Klinik Enzimoloji

$45$ yaşında bir erkek hasta, aniden başlayan ve sırta vuran şiddetli epigastrik ağrı, bulantı ve kusma şikayetleriyle acil servise başvurmuştur. Hastada akut pankreatit şüphesiyle biyokimyasal tetkikler istenmiştir. Bu hastada tanıyı desteklemek amacıyla kullanılan aşağıdaki enzimlerden hangisinin doku özgüllüğü (spesifitesi), amilaza ($AMS$) göre daha yüksektir?

$32$ yaşında erkek hasta, son $3$ gündür devam eden iştahsızlık, bulantı ve idrar renginde koyulaşma şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenede sklera ve ciltte ikterik görünüm saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde; $AST: 1250$ U/L, $ALT: 1580$ U/L ve total bilirubin: $8,4$ mg/dL saptanıyor. Kan örneği alındıktan sonra teknik bir aksaklık nedeniyle serum örneği laboratuvara ulaştırılamıyor ve $+4^\circ \text{C}$'de $24$ saat bekletiliyor. Ertesi gün yapılan analizde total laktat dehidrogenaz ($LDH$) aktivitesinin beklenenden belirgin şekilde düşük saptanması üzerine bir pre-analitik hata yapıldığı fark ediliyor.

Bu hastada, serumun soğukta bekletilmesine bağlı olarak aktivite kaybı gösteren ve laboratuvar sonucunun hatalı düşük çıkmasından sorumlu olan temel $LDH$ izoenzimi aşağıdakilerden hangisidir?

Göğüs ağrısı şikayetiyle acil servise başvuran $52$ yaşındaki erkek hastada, semptomların başlamasından sonraki $2.$ saatte yapılan ilk biyokimyasal değerlendirmede; total kreatin kinaz ($CK$), $CK-MB$ (kütle) ve troponin düzeyleri referans aralıklar içerisinde saptanmıştır. Miyokard hasarını konvansiyonel belirteçlerden daha önce saptayabilen 'izoform analizi' yöntemine başvurulmuştur.

Buna göre, hastada erken dönem miyokard enfarktüsü tanısını en güçlü destekleyen laboratuvar bulgusu aşağıdakilerden hangisidir?

Şiddetli karaciğer hasarı ve sentrilobüler (Zon $3$) nekroz gelişen bir hastada, hepatositlerdeki mitokondriyal matriks hasarını ve bu bölgedeki parankimal yıkımı yansıtmada en spesifik olan enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Rutin bir check-up muayenesi sırasında karaciğer fonksiyonlarını değerlendirmek amacıyla tetkik istenen bir hastada; aşağıdaki enzimlerden hangisinin serum düzeyindeki artış, karaciğer parankim hasarı için en yüksek doku özgüllüğüne (spesifite) sahiptir?

$45$ yaşında kadın hasta, rutin kontrollerinde saptanan belirgin serum amilaz yüksekliği nedeniyle değerlendiriliyor. Hastanın abdominal ağrısı veya herhangi bir sistemik şikayeti bulunmamaktadır. Fizik muayenesi tamamen normaldir. Laboratuvar tetkiklerinde; serum amilaz düzeyi $980\ U/L$ (N: $25-125\ U/L$), serum lipaz düzeyi $32\ U/L$ (N: $10-60\ U/L$) ve $24$ saatlik idrar amilaz düzeyi $45\ U/gün$ (Düşük/Normal) olarak saptanıyor. Hastanın amilaz/kreatinin klirens oranı ($ACCR$) ise $\%0.7$ olarak hesaplanıyor.

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre, hastadaki en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Akut miyokard enfarktüsü (AMI) tanısıyla izlenen bir hastada, ilk semptomların başlamasından yaklaşık 96 saat (4 gün) sonra yeni bir göğüs ağrısı şikayeti gelişmiştir. Serum düzeyinin kısa sürede (48-72 saat) normale dönmesi nedeniyle, bu hastada gelişen olası bir re-infarktüsü (tekrarlayan enfarktüs) saptamada en duyarlı olan enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Akut göğüs ağrısı şikayetiyle acil servise başvuran $60$ yaşındaki bir hastada yapılan laboratuvar incelemelerinde kardiyak troponin I ($cTnI$) düzeyi yüksek saptanmıştır. Miyokard enfarktüsü ($AMI$) tanısında $cTnI$ düzeyinin ölçülmesinin $CK-MB$ (Kreatin kinaz MB) izoenzimine göre en önemli klinik avantajı aşağıdakilerden hangisidir?

Halsizlik ve sarılık şikayeti ile başvuran bir hastada yapılan laboratuvar incelemelerinde; hemoglobin düzeyi düşük, indirekt bilirubin seviyesi yüksek ve haptoglobin düzeyi saptanamayacak kadar düşük bulunmuştur. Bu hastanın serum laktat dehidrogenaz ($LDH$) izoenzim analizi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$65$ yaşında, uzun süreli ağır sigara kullanım öyküsü olan bir erkek hasta; iştahsızlık, belirgin kilo kaybı ve inatçı öksürük şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan görüntüleme tetkiklerinde akciğerde santral yerleşimli bir kitle saptanıyor. Laboratuvar analizlerinde serum total kreatin kinaz ($CK$) aktivitesi $380$ U/L ($N < 190$ U/L) olarak bulunurken, immunoinhibisyon yöntemiyle ölçülen $CK-MB$ aktivitesi $440$ U/L olarak saptanıyor.

Bu hastadaki laboratuvar bulgularının (ölçülen $CK-MB$ değerinin total $CK$ değerinden yüksek çıkması) en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Rutin kontrolleri sırasında serum alkalen fosfataz ($ALP$) düzeyi referans aralığının $3$ katı yüksek bulunan $55$ yaşındaki bir kadın hastanın diğer karaciğer fonksiyon testleri normal sınırlarda saptanmıştır. Bu hastada $ALP$ yüksekliğinin hepatobilier sistem mi yoksa kemik dokusu kaynaklı mı olduğunu belirlemek amacıyla ölçülmesi en uygun olan enzim aşağıdakilerden hangisidir?

$62$ yaşında erkek hastada pelvik ağrı ve kemik metastazı şüphesi nedeniyle yapılan tetkiklerde serum total asit fosfataz ($ACP$) düzeyi referans aralığın çok üzerinde saptanmıştır. Laboratuvarda yapılan diferansiyel inhibisyon testlerinde, enzim aktivitesinin $L$-tartrat ilavesiyle $\%90$ oranında azaldığı, formaldehit ilavesiyle ise anlamlı bir değişim göstermediği gözlenmiştir. Bu laboratuvar bulguları ve ilgili enzim hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$42$ yaşında kadın hastaya elektif kolesistektomi sırasında nöromüsküler blokaj amacıyla süksinilkolin uygulanmıştır. Cerrahi işlem tamamlanmasına rağmen hastanın spontan solunumunun başlamadığı ve postoperatif $3$ saat boyunca mekanik ventilasyon desteğine ihtiyaç duyduğu saptanmıştır. Hastadan alınan serum örneğinde psödokolinesteraz ($BChE$) aktivitesi referans aralığın alt sınırına yakın bulunmuştur. Bu hastada süksinilkolin apnesine neden olan kalıtsal durumu teyit etmek amacıyla yapılan biyokimyasal analizler ve sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$60$ yaşında erkek hasta, akut miyokard enfarktüsü ($MI$) tanısıyla koroner yoğun bakım ünitesinde izlenmektedir. Yatışının $5.$ gününde hastada aniden tekrar şiddetli göğüs ağrısı ve elektrokardiyografide ($EKG$) yeni $ST$ segment elevasyonu gelişiyor.

Buna göre, gelişen yeni bir miyokardiyal hasarı (re-enfarktüs) belirlemek için kullanılması en uygun olan laboratuvar parametresi aşağıdakilerden hangisidir?

Genel anestezi altında elektif cerrahi planlanan $35$ yaşındaki kadın hastaya nöromüsküler blokör olarak süksinilkolin uygulanmıştır. Operasyon sonrası hastada spontan solunumun başlamaması ve apne tablosunun uzaması üzerine yapılan incelemelerde plazma kolinesteraz (psödokolinesteraz) aktivitesinin düşük olduğu saptanmıştır. Bu enzim ve klinik tablo ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Alkol kullanım öyküsü olan $45$ yaşındaki erkek hasta, kuşak tarzında sırtına yayılan şiddetli epigastrik ağrı ve kusma şikayetiyle acil servise başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde akut pankreatit ön tanısı üzerinde duruluyor. Bu hastada tanıyı desteklemek amacıyla bakılan, serum amilaz düzeyine göre pankreas hasarına daha özgül olan ve kanda daha uzun süre ($8-14$ gün) yüksek kalan enzim aşağıdakilerden hangisidir?

$28$ yaşında, gebeliğinin $34.$ haftasında olan sağlıklı bir kadının rutin kontrollerinde serum alkalen fosfataz ($ALP$) düzeyi referans aralığın yaklaşık $3$ katı yüksek bulunmuştur. Hastanın fizik muayenesi ve diğer karaciğer fonksiyon testleri ($AST$, $ALT$, bilirubinler) normal sınırlardadır. Bu hastadaki $ALP$ yüksekliğinin plasental kaynaklı fizyolojik bir artış olduğunu doğrulamak amacıyla bakılması en uygun olan, karaciğer patolojilerine daha özgü ve plasentada bulunmayan enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Kemik metastazı izlenen bir hastada, osteoklastik aktivitenin değerlendirilmesi amacıyla asit fosfataz ($ACP$) ölçümü planlanmıştır. Analiz sırasında ortama $L-tartrat$ eklendiğinde aktivitesini koruyan (inhibe olmayan) ve kemik rezorpsiyonunu yansıtan spesifik enzim aşağıdakilerden hangisidir?

$72$ yaşında, küçük hücreli akciğer kanseri tanısıyla takip edilen ve yaygın karaciğer metastazı saptanan bir erkek hastanın rutin kontrollerinde; total kreatin kinaz ($CK$) aktivitesi $185\ U/L$ (N: $30-170\ U/L$), immunoinhibisyon yöntemiyle ölçülen $CK-MB$ aktivitesi ise $220\ U/L$ olarak saptanmıştır. Hastanın kardiyak şikayeti bulunmamakta, serum troponin düzeyleri referans aralığında ve elektrokardiyografisi normal sınırlardadır. Bu hastadaki laboratuvar bulgularının en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Laboratuvar tetkiklerinde serum alkalen fosfataz ($ALP$) düzeyi yüksek saptanan bir hastada, bu artışın kaynağını belirlemek amacıyla serum örneği $56^\circ C$ sıcaklıkta 10 dakika boyunca inkübe edilmiştir. İnkübasyon sonrası yapılan ölçümde, $ALP$ enzim aktivitesinin başlangıç değerine göre $\%80$ oranında azaldığı (aktivitenin sadece $\%20$'sinin korunduğu) saptanmıştır. Bu bulgu, yüksek saptanan enzimin öncelikle hangi doku kaynaklı olduğunu desteklemektedir?