Miyelodisplastik Sendromlar

49 soru

Soru 1Soru

6262 yaşında kadın hasta, son 66 aydır giderek artan halsizlik ve nefes darlığı şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan fizik muayenesinde konjonktivalarda solukluk saptanıyor; organomegali veya lenfadenopati saptanmıyor. Laboratuvar incelemeleri şu şekildedir:

ParametreSonuç
Hemoglobin8.48.4 g/dL
MCV106106 fL
Lökosit4.2004.200/mm³
Trombosit520.000520.000/mm³

Periferik yaymada makrositoz ve hipolobüle çekirdekli megakaryositler gözleniyor. Kemik iliği aspirasyonunda blast oranı %3\%3 saptanıyor ve sitogenetik incelemede izole del(5q)del(5q) saptanıyor.

Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İzole del(5q) ile seyreden Miyelodisplastik Sendrom

Cevap

İzole del(5q) ile seyreden Miyelodisplastik Sendrom
İzole del(5q) ile seyreden Miyelodisplastik Sendrom, tipik olarak ileri yaştaki kadınlarda makrositik anemi ve sıklıkla normal veya yüksek trombosit sayısı ile karakterize bir tablodur. Kemik iliğinde 'mikromegakaryosit' olarak da adlandırılan hipolobüle/mononükleer megakaryositlerin görülmesi patognomonik sayılabilecek bir bulgudur. Bu vaka, düşük blast oranı (%3) ve izole del(5q) varlığı ile WHO kriterlerine göre bu tanıya tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Tam kan sayımı parametrelerini değerlendir
Belirgin makrositik anemi (MCV106MCV 106 fL) ve trombositoz (520.000520.000/mm³) saptanmıştır.
Miyelodisplastik sendromların (MDS) ayırıcı tanısında sitopeni/sitoz varlığı kritiktir.
2
Kemik iliği ve sitogenetik bulguları analiz et
Blast oranı düşük (%3) ve spesifik bir sitogenetik anomali olan izole del(5q) saptanmıştır.
WHO sınıflamasına göre MDS alt tiplerini belirlemek için blast yüzdesi ve genetik veriler kullanılır.
3
Klinik tabloyu birleştir
İleri yaş kadın hasta, makrositik anemi, trombositoz ve izole del(5q) varlığı 5q5q- sendromu olarak da bilinen tabloyu doğrular.
Bu spesifik alt tip, tipik olarak normal veya yüksek trombosit sayısı ve iyi prognoz ile karakterizedir.

Anahtar Kavram

İzole del(5q) ile seyreden MDS (5q- Sendromu)

Daha Fazla Pratik

Bu hastanın tedavisinde kullanılan ve del(5q) anomalisi varlığında yüksek yanıt oranına sahip olan ajanı (Lenalidomid) gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2Soru

7070 yaşında erkek hasta, son birkaç aydır giderek artan halsizlik ve çabuk yorulma şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan fizik muayenede konjonktivalarda solukluk saptanıyor, organomegali veya lenfadenopati saptanmıyor. Laboratuvar tetkiklerinde; hemoglobin 8,8 g/dL8,8 \text{ g/dL}, MCV 105 fL105 \text{ fL}, lökosit 3.400/mm33.400 \text{/mm}^3 (nötrofil %4242), trombosit 115.000/mm3115.000 \text{/mm}^3 bulunuyor. Periferik yaymada nötrofillerde hiposegmentasyon ve hipogranülasyon (pseudo-Pelger-Huet anomalisi) gözleniyor. Kemik iliği aspirasyonunda sellülarite artmış olup blast oranı %88 olarak raporlanıyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Miyelodisplastik sendrom

Cevap

Miyelodisplastik sendrom tanısı, hastadaki pansitopeni, makrositoz ve nötrofillerdeki displastik morfolojik bulgularla (pseudo-Pelger-Huet) tam uyumludur.
Miyelodisplastik sendrom (MDS), özellikle yaşlı hastalarda pansitopeni ve makrositik anemi ile karakterize bir tablodur. Periferik yaymada görülen pseudo-Pelger-Huet anomalisi (iki loblu veya lobsuz gözlük camı şeklinde nötrofiller), miyeloid serideki displazinin en karakteristik bulgularından biridir. Kemik iliğinin hiposellüler değil hipersellüler olması ve blast artışının (yine de <%20) eşlik etmesi tanıyı kesinleştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Tam kan sayımı verilerini analiz et.
Hemoglobin düşük (8,8 g/dL8,8 \text{ g/dL}), lökosit düşük (3.400/mm33.400 \text{/mm}^3) ve trombosit düşük (115.000/mm3115.000 \text{/mm}^3).
Hastada pansitopeni (üç seride de düşüklük) mevcuttur.
2
Eritrosit indekslerini değerlendir.
MCV 105 fL105 \text{ fL} olarak saptandı.
Anemi makrositik karakterdedir.
3
Periferik yayma bulgularını yorumla.
Pseudo-Pelger-Huet anomalisi (nötrofil hiposegmentasyonu).
Bu bulgu, miyeloid serideki displazinin (etkisiz hematopoez) klasik göstergesidir.
4
Kemik iliği bulgularını tanı kriterleriyle eşleştir.
Hiposellülerite yerine artmış sellülarite ve %88 blast oranı.
Blast oranının %2020'nin altında olması akut lösemiyi dışlarken, MDS tanısını doğrular.

Anahtar Kavram

Miyelodisplastik sendromlar, sitopenilerle seyreden, kemik iliğinde displastik değişiklikler ve etkisiz hematopoez ile karakterize klonal kök hücre hastalıklarıdır.

İpuçları

1
Makrositik anemi ile birlikte pansitopeni görülen yaşlı bir hastada kemik iliği hücreselliğinin yüksek olması neyi düşündürür?
2
Nötrofillerin çekirdek yapısındaki hiposegmentasyon (pseudo-Pelger-Huet), B12 eksikliğindeki hipersegmentasyonun tam tersi bir bulgudur.

Daha Fazla Pratik

MDS hastalarında en sık görülen sitogenetik anomali olan del(5q) sendromunun klinik özelliklerini ve tedavisini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 3Soru

Halsizlik ve nefes darlığı şikayetleri ile polikliniğe başvuran 6565 yaşındaki erkek hastada yapılan fizik muayenede belirgin organomegali saptanmıyor. Hastanın laboratuvar ve kemik iliği inceleme sonuçları aşağıda sunulmuştur:

İncelemeSonuç
Hemoglobin8.48.4 g/dL
MCV105105 fL
Lökosit (WBC)2.900/μL2.900/\mu L
Mutlak Nötrofil Sayısı750/μL750/\mu L
Trombosit55.000/μL55.000/\mu L
Kemik İliğinde Blast Oranı%6\%6
Sitogenetik AnalizNormal karyotip (46,XY46,XY)

Kemik iliğinde multilineage displazi saptanan bu hastada, Revised International Prognostic Scoring System (IPSS-R) skoru hesaplanırken aşağıdaki parametrelerden hangisi bir puanlama bileşeni olarak doğrudan yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplam lökosit sayısı

Cevap

Toplam lökosit sayısı, IPSS-R skorlama sisteminde doğrudan kullanılan bir parametre değildir; bunun yerine mutlak nötrofil sayısı kullanılır.
Miyelodisplastik Sendromda prognozu belirlemek için kullanılan Revised International Prognostic Scoring System (IPSS-R); kemik iliği blast yüzdesi, sitogenetik risk grupları, hemoglobin düzeyi, trombosit sayısı ve mutlak nötrofil sayısını (ANC) kullanır. Toplam lökosit sayısı (WBC) bu sistemin bir bileşeni değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın MDS tanısını ve IPSS-R gerekliliğini doğrula.
Hasta anemik, nötropenik ve trombositopeniktir; displazi ve %6 blast ile MDS-EB1 tanısı almıştır.
MDS hastalarında tedavi planını belirlemek için prognoz tayini (IPSS-R) zorunludur.
2
IPSS-R skorlama bileşenlerini hatırla.
Bileşenler: Kemik iliği blast oranı, Sitogenetik (5 grup), Hemoglobin, Trombosit ve Mutlak Nötrofil Sayısı.
Sistemin önceki versiyonundan (IPSS) farklı olarak sitopenilerin derinliği ve farklı nötrofil eşikleri önemlidir.
3
Verilen seçenekleri bileşenlerle karşılaştır.
Toplam lökosit sayısı (WBC) listede yer almazken, mutlak nötrofil sayısı (ANC) yer alır.
Toplam WBC, lenfositleri ve diğer hücreleri de içerdiği için miyeloid yetmezliğin şiddetini nötropeni kadar spesifik yansıtmaz.

Anahtar Kavram

Miyelodisplastik Sendromda IPSS-R Prognostik Parametreleri

İpuçları

1
IPSS-R sistemi, sitopenilerin sayısından ziyade her bir serinin (eritrosit, trombosit, nötrofil) sayısal derinliğini esas alır.

Daha Fazla Pratik

IPSS-R'da sitogenetik risk grupları (Çok iyi, İyi, Orta, Kötü, Çok Kötü) arasındaki farkları ve hangi anomalilerin hangi gruba girdiğini (örn. del(5q) = İyi) gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 4Soru

74 yaşında erkek hasta, son 4 aydır giderek artan halsizlik ve çabuk yorulma şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan fizik muayenesinde konjonktivalarda solukluk dışında ek bulgu saptanmıyor. Hastanın laboratuvar sonuçları aşağıdadır:

ParametreSonuçReferans Aralığı
Hemoglobin (HbHb)8.5 g/dL8.5\text{ g/dL}1317 g/dL13-17\text{ g/dL}
MCVMCV106 fL106\text{ fL}80100 fL80-100\text{ fL}
Lökosit (WBCWBC)4.200/mm34.200/\text{mm}^34.00010.000/mm34.000-10.000/\text{mm}^3
Nötrofil2.100/mm32.100/\text{mm}^32.0007.000/mm32.000-7.000/\text{mm}^3
Trombosit165.000/mm3165.000/\text{mm}^3150.000450.000/mm3150.000-450.000/\text{mm}^3
Retikülosit İndeksi0.40.41.02.01.0-2.0
Serum B12 ve FolatNormal-

Kemik iliği (Kİ) aspirasyonunda eritroid seride hafif hiperplazi ve %8\%8 oranında displastik değişiklikler izlenmiştir. Diğer myeloid serilerde displazi saptanmamış olup Kİ blast oranı %2\%2 olarak bulunmuştur. Demir boyasında halkalı sideroblast oranı %7\%7 olarak raporlanmıştır. Genetik analizde sitogenetik normal (46,XY46,XY) bulunmuş, ancak moleküler analizde SF3B1SF3B1 mutasyonu (VAF:%35VAF: \%35) saptanmıştır.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) 2022 sınıflamasına göre bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: SF3B1 mutasyonlu miyelodisplastik sendrom

Cevap

SF3B1 mutasyonlu miyelodisplastik sendrom
SF3B1 mutasyonlu miyelodisplastik sendrom tanısı, WHO 2022 sınıflamasında tanımlanan genetik tabanlı bir alt tiptir. Bu hastada sitopeni (anemi) mevcuttur, blast oranı %10'un altındadır ve SF3B1 mutasyonu saptanmıştır. Yeni kriterlere göre bu bulgular, morfolojik displazi %10 eşiğinin altında olsa dahi (hastada %8) MDS tanısı koymak için yeterlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Hemogram ve periferik bulguların değerlendirilmesi.
Hastada makrositik, hiporetikülositik bir anemi mevcuttur. B12 ve folat düzeylerinin normal olması primer bir kemik iliği patolojisini düşündürür.
MDS ayırıcı tanısında ilk adım eksiklik anemilerinin dışlanmasıdır.
2
Kemik iliği morfolojisinin analizi.
Blast oranı %2 (< %5), displazi oranı %8 (< %10) ve halkalı sideroblast oranı %7 saptanmıştır.
Geleneksel morfolojik MDS tanısı için %10 displazi eşiği gereklidir, ancak yeni sınıflamalar genetik veriyi önceler.
3
Moleküler bulguların WHO 2022 kriterlerine göre yorumlanması.
SF3B1 mutasyonu saptanmıştır. WHO 2022 sınıflamasında SF3B1 mutasyonu, sitopeni varlığında morfolojik displazi %10'un altında olsa bile MDS tanısı koydurur.
SF3B1 mutasyonu, MDS-SF3B1 alt tipini tanımlayan temel kriterdir ve %15 halkalı sideroblast kuralını geçersiz kılar.

Anahtar Kavram

WHO 2022 MDS Sınıflaması ve SF3B1 Mutasyonunun Tanısal Gücü

Daha Fazla Pratik

MDS-biTP53 (biallelik TP53 inaktivasyonu) tanı kriterlerini ve prognozunu inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 5Soru

Halsizlik ve çabuk yorulma şikayetleriyle başvuran 6868 yaşındaki erkek hastanın laboratuvar incelemelerinde şu sonuçlar saptanmıştır:

TetkikSonuç
Hemoglobin9,5 g/dL9,5 \text{ g/dL}
MCV104 fL104 \text{ fL}
Lökosit3.100/μL3.100/\mu L
Trombosit120.000/μL120.000/\mu L
Retikülosit%0,5\%0,5

Vitamin B12B_{12} ve folat düzeyleri normal sınırlarda bulunan hastanın kemik iliği aspirasyonunda hiperselülerite, eritroid seride tomurcuklanma ve miyeloid seride hiposegmentasyon (Pseudo-Pelger-Huët anomalisi) izlenmiştir. Blast oranı %3\%3 olarak raporlanmıştır.

Bu klinik tablo ve bulgular doğrultusunda en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Miyelodisplastik Sendrom

Cevap

Miyelodisplastik Sendrom
Miyelodisplastik Sendrom tanısı, periferik kan sitopenilerine (anemi, lökopeni, trombositopeni) rağmen kemik iliğinin genellikle hiperselüler olması ve hücrelerde morfolojik bozulmaların (displazi) izlenmesiyle konur. Pseudo-Pelger-Huët anomalisi (nötrofillerde segmentasyon azlığı) MDS için oldukça karakteristiktir.

Adım Adım Çözüm

1
Periferik kan bulgularını değerlendir
Makrositer anemi (MCV:104 fLMCV: 104 \text{ fL}), lökopeni ve hafif trombositopeni mevcut.
Hastanın sitopenilerinin kökenini belirlemek için ilk adımdır.
2
Eksiklik anemilerini dışla
Vitamin B12B_{12} ve folat düzeyleri normal saptanmıştır.
Makrositozun en sık nedenleri olan vitamin eksiklikleri MDS ayrımında kritiktir.
3
Kemik iliği morfolojisini analiz et
Hiperselüler ilik, dismiyelopoez (Pseudo-Pelger-Huët) ve düşük blast oranı (%3\%3) saptanmıştır.
MDS tanısı, periferde sitopeni varken ilikte displazi ve hiperselülerite (etkisiz hematopoiez) ile konur.

Anahtar Kavram

Miyelodisplastik sendrom (MDS), bir veya daha fazla miyeloid hücre serisinde displazi ve etkisiz hematopoiez ile karakterize, klonal bir kök hücre hastalığıdır.
Tahmini Süre:45s
Soru 6Soru

68 yaşında erkek hasta, son 6 aydır giderek artan halsizlik ve çabuk yorulma şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenede konjonktivalarda solukluk saptanıyor; hepatosplenomegali veya lenfadenopati saptanmıyor. Laboratuvar incelemelerinde: Hemoglobin: 9.4 g/dL9.4 \text{ g/dL}, MCV: 105 fL105 \text{ fL}, Lökosit: 4.200/μL4.200/\mu\text{L}, Trombosit: 210.000/μL210.000/\mu\text{L}, Retikülosit: %0.6\%0.6, Serum demiri: 165μg/dL165 \mu\text{g/dL} (N:60160N: 60-160), Ferritin: 480 ng/mL480 \text{ ng/mL} (N:20300N: 20-300), Vitamin B12B_{12} ve folat düzeyleri normal sınırlarda saptanıyor. Periferik yaymada makrositoz ve yer yer hiposegmenteli nötrofiller görülüyor. Kemik iliği aspirasyonunda eritroid seride dispoez, Prusya mavisi boyası ile %20\%20 oranında halkalı (ring) sideroblast saptanıyor ve blast oranı %3\%3 olarak raporlanıyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Halkalı sideroblastlı miyelodisplastik sendrom (MDS-RS)

Cevap

Halkalı sideroblastlı miyelodisplastik sendrom (MDS-RS)
Hastanın klinik tablosu (ileri yaş, kronik anemi), laboratuvar bulguları (makrositoz, düşük retikülosit, hiperferritinemi) ve kemik iliği incelemesi (%3 blast, %20 halkalı sideroblast) klasik olarak Halkalı Sideroblastlı MDS (MDS-RS) ile uyumludur. WHO kriterlerine göre blast oranı <%5 ve halkalı sideroblast oranı >=%15 olması bu tanıyı koydurur.

Adım Adım Çözüm

1
Hematolojik parametreleri değerlendir
Hastada makrositik anemi (MCV:105 fLMCV: 105 \text{ fL}) ve düşük retikülosit yanıtı bulunmaktadır.
Primer kemik iliği yetmezliği veya matürasyon kusuru (megaloblastik/sideroblastik) ayırıcı tanısı yapılmalıdır.
2
Sekonder nedenleri ve demir durumunu incele
B12B_{12} ve folat düzeyleri normaldir; ferritin ve serum demiri ise yüksektir.
Megaloblastik anemi dışlanır; demir yükü ve halkalı sideroblast varlığı sideroblastik anemiyi veya MDS'yi düşündürür.
3
Kemik iliği morfolojisini ve blast oranını analiz et
Blast oranı %3\%3 (limit <%5<\%5), halkalı sideroblast oranı %20\%20 (limit %15\ge\%15) olarak saptanmıştır.
WHO sınıflamasına göre bu bulgular MDS-RS tanısını doğrular.

Anahtar Kavram

MDS-RS tanısında kemik iliğinde blast oranının %5'in altında, halkalı sideroblast oranının ise %15 ve üzerinde olması (veya SF3B1 mutasyonu varsa %5 ve üzeri) temel kriterdir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 7Soru

69 yaşında kadın hasta, son 6 aydır giderek artan halsizlik, efor dispnesi ve sık tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle iç hastalıkları polikliniğine başvuruyor. Fizik muayenede belirgin konjonktival solukluk saptanırken, splenomegali veya lenfadenopati eşlik etmiyor. Laboratuvar incelemesinde:

- Hemoglobin: 8,58,5 g/dL
- MCV: 104104 fL
- Beyaz küre: 2.1002.100/mm³
- Mutlak nötrofil sayısı: 850850/mm³
- Trombosit: 36.00036.000/mm³
- Periferik yayma: %3 blast, makrositoz, nötrofillerde hiposegmentasyon (Pelger-Huet anomalisi)

Kemik iliği aspirasyonunda hipersellülarite, %7 blast ve belirgin dizgranülopoez ile dizmegakaryopoez (mikromegakaryositler) izleniyor. Kemik iliği biyopsisinde Grade 2 retikülin fibrozisi saptanıyor. Sitogenetik analizde "+8" (Trizomi 8) saptanırken, moleküler panelde ASXL1 ve RUNX1 mutasyonları pozitif bulunuyor.

Bu hasta için Dünya Sağlık Örgütü (WHO) 2022 sınıflamasına göre en olası tanı ve klinik gidişat ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fibrozisli miyelodisplastik sendrom (MDS-f); bu alt tip artmış blastlı MDS (MDS-IB) olgularına göre daha derin pansitopeni, tedavi direnci ve hızlı AML dönüşümü ile karakterize yüksek riskli bir antitedir.

Cevap

Fibrozisli miyelodisplastik sendrom (MDS-f); bu alt tip artmış blastlı MDS (MDS-IB) olgularına göre daha derin pansitopeni, tedavi direnci ve hızlı AML dönüşümü ile karakterize yüksek riskli bir antitedir.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) 2022 sınıflamasına göre, kemik iliğinde %20'nin altında blast bulunan ve Grade 2-3 retikülin fibrozisi eşlik eden olgular 'Fibrozisli MDS (MDS-f)' olarak tanımlanır. Bu antite, fibrozis içermeyen artmış blastlı MDS (MDS-IB) olgularına kıyasla daha dirençli pansitopeni, tedaviye zayıf yanıt ve belirgin şekilde kısalmış sağkalım ile ilişkilidir. Hastadaki ASXL1 ve RUNX1 mutasyonları da bu yüksek riskli moleküler profili desteklemektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Tam kan sayımı ve periferik yayma analizi
Hb: 8,58,5, Plt: 36.00036.000, Mutlak Nötrofil: 850850 (Ciddi pansitopeni). Periferik yaymada %3 blast (MDS-LB sınırını aşan değer).
MDS tanısında pansitopeni ve blast varlığı temel başlangıç noktasıdır.
2
Kemik iliği morfolojisi ve fibrozis değerlendirmesi
Blast oranı %7, belirgin dizplazi ve Grade 2 retikülin fibrozisi.
WHO 2022 sınıflamasında Grade 2-3 fibrozis varlığı, blast oranından bağımsız olarak 'MDS-f' (MDS with fibrosis) kategorisini tanımlar.
3
Sitogenetik ve moleküler risk analizi
Trizomi 8 (Orta risk) ve ASXL1/RUNX1 mutasyonları (Kötü prognostik belirteçler).
MDS-f tanısı için del(5q), SF3B1 veya biallelik TP53 gibi tanımlayıcı genetik bozuklukların yokluğu gereklidir; mevcut mutasyonlar tanıyı destekler.
4
Tanı ve prognoz sentezi
Tanı: MDS-f. Klinik: Yüksek riskli seyir.
MDS-f, morphologically defined (morfolojik tanımlı) MDS grupları içinde en kötü sağkalım ve AML dönüşüm riskine sahip gruptur.

Anahtar Kavram

WHO 2022 sınıflamasında 'MDS with fibrosis (MDS-f)' kategorisi, Grade 2-3 fibrozis varlığı ile karakterize olup, artmış blastlı MDS'den (MDS-IB) daha agresif bir klinik seyirle ayrılır.
Soru 8Soru

Rutin kontrol sırasında saptanan, belirgin bir yakınması olmayan 72 yaşındaki erkek hastada laboratuvar incelemesinde hemoglobin 8.5 g/dL ve MCV 108 fL bulunuyor. Vitamin B12 ve folat düzeyleri normal saptanan hastanın periferik yaymasında nötrofillerde hiposegmentasyon (Pseudo-Pelger-Huët anomalisi) izleniyor. Kemik iliği biyopsisinde sellülarite %80 (hipersellüler) saptanıyor ancak eritroid seride belirgin displazi ve megaloblastoid değişiklikler görülüyor.

Bu hastada gelişen derin aneminin temel patofizyolojik mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Artmış intramedüller apoptoz (İnefektif eritropoez)

Cevap

Artmış intramedüller apoptoz (İnefektif eritropoez)
Sorudaki vaka tipik bir Miyelodisplastik Sendrom (MDS) tablosudur: İleri yaş, makrositer anemi, normal vitamin düzeyleri ve en önemlisi 'Pseudo-Pelger-Huët' gibi displastik bulgular. MDS'nin temel patofizyolojik özelliği 'İnefektif Hematopoez'dir. Bu durumda kemik iliği çok çalışır (hipersellülerdir), öncü hücreler boldur ancak bu hücreler genetik hasar nedeniyle olgunlaşamaz ve kemik iliği dışına (perifere) çıkamadan apoptoza uğrar (intramedüller yıkım). Bu nedenle ilik doluyken kan boştur (sitopeni).

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın klinik tablosunu analiz et
Yaşlı hasta, makrositer anemi, B12/Folate normal (eksiklik anemisi değil).
Aneminin nedenini daraltmak için (Megaloblastik anemi ekarte edildi).
2
Morfolojik bulguları değerlendir
Pseudo-Pelger-Huët anomalisi (nötrofil displazisi) ve kemik iliğinde displazi var.
Displazi varlığı MDS'yi (Miyelodisplastik Sendrom) işaret eder.
3
Kemik iliği ve periferik kan uyumsuzluğunu yorumla
İlik hipersellüler (%80 dolu) ancak perifer kanda anemi (sitopeni) var.
Bu durum 'İnefektif Hematopoez'in tanımıdır.
4
İnefektif hematopoezin mekanizmasını belirle
Hücreler üretiliyor ancak olgunlaşamadan ilik içinde ölüyor (intramedüller apoptoz).
MDS'nin temel patofizyolojisi budur.

Anahtar Kavram

Miyelodisplastik Sendromlar (MDS)

İpuçları

1
Kemik iliğinin %80 dolu (hipersellüler) olmasına rağmen kanda hücre sayısının düşük olması (anemi), üretilen hücrelerin kana geçemediğini gösterir.
2
MDS (Miyelodisplastik Sendrom) kelime anlamı olarak 'kötü oluşum' demektir; hücreler şekil bozukluğu (displazi) nedeniyle kalite kontrol mekanizmalarına takılarak yok edilir.
3
Hücrelerin kemik iliği içinde ölmesine 'intramedüller apoptoz' veya 'inefektif hematopoez' denir.

Daha Fazla Pratik

MDS hastalarında prognostik skorlama sistemlerini (IPSS-R) ve hangi sitogenetik anomalilerin kötü prognozla ilişkili olduğunu (örn. Monozomi 7) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru

68 yaşında erkek hasta, son 3 aydır giderek artan halsizlik ve efor dispnesi şikayetleriyle iç hastalıkları polikliniğine başvuruyor. Hastanın fizik muayenesinde konjonktivalarda solukluk saptanıyor, organomegali izlenmiyor. Yapılan tetkiklerinde saptanan değerler aşağıda sunulmuştur:

ParametreDeğer
Hemoglobin8.88.8 g/dL
MCV106106 fL
Lökosit (WBC)2.4002.400 /µL
Mutlak Nötrofil Sayısı (ANC)900900 /µL
Trombosit45.00045.000 /µL

Kemik iliği aspirasyonunda %12\%12 oranında myeloblast saptanıyor ve eritroid seride dispoetik değişiklikler izleniyor. Sitogenetik analizde monozomi 7 ve del(5q)del(5q) içeren kompleks karyotip (3\geq 3 anomali) saptanıyor.

Bu hasta için Gözden Geçirilmiş Uluslararası Prognostik Skorlama Sistemi (IPSS-R) değerlendirmesine göre, en yüksek puanı (en kötü prognostik ağırlığı) sağlayan parametre aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sitogenetik bulgular

Cevap

Sitogenetik bulgular (Kompleks karyotip)
IPSS-R skorlama sisteminde sitogenetik risk grupları 00 ile 44 puan arasında değişen en geniş ağırlığa sahiptir. Hastada saptanan kompleks karyotip (3 veya daha fazla sitogenetik anomali) 'Çok Kötü' (Very Poor) kategorisinde yer alır ve 44 puan ile değerlendirilir. Bu puan, hastanın sahip olduğu diğer tüm klinik ve laboratuvar parametrelerinden (Blast oranı: 3 puan, Hb: 1 puan, Trombosit: 1 puan, ANC: 0 puan) daha yüksektir.

Adım Adım Çözüm

1
WHO sınıflamasına göre tanıyı belirle.
Kemik iliğinde %12 blast olması nedeniyle hasta 'Blast artışlı miyelodisplastik sendrom-2' (MDS-EB-2) tanısı alır.
MDS alt tiplerini belirlemek için blast yüzdesi kritiktir.
2
IPSS-R parametrelerini ve hastadaki karşılıklarını analiz et.
Blast: %12, Sitogenetik: Çok kötü (Kompleks), Hb: 8.88.8 g/dL, Trombosit: 45.00045.000, ANC: 0.9×109/L0.9 \times 10^9/L.
Prognoz tayini için her bir bileşenin puan değerini bilmek gerekir.
3
IPSS-R puanlarını karşılaştır.
Sitogenetik (4 puan) > Blast (3 puan) > Hb (1 puan) = Trombosit (1 puan) > ANC (0 puan).
En yüksek puana sahip parametre prognozu en olumsuz etkileyen faktördür.

Anahtar Kavram

IPSS-R (Revised International Prognostic Scoring System) parametre ağırlıkları
Soru 10Soru

65 yaşında kadın hasta, son 2 aydır giderek artan halsizlik ve diş eti kanamaları şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde konjonktivalar soluk saptanıyor, organomegali veya lenfadenopati saptanmıyor. Laboratuvar incelemesinde pancitopeni saptanması üzerine yapılan kemik iliği biyopsisinde hücresellik yaşına göre belirgin azalmış (%15) bulunuyor. Ancak dikkatli morfolojik incelemede eritroid ve granülositik seride belirgin displastik değişiklikler saptanıyor ve blast oranı %4 olarak hesaplanıyor. Sitogenetik incelemede klonal bir anomali saptanmıyor.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 2022 sınıflamasına göre bu tablo için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hipoplastik miyelodisplastik sendrom (MDS-h)

Cevap

Hipoplastik miyelodisplastik sendrom (MDS-h)
Doğru cevap Hipoplastik miyelodisplastik sendromdur (MDS-h). DSÖ 2022 sınıflamasına göre, yaşa göre düzeltilmiş kemik iliği hücreselliğinin %25'in altında olması (bu hastada %15) ve blast oranının %5'ten az olması (bu hastada %4) durumunda, belirgin morfolojik displazi eşlik ediyorsa tanı MDS-h'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar bulgularını değerlendir
Hastada pancitopeni ve hiposellüler kemik iliği (%15) mevcuttur.
Tanısal algoritmayı belirlemek için hücresellik oranı kritiktir.
2
Morfolojik bulguları ve blast oranını incele
Belirgin displazi ve %4 blast saptanmıştır.
Hipoplastik kemik iliğinde displazi ve blast artışı varlığı aplastik anemi tanısından uzaklaştırır.
3
DSÖ 2022 kriterlerine göre sınıflandır
Hücresellik < %25, blast < %5 ve displazi varlığı MDS-h tanısı ile uyumludur.
Güncel sınıflamada hipoplastik MDS ayrı bir klinik antitite olarak tanımlanmıştır.

Anahtar Kavram

DSÖ 2022 sınıflamasına göre hipoplastik MDS (MDS-h) tanısı için kemik iliği hücreselliğinin %25'in altında olması, blast oranının %5'ten az olması ve belirgin morfolojik displazi bulunması gereklidir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 11Soru

6666 yaşında erkek hasta, son aylarda artan halsizlik ve efor dispnesi şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan fizik muayenesinde konjonktivalarda solukluk dışında ek bulgu saptanmıyor. Hastanın laboratuvar incelemeleri şu şekildedir:

ParametreSonuç
Hemoglobin9.49.4 g/dL
MCV108108 fL
Beyaz Küre3.200/mm33.200/\text{mm}^3
Mutlak Nötrofil Sayısı1.400/mm31.400/\text{mm}^3
Trombosit130.000/mm3130.000/\text{mm}^3
Retikülosit%0.4\%0.4

Kemik iliği aspirasyonunda hipersellülerite ve eritroid seride belirgin dispoez izleniyor. Blast oranı %3\%3 olarak saptanırken, demir boyası ile yapılan incelemede eritroid öncüllerin %22\%22’sinin ring sideroblast olduğu görülüyor. Sitogenetik incelemede normal karyotip saptanan bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ring sideroblastlı miyelodisplastik sendrom (MDS-RS)

Cevap

Ring sideroblastlı miyelodisplastik sendrom (MDS-RS)
Hastada saptanan makrositik anemiye eşlik eden kemik iliği dispoezi, %5'in altındaki blast oranı (%3) ve %15 eşiğinin üzerindeki ring sideroblast varlığı (%22), WHO sınıflamasına göre 'Ring sideroblastlı miyelodisplastik sendrom' (MDS-RS) tanısı için karakteristiktir.

Adım Adım Çözüm

1
Hemogram ve periferik yayma bulgularını değerlendir
Makrositik anemi ve hafif lökopeni/trombositopeni (bisitopeni) saptandı.
MDS klinik tablosunun ilk adımı periferik sitopenilerin ve displazi bulgularının belirlenmesidir.
2
Kemik iliği blast oranını kontrol et
Blast oranı %3 olarak belirlendi.
Blast oranının %5'in altında olması, hastayı 'aşırı blastlı' kategorilerinden ve AML'den ayırır.
3
Ring sideroblast varlığını ve sitogenetiği analiz et
Ring sideroblast oranı %22 (>%15) ve sitogenetik normal bulundu.
WHO kriterlerine göre %15 (veya SF3B1 mutasyonu varsa %5) üzerindeki ring sideroblast varlığı MDS-RS tanısı koydurur.

Anahtar Kavram

Miyelodisplastik sendrom alt tiplerinin kemik iliği blast yüzdesi ve ring sideroblast oranına göre sınıflandırılması.

İpuçları

1
Kemik iliğindeki blast oranının %5 sınırının altında mı üstünde mi olduğuna dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

IPSS-R skorlama sistemindeki değişkenleri (sitogenetik, blast %, Hb, ANC, Plt) tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 12Soru

62 yaşında erkek hasta, son 6 aydır giderek artan halsizlik ve tekrarlayan diş eti kanamaları şikayetiyle başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde tam kan sayımı sonuçları şu şekildedir:

ParametreSonuçReferans Aralık
Hemoglobin9.29.2 g/dL13.517.513.5 - 17.5
MCV104104 fL8010080 - 100
Lökosit3,200/μL3,200/\mu L4,00010,0004,000 - 10,000
Trombosit75,000/μL75,000/\mu L150,000450,000150,000 - 450,000

Periferik yaymada makrositoz, nötrofillerde hiposegmentasyon (Pseudo-Pelger-Huët anomalisi) ve %2 blast saptanıyor. Kemik iliği aspirasyonunda hiperselülerite, eritroid ve granülositik seride belirgin displastik değişiklikler ve %7 oranında blast saptanıyor. Sitogenetik incelemede herhangi bir anomali izlenmiyor.

Güncel DSÖ (WHO) sınıflamasına göre bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Artmış blastlı miyelodisplastik sendrom-1 (MDS-IB1)

Cevap

Artmış blastlı miyelodisplastik sendrom-1 (MDS-IB1)
Artmış blastlı miyelodisplastik sendrom-1 (MDS-IB1) tanısı, kemik iliğinde %5 ile %9 arasında blast bulunması veya periferik kanda %2 ile %4 arasında blast saptanması durumunda konur. Bu vakada kemik iliğinde %7, periferik kanda ise %2 oranında blast saptanması bu tanıyı doğrular. Ayrıca pansitopeni ve displazi bulguları tanıyı destekleyen klasik MDS özellikleridir.

Adım Adım Çözüm

1
Tam kan sayımı ve periferik yayma bulgularını analiz et.
Hastada makrositik anemi, lökopeni ve trombositopeni (pansitopeni) mevcuttur. Pseudo-Pelger-Huët anomalisi ve periferik kandaki %2 blast oranı miyelodisplazi lehinedir.
MDS tanısında periferik kan bulguları ilk ipucunu sağlar.
2
Kemik iliği aspirasyon bulgularını blast oranına göre değerlendir.
Kemik iliğinde saptanan %7 blast oranı, hastayı 'Artmış Blastlı' kategorisine sokar.
Blast oranı MDS sınıflamasında en temel prognostik ve tanısal kriterdir.
3
DSÖ (WHO) 2022 kriterlerini uygula.
Kemik iliğinde %5-9 arası blast (hastada %7) veya periferik kanda %2-4 arası blast (hastada %2) bulunması MDS-IB1 tanısı için yeterlidir.
MDS-IB1 ve IB2 ayrımı blast yüzdelerine göre net çizgilerle belirlenmiştir.

Anahtar Kavram

MDS sınıflamasında kemik iliği ve periferik kan blast oranları, alt tiplerin belirlenmesinde ve prognozun öngörülmesinde en kritik faktörlerdir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 13Soru

7373 yaşında erkek hasta, son aylarda artan halsizlik, çabuk yorulma ve sık tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan fizik muayenesinde konjonktivalarda solukluk saptanıyor; lenfadenopati veya organomegali izlenmiyor. Hastanın laboratuvar bulguları aşağıda verilmiştir:

ParametreSonuç
Hemoglobin8.48.4 g/dL
MCV102102 fL
Lökosit2.8002.800 /mm³ (Nötrofil %3535)
Trombosit85.00085.000 /mm³

Periferik yayma incelemesinde hipogranüler nötrofiller ve psödo-Pelger Huët anomalisi dikkati çekiyor. Kemik iliği aspirasyonunda hiperselülerite, eritroid dizide megaloblastoid değişiklikler ve %77 oranında miyeloblast saptanıyor. Bazı blastların sitoplazmasında belirgin Auer çubukları (Auer rods) izleniyor. Sitogenetik incelemede ise normal karyotip (46,XY46,XY) saptanıyor.

Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: MDS ile ilişkili aşırı blastlı sendrom-2 (MDS-EB-2)

Cevap

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) kriterlerine göre, Auer çubuklarının varlığı blast sayısından bağımsız olarak (ancak %20'nin altında olmak kaydıyla) MDS-EB-2 tanısını gerektirir.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) miyeloid maligniteler sınıflamasına göre; kemik iliğinde %5-19 arasında blast bulunan MDS olgularında, eğer blastlarda Auer çubukları saptanmışsa, blast sayısı %10'un altında (bu vakada %7) olsa dahi tanı MDS-EB-2 olarak konur. Auer çubuklarının varlığı daha agresif bir seyri ve yüksek AML dönüşüm riskini simgeler.

Adım Adım Çözüm

1
Hematolojik parametreleri ve periferik yaymayı değerlendir.
Makrositer anemi, nötropeni ve trombositopeni (pansitopeni) ile birlikte nötrofillerde displastik bulgular (Pelger-Huët) saptandı.
Miyelodisplastik sendrom (MDS) ön tanısını desteklemek için klinik ve laboratuvar korelasyonu gerekir.
2
Kemik iliği blast yüzdesini ve özel morfolojik yapıları incele.
Blast oranı %7 olarak belirlendi ancak sitoplazmada Auer çubukları saptandı.
MDS alt tipini belirlemede blast sayısı kadar Auer çubuklarının varlığı da kritiktir.
3
WHO MDS sınıflama kriterlerini uygula.
Auer çubuklarının varlığı tanıyı otomatik olarak MDS-EB-2 (Aşırı blastlı sendrom-2) kategorisine taşır.
Tanısal kriterlere göre Auer çubuğu pozitifliği, %5-9 arası blast olsa bile EB-1 tanısını ekarte ettirir.

Anahtar Kavram

MDS-EB-1 ve MDS-EB-2 ayırıcı tanısında Auer çubuklarının belirleyici rolü.

İpuçları

1
Blast oranının %5-20 aralığında olması MDS-EB alt tiplerini düşündürür.
2
Sitoplazmada görülen Auer çubukları, blast sayısı ne olursa olsun (Eğer <%20 ise) tanıyı her zaman en ileri MDS evresine taşır.

Daha Fazla Pratik

IPSS-R prognostik skorlama sistemindeki değişkenleri (blast %, sitogenetik, sitopeni sayısı ve derinliği) tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 14Soru

Rutin sağlık kontrolleri sırasında derin anemi saptanan 64 yaşındaki kadın hasta hematoloji polikliniğine yönlendiriliyor. Fizik muayenede solukluk dışında patolojik bulgu izlenmiyor. Tam kan sayımında Hemoglobin: 8.2 g/dL, MCV: 104 fL, Lökosit: 5.400/mm³ ve Trombosit: 210.000/mm³ olarak ölçülüyor. Periferik yaymada makrositoz ve anizositoz görülüyor; vitamin B12 ve folat düzeyleri normal sınırlarda bulunuyor.

Yapılan kemik iliği aspirasyonunda eritroid seride displazi ve %8 oranında halka sideroblast (ring sideroblast) saptanıyor. Blast oranı %1 olarak raporlanıyor ve Auer cisimciği görülmüyor.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) güncel sınıflamasına göre, bu hastaya 'Halka Sideroblastlı Miyelodisplastik Sendrom (MDS-RS)' tanısı koyabilmek için aşağıdaki ek bulgulardan hangisinin varlığı zorunludur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: SF3B1 mutasyonu pozitifliği

Cevap

SF3B1 mutasyonu pozitifliği
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) sınıflamasına göre, Miyelodisplastik Sendrom'da 'Halka Sideroblastlı MDS' (MDS-RS) tanısı koymak için normalde eritroid serideki hücrelerin en az %15'inin halka sideroblast olması gerekmektedir. Ancak, *SF3B1* mutasyonu saptanan hastalarda bu eşik değer %5'e düşmektedir. Sorudaki hastada halka sideroblast oranı %8 olduğu için (%5-14 aralığında), tanıyı kesinleştirmek adına *SF3B1* mutasyonunun varlığı zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Vaka verilerini analiz et
Hasta makrositer anemili, kemik iliğinde %8 halka sideroblast var, blast artışı yok.
MDS alt tipini belirlemek için eldeki verilerin sınıflandırma kriterlerine göre değerlendirilmesi gerekir.
2
WHO MDS-RS tanı kriterlerini hatırla
Klasik olarak halka sideroblastların %15 ve üzeri olması gerekir.
Bu genel kuraldır.
3
İstisnai durumu uygula
Eğer SF3B1 mutasyonu mevcutsa, halka sideroblast oranının %5 ve üzeri olması MDS-RS tanısı için yeterlidir.
Hastada oran %8 (yani %5-15 aralığında) olduğu için tanı ancak SF3B1 mutasyonu varlığında konulabilir.

Anahtar Kavram

MDS-RS (Halka Sideroblastlı MDS) tanısında, eğer SF3B1 mutasyonu pozitif ise halka sideroblast sınır değeri %15 değil, %5 olarak kabul edilir.

İpuçları

1
Normalde tanı için sınır %15'tir, ancak belirli bir genetik bozukluk varsa bu sınır düşer.
2
Siderozom formasyonu ve RNA işlenmesiyle ilgili bir gen mutasyonu aranmalıdır.

Daha Fazla Pratik

MDS'de prognoz belirlemede kullanılan IPSS-R skorlama sisteminin parametrelerini (Sitogenetik, Blast oranı, Hemoglobin, Trombosit, Nötrofil) gözden geçiriniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 15Soru

Halsizlik şikayetiyle başvuran 58 yaşındaki erkek hastanın tam kan sayımında hemoglobin 8.2 g/dL, MCV 102 fL, nötrofil 1.100/mm³ ve trombosit 45.000/mm³ saptanıyor. Periferik yaymada %1 blast görülüyor. Kemik iliği biyopsisinde selülarite %70 olup, üç seride belirgin displazi ve %8 blast oranı izleniyor. Sitogenetik analizde kompleks karyotip (≥3 anomali) ve moleküler analizde *TP53* geninde %60 varyant allel frekansı (VAF) ile mutasyon tespit ediliyor.

WHO 2022 sınıflandırması ve güncel prognostik yaklaşımlara göre, bu hastanın tanısı ve klinik seyri ile ilgili en doğru ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüksek VAF değerli *TP53* mutasyonu ve kompleks karyotip varlığı, blast oranından bağımsız olarak 'Bi-allelik *TP53* inaktivasyonlu MDS' tanısını koydurur ve çok kötü prognozla ilişkilidir

Cevap

Yüksek VAF değerli *TP53* mutasyonu ve kompleks karyotip varlığı, blast oranından bağımsız olarak 'Bi-allelik *TP53* inaktivasyonlu MDS' tanısını koydurur ve çok kötü prognozla ilişkilidir
WHO 2022 sınıflandırmasına göre, *TP53* mutasyonu (özellikle VAF >%50 olduğunda veya kompleks karyotip/del(17p) ile birlikte olduğunda bi-allelik kabul edilir) saptanan olgular, blast oranına bakılmaksızın 'Bi-allelik *TP53* inaktivasyonlu MDS' olarak sınıflandırılır. Bu grup, MDS hastaları arasında en kötü prognoza sahiptir, kemoterapiye ve hipometile edici ajanlara yanıtları kötüdür ve sağkalım süreleri kısadır.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın klinik ve laboratuvar verilerini analiz et
Pansitopeni, displazi, kemik iliğinde %8 blast, kompleks karyotip ve TP53 mutasyonu (VAF %60).
Risk ve tanı sınıflandırması için tüm parametreler gereklidir.
2
WHO 2022 MDS sınıflandırma kriterlerini uygula
WHO 2022, 'Bi-allelik TP53 inaktivasyonlu MDS'yi ayrı bir antite olarak tanımlar. VAF >%50 genellikle bi-allelik durumu (diğer allelin kaybını/LOH) gösterir.
Bu genetik özellik, blast oranına (örneğin MDS-IB) dayalı sınıflandırmadan önceliklidir.
3
Prognozu ve risk grubunu belirle
Kompleks karyotip ve bi-allelik TP53 mutasyonu, MDS'de en kötü prognostik faktörlerdir.
Bu hastalar standart tedavilere (HMA) kötü yanıt verir ve çok yüksek risk grubundadır.

Anahtar Kavram

MDS Sınıflandırması ve TP53 Mutasyonu
Soru 16Soru

66 yaşında erkek hasta, son 3 aydır giderek artan halsizlik, efor dispnesi ve sık tekrarlayan üriner sistem enfeksiyonları şikayetleriyle iç hastalıkları polikliniğine başvuruyor. Fizik muayenesinde konjonktivalarda solukluk saptanırken, organomegali veya lenfadenopati izlenmiyor.

Laboratuvar bulguları şöyledir:
- Hemoglobin: 7,8g/dL7,8 \, g/dL
- MCV: 108fL108 \, fL
- Lökosit: 2.600/μL2.600 / \mu L (Mutlak nötrofil sayısı: 900/μL900 / \mu L)
- Trombosit: 52.000/μL52.000 / \mu L

Kemik iliği aspirasyon ve biyopsisinde:
- Hiperselüler kemik iliği, tüm serilerde belirgin displazi ve %12\%12 oranında miyeloblast saptanıyor.
- Bazı miyeloblastlarda Auer cisimcikleri izleniyor.

Sitogenetik ve moleküler analiz:
- 46,XY,del(5q)[20]46,XY,del(5q)[20] (İzole del(5q))
- TP53TP53 mutasyon analizi: İki farklı lokusta mutasyon saptanmış olup, varyant alel frekansı (VAF) %55\%55 olarak bildirilmiştir.

Güncel Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ/WHO 2022) sınıflamasına göre bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çoklu vuruş (multi-hit) TP53TP53 mutasyonlu miyelodisplastik sendrom

Cevap

Çoklu vuruş (multi-hit) TP53 mutasyonlu miyelodisplastik sendrom
Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) 2022 sınıflamasına göre, 'Çoklu vuruş (multi-hit) TP53 mutasyonlu MDS' ayrı bir genetik tanımlı kategoridir. Bu tanı için kemik iliği blast oranının %20'nin altında olması ve TP53 geninde iki veya daha fazla mutasyonun olması veya bir mutasyonla birlikte VAF değerinin %50'den fazla (allelik kayıp göstergesi) olması yeterlidir. Bu genetik kategori, izole del(5q) veya artmış blastlı MDS (IB1/IB2) gibi morfolojik kategorilere göre hiyerarşik olarak önceliklidir ve kötü prognozla ilişkilidir.

Adım Adım Çözüm

1
Tam kan sayımı ve periferik yaymanın değerlendirilmesi.
Makrositer anemi, nötropeni ve trombositopeni (pansitopeni) saptandı.
Miyelodisplastik sendromların (MDS) tipik klinik sunumu olan sitopenilerin doğrulanması gerekir.
2
Kemik iliği morfolojisinin ve blast oranının analizi.
Blast oranı %12 ve Auer cisimcikleri mevcut.
Morfolojik olarak MDS-IB2 (eskiden EB-2) kategorisine girdiği belirlenir.
3
Sitogenetik ve moleküler verilerin WHO 2022 kriterlerine göre entegrasyonu.
İzole del(5q) yanında bi-allelik (multi-hit) TP53 mutasyonu saptandı.
WHO 2022 sınıflamasında genetik tanımlı alt tipler, morfolojik alt tiplerin önüne geçer.
4
Hiyerarşik tanı koyma.
Tanı: Çoklu vuruş (multi-hit) TP53 mutasyonlu MDS.
Multi-hit TP53 mutasyonu varlığında, del(5q) varlığı veya blast oranı ne olursa olsun (ancak %20 altındaysa) bu tanı konulur.

Anahtar Kavram

MDS WHO 2022 Sınıflaması ve TP53 Multi-hit Önceliği

Daha Fazla Pratik

IPSS-M (Moleküler IPSS) skorlamasının MDS prognozundaki yerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 17Soru

74 yaşında kadın hasta, son birkaç aydır devam eden yorgunluk ve nefes darlığı şikayetleriyle iç hastalıkları polikliniğine başvuruyor. Fizik muayenesinde konjonktivalarda solukluk saptanırken, organomegali izlenmiyor. Yapılan laboratuvar tetkiklerinde şu sonuçlar elde ediliyor:

- Hemoglobin: 8,28,2 g/dL
- MCV: 108108 fL
- Lökosit: 3.800/mm33.800/mm^3 (Nötrofil: %25\%25, Lenfosit: %70\%70)
- Trombosit: 510.000/mm3510.000/mm^3

Kemik iliği aspirasyonunda mononükleer hipolobüle megakaryositler ve eritroid seride belirgin displazi izleniyor. Myeloblast oranı %8\%8 olarak hesaplanıyor. Sitogenetik incelemede izole del(5q) anomalisi saptanıyor.

Bu hasta için WHO (Dünya Sağlık Örgütü) kriterlerine göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Blast artışlı miyelodisplastik sendrom-1

Cevap

Kemik iliğinde %8 myeloblast saptanması nedeniyle en olası tanı Blast artışlı miyelodisplastik sendrom-1 (MDS-EB-1) seçeneğidir.
Doğru yanıt olan blast artışlı miyelodisplastik sendrom-1 (MDS-EB-1), kemik iliğinde %5\%5 ile %9\%9 arasında blast saptanan hastalar için kullanılan bir WHO kategorisidir. Hastada izole del(5q) mutasyonu ve karakteristik hipolobüle megakaryositler (5q- sendromu bulguları) bulunmasına rağmen, blast oranının %8\%8 (yani %5\geq \%5) olması, hastayı '5q- sendromu' kategorisinden çıkarıp 'MDS-EB-1' kategorisine dahil eder. Bu ayrım prognostik açıdan önemlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Periferik kan bulgularını değerlendir.
Hastada makrositik anemi (MCV108MCV 108), nötropeni (Mutlakno¨trofilsayısı950/mm3Mutlak nötrofil sayısı 950/mm^3) ve trombositoz (510.000510.000) mevcuttur.
MDS'de sitopeniler sıktır ancak del(5q) varlığında trombositoz veya normal trombosit sayıları görülebilir.
2
Kemik iliği morfolojisini ve blast oranını analiz et.
Blast oranı %8\%8 olarak saptanmıştır.
MDS alt tiplerinin belirlenmesinde blast eşikleri (özellikle %5\%5 ve %10\%10) kritiktir.
3
Sitogenetik veriyi morfolojik verilerle birleştirerek WHO sınıflamasını uygula.
İzole del(5q) varlığına rağmen blast oranı %5\%5 eşiğini geçtiği için tanı MDS-EB-1 olur.
WHO sınıflamasında 'İzole del(5q) ile seyreden MDS' (5q- sendromu) tanısı için kemik iliği blast oranının mutlaka <%5<\%5 olması şarttır.

Anahtar Kavram

MDS'de blast oranının sınıflama üzerindeki belirleyici etkisi

Daha Fazla Pratik

IPSS-R skorlamasında del(5q) mutasyonunun hangi risk grubunda (Çok iyi/İyi/Orta/Kötü) yer aldığını tekrar edin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 18Soru

69 yaşında erkek hasta, son 4 aydır giderek artan halsizlik, çabuk yorulma ve eforla gelen nefes darlığı şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde şu sonuçlar saptanıyor:

- Hemoglobin: 8,08,0 g/dLg/dL
- MCVMCV: 105105 fLfL
- Lökosit: 2.200/mm32.200/mm^3
- Mutlak nötrofil sayısı: 900/mm3900/mm^3
- Trombosit: 65.000/mm365.000/mm^3

Periferik yaymada makrositoz ve nötrofillerde hipogranülasyon izleniyor. Kemik iliği aspirasyonunda blast oranı %7\%7 olarak hesaplanıyor, ancak blastların bir kısmında Auer çubukları (AuerAuer rodsrods) gözleniyor. Bu hasta için WHO 2022 kriterlerine göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Artmış blastlı miyelodisplastik sendrom tip 2 (MDSIB2MDS-IB2)

Cevap

Artmış blastlı miyelodisplastik sendrom tip 2 (MDSIB2MDS-IB2)
Miyelodisplastik sendromlarda WHO 2022 (ve önceki 2016) sınıflamasına göre, kemik iliği blast oranı %10-19 arasında olduğunda veya blast oranı %5-9 arasında olsa dahi Auer çubukları izlendiğinde tanı 'Artmış Blastlı MDS Tip 2' (MDS with increased blasts 2) olarak konulur. Bu hastada blast oranı %7 olmasına rağmen Auer çubuklarının varlığı belirleyici kriterdir.

Adım Adım Çözüm

1
Tam kan sayımı ve periferik yayma bulgularını değerlendir
Pansitopeni, makrositoz ve nötrofillerde displazi (hipogranülasyon) saptandı. Bu tablo kemik iliği yetmezliği veya miyelodisplastik sendromu (MDS) düşündürür.
MDS hastalarında en sık başvuru bulgusu refrakter anemidir ve sıklıkla makrositer karakterdedir.
2
Kemik iliği blast oranını ve morfolojik detayları analiz et
Kemik iliğinde %7 blast ve Auer çubukları saptandı.
Blast oranı %5-19 arası MDS ile uyumludur. Auer çubukları ise klonun matürasyon defektini ve malign potansiyelini gösteren spesifik bir bulgudur.
3
WHO 2022 sınıflama kriterlerini uygula
Blast oranı %7 olmasına rağmen, Auer çubuğu varlığı tanıyı 'Artmış Blastlı MDS Tip 2' kategorisine sokar.
WHO sınıflamasında Auer çubukları, blast sayısı %10'un altında olsa bile tanıyı tip 2 olarak belirleyen kritik bir kriterdir.

Anahtar Kavram

MDS sınıflamasında Auer çubuklarının varlığı, blast oranından bağımsız olarak (ancak %20 altındayken) tanıyı Artmış Blastlı Tip 2 (önceki adıyla EB-2) yapar.

Daha Fazla Pratik

MDS hastalarında lenalidomid tedavisine en iyi yanıt veren sitogenetik anomali olan del(5q) sendromunun özelliklerini gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 19Soru

7878 yaşında kadın hasta, son birkaç aydır giderek artan halsizlik, çabuk yorulma ve eforla gelen nefes darlığı şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde konjonktivalarda solukluk saptanıyor, organomegali izlenmiyor. Hastanın laboratuvar bulguları aşağıda sunulmuştur:

ParametreSonuçReferans Aralık
Hemoglobin828{}2 g/dL121612 - 16
MCV106106 fL8010080 - 100
Lökosit3.1003.100 /mm³4.00010.0004.000 - 10.000
Trombosit92.00092.000 /mm³150.000450.000150.000 - 450.000

Kemik iliği aspirasyonunda hipersellülarite, eritroid seride megaloblastoid değişiklikler ve %7\%7 oranında miyeloblast saptanıyor.

Bu klinik tablo ve laboratuvar bulguları ışığında, hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Miyelodisplastik sendrom

Cevap

Miyelodisplastik sendrom
Miyelodisplastik Sendrom (MDS), özellikle yaşlı popülasyonda görülen, kemik iliğinde displastik değişiklikler ve periferik kanda sitopenilerle (bu vakada pansitopeni ve makrositoz) karakterize klonal bir hastalıktır. Kemik iliğinin hipersellüler olması ancak periferin boş kalması 'etkisiz hematopoez' (ineffective hematopoiesis) olarak tanımlanır. %7\%7 blast oranı, vakanın henüz akut lösemiye (>%20>\%20) dönüşmediğini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Periferik kan verilerini analiz et.
Pansitopeni (Hb, Lökosit ve Trombosit düşüklüğü) ve makrositoz (MCV>100MCV > 100 fL) saptandı.
Kemik iliğindeki üretim bozukluğunu veya etkisiz hematopoezi tanımlamak için ilk adımdır.
2
Kemik iliği sellülaritesini ve blast oranını değerlendir.
İlik hipersellüler ve blast oranı %7\%7 olarak bulundu.
Hipersellüler ilik varlığı aplastik anemiyi dışlar. Blast oranının %20\%20'den az olması ise tabloyu akut lösemiden ayırır.
3
Displazi ve yaş faktörünü birleştirerek tanıyı koy.
İleri yaşta, hipersellüler ilikte displazi ve pansitopeni birlikteliği Miyelodisplastik Sendrom (MDS) tanısını doğrular.
MDS, ileri yaşın clonal bir kök hücre hastalığıdır ve etkisiz hematopoez nedeniyle periferde sitopeni, ilikte sellülarite artışı ile karakterizedir.

Anahtar Kavram

Etkisiz Hematopoez ve Blast Eşiği

İpuçları

1
İlik sellülaritesi ile periferik kan sayımı arasındaki çelişkiye odaklanın.
Tahmini Süre:45s
Soru 20Soru

7878 yaşında erkek hasta, son 66 aydır giderek artan halsizlik ve çabuk yorulma şikayetleri ile başvuruyor. Fizik muayenesinde konjonktivalarda solukluk saptanıyor, organomegali veya lenfadenopati izlenmiyor. Tam kan sayımında; hemoglobin 10.110.1 g/dL, MCV 102102 fL, lökosit 2.100/μL2.100/\mu L (mutlak nötrofil sayısı 900/μL900/\mu L), trombosit 55.000/μL55.000/\mu L olarak saptanıyor. Periferik yayma incelemesinde %6\%6 oranında miyeloblast görülüyor. Kemik iliği aspirasyonunda ise miyeloid seride belirgin displazi ve %9\%9 oranında miyeloblast saptanıyor. Sitogenetik incelemede normal karyotip (46,XY)(46, XY) izleniyor. Bu hasta için Dünya Sağlık Örgütü (WHO) sınıflamasına göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Artmış blastlı miyelodisplastik sendrom-2 (MDS-EB2)

Cevap

Artmış blastlı miyelodisplastik sendrom-2 (MDS-EB2)
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) 2016 (ve 2022 güncellemeleri) kriterlerine göre; periferik kanda blast oranı %24\%2-4 ise veya kemik iliğinde %59\%5-9 ise MDS-EB1; periferik kanda blast oranı %519\%5-19 ise veya kemik iliğinde %1019\%10-19 ise veya hücrelerde 'Auer cisciği' saptanmışsa MDS-EB2 tanısı konur. Bu vakada periferik kandaki %6\%6 blast oranı, kemik iliği değerinden bağımsız olarak hastayı MDS-EB2 grubuna dahil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Tam kan sayımı ve periferik yayma bulgularını değerlendir
Pansitopeni, makrositoz ve periferik kanda %6 blast saptandı.
MDS şüphesi olan hastada blast oranları evreleme için kritiktir.
2
Kemik iliği blast oranını kontrol et
Kemik iliği aspirasyonunda blast oranı %9 olarak bulundu.
WHO sınıflamasında hem periferik kan hem de kemik iliği blast değerleri ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
3
WHO blast kriterlerini karşılaştır
Periferik kan blastı %5\geq \%5 olduğu için hasta EB2 kategorisine girer.
EB1 ve EB2 ayrımında en yüksek blast oranına sahip olan bölge (ilik veya kan) baz alınır.

Anahtar Kavram

Miyelodisplastik sendromlarda (MDS) periferik kandaki blast oranının %519\%5-19 arasında olması, kemik iliği blast oranından bağımsız olarak hastayı 'Artmış Blastlı MDS-2 (EB2)' kategorisine sokar.
Sayfa 1 / 3Sonraki
Miyelodisplastik Sendromlar Alıştırma Soruları — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı | Examkin