulaşılır.

Anahtar Kavram

Kalan miktar üzerinden ardışık yüzde hesaplamaları yapma ve doğrusal denklem kurma.
Soru 27Soru

Bir giyim mağazasındaki tüm ürünlerin etiket fiyatı üzerinden önce %30\%30 indirim yapılmaktadır. Daha sonra kasada, indirimli fiyat üzerinden %10\%10 oranında ek bir indirim daha uygulanmaktadır.

Buna göre, etiket fiyatı 200200 TL olan bir kazağı satın alan bir müşteri kasada kaç TL ödemiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 126

Cevap

Müşterinin ödediği nihai tutar 126 TL'dir.
Kazağın etiket fiyatı olan 200200 TL'ye önce %30\%30 indirim uygulandığında fiyat 140140 TL'ye iner. İkinci adımda, kasada bu 140140 TL üzerinden %10\%10 indirim daha uygulandığında fiyat 1414 TL daha azalarak 126126 TL olur. Bu nedenle doğru tutar 126 TL'dir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk indirim tutarını ve indirimli fiyatı hesaplayalım.
İlk indirim tutarı: 200×30100=60200 \times \frac{30}{100} = 60 TL. Birinci indirimli fiyat: 20060=140200 - 60 = 140 TL.
Kasada yapılacak ikinci indirim, bu birinci indirimden sonra kalan tutar üzerinden uygulanacaktır.
2
Birinci indirimli fiyat üzerinden yapılacak ikinci indirim tutarını hesaplayalım.
İkinci indirim tutarı: 140×10100=14140 \times \frac{10}{100} = 14 TL.
Kasada yapılacak ek indirim oranı birinci indirimli tutara uygulanmalıdır.
3
Nihai ödenecek tutarı bulalım.
Ödenecek tutar: 14014=126140 - 14 = 126 TL.
İkinci indirim tutarı birinci indirimli fiyattan çıkarılarak ödenecek net tutara ulaşılır.

Anahtar Kavram

Yüzde indirimlerinin zincirleme uygulandığı durumlarda, sonraki indirimlerin bir önceki adımdan elde edilen güncel matrah (tutar) üzerinden hesaplanması gerekliliği.

Alternatif Yöntem

İndirimler sırasıyla uygulandığında kalan miktarlar çarpılarak sonuca daha hızlı ulaşılabilir: 200×(1030)×(1010)=200×070×090=126200 \times (1 - 0{}30) \times (1 - 0{}10) = 200 \times 0{}70 \times 0{}90 = 126 TL.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 28Soru

Bir hibrit otomobilin şehir içi ve şehir dışı yollardaki yakıt tüketim özellikleri ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Otomobilin şehir içinde 100100 kilometrede tükettiği ortalama yakıt miktarı, şehir dışında 100100 kilometrede tükettiği ortalama yakıt miktarından %25\%25 daha fazladır.
* Bu otomobil, tamamen dolu bir yakıt deposuyla sadece şehir dışı yollarda yolculuk yaptığında en fazla 600600 kilometre gidebilmektedir.

Buna göre, yakıt deposunun %40\%40'ı dolu olan bu otomobil, sadece şehir içi yollarda yolculuk yaptığında depodaki yakıtın tamamıyla en fazla kaç kilometre gidebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 192

Cevap

192
Şehir dışı tüketim 100100 birim olarak kabul edildiğinde, şehir içi tüketim %25 fazlası olan 125125 birim olur. Dolu depo şehir dışında 600600 km yettiğine göre depo kapasitesi 6×100=6006 \times 100 = 600 birimdir. Deponun %40'ı dolu olduğuna göre araçta 240240 birim yakıt vardır. Şehir içinde her 100 km için 125125 birim yakıt harcandığına göre, bu yakıtla araç şehir içinde 192 km yol alabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Şehir içi ve şehir dışı yollardaki yakıt tüketimleri arasındaki ilişkiyi değişkenlerle ifade edin.
Şehir dışı yolda 100100 km'de tüketilen yakıt miktarı yy litre ise, şehir içi yolda 100100 km'de tüketilen yakıt miktarı x=125yx = 1{}25y litre olur.
Şehir içi tüketimin şehir dışı tüketime göre %25 daha fazla olduğu verilmiştir.
2
Dolu deponun toplam hacmini şehir dışı tüketim değişkeni cinsinden yazın.
Deponun toplam hacmi V=6yV = 6y litredir.
Tamamen dolu depoyla şehir dışında en fazla 600 km gidilebildiği için depo hacmi 6 adet 100 km'lik tüketime eşittir.
3
Depodaki mevcut yakıt miktarını bulun.
Mevcut yakıt miktarı 040×V=040×6y=24y0{}40 \times V = 0{}40 \times 6y = 2{}4y litredir.
Deponun %40'ının dolu olduğu belirtilmiştir.
4
Mevcut yakıt miktarı ile şehir içinde gidilebilecek mesafeyi hesaplayın.
d=24y125y×100=192d = \frac{2{}4y}{1{}25y} \times 100 = 192 km.
Şehir içinde 100 km'de 125y1{}25y litre yakıt tüketildiğinden, 24y2{}4y litrelik yakıtın kaç km yeteceğini bulmak için doğru orantı kurulur.

Anahtar Kavram

Yüzde artış ve azalış problemlerinde temel matrahın (yüzdesi alınan başlangıç değerinin) doğru belirlenmesi ve değişkenler arasındaki ters/doğru orantı ilişkisinin kurulması.

Alternatif Yöntem

Şehir dışı 100 km tüketimi 100100 birim kabul edilirse, şehir içi tüketim 125125 birim olur. Deponun tamamı şehir dışı için 600600 km yettiğine göre, deponun kapasitesi 6×100=6006 \times 100 = 600 birim yakıttır. Deponun %40\%40'ı dolu olduğundan depoda 600×040=240600 \times 0{}40 = 240 birim yakıt vardır. Şehir içinde 100 km gitmek için 125125 birim yakıt gerektiğine göre, 240240 birim yakıt ile 240125×100=192\frac{240}{125} \times 100 = 192 km yol gidilebilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 29Soru

Bir şirketin A ve B olmak üzere iki farklı şubesi bulunmaktadır. Bu şubelerdeki çalışanlarla ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* A şubesindeki çalışanların %40\%40'ı, B şubesindeki çalışanların ise %70\%70'i kadındır.
* Her iki şubedeki toplam çalışanların ise %50\%50'si kadındır.

Bu şirkette çalışanların şubeler arası geçişiyle ilgili iki adımlı bir işlem yapılıyor:

* 1. adımda: A şubesinden B şubesine, kadın çalışan oranı A şubesinin başlangıçtaki kadın çalışan oranıyla aynı olacak şekilde bir grup çalışan geçiş yapıyor. Bu geçişten sonra B şubesindeki kadın çalışan oranı %60\%60 oluyor.
* 2. adımda: B şubesinden A şubesine, kadın çalışan oranı B şubesinin yeni kadın çalışan oranıyla aynı olacak şekilde bir grup çalışan geçiş yapıyor. Bu geçişten sonra A şubesindeki kadın çalışan oranı %44\%44 oluyor.

Buna göre, ikinci ad��mda B şubesinden A şubesine geçen çalışan sayısı, birinci adımda A şubesinden B şubesine geçen çalışan sayısının yüzde kaçıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 75

Cevap

İkinci adımda B şubesinden A şubesine geçen çalışan sayısı, birinci adımda A şubesinden B şubesine ge��en çalışan sayısının %75'idir.
Yapılan iki adımlı geçiş işlemlerinde, her adımdaki toplam çalışan ve kadın çalışan sayılarındaki değişimler doğru denklemlerle modellenmiştir. İlk adımda A ve B'nin çalışan sayıları oranı 2:1 olarak bulunmuş, ardından birinci adımda geçenlerin sayısı 0,5k0,5k, ikinci adımda geçenlerin sayısı 0,375k0,375k olarak hesaplanmıştır. Bu değerlerin oranı 0,375k0,5k=0,75\frac{0,375k}{0,5k} = 0,75 yani %75\%75 olarak elde edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
A ve B şubelerindeki başlangıçtaki çalışan sayıları arasındaki ilişkiyi belirlemek için şubelerin kad��n çalışan oranları ve toplam kadın çalışan oranı kullanılarak denklem kurulur.
A şubesindeki çalışan sayısının (NAN_A), B şubesindeki çalışan sayısının (NBN_B) 2 katı olduğu bulunur (NA=2kN_A = 2k ve NB=kN_B = k).
Şubelerin büyüklükleri arasındaki oranı bulmak, sonraki adımlarda geçiş yapan kişi sayılarını bu değişkenler cinsinden ifade etmemizi sağlar.
2
A şubesinden B şubesine geçen T1T_1 kadar çalışanın kadın oranının A'nın başlangıçtaki kadın oranı olan %40\%40 olduğu bilgisiyle, B şubesinde oluşan yeni kadın oranı denklemi yazılır ve T1T_1 bulunur.
Birinci adımda A'dan B'ye geçen çalışan sayısının T1=0,5kT_1 = 0,5k olduğu belirlenir.
B şubesindeki yeni kadın çalışan oranının %60\%60 olması için eklenen kadın çalışan sayısının toplam çalışan sayısına oranının bu değeri vermesi gerekir.
3
Birinci geçişten sonra A şubesinde kalan çalışan sayısı ve bu şubedeki kadın oranı ile B şubesinin yeni durumundaki çalışan sayısı ve kadın oranı belirlenir.
A şubesinde son durumda 1,5k1,5k çalışan kalır ve kadın oranı %40\%40 olarak korunur. B şubesinde ise 1,5k1,5k çalışan vardır ve kadın oranı %60\%60 olmuştur.
İkinci geçişte B şubesinden A şubesine aktarılacak grubun kadın oranı B'nin son durumdaki oranı olan %60\%60 olacaktır. A'nın da başlangıç durumundaki verileri ikinci adımdaki değişimi hesaplamak için gereklidir.
4
B şubesinden A şubesine geçen T2T_2 kadar çalışanın %60\%60'ının kadın olduğu bilgisi kullanılarak, A şubesinde oluşan yeni kadın oranı denklemi kurulur ve T2T_2 bulunur.
İkinci adımda B'den A'ya geçen çalışan sayısının T2=0,375kT_2 = 0,375k olduğu bulunur.
A şubesinin son durumdaki kadın çalışan oranının %44\%44 olması koşulunu sağlayan T2T_2 geçiş miktarını tespit etmek.
5
İkinci adımda geçen çalışan sayısının (T2T_2), birinci adımda geçen çalışan sayısına (T1T_1) oranı hesaplanır.
T2T1=0,375k0,5k=0,75\frac{T_2}{T_1} = \frac{0,375k}{0,5k} = 0,75 bulunur, bu da %75\%75 demektir.
Soruda bizden istenen geçiş miktarlarının birbirine göre yüzde oranını bulmak.

Anahtar Kavram

İki bilinmeyenli yüzde denklemleri kurma ve yüzde oranlarının şubeler arası geçişlerdeki değişimi.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 30Soru

Bir dijital içerik platformunun başlangıçtaki Standart ve Premium üye sayılar�� sırasıyla 22 ve 11 sayıları ile doğru orantılıdır. Bir yıl boyunca bu platformdaki üyelerin durumlarında aşağıdaki değişiklikler gerçekleşmiştir:

* Başlangıçtaki Standart üyelerin %15\%15'i üyelik paketlerini Premium üyeliğe yükseltmiştir.
* Başlangıçtaki Premium üyelerin %10\%10'u üyeliklerini iptal etmiştir.
* Başlangıçtaki Standart üyelerin %y\%y'si üyeliklerini iptal etmiştir.

Bu süreçte platforma yeni üye katılımı olmamıştır.

Yıl sonunda bu platformdaki Premium üye sayısı, Standart üye sayısının %75\%75'ine eşit olduğuna göre, yy kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 5

Cevap

Platformdaki Standart üyelerin üyelik iptal oranı olan y değeri 5'tir.
Doğru cevaba ulaşmak için başlangıçtaki Standart üye sayısı 200x200x ve Premium üye sayısı 100x100x olarak seçilir. Premium üyelerin son durumdaki sayısı 100x10x+30x=120x100x - 10x + 30x = 120x olur. Standart üyelerin son durumdaki sayısı ise 200x30x2xy=170x2xy200x - 30x - 2xy = 170x - 2xy olur. Bu iki değer arasındaki %75\%75 oranı denklemleştirildiğinde 120x=075(170x2xy)120x = 0{}75(170x - 2xy) bağıntısından y=5y = 5 bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki ��ye sayılarını oranlarına göre değişkenlerle ifade etme.
Başlangıçta Premium üye sayısı 100x100x ise Standart üye sayısı 200x200x olur.
Soruda Standart ve Premium üye sayılarının sırasıyla 2 ve 1 ile doğru orantılı olduğu belirtilmiştir.
2
Yıl boyunca üye durumlarında meydana gelen değişikliklerin hesaplanması.
Standart'tan Premium'a geçenler: 200x×015=30x200x \times 0{}15 = 30x kişi.
Premium üyelerden iptal edenler: 100x×010=10x100x \times 0{}10 = 10x kişi.
Standart üyelerden iptal edenler: 200x×y100=2xy200x \times \frac{y}{100} = 2xy kişi.
Yüzde değişimlerinin hangi üye grubuna uygulanacağı soruda açıkça belirtilmiştir.
3
Yıl sonundaki Standart ve Premium üye sayılarının bulunması.
Premium üye sayısı: Pson=100x10x (iptal)+30x (gec¸is¸)=120xP_{\text{son}} = 100x - 10x \text{ (iptal)} + 30x \text{ (geçiş)} = 120x.
Standart üye sayısı: Sson=200x30x (gec¸is¸)2xy (iptal)=170x2xyS_{\text{son}} = 200x - 30x \text{ (geçiş)} - 2xy \text{ (iptal)} = 170x - 2xy.
Üye geçişleri ve iptallerinin her kategorideki mevcut üye sayılarına etkisini yansıtmak gerekir.
4
Yıl sonundaki üye oranını kullanarak y değerini hesaplama.
120x=75100×(170x2xy)    120=34(1702y)    160=1702y    2y=10    y=5120x = \frac{75}{100} \times (170x - 2xy) \implies 120 = \frac{3}{4} (170 - 2y) \implies 160 = 170 - 2y \implies 2y = 10 \implies y = 5.
Yıl sonundaki Premium üye sayısının Standart üye sayısının %75\%75'ine eşit olduğu verilmiştir.

Anahtar Kavram

Yüzde problemlerinde başlangıç matrahının doğru belirlenmesi ve bağımsız alt grupların yüzde değişimlerinin ana gruplara doğru yansıtılması.
Soru 31Soru

Bir geri dönüşüm tesisinde kirli suyu arıtmak amacıyla A ve B ünitelerinden oluşan iki aşamalı bir arıtma sistemi kurulmuştur. Sisteme giren kirli suyun arıtılma süreciyle ilgili aşağıdaki bilgiler verilmiştir:

* Sisteme dışarıdan giren kirli su doğrudan A ünitesine gönderilmektedir.
* A ünitesine gelen suyun %20\%20'si atık su olarak sistem dışına atılmakta, %40\%40'ı arıtılmak üzere B ��nitesine gönderilmekte, kalan %40\%40'ı ise tekrar arıtılmak üzere A ünitesinin girişine geri yönlendirilmektedir.
* B ünitesine gelen suyun %15\%15'i sızma kaybı nedeniyle kaybedilmekte, %60\%60'ı tamamen temizlenmi�� su olarak depolanmakta, kalan %25\%25'i ise tekrar arıtılmak üzere A ünitesinin girişine geri yönlendirilmektedir.
* A ünitesinin girişine geri yönlendirilen sular, sisteme dışarıdan yeni giren kirli su ile karışarak tekrar aynı oranlarda işlemlere tabi tutulmaktadır.

Buna göre, sisteme dışarıdan 30003000 ton kirli su girdiğinde, sistemden elde edilen toplam tamamen temizlenmiş su miktarı kaç tondur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1440

Cevap

Sistemden elde edilen toplam temizlenmiş su miktarı 1440 tondur.
Sisteme geri beslenen suların oluşturduğu döngüyü ifade eden X=3000+0,4X+0,1XX = 3000 + 0,4X + 0,1X denge denklemi çözüldüğünde A ünitesine giren toplam su miktarı 60006000 ton olarak bulunur. B ünitesine geçen su bu miktarın %40\%40'ı (24002400 ton) ve bu suyun %60\%60'ı tamamen temizlendiği için elde edilen temiz su miktarı 14401440 tondur.

Adım Adım Çözüm

1
A ünitesine giren toplam su miktarını değişkenle tanımlama
A ünitesine giren toplam su miktarı XX ton olsun.
Döngüsel sistemlerde geri beslenen akışları tek bir denklemde modelleyebilmek için giriş toplamını belirlemek gerekir.
2
A ünitesinden çıkan su akışlarını XX cinsinden ifade etme
B ünitesine gönderilen su miktarı 0,4X0,4X ton, A'nın girişine geri yönlendirilen su miktarı ise 0,4X0,4X ton olur.
A ünitesine giren suyun belirtilen yüzde dağılımlarına göre ayrıştırılması gerekir.
3
B ünitesinden çıkan su akışlarını XX cinsinden ifade etme
B ünitesinden tamamen temizlenen su 0,60×0,4X=0,24X0,60 \times 0,4X = 0,24X ton, A'nın girişine geri gönderilen su ise 0,25×0,4X=0,1X0,25 \times 0,4X = 0,1X ton olur.
B ünitesine giren suyun belirtilen yüzde oranlarına göre dağılımını hesaplamak gerekir.
4
A ünitesinin girişindeki su dengesi denklemini kurma ve çözme
X=3000+0,4X+0,1X    X=3000+0,5X    0,5X=3000    X=6000X = 3000 + 0,4X + 0,1X \implies X = 3000 + 0,5X \implies 0,5X = 3000 \implies X = 6000 ton
A ünitesine giren toplam su; sisteme dışarıdan giren taze su ile A ve B ünitelerinden geri dönen suların toplamına eşit olmalıdır.
5
Toplam temizlenmiş su miktarını hesaplama
Temizlenmiş su miktarı: 0,24X=0,24×6000=14400,24X = 0,24 \times 6000 = 1440 ton
Sistemden nihai ürün olarak ayrılan tamamen temizlenmiş su miktarını bulmak için.

Anahtar Kavram

Geri beslemeli sistemlerde yüzde hesapları ve kütle dengesi denklemleri

Alternatif Yöntem

Alternatif olarak, sisteme yeni giren 3000 ton suyun her bir döngüdeki akışını geometrik seri yardımıyla inceleyebiliriz. A ünitesine her adımda geri dönen toplam su oranı %50 (A'dan %40 ve B'den %25'in %40'ı olan %10) olduğundan, toplam devir katsayısı 1/(10,5)=21/(1 - 0,5) = 2 olur. Buradan A ünitesine giren toplam su 3000×2=60003000 \times 2 = 6000 ton olarak bulunur. B'ye geçen su 6000×0,4=24006000 \times 0,4 = 2400 ton ve temizlenen su 2400×0,6=14402400 \times 0,6 = 1440 ton elde edilir.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 32Soru

Bir basketbol takımının sezon başındaki lisanslı sporcularının %60\%60'ı yerli, %40\%40'ı ise yabancı sporcudur. Sezon ortasında bu takıma 44 yabancı sporcu transfer edilmiş ve yerli sporcuların %25\%25'i ile yollar ayrılmıştır. Son durumda takımdaki yerli sporcu sayısı, yabancı sporcu sayısından 22 eksik olmuştur. Buna göre, sezon başında bu takımda toplam kaç lisanslı sporcu vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40

Cevap

Sezon başında bu takımda toplam 40 lisanslı sporcu vardır.
Yerli sporcu sayısındaki %25\%25'lik azalış ve yabancı sporcu sayısındaki 44 kişilik artışın ardından kurulan 4,5x=4x+24,5x = 4x + 2 denklemi çözüldüğünde x=4x = 4 bulunmuş ve başlangıçtaki toplam sporcu sayısı 10x=4010x = 40 olarak hesaplanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sezon başındaki toplam sporcu sayısına 10x10x diyerek yerli ve yabancı sporcu oranlarını belirlemek.
Yerli sporcu sayısı 6x6x, yabancı sporcu sayısı 4x4x olur.
Yüzde hesaplarını kolaylaştırmak için toplam sporcu sayısına 10x10x verilmiştir.
2
Sezon ortasındaki transfer ve ayrılık durumlarına göre yeni sporcu sayılarını ifade etmek.
Yeni yabancı sporcu sayısı 4x+44x + 4, yeni yerli sporcu sayısı ise 4,5x4,5x olur.
44 yabancı sporcu eklendiğinde yabancı sayısı artar; yerli sporcuların %25\%25'i (yani 1/41/4'ü) ayrıldığında yerli sayısı %75\%75'ine düşer.
3
Son durumdaki yerli ve yabancı sporcu sayıları arasındaki fark ilişkisini denklem haline getirerek çözmek.
4,5x=(4x+4)2x=44,5x = (4x + 4) - 2 \Rightarrow x = 4 bulunur.
Yerli sporcu sayısının yabancı sporcu sayısından 22 eksik olduğu verilmiştir.
4
Bulunan xx değerini başlangıçtaki toplam sporcu sayısında yerine koymak.
Toplam sporcu sayısı 10×4=4010 \times 4 = 40 bulunur.
Sezon başındaki toplam sporcu sayısı 10x10x olarak tanımlanmıştı.

Anahtar Kavram

Yüzde Problemleri ve Denklem Kurma
Soru 33Soru

Bir kafede bir gün boyunca satılan sıcak içeceklerin %70\%70’i çay, geri kalanı ise kahvedir. Bu kafede satılan çayların %30\%30’u şekerli, kahvelerin ise %50\%50’si şekersiz olarak tüketilmektedir.

Buna göre, bu kafede satılan sıcak içeceklerin yüzde kaçı şekerli çaydır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 21

Cevap

Sıcak içeceklerin yüzde 21'i şekerli çaydır.
Satılan toplam sıcak içecek miktarını 100100 birim olarak kabul edersek, bu içeceklerin %70\%70’i yani 7070 birimi çaydır. Çayların %30\%30’u şekerli olduğuna göre şekerli çay miktarı 70×30100=2170 \times \frac{30}{100} = 21 birim olarak bulunur. Bu da tüm sıcak içeceklerin %21\%21’ine karşılık gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Kafede satılan toplam sıcak içecek miktarını kolay hesaplama yapmak için belirleyin.
Toplam sıcak içecek miktarı 100x100x olsun.
Yüzde hesaplamalarını kolaylaştırmak için başlangıç değerini 100x100x seçmek kolaylık sağlar.
2
Toplam içecek içindeki çay miktarını hesaplayın.
Çay miktarı: 100x×70100=70x100x \times \frac{70}{100} = 70x olur.
Sıcak içeceklerin %70\%70'inin çay olduğu belirtilmiştir.
3
Çayların içindeki şekerli çay miktarını hesaplayın.
Şekerli çay miktarı: 70x×30100=21x70x \times \frac{30}{100} = 21x olur.
Çayların %30\%30'unun şekerli olduğu verilmiştir.
4
Şekerli çay miktarının toplam sıcak içecek miktarına oranını yüzde olarak ifade edin.
Şekerli çay oranı: 21x100x=21100=%21\frac{21x}{100x} = \frac{21}{100} = \%21 olur.
İstenen değerin tüm sıcak içeceklere göre yüzde oranı sorulmaktadır.

Anahtar Kavram

Yüzde problemlerinde belirli bir miktarın yüzdesini alırken temel alınan matrahı doğru belirleme ve ardışık yüzde hesaplama.
Soru 34Soru

Bir akıllı enerji depolama sistemine bağlı olan A ve B bataryalarının kapasiteleri ve doluluk oranları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

- A bataryasının kapasitesi, B bataryasının kapasitesinin %80\%80’i kadardır.
- Başlangıçta A bataryasının %50\%50’si, B bataryasının ise %60\%60’ı doludur.
- A bataryasındaki enerjinin belirli bir kısmı B bataryasına aktarıldığında, B bataryasının doluluk oranı %64\%64 olmaktadır.

Buna göre, son durumda A bataryasının doluluk oranı yüzde kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 45

Cevap

Son durumda A bataryasının doluluk oranı %45'tir.
B bataryasındaki enerji artışı belirlendikten sonra bu miktarın A bataryasından eksildiği göz önüne alınarak, kalan enerjinin A'nın kapasitesine oranı hesaplanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Bataryaların kapasitelerini belirleme
B'nin kapasitesi 100V100V ise A'nın kapasitesi 80V80V olur.
Kapasiteler arasındaki yüzde oranını kolay hesaplamak için ortak bir değişken tanımlanır.
2
Başlangıçtaki enerji miktarlarını hesaplama
A'nın enerjisi 40V40V, B'nin enerjisi 60V60V olur.
Verilen başlangıç doluluk yüzdelerine göre mevcut enerji miktarları bulunur.
3
Aktarılan enerji miktarını bulma
B'nin son enerjisi 64V64V olup aktarılan miktar 4V4V olur.
B'nin son doluluk oranından yararlanarak sisteme eklenen enerji tespit edilir.
4
A'da kalan enerjiyi ve son doluluk oranını hesaplama
A'da kalan enerji 36V36V olup, son doluluk oranı %45'tir.
A'dan eksilen enerji çıkarılarak kalan enerjinin kapasiteye oranı bulunur.

Anahtar Kavram

Yüzde problemlerinde temel miktar belirleme ve farklı tabanlara göre yüzde hesaplama

Alternatif Yöntem

Kapasiteler oranı A/B = 4/5 olduğundan B'nin kapasitesini 5 birim, A'nın kapasitesini 4 birim alabiliriz. Başlangıçta A'da 2 birim, B'de 3 birim enerji vardır. Son durumda B'nin doluluk oranı %64 olduğuna göre B'deki enerji 5×0,64=3,25 \times 0,64 = 3,2 birim olur. B'ye aktarılan enerji 3,23=0,23,2 - 3 = 0,2 birimdir. Bu durumda A'da kalan enerji 20,2=1,82 - 0,2 = 1,8 birim olur. A'nın son doluluk oranı ise 1,84=0,45\frac{1,8}{4} = 0,45 yani %45'tir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 35Soru

Bir teknoloji şirketinde çalışanların %60\%60'ı A projesinde, kalanları ise B projesinde görev yapmaktadır.

* A projesinde çalışanların %20\%20'si kıdemli, kalanları ise junior yazılımcıdır.
* B projesinde çalışanların %30\%30'u kıdemli, kalanları ise junior yazılımcıdır.

Yıl sonunda junior yazılımcıların maaşlarına %30\%30, kıdemli yazılımcıların maaşlarına ise %20\%20 zam yapılmıştır.

Zam öncesinde;
* B projesindeki bir junior yazılımcının maaşı, A projesindeki bir junior yazılımcının maaşının %80\%80'ine eşittir.
* Şirketteki tüm kıdemli yazılımcıların maaşları birbirine eşit olup, A projesindeki bir junior yazılımcının maaşından %10\%10 fazladır.

Buna göre, yıl sonunda şirket genelinde junior yazılımcılara yapılan toplam zam miktarının, kıdemli yazılımc��lara yapılan toplam zam miktarına oranı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4

Cevap

Junior yazılımcılara yapılan toplam zam miktarının kıdemli yazılımcılara yap��lan toplam zam miktarına oranı 4'tür.
Toplam junior zam miktarı olan 2112x2112x, toplam kıdemli zam miktarı olan 528x528x değerine bölündüğünde oran 4 olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Çalışan sayılarını belirleme
A projesinde 60 çalışan (12 kıdemli, 48 junior); B projesinde 40 çalışan (12 kıdemli, 28 junior). Şirket genelinde toplam 24 kıdemli ve 76 junior yazılımcı bulunmaktadır.
Yüzde oranlarını gerçek kişi sayılarına dökerek işlem kolaylığı sağlamak.
2
Zam öncesi bireysel maaşları tanımlama
A projesindeki junior maaşı: 100x100x, B projesindeki junior maaşı: 80x80x, Kıdemli maaşı: 110x110x.
Verilen maaş ilişkilerini ortak bir değişken (xx) cinsinden ifade etmek.
3
Zam öncesi toplam maaşları hesaplama
Junior yazılımcıların toplam maaşı: 48×100x+28×80x=7040x48 \times 100x + 28 \times 80x = 7040x. Kıdemli yazılımcıların toplam maaşı: 24×110x=2640x24 \times 110x = 2640x.
Zam miktarlarını hesaplayabilmek için başlangıçtaki toplam maaş yüklerini bulmak.
4
Toplam zam miktarlarını hesaplama
Junior yazılımcıların toplam zammı: 7040x×030=2112x7040x \times 0{}30 = 2112x. Kıdemli yazılımcıların toplam zammı: 2640x×020=528x2640x \times 0{}20 = 528x.
Gruba göre uygulanan zam oranlarını toplam maaşlara uygulamak.
5
Zam miktarlarını oranlama
Oran: 2112x528x=4\frac{2112x}{528x} = 4.
Bizden istenen nihai oranı bulmak.

Anahtar Kavram

Çok aşamalı yüzde problemlerinde alt küme oranları ve doğru matris/taban değerinin belirlenmesi.

Alternatif Yöntem

A projesindeki bir junior yazılımcının zam öncesi maaşını doğrudan 100 TL kabul edebiliriz. Bu durumda değişken kullanmadan doğrudan sayılar üzerinden işlem yaparak da aynı sonucu elde ederiz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 36Soru

Bir e-ticaret sitesinde giyim ve kozmetik ürün grupları için kargo ücretleri sırasıyla ürünlerin etiket fiyatlarının %10\%10’u ve %20\%20’si olarak belirlenmiştir.

Bu siteden etiket fiyatı, kozmetik ürününün etiket fiyatının 4 katı olan bir giyim ürünü satın alan bir müşteri, bu iki ürün için toplam 36 TL kargo ücreti ödemiştir.

Buna göre, müşterinin satın aldığı giyim ürününün etiket fiyatı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 240

Cevap

Giyim ürününün etiket fiyatı 240 TL'dir.
Kozmetik ürününün etiket fiyatına KK TL denilirse, giyim ürününün etiket fiyatı 4K4K TL olur. Giyim ürününün kargo ücreti etiket fiyatının %10\%10'u olduğuna göre 4K×010=04K4K \times 0{}10 = 0{}4K TL'dir. Kozmetik ürününün kargo ücreti ise etiket fiyatının %20\%20'si olduğuna göre K×020=02KK \times 0{}20 = 0{}2K TL'dir. Bu iki kargo ücretinin toplamı 04K+02K=06K0{}4K + 0{}2K = 0{}6K TL yapar. Toplam kargo ücreti 36 TL olarak verildiğinden 06K=360{}6K = 36 eşitliğinden K=60K = 60 TL bulunur. Giyim ürününün etiket fiyatı 4K4K olduğundan 4×60=2404 \times 60 = 240 TL olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Ürünlerin etiket fiyatlarını temsil eden değişkenleri tanımlama
Kozmetik ürününün etiket fiyatı KK TL ise giyim ürününün etiket fiyatı 4K4K TL olur.
Soruda giyim ürününün etiket fiyatının, kozmetik ürününün etiket fiyatının 4 katı olduğu belirtilmiştir.
2
Her bir ürün için ödenecek kargo ücretlerini yüzde oranlarını kullanarak ifade etme
Giyim ürünü kargo ücreti: 4K×10100=04K4K \times \frac{10}{100} = 0{}4K TL. Kozmetik ürünü kargo ücreti: K×20100=02KK \times \frac{20}{100} = 0{}2K TL.
Giyim ürününün kargo ücreti kendi etiket fiyatının %10\%10'u, kozmetik ürünününki ise kendi etiket fiyatının %20\%20'si olarak belirlenmiştir.
3
Toplam kargo ücretini veren denklemi kurup çözme ve giyim ürününün etiket fiyatını hesaplama
Toplam kargo ücreti: 04K+02K=06K0{}4K + 0{}2K = 0{}6K TL. 06K=36    K=600{}6K = 36 \implies K = 60 TL. Giyim ürününün etiket fiyatı: 4K=4×60=2404K = 4 \times 60 = 240 TL.
Müşterinin ödediği toplam kargo ücreti 36 TL olarak verilmiştir ve bizden giyim ürününün etiket fiyatı istenmektedir.

Anahtar Kavram

Yüzde problemlerinde, her bir yüzde oranının kendi ait olduğu doğru temel matraha (başlangıç değerine) uygulanarak denklemlerin kurulması.
Soru 37Soru

Bir spor mağazasındaki futbol topunun fiyatı, basketbol topunun fiyatının %80\%80'ine eşittir. Futbol topunun fiyatı 800800 TL olduğuna göre, basketbol topunun fiyatı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1000

Cevap

Basketbol topunun fiyatı 1000 TL'dir.
Basketbol topunun fiyatına xx dersek, futbol topunun fiyatı x×0,80x \times 0,80 olur. Bu fiyat 800800 TL'ye eşit olduğuna göre, 0,80x=8000,80x = 800 denklemi kurulur. Buradan x=1000x = 1000 TL olarak elde edilir. Dolayısıyla doğru seçenek basketbol topunun fiyatının 1000 TL olduğunu belirten seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Bilinmeyen basketbol topu fiyatını değişken ile ifade etme
Basketbol topunun fiyatı xx TL olsun.
Soruda bizden istenen basketbol topunun fiyatını bulmak için denklem kurmamız gerekir.
2
Yüzde ilişkisini matematiksel denklem olarak yazma
x×80100=800x \times \frac{80}{100} = 800
Futbol topunun fiyatının, basketbol topunun fiyatının %80'ine eşit olduğu belirtilmiştir.
3
Denklemi çözerek bilinmeyeni bulma
0,8×x=800x=8000,8=10000,8 \times x = 800 \Rightarrow x = \frac{800}{0,8} = 1000 TL bulunur.
Denklemdeki x değişkenini yalnız bırakarak basketbol topunun fiyatına ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Yüzde Problemlerinde Doğru Temel Değeri Seçme
Soru 38Soru

Bir sınıftaki öğrencilerin %60\%60’ı kız öğrencidir. Kız öğrencilerin %25\%25’i, erkek öğrencilerin ise %50\%50’si gözlüklüdür. Bu sınıfta gözlüklü öğrenci sayısı 1414 olduğuna göre, sınıftaki toplam öğrenci sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40

Cevap

Sınıftaki toplam öğrenci sayısı 40'tır.
Sınıf mevcuduna 100x100x denildiğinde kız öğrenciler 60x60x, erkek öğrenciler 40x40x olur. Kızların %25\%25’i (15x15x) ve erkeklerin %50\%50’si (20x20x) gözlüklüdür. Toplam gözlüklü sayısı 35x=1435x = 14 ise x=04x = 0{}4 olur. Sınıf mevcudu 100x=40100x = 40 olarak doğru hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Sınıf mevcuduna değişken atayarak kız ve erkek öğrenci sayılarını belirlemek
Sınıf mevcudu 100x100x ise kız öğrenci sayısı 60x60x, erkek öğrenci sayısı 40x40x olur.
Yüzde hesaplamalarını kolaylaştırmak için başlangıç değerini 100x100x seçiyoruz.
2
Gözlüklü kız ve erkek öğrencilerin sayılarını kendi grupları üzerinden hesaplamak
Gözlüklü kızlar 60x×025=15x60x \times 0{}25 = 15x, gözlüklü erkekler 40x×050=20x40x \times 0{}50 = 20x olur.
Her grubun kendi içindeki gözlüklü oranını bulup toplam gözlüklü sayısına ulaşmak.
3
Toplam gözlüklü öğrenci sayısını bulmak ve verilen değere eşitlemek
Toplam gözlüklü sayısı 15x+20x=35x15x + 20x = 35x olur. 35x=14    x=0435x = 14 \implies x = 0{}4 olur.
Verilen sayısal veriyi değişken cinsinden ifade ederek bilinmeyeni bulmak.
4
Bilinmeyeni yerine koyarak toplam sınıf mevcudunu hesaplamak
Toplam öğrenci sayısı 100×04=40100 \times 0{}4 = 40 bulunur.
Sınıf mevcudu en başta 100x100x olarak belirlendiği için xx değerini yerine yazarak sonuca ulaşıyoruz.

Anahtar Kavram

Yüzde Problemleri ve Belirli Bir Çokluğun Yüzdesini Hesaplama
Soru 39Soru

Bir okul bahçesindeki ağaçların %30\%30'u zeytin ağacı, geri kalanı ise nar ağacıdır. Zeytin ağaçlarının %20\%20'si, nar ağaçlarının ise %10\%10'u meyve vermiştir.

Buna göre, bu bahçedeki tüm ağaçların yüzde kaçı meyve vermiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 13

Cevap

Bahçedeki tüm ağaçların %13\%13'ü meyve vermiştir.
Toplam ağaç sayısını 100x100x kabul ettiğimizde, 30x30x zeytin ve 70x70x nar ağacı elde edilir. Zeytinlerin %20\%20'si olan 6x6x ile nar ağaçlarının %10\%10'u olan 7x7x toplandığında meyve veren toplam ağaç sayısı 13x13x olur. Bu da tüm ağaçların %13\%13'üdür. Dolayısıyla, doğru yanıtı 13 olarak gösteren seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam ağaç sayısına değer atayarak gruplara ayırma.
Bahçedeki toplam ağaç sayısı 100x100x olsun. Bu durumda zeytin ağaçlarının sayısı 30x30x, nar ağaçlarının sayısı ise 70x70x olur.
Yüzde hesaplamalarını tam sayılarla kolayca yapabilmek için başlangıç değerine 100x100x demek kolaylık sağlar.
2
Meyve veren zeytin ve nar ağacı sayılarını ayrı ayrı hesaplama.
Meyve veren zeytin ağaçlarının sayısı: 30x×20100=6x30x \times \frac{20}{100} = 6x. Meyve veren nar ağaçlarının sayısı: 70x×10100=7x70x \times \frac{10}{100} = 7x olarak bulunur.
Her bir ağaç grubunun kendi içindeki meyve verme oranını bulmak gerekir.
3
Toplam meyve veren ağaç sayısını bulma ve genel yüzdeye oranlama.
Toplam meyve veren ağaç sayısı: 6x+7x=13x6x + 7x = 13x olur. Bu değer toplam ağaç sayısı olan 100x100x'in %13\%13'üne karşılık gelir.
Tüm bahçedeki meyve veren ağaç oranını bulmak için toplam meyve veren ağaç sayısı, toplam ağaç sayısına bölünür.

Anahtar Kavram

Belli bir miktarın belirtilen yüzde oranını hesaplama ve farklı gruplardaki yüzdeleri birleştirme.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 40Soru

Bir kargo dağıtım merkezine gelen paketler A ve B olmak üzere iki farklı dağıtım bölgesine ayrılmaktadır.

Bu merkezle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:
* Gelen toplam paketlerin %60\%60’ı A bölgesine, geri kalanı ise B bölgesine gönderilmektedir.
* A bölgesine gönderilen paketlerin %15\%15’i, B bölgesine gönderilen paketlerin ise %25\%25’i adreste bulunamama nedeniyle dağıtım merkezine geri dönmüştür.
* Dağıtım merkezine geri dönen paketlerin bir kısmı ertesi gün alıcılarına teslim edilmiş, kalan paketler ise göndericiye iade edilmiştir.
* Ertesi gün; A bölgesinden geri dönen paketlerin %60\%60’ı, B bölgesinden geri dönen paketlerin ise %40\%40’ı alıcılarına teslim edilmiştir.
* Göndericiye iade edilen toplam paket sayısı, ertesi gün teslim edilen toplam paket sayısından 4848 fazladır.

Buna göre, bu kargo dağıtım merkezine gelen toplam paket sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 24000

Cevap

Toplam paket sayısı 24000'dir.
Toplam paket sayısı 100x kabul edildiğinde, A bölgesine giden paketler 60x, B bölgesine gidenler 40x olur. Bu paketlerin sırasıyla %15'i ve %25'i geri döndüğü için, geri dönen paket miktarları 9x ve 10x olarak bulunur. Ertesi gün A bölgesinden dönenlerin %60'ı (5,4x) teslim edilirken geriye kalan %40'ı (3,6x) göndericiye iade edilir. B bölgesinden dönenlerin %40'ı (4x) teslim edilirken geriye kalan %60'ı (6x) iade edilir. Toplam iade edilen paket sayısı 9,6x, toplam teslim edilen paket sayısı 9,4x olur. Bu iki değer arasındaki fark 0,2x = 48 olduğundan x = 240 bulunur. Dolayısıyla başlangıçtaki toplam paket sayısı 100x = 24000 olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam paket sayısına 100x100x denilerek, A ve B bölgelerine gönderilen paket sayıları belirlenir.
A bölgesine gönderilen paket sayısı: 100x×%60=60x100x \times \%60 = 60x, B bölgesine gönderilen paket sayısı: 100x60x=40x100x - 60x = 40x olur.
Yüzde hesaplamalarını kolaylaştırmak için başlangıç değerine 100x100x denir.
2
Her iki bölgeden adreste bulunamadığı için geri dönen paket sayıları hesaplanır.
A bölgesinden dönen: 60x×%15=9x60x \times \%15 = 9x, B bölgesinden dönen: 40x×%25=10x40x \times \%25 = 10x olur.
Ertesi gün yapılacak teslimat ve iade işlemleri bu geri dönen paket miktarları üzerinden gerçekleştirilecektir.
3
Geri dönen paketlerin ertesi gün teslim edilen ve göndericiye iade edilen kısımları hesaplanır.
A bölgesi için teslim edilen: 9x×%60=5,4x9x \times \%60 = 5,4x, iade edilen: 9x×%40=3,6x9x \times \%40 = 3,6x olur. B bölgesi için teslim edilen: 10x×%40=4x10x \times \%40 = 4x, iade edilen: 10x×%60=6x10x \times \%60 = 6x olur.
Soruda verilen ertesi gün teslimat oranları kullanılarak teslim edilen ve iade edilen paketlerin payları belirlenir.
4
Toplam iade edilen paket sayısı ile toplam teslim edilen paket sayısı arasındaki fark bulunarak denklem kurulur.
Toplam iade edilen: 3,6x+6x=9,6x3,6x + 6x = 9,6x. Toplam teslim edilen: 5,4x+4x=9,4x5,4x + 4x = 9,4x. Fark: 9,6x9,4x=0,2x9,6x - 9,4x = 0,2x olur. Buradan 0,2x=482x=480x=2400,2x = 48 \Rightarrow 2x = 480 \Rightarrow x = 240 bulunur.
İade edilen paketlerin teslim edilenlerden 48 fazla olduğu bilgisi kullanılarak bilinmeyen değer çözülür.
5
Bulunan xx değeri başlangıçtaki toplam paket formülünde yerine yazılarak sonuç bulunur.
Toplam paket sayısı: 100x=100×240=24000100x = 100 \times 240 = 24000 olarak elde edilir.
En başta toplam paket sayısına 100x100x denildiği için xx yerine yazılarak sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Bir bütünün ardışık yüzdeleri hesaplanırken, her aşamadaki yüzde oranının doğru matraha (temel değere) uygulanması gerekir.
ÖncekiSayfa 2 / 6Sonraki
Yüzde Problemleri Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) — Sayfa 2 | Examkin