Problemler

889 soru

Soru 201Soru

Kaan, Melis ve Ömer isimli üç arkadaşın bugünkü yaşları ile ilgili aşağıdaki bilgiler verilmiştir:

* Kaan, Melis'in bugünkü yaşına geldiğinde; Ömer'in yaşı, Kaan'ın o günkü yaşının 22 katından 1212 eksik olacaktır.
* Ömer, Melis'in bugünkü yaşına geldiğinde; Kaan ile Melis'in yaşları toplamı, Ömer'in o günkü yaşının 33 katına eşit olacaktır.

Buna göre, bu üç arkadaşın bugünkü yaşlarını en küçükten en büyüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ömer'in bugünkü yaşı < Kaan'ın bugünkü yaşı < Melis'in bugünkü yaşı
Kurulan denklemler sonucunda K=2O¨K = 2Ö ve M+O¨=12M + Ö = 12 bağıntılarına ulaşılır. Kaan'ın Melis'in yaşına gelebilmesi M>KM > K olmasını gerektirir. Buradan M>2O¨M > 2Ö eşitsizliği yazılır ve MM yerine 12O¨12 - Ö yazıldığında O¨<4Ö < 4 sınırına ulaşılır. Yaşlar pozitif tam sayı olmak zorunda olduğundan Ömer'in yaşı en fazla 3 olabilir. Bu durumda Kaan'ın yaşı en fazla 6, Melis'in yaşı ise en az 9 olur. Dolayısıyla yaşların küçükten büyüğe sıralaması kesin olarak Ömer, Kaan, Melis şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kaan (KK), Melis (MM) ve Ömer'in (O¨Ö) bugünkü yaşlarını değişken kabul ederek ilk bilgiyi denkleme dökelim.
Kaan, Melis'in yaşına geldiğinde geçen süre MKM - K yıldır. Bu sürenin sonunda Kaan MM yaşında, Ömer ise O¨+MKÖ + M - K yaşında olur. Kurulan denklem: O¨+MK=2M12    M+KO¨=12Ö + M - K = 2M - 12 \implies M + K - Ö = 12 olur.
İlk durumdaki yaş ilişkisini ve zaman geçişini matematiksel olarak ifade etmek.
2
İkinci bilgiyi kullanarak zaman geçişini hesaplayıp denklem kuralım.
Ömer, Melis'in yaşına geldiğinde geçen süre MO¨M - Ö yıldır. Bu sürenin sonunda Ömer MM yaşında, Kaan K+MO¨K + M - Ö yaşında ve Melis M+MO¨=2MO¨M + M - Ö = 2M - Ö yaşında olur. Kurulan denklem: (K+MO¨)+(2MO¨)=3M    K+3M2O¨=3M    K=2O¨(K + M - Ö) + (2M - Ö) = 3M \implies K + 3M - 2Ö = 3M \implies K = 2Ö olur.
İkinci durumdaki yaş ilişkisini ve zaman geçişini matematiksel olarak ifade etmek.
3
Elde edilen iki denklemi birleştirerek yaşlar arasındaki kesin eşitsizlikleri bulalım.
K=2O¨K = 2Ö ifadesini birinci denklemde yerine yazalım: M+2O¨O¨=12    M+O¨=12M + 2Ö - Ö = 12 \implies M + Ö = 12 elde edilir. Kaan, Melis'in yaşına gelebildiğine göre Melis Kaan'dan büyüktür (M>KM > K). Buradan M>2O¨M > 2Ö yazılır. M=12O¨M = 12 - Ö ifadesini eşitsizlikte yerine koyarsak 12O¨>2O¨    12>3O¨    O¨<412 - Ö > 2Ö \implies 12 > 3Ö \implies Ö < 4 elde edilir.
Bilinmeyenlerin sınır koşullarını belirleyerek sıralamayı kesinleştirmek.
4
Eşitsizlikleri ve yaşların pozitif tam sayı olma koşulunu değerlendirerek sıralamayı yapalım.
O¨Ö bir pozitif tam sayı olduğundan O¨<4Ö < 4 koşuluna göre alabileceği değerler 1,2,31, 2, 3 olabilir. Her durumda K=2O¨K = 2Ö olduğundan K>O¨K > Ö olur. Ayrıca M=12O¨M = 12 - Ö ve O¨<4Ö < 4 olduğundan en küçük O¨Ö değeri için bile M9M \geq 9 olur ki bu da M>KM > K şartını her zaman sağlar. Sonuç olarak sıralama O¨<K<MÖ < K < M şeklindedir.
Yaşların büyüklük sıralamasını nihai sonuca ulaştırmak.

Anahtar Kavram

Yaş problemlerinde zaman geçişi ile yaş farkının sabit kalması ve eşitsizlik analizi.
Soru 202Soru

Bir üretim atölyesinde bulunan AA, BB ve CC sınıfı üç farklı model üç boyutlu (3D) yazıcının aynı baskı işini tek başlarına tamamlama süreleri sırasıyla 3030, 4040 ve 6060 saattir.

Bu atölyede 33 adet AA sınıfı, 22 adet BB sınıfı ve 33 adet CC sınıfı yazıcı bulunmaktadır. Acil bir siparişi yetiştirmek amacıyla atölyedeki tüm yazıcılar aynı anda çalıştırılarak baskı işlemine başlanıyor.

Baskı işlemiyle ilgili aşağıdaki adımlar gerçekleşmiştir:
- Tüm yazıcılar birlikte 22 saat çalıştıktan sonra AA s��nıfı yazıcılardan biri arızalanarak devre dışı kalmıştır.
- Kalan yazıcılar bu şekilde 33 saat daha çalıştıktan sonra AA sınıfı yazıcıların tamamı kapatılmıştır.
- Geriye kalan iş, BB ve CC sınıfı yazıcıların tamamı çalıştırılarak tamamlanmıştır.

Buna göre, tüm baskı işi toplam kaç saatte tamamlanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6

Cevap

Toplam iş 6 saatte tamamlanmıştır.
Soruda verilen adımlar sırasıyla uygulandığında, ilk aşamada yazıcı grubunun ortak hızı saatte 15\frac{1}{5} olup 2 saatte işin 25\frac{2}{5}'i tamamlanır. İkinci aşamada A sınıfı yazıcı sayısı 2'ye düştüğünden ortak hız saatte 16\frac{1}{6} olur ve 3 saatte işin 12\frac{1}{2}'si biter. Son aşamada ise tüm A sınıfı yazıcılar kapatılıp kalan B ve C yazıcıları ile saatte 110\frac{1}{10} hızla çalışılarak kalan 110\frac{1}{10}'luk iş 1 saatte tamamlanır. Toplam geçen süre 2+3+1=62 + 3 + 1 = 6 saat olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Yazıcıların bireysel ve grup olarak bir saatte yapabilecekleri iş miktarlarını (h��zlarını) belirleyin.
Bir adet AA sınıfı yazıcının saatlik hızı 130\frac{1}{30}, BB sınıfının 140\frac{1}{40} ve CC sınıfının 160\frac{1}{60}'tır. Başlangıçtaki toplam hız: R1=3130+2140+3160=110+120+120=15R_1 = 3 \cdot \frac{1}{30} + 2 \cdot \frac{1}{40} + 3 \cdot \frac{1}{60} = \frac{1}{10} + \frac{1}{20} + \frac{1}{20} = \frac{1}{5} olarak bulunur.
İşçi problemlerinde işçilerin kapasiteleri birim zamanda yaptıkları iş üzerinden toplanarak ortak çalışma hızları elde edilir.
2
İlk 2 saatlik çalışma sonunda tamamlanan iş miktarını ve geriye kalan işi hesaplayın.
2 saatte yapılan iş: W1=2R1=215=25W_1 = 2 \cdot R_1 = 2 \cdot \frac{1}{5} = \frac{2}{5}'tir. Kalan iş: 125=351 - \frac{2}{5} = \frac{3}{5}'tir.
Yapılan iş miktarı, çalışma hızı ile sürenin çarpımına eşittir. Kalan işi bulmak için tamamı olan 1'den yapılan kısım çıkarılır.
3
A sınıfı yazıcılardan biri arızalandıktan sonraki yeni hızı ve 3 saatlik çalışma sonunda kalan işi hesaplayın.
Geriye 2 adet AA, 2 adet BB ve 3 adet CC sınıfı yazıcı kalmıştır. Yeni hız: R2=2130+2140+3160=115+110=16R_2 = 2 \cdot \frac{1}{30} + 2 \cdot \frac{1}{40} + 3 \cdot \frac{1}{60} = \frac{1}{15} + \frac{1}{10} = \frac{1}{6}'dır. 3 saatte yapılan iş: W2=3R2=316=12W_2 = 3 \cdot R_2 = 3 \cdot \frac{1}{6} = \frac{1}{2}'dir. Kalan iş: 3512=110\frac{3}{5} - \frac{1}{2} = \frac{1}{10}'dur.
Makinelerden biri devre dışı kaldığında toplam üretim kapasitesi düşer. Yeni kapasiteye göre çalışma süresiyle çarpım yapılarak yapılan iş güncellenir.
4
A sınıfı yazıcıların tamamı kapatıldıktan sonra geriye kalan işin tamamlanma süresini bulun.
Geriye kalan makinelerin (2 adet BB ve 3 adet CC) hızı: R3=2140+3160=120+120=110R_3 = 2 \cdot \frac{1}{40} + 3 \cdot \frac{1}{60} = \frac{1}{20} + \frac{1}{20} = \frac{1}{10}'dur. Kalan 110\frac{1}{10}'luk işin bitme süresi: t3=1/101/10=1t_3 = \frac{1/10}{1/10} = 1 saattir.
Son aşamada çalışan yazıcıların toplam hızı belirlenir ve kalan iş miktarı bu hıza bölünerek son aşamanın süresi hesaplanır.
5
Tüm aşamalardaki süreleri toplayarak toplam süreyi bulun.
Toplam süre = 2+3+1=62 + 3 + 1 = 6 saattir.
İşin başlangıcından bitişine kadar geçen tüm sürelerin toplamı sorulmaktadır.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan iş miktarlarının (kapasitelerin) toplanması ve zamanla ters orantı ilişkisinin kurulması.
Soru 203Soru

Bir kafede bir gün boyunca satılan sıcak içeceklerin %70\%70’i çay, geri kalanı ise kahvedir. Bu kafede satılan çayların %30\%30’u şekerli, kahvelerin ise %50\%50’si şekersiz olarak tüketilmektedir.

Buna göre, bu kafede satılan sıcak içeceklerin yüzde kaçı şekerli çaydır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 21

Cevap

Sıcak içeceklerin yüzde 21'i şekerli çaydır.
Satılan toplam sıcak içecek miktarını 100100 birim olarak kabul edersek, bu içeceklerin %70\%70’i yani 7070 birimi çaydır. Çayların %30\%30’u şekerli olduğuna göre şekerli çay miktarı 70×30100=2170 \times \frac{30}{100} = 21 birim olarak bulunur. Bu da tüm sıcak içeceklerin %21\%21’ine karşılık gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Kafede satılan toplam sıcak içecek miktarını kolay hesaplama yapmak için belirleyin.
Toplam sıcak içecek miktarı 100x100x olsun.
Yüzde hesaplamalarını kolaylaştırmak için başlangıç değerini 100x100x seçmek kolaylık sağlar.
2
Toplam içecek içindeki çay miktarını hesaplayın.
Çay miktarı: 100x×70100=70x100x \times \frac{70}{100} = 70x olur.
Sıcak içeceklerin %70\%70'inin çay olduğu belirtilmiştir.
3
Çayların içindeki şekerli çay miktarını hesaplayın.
Şekerli çay miktarı: 70x×30100=21x70x \times \frac{30}{100} = 21x olur.
Çayların %30\%30'unun şekerli olduğu verilmiştir.
4
Şekerli çay miktarının toplam sıcak içecek miktarına oranını yüzde olarak ifade edin.
Şekerli çay oranı: 21x100x=21100=%21\frac{21x}{100x} = \frac{21}{100} = \%21 olur.
İstenen değerin tüm sıcak içeceklere göre yüzde oranı sorulmaktadır.

Anahtar Kavram

Yüzde problemlerinde belirli bir miktarın yüzdesini alırken temel alınan matrahı doğru belirleme ve ardışık yüzde hesaplama.
Soru 204Soru

Bir teknoloji mağazası, maliyeti 20002000 TL olan bir kablosuz kulaklığı belirli bir etiket fiyatıyla satışa sunmuştur. Bu kulaklık, etiket fiyatı üzerinden %15\%15 indirimle satıldığında maliyeti üzerinden %19\%19 kâr elde edilmektedir.

Buna göre, bu kulaklığın başlangıçtaki etiket fiyatı maliyeti üzerinden yüzde kaç kârla belirlenmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40

Cevap

40
Doğru seçenekte belirtilen değer olan 40, kulaklığın maliyet fiyatı (2000 TL) ile başlangıçtaki etiket fiyatı (2800 TL) arasındaki farkın (800 TL), maliyet fiyatına oranlanmasıyla elde edilen kâr yüzdesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Kâr elde edilen satış fiyatını hesaplayın.
2000 TL2000 \text{ TL} maliyeti olan kulaklıktan %19\%19 kâr elde edildiğine göre, indirimli satış fiyatı 2000×119=2380 TL2000 \times 1{}19 = 2380 \text{ TL} olur.
Kâr oranı maliyet fiyatına uygulanarak gerçek satış fiyatı belirlenmelidir.
2
Kulaklığın indirim uygulanmadan önceki etiket fiyatını bulun.
Etiket fiyatına EE dersek, %15\%15 indirim yapıldığında satış fiyatı etiket fiyatının %85\%85'i olur. Buradan 085×E=23800{}85 \times E = 2380 denkleminden E=2380085=2800 TLE = \frac{2380}{0{}85} = 2800 \text{ TL} elde edilir.
İndirim oranı etiket fiyatı üzerinden hesaplandığı için etiket fiyatına geri dönülür.
3
Etiket fiyatının maliyet üzerinden kâr yüzdesini hesaplayın.
Maliyeti 2000 TL2000 \text{ TL} ve etiket fiyatı 2800 TL2800 \text{ TL} olduğuna göre, etiket fiyatındaki kâr miktarı 28002000=800 TL2800 - 2000 = 800 \text{ TL}'dir. Bu miktar maliyetin 8002000×100=%40\frac{800}{2000} \times 100 = \%40'ına karşılık gelir.
İstenen başlangıç kâr oranını bulmak için etiket kâr tutarı maliyete bölünür.

Anahtar Kavram

Kâr-zarar problemlerinde maliyet, etiket fiyatı, indirim ve kârlı satış fiyatı arasındaki ilişkilerin doğru matrahlar kullanılarak kurulması.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 205Soru

Bir akıllı enerji depolama sistemine bağlı olan A ve B bataryalarının kapasiteleri ve doluluk oranları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

- A bataryasının kapasitesi, B bataryasının kapasitesinin %80\%80’i kadardır.
- Başlangıçta A bataryasının %50\%50’si, B bataryasının ise %60\%60’ı doludur.
- A bataryasındaki enerjinin belirli bir kısmı B bataryasına aktarıldığında, B bataryasının doluluk oranı %64\%64 olmaktadır.

Buna göre, son durumda A bataryasının doluluk oranı yüzde kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 45

Cevap

Son durumda A bataryasının doluluk oranı %45'tir.
B bataryasındaki enerji artışı belirlendikten sonra bu miktarın A bataryasından eksildiği göz önüne alınarak, kalan enerjinin A'nın kapasitesine oranı hesaplanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Bataryaların kapasitelerini belirleme
B'nin kapasitesi 100V100V ise A'nın kapasitesi 80V80V olur.
Kapasiteler arasındaki yüzde oranını kolay hesaplamak için ortak bir değişken tanımlanır.
2
Başlangıçtaki enerji miktarlarını hesaplama
A'nın enerjisi 40V40V, B'nin enerjisi 60V60V olur.
Verilen başlangıç doluluk yüzdelerine göre mevcut enerji miktarları bulunur.
3
Aktarılan enerji miktarını bulma
B'nin son enerjisi 64V64V olup aktarılan miktar 4V4V olur.
B'nin son doluluk oranından yararlanarak sisteme eklenen enerji tespit edilir.
4
A'da kalan enerjiyi ve son doluluk oranını hesaplama
A'da kalan enerji 36V36V olup, son doluluk oranı %45'tir.
A'dan eksilen enerji çıkarılarak kalan enerjinin kapasiteye oranı bulunur.

Anahtar Kavram

Yüzde problemlerinde temel miktar belirleme ve farklı tabanlara göre yüzde hesaplama

Alternatif Yöntem

Kapasiteler oranı A/B = 4/5 olduğundan B'nin kapasitesini 5 birim, A'nın kapasitesini 4 birim alabiliriz. Başlangıçta A'da 2 birim, B'de 3 birim enerji vardır. Son durumda B'nin doluluk oranı %64 olduğuna göre B'deki enerji 5×0,64=3,25 \times 0,64 = 3,2 birim olur. B'ye aktarılan enerji 3,23=0,23,2 - 3 = 0,2 birimdir. Bu durumda A'da kalan enerji 20,2=1,82 - 0,2 = 1,8 birim olur. A'nın son doluluk oranı ise 1,84=0,45\frac{1,8}{4} = 0,45 yani %45'tir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 206Soru

Bir kuruyemişçi, kilogramını 3030 TL'den satın aldığı yaş incirleri kurutarak satmaktadır. İncir kuruduğunda ağırlığının %20\%20'sini kaybetmektedir. Kuruyemişçi, kuruyan incirlerin de %10\%10'unun çürüdüğünü fark edip ayırmıştır.

Bu satıştan maliyet üzerinden %20\%20 kâr elde etmeyi hedefleyen kuruyemişçi, sağlam kalan kuru incirlerin kilogramını kaç TL'den satmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 50

Cevap

Kalan kuru incirlerin kilogram satış fiyatı 50 TL olmalıdır.
Başlangıçtaki 30003000 TL maliyete %20\%20 kâr eklenerek hedeflenen toplam gelir 36003600 TL olarak bulunur. 100100 kg yaş incirden kuruma ve çürüme kayıpları ardışık düşüldüğünde geriye kalan 7272 kg sağlam kuru incir elde edilir. Toplam gelirin bu miktara bölünmesiyle kilogram satış fiyatı 5050 TL olarak doğru şekilde hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam maliyetin hesaplanması
Kuruyemişçinin başlangıçta 100100 kg yaş incir aldığını varsayalım. Kilogramı 3030 TL olduğundan toplam maliyet 100×30=3000100 \times 30 = 3000 TL olur.
Kâr hedefini belirlemek için öncelikle başlangıçtaki toplam maliyeti bulmamız gerekir.
2
Hedeflenen toplam gelirin hesaplanması
Maliyet üzerinden %20\%20 kâr elde etmek hedeflendiği için ulaşılması gereken toplam gelir 3000×1,20=36003000 \times 1,20 = 3600 TL olmalıdır.
İstenen kâr oranının maliyete eklenerek toplam ciro hedefinin belirlenmesi gerekir.
3
Sağlam kalan kuru incir miktarının bulunması
100100 kg yaş incir kuruduğunda %20\%20 ağırlık kaybederek 8080 kg kuru incir verir. Bu kuru incirlerin %10\%10'u çürüdüğü için geriye kalan sağlam miktar 80×0,90=7280 \times 0,90 = 72 kg olur.
Satışa sunulabilecek net ürün miktarının fire oranları ardışık uygulanarak hesaplanması gerekir.
4
Birim satış fiyatının belirlenmesi
Kilogram satış fiyatı 3600/72=503600 / 72 = 50 TL olarak bulunur.
Hedeflenen toplam gelirin satışa hazır toplam ürün miktarına bölünmesiyle birim fiyat elde edilir.

Anahtar Kavram

Maliyet, kâr-zarar ve fire/ağırlık kaybı problemlerinde ardışık yüzde hesaplamaları ve birim fiyat belirleme.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 207Soru

Buse ile babasının bugünkü yaşları farkı 26'dır.

Buna göre, babanın 3 yıl sonraki yaşı ile Buse'nin 3 yıl önceki yaşı arasındaki fark kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 32

Cevap

Babanın 3 yıl sonraki yaşı ile Buse'nin 3 yıl önceki yaşı arasındaki fark 32 olur.
Babanın 3 yıl sonraki yaşı bugünkü yaşından 3 fazla, Buse'nin 3 yıl önceki yaşı ise bugünkü yaşından 3 eksiktir. Büyük olan kişinin yaşı artarken küçük olan kişinin yaşı azaldığı için aralarındaki fark toplamda 3+3=63 + 3 = 6 artar. Bugünkü yaş farkı 26 olduğuna göre, yeni yaş farkı 26+6=3226 + 6 = 32 olur.

Adım Adım Çözüm

1
Kişilerin bugünkü yaşlarını değişkenlerle ifade edip yaş farkı denklemini kurun.
Buse'nin bugünkü yaşı xx, babasının bugünkü yaşı yy olsun. Bu durumda yx=26y - x = 26 olur.
Başlangıçtaki durumun matematiksel modelini oluşturmak için.
2
Kişilerin belirtilen yıllardaki yaşlarını değişkenler cinsinden yazın.
Babanın 3 yıl sonraki yaşı y+3y + 3, Buse'nin 3 yıl önceki yaşı x3x - 3 olur.
İstenen zamandaki yaş değerlerini belirlemek için.
3
Yeni yaşlar arasındaki farkı bulmak için çıkarma işlemini uygulayın ve bilinen yaş farkını yerine yazın.
(y+3)(x3)=yx+6(y + 3) - (x - 3) = y - x + 6 elde edilir. yx=26y - x = 26 olduğundan, yeni fark 26+6=3226 + 6 = 32 olarak bulunur.
İstenen nihai sonuca ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Farklı zaman dilimlerindeki kişilerin yaşları karşılaştırıldığında yaş farkı sabit kalmaz; geçen veya geride kalan yıllar farka yansıtılmalıdır.
Tahmini Süre:45s
Soru 208Soru

Aynı noktadan aynı anda, zıt yönlere doğru harekete başlayan iki bisikletliden birinin hızı saatte 18 km, diğerinin hızı ise saatte 22 km'dir. Buna göre, bu iki bisikletli harekete başladıktan kaç saat sonra aralarındaki uzaklık 120 km olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3

Cevap

3
Zıt yönlere hareket eden bisikletlilerin saatteki bağıl hızları toplamı 18+22=4018 + 22 = 40 km/s'dir. Toplam 120 km mesafeye 120/40=3120 / 40 = 3 saatte ulaşırlar.

Adım Adım Çözüm

1
Bisikletlilerin saatteki toplam uzaklaşma hızını hesaplayın.
18+22=4018 + 22 = 40 km/s
Zıt yönlerde hareket eden araçların aralarındaki mesafenin artış hızı, hızlarının toplamına eşittir.
2
Aralarındaki uzaklığın 120 km olması için gereken süreyi bulun.
120/40=3120 / 40 = 3 saat
Zaman, alınan (veya uzaklaşılan) yolun hıza bölünmesiyle elde edilir (t=xvt = \frac{x}{v}).

Anahtar Kavram

Zıt yönlü hareketlerde bağıl hız ve mesafe ilişkisi
Soru 209Soru

Bir çay firması, bergamot aroması oranları kütlece %20\%20 ve %50\%50 olan sırasıyla A ve B türü iki çaydan belirli miktarlarda karıştırarak yeni bir harman elde ediyor. Bu harmanın bir kısmı dökülerek yerine dökülen miktarda B türü çay ekleniyor. Harmanın %40\%40'ı dökülüp yerine aynı miktarda B türü çay eklendiğinde elde edilen yeni harmanın bergamot aroması oranı kütlece %44\%44 oluyor. Elde edilen ilk harman karışımında A türü çaydan 80 gram80\text{ gram} kullanıldığına göre, son harman karışımındaki toplam B türü çay miktarı kaç gramdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 192

Cevap

Son harman karışımındaki toplam B türü çay miktarı 192 gramdır.
Yapılan hesaplamalarda ilk karışımın bergamot oranının %40 olduğu, buradan hareketle B çayının miktarının A çayının 2 katı (160 gram) olduğu belirlenmiştir. Dökülen %40'lık kısım sonrasında kalan B çayına (96 gram) eklenen 96 gram B çayı eklendiğinde son miktar 192 gram olarak bulunmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
İlk harmanın toplam kütlesine MM, bergamot yüzdesine ise PP diyelim. Harmanın %40\%40'ı döküldüğünde geriye kalan %60\%60'lık kısmın (0,6M0,6M) bergamot oranı hâlâ %P\%P'dir. Dökülen %40\%40'lık kısım (0,4M0,4M) yerine %50\%50 bergamot içeren B çayı eklenmektedir. Son karışımın bergamot oranı %44\%44 olduğuna göre yüzde denklemini kuralım.
0,6MP100+0,4M50100=M441000,6P+20=440,6P=24P=400,6M \cdot \frac{P}{100} + 0,4M \cdot \frac{50}{100} = M \cdot \frac{44}{100} \Rightarrow 0,6P + 20 = 44 \Rightarrow 0,6P = 24 \Rightarrow P = 40. İlk harmanın bergamot oranı %40\%40 olarak bulunur.
Karışımdan bir miktar döküldüğünde kalan kısmın konsantrasyonu (yüzdesi) değişmez. Dökülen miktar kadar yeni madde eklendiğinde toplam kütle başlangıçtaki değere eşit kalır.
2
İlk harmanı oluşturmak için kullanılan A çayının miktarına xx gram, B çayının miktarına yy gram diyelim. A çayının bergamot oranı %20\%20, B çayının bergamot oranı %50\%50 ve oluşan ilk harmanın bergamot oranı %40\%40 olduğuna göre karışım denklemini yazalım.
20x+50y=40(x+y)20x+50y=40x+40y10y=20xy=2x20x + 50y = 40(x + y) \Rightarrow 20x + 50y = 40x + 40y \Rightarrow 10y = 20x \Rightarrow y = 2x. B çayının miktarının, A çayının miktarının 2 katı olduğu bulunur.
İki farklı karışımın birleştirilmesiyle elde edilen yeni karışımın oranı, bileşenlerin miktarlarıyla ağırlıklı ortalaması alınarak bulunur.
3
Başlangıçtaki A çayı miktarı x=80 gramx = 80\text{ gram} olarak verildiğine göre, başlangıçtaki B çayı miktarını (yy) ve toplam karışım miktarını (MM) hesaplayalım.
y=280=160 gramy = 2 \cdot 80 = 160\text{ gram} B çayı kullanılmıştır. Toplam başlangıç karışımı M=80+160=240 gramM = 80 + 160 = 240\text{ gram} olur.
Bir önceki adımda elde edilen y=2xy = 2x bağıntısı kullanılarak başlangıçtaki bileşenlerin gerçek kütleleri hesaplanır.
4
Karışımın %40\%40'ı döküldüğünde, başlangıçtaki B çayının da %40\%40'ı dökülür ve geriye %60\%60'ı kalır. Dökülen toplam karışım miktarı kadar (2400,40=96 gram240 \cdot 0,40 = 96\text{ gram}) saf B çayı karışıma eklenir. Son durumdaki toplam B çayı miktarını hesaplayalım.
Kalan B çayı: 1600,60=96 gram160 \cdot 0,60 = 96\text{ gram}. Eklenen B çayı: 96 gram96\text{ gram}. Son durumdaki B çayı miktarı: 96+96=192 gram96 + 96 = 192\text{ gram} olarak bulunur.
Homojen karışımlarda dökülen oran doğrultusunda her bir bileşenden aynı oranda kayıp yaşanır. Eklenen saf bileşen doğrudan o bileşenin kütlesine eklenir.

Anahtar Kavram

Karışım problemlerinde kısmi dökme ve yerine saf bileşen ekleme işlemlerinde kütle dengesi ve ağırlıklı yüzde ortalaması hesabı.

Alternatif Yöntem

Oran-orantı veya kaldıraç (ters orantı) yöntemi kullanılabilir. %20'lik A çayı ile %50'lik B çayı karıştırıldığında %40'lık bir karışım elde ediliyorsa, karışım oranının %20'ye olan uzaklığı 20 birim, %50'ye olan uzaklığı 10 birimdir. Ters orantı gereği B çayından 2k2k miktar alınırken A çayından kk miktar alınmalıdır. Buradan x=80x = 80 ise y=160y = 160 bulunur. Dökme ve ekleme işlemlerinde ise doğrudan B çayı üzerinden kütle takibi yapılarak sonuca ulaşılır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 210Soru

Bir kimya laboratuvarında gerçekleştirilen bir deneyde A, B ve C kapları kullanılmaktadır. Başlangıçta A kabında tuz oranı %15\%15 olan 200 gram200\text{ gram}, B kabında ise tuz oranı %x\%x olan 300 gram300\text{ gram} tuz-su karışımı bulunmakta, C kabı ise boş durmaktadır.

Deney sırasıyla aşağıdaki adımlarla devam ediyor:
- 1. Adım: A kabındaki karışımın yarısı ile B kabındaki karışımın üçte biri boş olan C kabına dökülerek karıştırılıyor. Elde edilen bu karışımın tuz oranı %18\%18 olarak ölçülüyor.
- 2. Adım: C kabındaki karışımın içindeki suyun 100 gramı100\text{ gramı} buharlaştırılıyor. Aynı anda A kabında kalan karışıma 98 gram98\text{ gram} saf tuz ekleniyor.
- 3. Adım: Son olarak, A kabında oluşan yeni karışım ile C kabında kalan karışım boş bir D kabında birleştiriliyor.

Buna göre, son durumda D kabında elde edilen karışımın tuz oranı yüzde kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 50

Cevap

D kabında elde edilen son karışımın tuz oranı %50'dir.
D kabındaki karışımın tuz oranı hesaplanırken, karıştırılan bileşenlerin (A kabında kalan ve tuz eklenen karışım ile C kabında su buharlaştırılan karışım) toplam tuz miktarları ile toplam kütleleri oranlanır. Adım adım hesaplandığında A kabındaki tuz miktarı 113 gram ve kütlesi 198 gram; C kabındaki tuz miktarı 36 gram ve kütlesi 100 gram olarak bulunur. Toplam tuz 149 gram, toplam kütle 298 gram olup oran 149/298 = %50 olur.

Adım Adım Çözüm

1
1. Adım'daki transferler sonucunda C kabındaki karışımın bileşenlerini ve B'nin bilinmeyen oranını bulalım.
A kabından 100 gram karışım (15 gram tuz) ve B kabından 100 gram karışım (%x oranında, yani x gram tuz) dökülür. C kabındaki toplam kütle 200 gram olur. Karışımın tuz oranı %18 olduğuna göre, toplam tuz miktarı 200 * 0.18 = 36 gramdır. Buradan 15 + x = 36 ise x = 21 bulunur. A kabında ise kalan 100 gram karışımda 15 gram tuz bulunmaktadır.
C kabındaki son tuz oranı yardımıyla B kabından dökülen tuz miktarının ve dolayısıyla C'deki toplam tuz miktarının belirlenmesi gerekmektedir.
2
2. Adım'daki buharlaşma ve saf tuz ekleme işlemlerinin kütle ve tuz miktarlarına etkisini hesaplayalım.
C kabındaki 200 gram karışımdan 100 gram su buharlaşınca tuz miktarı değişmez (36 gram kalır), toplam kütle 100 grama düşer. A kabında kalan 100 gram karışıma 98 gram saf tuz eklenirse, A kabindeki yeni kütle 100 + 98 = 198 gram, tuz miktarı ise 15 + 98 = 113 gram olur.
Buharlaşma sadece su kütlesini azaltırken tuz miktarını korur; saf tuz eklenmesi ise hem tuz miktarını hem de toplam kütleyi doğrudan artırır.
3
3. Adım'da A ve C kaplarındaki karışımların D kabında birleştirilmesiyle oluşan yeni karışımın tuz oranını hesaplayalım.
D kabındaki toplam kütle = 198 + 100 = 298 gram olur. Toplam tuz miktarı = 113 + 36 = 149 gram olur. Tuz oranı = (149 / 298) * 100 = %50 olarak bulunur.
Karışım problemlerinde son karışımın oranı, toplam tuz miktarının toplam karışım kütlesine bölünmesiyle hesaplanır.

Anahtar Kavram

Çok adımlı karışım problemlerinde su buharlaşması ve saf madde eklenmesi durumlarında kütle ve saf madde miktarı dengelerinin doğru kurulması.
Soru 211Soru

Bir teknoloji şirketinde çalışanların %60\%60'ı A projesinde, kalanları ise B projesinde görev yapmaktadır.

* A projesinde çalışanların %20\%20'si kıdemli, kalanları ise junior yazılımcıdır.
* B projesinde çalışanların %30\%30'u kıdemli, kalanları ise junior yazılımcıdır.

Yıl sonunda junior yazılımcıların maaşlarına %30\%30, kıdemli yazılımcıların maaşlarına ise %20\%20 zam yapılmıştır.

Zam öncesinde;
* B projesindeki bir junior yazılımcının maaşı, A projesindeki bir junior yazılımcının maaşının %80\%80'ine eşittir.
* Şirketteki tüm kıdemli yazılımcıların maaşları birbirine eşit olup, A projesindeki bir junior yazılımcının maaşından %10\%10 fazladır.

Buna göre, yıl sonunda şirket genelinde junior yazılımcılara yapılan toplam zam miktarının, kıdemli yazılımc��lara yapılan toplam zam miktarına oranı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4

Cevap

Junior yazılımcılara yapılan toplam zam miktarının kıdemli yazılımcılara yap��lan toplam zam miktarına oranı 4'tür.
Toplam junior zam miktarı olan 2112x2112x, toplam kıdemli zam miktarı olan 528x528x değerine bölündüğünde oran 4 olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Çalışan sayılarını belirleme
A projesinde 60 çalışan (12 kıdemli, 48 junior); B projesinde 40 çalışan (12 kıdemli, 28 junior). Şirket genelinde toplam 24 kıdemli ve 76 junior yazılımcı bulunmaktadır.
Yüzde oranlarını gerçek kişi sayılarına dökerek işlem kolaylığı sağlamak.
2
Zam öncesi bireysel maaşları tanımlama
A projesindeki junior maaşı: 100x100x, B projesindeki junior maaşı: 80x80x, Kıdemli maaşı: 110x110x.
Verilen maaş ilişkilerini ortak bir değişken (xx) cinsinden ifade etmek.
3
Zam öncesi toplam maaşları hesaplama
Junior yazılımcıların toplam maaşı: 48×100x+28×80x=7040x48 \times 100x + 28 \times 80x = 7040x. Kıdemli yazılımcıların toplam maaşı: 24×110x=2640x24 \times 110x = 2640x.
Zam miktarlarını hesaplayabilmek için başlangıçtaki toplam maaş yüklerini bulmak.
4
Toplam zam miktarlarını hesaplama
Junior yazılımcıların toplam zammı: 7040x×030=2112x7040x \times 0{}30 = 2112x. Kıdemli yazılımcıların toplam zammı: 2640x×020=528x2640x \times 0{}20 = 528x.
Gruba göre uygulanan zam oranlarını toplam maaşlara uygulamak.
5
Zam miktarlarını oranlama
Oran: 2112x528x=4\frac{2112x}{528x} = 4.
Bizden istenen nihai oranı bulmak.

Anahtar Kavram

Çok aşamalı yüzde problemlerinde alt küme oranları ve doğru matris/taban değerinin belirlenmesi.

Alternatif Yöntem

A projesindeki bir junior yazılımcının zam öncesi maaşını doğrudan 100 TL kabul edebiliriz. Bu durumda değişken kullanmadan doğrudan sayılar üzerinden işlem yaparak da aynı sonucu elde ederiz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 212Soru

Bir metro istasyonunda bulunan ve yukarı doğru sabit hızla hareket eden bir yür��yen merdiven, üzerinde duran bir yolcuyu alt ucundan üst ucuna 6060 saniyede ulaştırmaktadır. Bu yürüyen merdiven çalışmıyorken aynı yolcu sabit yürüme hızıyla merdiveni 3030 saniyede ç��kmaktadır.

Yolcu, merdiven yukarı doğru çalışırken merdivenin alt ucundan normal yürüme hızıyla yukarı doğru yürümeye başlamıştır. Yolcu, yolun (yer değiştirme olarak) tam yarıs��na geldiğinde yürüme hızını 22 katına çıkararak üst uca ulaşmıştır.

Buna göre, yolcunun merdivenin alt ucundan üst ucuna ulaşması toplam kaç saniye sürmüştür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 16

Cevap

Yolcunun merdivenin alt ucundan üst ucuna ulaşması toplam 16 saniye sürmüştür.
Yolcunun normal yürüme hızı ile merdivenin hızı belirlendikten sonra, yolun her iki yarısı için geçerli olan net hızlar ayrı ayrı hesaplanmıştır. İlk yarıda yere göre hız x20\frac{x}{20} olup bu kısım 10 saniye sürmüştür. İkinci yarıda ise yolcunun hızı iki katına çıktığından net hız x12\frac{x}{12} olmuş ve bu kısım da 6 saniye sürmüştür. İki sürenin toplamı olan 16 saniye doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
Yolun tamamına xx, yolcunun normal yürüme hızına vyv_y, yürüyen merdivenin hızına ise vmv_m diyerek hız denklemlerini kuralım.
Merdiven çalışırken yolcu üzerinde durduğunda 60 saniyede çıktığına göre x=vm60    vm=x60x = v_m \cdot 60 \implies v_m = \frac{x}{60} olur. Merdiven çalışmıyorken yolcu yürüdüğünde 30 saniyede çıktığına göre x=vy30    vy=x30x = v_y \cdot 30 \implies v_y = \frac{x}{30} olur.
Yolcunun ve merdivenin hızlarını yol uzunluğu cinsinden ifade etmek.
2
Yolun ilk yarısı (yani x2\frac{x}{2} mesafesi) için yolcunun yere göre net hızını ve bu kısmı tamamlama süresini bulalım.
vnet1=vy+vm=x30+x60=3x60=x20v_{net1} = v_y + v_m = \frac{x}{30} + \frac{x}{60} = \frac{3x}{60} = \frac{x}{20} olur. Bu durumda ilk yarıyı tamamlama süresi t1=x/2x/20=10t_1 = \frac{x/2}{x/20} = 10 saniye olarak bulunur.
İlk yarıda yolcu normal yürüme hızıyla hareket etmektedir.
3
Yolun ikinci yarısı (kalan x2\frac{x}{2} mesafesi) için yolcunun yürüme hızı 2 kat��na çıktığında (2vy2v_y) yeni net hızını ve bu kısmı tamamlama süresini bulalım.
vnet2=2vy+vm=2x30+x60=x15+x60=5x60=x12v_{net2} = 2v_y + v_m = 2 \cdot \frac{x}{30} + \frac{x}{60} = \frac{x}{15} + \frac{x}{60} = \frac{5x}{60} = \frac{x}{12} olur. Bu durumda ikinci yarıyı tamamlama süresi t2=x/2x/12=6t_2 = \frac{x/2}{x/12} = 6 saniye olarak bulunur.
İnceleme yapılan ikinci yarıda yolcu yürüme hızını 2 katına çıkarmıştır.
4
İlk ve ikinci yarıda geçen süreleri toplayarak toplam süreyi bulalım.
ttoplam=t1+t2=10+6=16t_{toplam} = t_1 + t_2 = 10 + 6 = 16 saniye elde edilir.
Yolun tamamının geçilmesi için gereken toplam süreyi elde etmek.

Anahtar Kavram

Yürüyen merdiven ve akıntı problemlerinde bağıl hız konsepti ile yol-hız-zaman ilişkisinin parça parça analiz edilmesi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 213Soru

Mert, iş yerine gitmek için sabah arabasıyla yola çıkmıştır. Yolculuğuyla ilgili aşağıdaki bilgiler verilmiştir:

* Mert'in evi ile iş yeri arasındaki yolun 14\frac{1}{4}'ü şehir içi yollardan, geri kalan kısmı ise otobandan oluşmaktadır.
* Mert, şehir içi yolda saatte ortalama 60 km60\text{ km} hızla, otobanda ise saatte ortalama 90 km90\text{ km} hızla hareket etmiştir.

Mert yol boyunca hiç durmadığına göre, bu yolculuktaki ortalama hızı saatte kaç kilometredir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 80

Cevap

Ortalama hız saatte 80 kilometredir.
Ortalama hız, toplam yolun toplam seyahat süresine bölünmesiyle hesaplanır. Yolun şehir içi kısmında geçen süre t1=S/460=S240t_1 = \frac{S/4}{60} = \frac{S}{240} saat, otoban kısmında geçen süre ise t2=3S/490=S120t_2 = \frac{3S/4}{90} = \frac{S}{120} saattir. Toplam süre t1+t2=S80t_1 + t_2 = \frac{S}{80} saat olduğundan, ortalama hız Vort=SS/80=80V_{\text{ort}} = \frac{S}{S/80} = 80 km/sa olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Yolun tamamına ve bölümlerine ait mesafeleri belirleme.
Yolun tamamı SS km olsun. Bu durumda şehir içi yol S4\frac{S}{4} km, otoban kısmı ise 3S4\frac{3S}{4} km olur.
Süreleri hesaplayabilmek için mesafeleri yolun oranlarına göre değişken cinsinden ifade etmemiz gerekir.
2
Her bir bölüm için harcanan süreleri bulma.
Şehir içi yoldaki süre t1=S/460=S240t_1 = \frac{S/4}{60} = \frac{S}{240} saat, otobandaki süre t2=3S/490=S120t_2 = \frac{3S/4}{90} = \frac{S}{120} saat olur.
Zaman = Yol / Hız formülünü kullanarak her iki bölümdeki seyahat sürelerini belirleriz.
3
Toplam süreyi hesaplama.
Toplam süre ttoplam=t1+t2=S240+S120=3S240=S80t_{\text{toplam}} = t_1 + t_2 = \frac{S}{240} + \frac{S}{120} = \frac{3S}{240} = \frac{S}{80} saat olur.
Ortalama hızı bulmak için toplam seyahat süresine ihtiyacımız vardır.
4
Ortalama hızı hesaplama.
Ortalama hız Vort=Toplam YolToplam Su¨re=SS/80=80 km/saV_{\text{ort}} = \frac{\text{Toplam Yol}}{\text{Toplam Süre}} = \frac{S}{S/80} = 80\text{ km/sa} olarak bulunur.
Ortalama hız formülü olan Vort=StoplamttoplamV_{\text{ort}} = \frac{S_{\text{toplam}}}{t_{\text{toplam}}} bağıntısını uygularız.

Anahtar Kavram

Ortalama hız, toplam yolun toplam seyahat süresine bölünmesiyle bulunur (Vort=StoplamttoplamV_{\text{ort}} = \frac{S_{\text{toplam}}}{t_{\text{toplam}}}). Hızların aritmetik ortalaması yalnızca yolculuk süreleri eşit olduğunda ortalama hıza eşittir.

Alternatif Yöntem

Yolun tamamına hem 240'ın hem de 360'ın katı olan bir değer (örneğin 240 km) verilerek de çözülebilir. Yol 240 km olsun. Şehir içi yol 60 km (240×1/4240 \times 1/4), otoban ise 180 km olur. Şehir içindeki süre 60/60=160 / 60 = 1 saat, otobandaki süre 180/90=2180 / 90 = 2 saat sürer. Toplam yol 240 km, toplam süre 3 saat olduğundan ortalama hız 240/3=80240 / 3 = 80 km/sa bulunur.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 214Soru

Bir e-ticaret sitesinde giyim ve kozmetik ürün grupları için kargo ücretleri sırasıyla ürünlerin etiket fiyatlarının %10\%10’u ve %20\%20’si olarak belirlenmiştir.

Bu siteden etiket fiyatı, kozmetik ürününün etiket fiyatının 4 katı olan bir giyim ürünü satın alan bir müşteri, bu iki ürün için toplam 36 TL kargo ücreti ödemiştir.

Buna göre, müşterinin satın aldığı giyim ürününün etiket fiyatı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 240

Cevap

Giyim ürününün etiket fiyatı 240 TL'dir.
Kozmetik ürününün etiket fiyatına KK TL denilirse, giyim ürününün etiket fiyatı 4K4K TL olur. Giyim ürününün kargo ücreti etiket fiyatının %10\%10'u olduğuna göre 4K×010=04K4K \times 0{}10 = 0{}4K TL'dir. Kozmetik ürününün kargo ücreti ise etiket fiyatının %20\%20'si olduğuna göre K×020=02KK \times 0{}20 = 0{}2K TL'dir. Bu iki kargo ücretinin toplamı 04K+02K=06K0{}4K + 0{}2K = 0{}6K TL yapar. Toplam kargo ücreti 36 TL olarak verildiğinden 06K=360{}6K = 36 eşitliğinden K=60K = 60 TL bulunur. Giyim ürününün etiket fiyatı 4K4K olduğundan 4×60=2404 \times 60 = 240 TL olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Ürünlerin etiket fiyatlarını temsil eden değişkenleri tanımlama
Kozmetik ürününün etiket fiyatı KK TL ise giyim ürününün etiket fiyatı 4K4K TL olur.
Soruda giyim ürününün etiket fiyatının, kozmetik ürününün etiket fiyatının 4 katı olduğu belirtilmiştir.
2
Her bir ürün için ödenecek kargo ücretlerini yüzde oranlarını kullanarak ifade etme
Giyim ürünü kargo ücreti: 4K×10100=04K4K \times \frac{10}{100} = 0{}4K TL. Kozmetik ürünü kargo ücreti: K×20100=02KK \times \frac{20}{100} = 0{}2K TL.
Giyim ürününün kargo ücreti kendi etiket fiyatının %10\%10'u, kozmetik ürünününki ise kendi etiket fiyatının %20\%20'si olarak belirlenmiştir.
3
Toplam kargo ücretini veren denklemi kurup çözme ve giyim ürününün etiket fiyatını hesaplama
Toplam kargo ücreti: 04K+02K=06K0{}4K + 0{}2K = 0{}6K TL. 06K=36    K=600{}6K = 36 \implies K = 60 TL. Giyim ürününün etiket fiyatı: 4K=4×60=2404K = 4 \times 60 = 240 TL.
Müşterinin ödediği toplam kargo ücreti 36 TL olarak verilmiştir ve bizden giyim ürününün etiket fiyatı istenmektedir.

Anahtar Kavram

Yüzde problemlerinde, her bir yüzde oranının kendi ait olduğu doğru temel matraha (başlangıç değerine) uygulanarak denklemlerin kurulması.
Soru 215Soru

Bir spor mağazasındaki futbol topunun fiyatı, basketbol topunun fiyatının %80\%80'ine eşittir. Futbol topunun fiyatı 800800 TL olduğuna göre, basketbol topunun fiyatı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1000

Cevap

Basketbol topunun fiyatı 1000 TL'dir.
Basketbol topunun fiyatına xx dersek, futbol topunun fiyatı x×0,80x \times 0,80 olur. Bu fiyat 800800 TL'ye eşit olduğuna göre, 0,80x=8000,80x = 800 denklemi kurulur. Buradan x=1000x = 1000 TL olarak elde edilir. Dolayısıyla doğru seçenek basketbol topunun fiyatının 1000 TL olduğunu belirten seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Bilinmeyen basketbol topu fiyatını değişken ile ifade etme
Basketbol topunun fiyatı xx TL olsun.
Soruda bizden istenen basketbol topunun fiyatını bulmak için denklem kurmamız gerekir.
2
Yüzde ilişkisini matematiksel denklem olarak yazma
x×80100=800x \times \frac{80}{100} = 800
Futbol topunun fiyatının, basketbol topunun fiyatının %80'ine eşit olduğu belirtilmiştir.
3
Denklemi çözerek bilinmeyeni bulma
0,8×x=800x=8000,8=10000,8 \times x = 800 \Rightarrow x = \frac{800}{0,8} = 1000 TL bulunur.
Denklemdeki x değişkenini yalnız bırakarak basketbol topunun fiyatına ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Yüzde Problemlerinde Doğru Temel Değeri Seçme
Soru 216Soru

Fatih, Göksu ve Hakan'ın bugünkü yaşları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Fatih, Hakan'dan 44 yaş küçüktür.
* Göksu doğduğunda Fatih 22 yaşındaydı.

Buna göre, bu üç kişinin bugünkü yaşlarının küçükten büyüğe doğru sıralanışını belirleyiniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bugünkü yaşlarının küçükten büyüğe doğru sıralanışı Göksu, Fatih ve Hakan şeklindedir.
Fatih ile Göksu arasındaki yaş farkı 22, Hakan ile Fatih arasındaki yaş farkı ise 44'tür. Fatih her ikisinden de büyük olan Hakan'dan küçük, Göksu'dan ise büyüktür. Bu durumda en genç Göksu, ortanca Fatih ve en yaşlı Hakan'dır.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen bilgilere göre yaşlar arasındaki fark ilişkilerini kurun.
Fatih'in yaşı FF, Hakan'ın yaşı HH ve Göksu'nun yaşı GG olsun. Fatih, Hakan'dan 44 yaş küçük olduğuna göre F=H4F = H - 4 yani H=F+4H = F + 4'tür. Göksu doğduğunda Fatih 22 yaşında olduğuna göre, aralarındaki yaş farkı sabittir ve Fatih, Göksu'dan 22 yaş büyüktür (F=G+2F = G + 2).
Kişilerin yaşlarını birbirleri cinsinden ifade etmek için.
2
Bulunan denklemleri birleştirerek yaşları tek bir değişken cinsinden sıralayın.
F=G+2F = G + 2 ve H=F+4H = F + 4 denklemlerinden, H=(G+2)+4=G+6H = (G + 2) + 4 = G + 6 elde edilir. Bu durumda yaşlar G<G+2<G+6G < G + 2 < G + 6 şeklinde sıralanır. Dolayısıyla G<F<HG < F < H sıralaması bulunur.
Küçükten büyüğe doğru sıralamayı kesinleştirmek için.

Anahtar Kavram

Yaş farkının zamandan bağımsız olarak sabit kalması ilkesi.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 217Soru

Bir torbada bulunan kırmızı (KK), mavi (MM) ve yeşil (YY) renkli bilyelerin sayıları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Mavi bilyelerin sayısı, kırmızı bilyelerin sayısının iki katıdır.
* Yeşil bilyelerin sayısı; kırmızı bilyelerin sayısından fazla, mavi bilyelerin sayısından azdır.

Buna göre; kırmızı, yeşil ve mavi bilyelerin torbadaki sayılarını en az olandan en çok olana doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bilyelerin en az olandan en çok olana doğru sıralaması Kırmızı < Yeşil < Mavi şeklindedir.
Yeşil bilyelerin sayısı kırmızı bilyelerden fazla ve mavi bilyelerden az olduğu için yeşil bilye sayısı bu ikisinin arasındadır. Mavi bilye sayısı da kırmızı bilyelerin iki katı olduğundan kırmızı bilye sayısı mavi bilye sayısından küçüktür. Bu durumda bilye sayılarının en azdan en çoğa sıralaması Kırmızı, Yeşil ve Mavi şeklinde olur.

Adım Adım Çözüm

1
Kırmızı ve mavi bilyelerin sayıları arasındaki ilişkiyi belirleme
M=2KM = 2K ve dolayısıyla K<MK < M elde edilir.
Mavi bilyelerin sayısının kırmızı bilyelerin sayısının iki katı olduğu belirtilmiştir. Bilye sayıları pozitif tam sayı olduğundan bir sayının iki katı kendisinden büyüktür.
2
Yeşil bilye sayısının diğer bilye sayılarıyla ilişkisini belirleme
K<Y<MK < Y < M eşitsizliği kurulur.
Yeşil bilyelerin sayısının kırmızı bilyelerin sayısından fazla (K<YK < Y) ve mavi bilyelerin sayısından az (Y<MY < M) olduğu belirtilmiştir.
3
Elde edilen ilişkileri birleştirerek nihai sıralamayı bulma
K<Y<MK < Y < M sıralaması kesinleşir.
Birinci adımda kırmızı bilyelerin mavilerden az olduğunu bulmuştuk, ikinci adımda ise yeşil bilyelerin kırmızı ile mavi arasında yer aldığını doğruladık. Bu durum sıralamayı netleştirir.

Anahtar Kavram

Temel eşitsizlikler ve sözel ifadelerin matematiksel olarak sıralanması

Alternatif Yöntem

Kırmızı bilye sayısına sembolik olarak 1010 gibi bir değer verilerek mavi bilye sayısı 2020 bulunur. Yeşil bilye sayısı bu ikisinin arasında olmak zorunda olduğundan örneğin 1515 seçilir. Değerler kıyaslandığında 10<15<2010 < 15 < 20 olduğundan sıralama Kırmızı < Yeşil < Mavi olarak rahatlıkla görülebilir.
Tahmini Süre:45s
Soru 218Soru

Bir sınıftaki öğrencilerin %60\%60’ı kız öğrencidir. Kız öğrencilerin %25\%25’i, erkek öğrencilerin ise %50\%50’si gözlüklüdür. Bu sınıfta gözlüklü öğrenci sayısı 1414 olduğuna göre, sınıftaki toplam öğrenci sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40

Cevap

Sınıftaki toplam öğrenci sayısı 40'tır.
Sınıf mevcuduna 100x100x denildiğinde kız öğrenciler 60x60x, erkek öğrenciler 40x40x olur. Kızların %25\%25’i (15x15x) ve erkeklerin %50\%50’si (20x20x) gözlüklüdür. Toplam gözlüklü sayısı 35x=1435x = 14 ise x=04x = 0{}4 olur. Sınıf mevcudu 100x=40100x = 40 olarak doğru hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Sınıf mevcuduna değişken atayarak kız ve erkek öğrenci sayılarını belirlemek
Sınıf mevcudu 100x100x ise kız öğrenci sayısı 60x60x, erkek öğrenci sayısı 40x40x olur.
Yüzde hesaplamalarını kolaylaştırmak için başlangıç değerini 100x100x seçiyoruz.
2
Gözlüklü kız ve erkek öğrencilerin sayılarını kendi grupları üzerinden hesaplamak
Gözlüklü kızlar 60x×025=15x60x \times 0{}25 = 15x, gözlüklü erkekler 40x×050=20x40x \times 0{}50 = 20x olur.
Her grubun kendi içindeki gözlüklü oranını bulup toplam gözlüklü sayısına ulaşmak.
3
Toplam gözlüklü öğrenci sayısını bulmak ve verilen değere eşitlemek
Toplam gözlüklü sayısı 15x+20x=35x15x + 20x = 35x olur. 35x=14    x=0435x = 14 \implies x = 0{}4 olur.
Verilen sayısal veriyi değişken cinsinden ifade ederek bilinmeyeni bulmak.
4
Bilinmeyeni yerine koyarak toplam sınıf mevcudunu hesaplamak
Toplam öğrenci sayısı 100×04=40100 \times 0{}4 = 40 bulunur.
Sınıf mevcudu en başta 100x100x olarak belirlendiği için xx değerini yerine yazarak sonuca ulaşıyoruz.

Anahtar Kavram

Yüzde Problemleri ve Belirli Bir Çokluğun Yüzdesini Hesaplama
Soru 219Soru

Bir manav, kilogramını 4040 TL'ye satın aldığı çileklerin bir kısmının çürümesi nedeniyle kalan çileklerin kilogram maliyetinin 5050 TL'ye yükseldiğini fark etmiştir.

Buna göre, satın alınan çileklerin yüzde kaçı çürümüştür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20

Cevap

Satın alınan çileklerin yüzde 20'si çürümüştür.
Toplam maliyetin sabit kalması prensibiyle, kilogram fiyatı 4040 TL olan 100100 kg çileğin maliyeti 40004000 TL'dir. Yeni maliyet 5050 TL olduğunda kalan çilek miktarı 4000÷50=804000 \div 50 = 80 kg olur. 100100 kg'dan 8080 kg'a olan 2020 kg'lık azalma, başlangıçtaki çileklerin %20\%20'sine karşılık gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki çilek miktarı ve toplam maliyet belirlenir.
Başlangıçtaki miktar 100100 kg alınırssa, toplam maliyet 100×40=4000100 \times 40 = 4000 TL olur.
Hesaplamaları kolaylaştırmak için başlangıç miktarına değer verilir.
2
Kalan sağlam çilek miktarı hesaplanır.
Sağlam çilek miktarı 4000÷50=804000 \div 50 = 80 kg bulunur.
Toplam maliyetin kalan sağlam çileklerin maliyetine bölünmesiyle sağlam çilek miktarı elde edilir.
3
Çürüyen çileklerin yüzdesi hesaplanır.
Çürüyen miktar 10080=20100 - 80 = 20 kg'dır ve bu da başlangıçtaki miktarın %20\%20'sidir.
Başlangıçtaki ve kalan miktarlar arasındaki fark çürüyen kısmı verir.

Anahtar Kavram

Birim maliyet ve miktar ters orantılıdır. Toplam maliyet değişmediğinde, birim maliyetteki artış oranı ile miktardaki azalış oranı birbirine bağlı olarak değişir.

Alternatif Yöntem

Oran-orantı yöntemiyle de çözülebilir. Başlangıçtaki miktar M1M_1, kalan miktar M2M_2 olsun. 40M1=50M2    4M1=5M240 \cdot M_1 = 50 \cdot M_2 \implies 4 \cdot M_1 = 5 \cdot M_2 olur. Buradan M1=5kM_1 = 5k ve M2=4kM_2 = 4k yazılırsa, çürüyen miktar 5k4k=k5k - 4k = k olur. Çürüyen yüzde ise k5k=15=%20\frac{k}{5k} = \frac{1}{5} = \%20 olarak bulunur.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 220Soru

Ahmet, Burak ve Cem'in bugünkü yaşları ile ilgili aşağıdaki bilgiler verilmiştir:

* Ahmet, Cem'den 33 yaş büyüktür.
* Cem, Burak'tan 55 yaş küçüktür.

Buna göre; Ahmet, Burak ve Cem'in bugünkü yaşlarını küçükten büyüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Küçükten büyüğe doğru yaş sıralaması Cem, Ahmet ve Burak şeklindedir.
Cem'in yaşı xx kabul edildiğinde, Ahmet'in yaşı x+3x + 3 ve Burak'ın yaşı x+5x + 5 olur. Bu durumda en küçük Cem, ortanca Ahmet ve en büyük Burak olup sıralama Cem, Ahmet ve Burak şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kişilerin yaşları arasındaki ilişkileri belirlemek için ortak olan kişiyi (Cem) referans alarak değişken atayalım.
Cem'in bugünkü yaşı C=xC = x olsun.
Tüm yaşları tek bir bilinmeyen cinsinden yazarak karşılaştırmayı kolaylaştırmak.
2
Ahmet'in yaşını Cem'in yaşı cinsinden ifade edelim.
Ahmet, Cem'den 33 yaş büyük olduğundan Ahmet'in yaşı A=x+3A = x + 3 olur.
Soruda verilen birinci bilgiyi matematiksel olarak modellemek.
3
Cem ile Burak arasındaki yaş ilişkisini kullanarak Burak'ın yaşını belirleyelim.
Cem, Burak'tan 55 yaş küçük olduğuna göre Burak, Cem'den 55 yaş büyüktür. Dolayısıyla Burak'ın yaşı B=x+5B = x + 5 olur.
Soruda verilen ikinci bilgiyi matematiksel olarak modellemek.
4
Elde edilen yaş ifadelerini karşılaştırarak küçükten büyüğe sıralayalım.
x<x+3<x+5x < x + 3 < x + 5 olduğundan yaşların sıralaması C<A<BC < A < B şeklindedir.
Matematiksel ifadelerin büyüklük ilişkisini kurarak sıralamayı tamamlamak.

Anahtar Kavram

Yaş Problemleri
Tahmini Süre:1m 0s
ÖncekiSayfa 11 / 45Sonraki
Problemler Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) — Sayfa 11 | Examkin