Tiroid Hastalıkları

58 soru

Soru 21Soru

68 yaşında erkek hasta, atriyal fibrilasyon tanısıyla yaklaşık 2 yıldır amiodaron tedavisi almaktadır. Son bir aydır artan çarpıntı, sinirlilik ve istemsiz kilo kaybı şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenede tiroid bezi normal boyutlarda olup, palpasyonda ağrı veya nodül saptanmıyor. Göz muayenesinde oftalmopati bulgusu izlenmiyor. Laboratuvar tetkiklerinde TSH: <0.01 mIU/L (N: 0.4-4.0), sT4: 2.9 ng/dL (N: 0.9-1.7) ve sT3 düzeyleri yüksek saptanıyor. Çekilen tiroid renkli Doppler ultrasonografisinde tiroid parankim kanlanmasının (vaskülaritenin) belirgin olarak azaldığı görülüyor. Bu hastanın tedavisi için aşağıdakilerden hangisi en uygun başlangıç seçeneğidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Prednizolon

Cevap

Tip 2 Amiodaron İlişkili Tirotoksikoz tanısı alan bu hastada en uygun tedavi Prednizolon (glukokortikoid) başlanmasıdır.
Hasta Amiodaron İlişkili Tirotoksikoz (AİT) tablosundadır. AİT iki tipe ayrılır: Tip 1 (İyot bazlı hipertiroidi, genellikle altta yatan Graves/MNG var, vaskülarite artmış) ve Tip 2 (İlaç kaynaklı destrüktif tiroidit, vaskülarite azalmış/yok). Soruda verilen 'vaskülaritenin belirgin azaldığı' bulgusu Tip 2 AİT tanısını koydurur. Tip 2 AİT, tiroid foliküllerinin yıkımı sonucu önceden sentezlenmiş hormonların kana karışmasıyla oluşur. Bu mekanizmada yeni hormon sentezi artmadığı için antitiroid ilaçlar (Metimazol, PTU) etkisizdir. Tedavide anti-inflamatuar ve membran stabilize edici etkisi nedeniyle glukokortikoidler (Prednizolon) kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu tanımla
Amiodaron kullanan hastada tirotoksikoz (TSH baskılı, sT4 yüksek) gelişmiştir (Amiodaron İlişkili Tirotoksikoz - AİT).
Etiyolojiyi belirlemek için.
2
AİT tipini ayırt et
Doppler USG'de vaskülaritenin azalmış olması, altta yatan bir tiroid hastalığı (Graves, MNG) olmadığını ve olayın destrüktif bir tiroidit (Tip 2 AİT) olduğunu gösterir.
Tip 1 ve Tip 2 AİT tedavisi tamamen farklıdır.
3
Uygun tedaviyi seç
Tip 2 AİT, folikül harabiyetine bağlı hormon salınımı ile karakterize olduğundan antitiroid ilaçlara yanıt vermez; anti-inflamatuar tedavi (steroid) gerekir.
Destrüktif süreçlerde sentez inhibitörleri etkisizdir.

Anahtar Kavram

Amiodaron İlişkili Tirotoksikozun (AİT) Tiplendirilmesi ve Tedavisi

İpuçları

1
Bu hastadaki tirotoksikozun nedeni hormon üretiminin artması mı yoksa tiroid hücresinin parçalanması mı?
2
Doppler ultrasonografide kanlanmanın azalmış olması, tiroid bezinin aktif çalışmadığını, aksine bir hasar (destrüksiyon) olduğunu gösterir.
3
Yıkım (destrüksiyon) tipi tiroiditlerde antitiroid ilaçlar çalışmaz; enflamasyonu baskılayan ilaçlar (steroidler) gerekir.

Daha Fazla Pratik

Tip 1 ve Tip 2 AİT ayrımında kullanılan diğer tanı yöntemlerini (MIBI sintigrafisi, IL-6 düzeyi) inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 22Soru

2929 yaşında erkek hasta, ailesinde tiroid hastalığı öyküsü olması nedeniyle kontrol amaçlı polikliniğe başvuruyor. Herhangi bir şikayeti olmayan hastanın fizik muayenesinde tiroid bezi normal büyüklükte palpe ediliyor ve sistemik muayenesi doğal saptanıyor. Yapılan laboratuvar incelemesinde TSHTSH düzeyi 6.86.8 mIU/L (N: 0.44.20.4 - 4.2 mIU/L), serbest T4T_4 düzeyi ise 1.11.1 ng/dL (N: 0.81.80.8 - 1.8 ng/dL) olarak ölçülüyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Subklinik hipotiroidi

Cevap

Subklinik hipotiroidi
Laboratuvar bulgularında saptanan yüksek TSHTSH (6.86.8 mIU/L) ve normal serbest T4T_4 (1.11.1 ng/dL) düzeyi, klinik olarak asemptomatik seyreden subklinik hipotiroidi tanısı ile tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
TSHTSH düzeyini değerlendir
TSHTSH düzeyi 6.86.8 mIU/L ile referans üst sınırı olan 4.24.2 mIU/L'nin üzerindedir.
Tiroid fonksiyon bozukluklarının taranmasında ilk adım TSH düzeyidir.
2
Serbest T4T_4 (sT4sT_4) düzeyini değerlendir
sT4sT_4 düzeyi 1.11.1 ng/dL ile 0.81.80.8 - 1.8 ng/dL olan normal referans aralığındadır.
Yüksek TSH saptanan hastalarda bozukluğun aşikar mı yoksa subklinik mi olduğunu ayırt etmek için serbest T4 bakılır.
3
Sonuçları birleştirerek tanıya ulaş
Yüksek TSHTSH + Normal sT4sT_4 = Subklinik hipotiroidi.
Periferik hormon düzeyleri (sT4) normal olmasına rağmen hipofizden artmış TSH yanıtı olması durumuna subklinik hipotiroidi denir.

Anahtar Kavram

Subklinik hipotiroidi, yüksek TSH düzeyine rağmen serbest T4 düzeyinin normal sınırlarda olmasıdır.
Tahmini Süre:45s
Soru 23Soru

32 yaşında kadın hasta; halsizlik, cilt kuruluğu ve kilo alma şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenesinde tiroid bezinin diffüz olarak büyüdüğü, ağrısız ve sert kıvamda olduğu saptanıyor. Hastanın laboratuvar tetkik sonuçları aşağıda verilmiştir:

TetkikSonuçReferans Aralığı
TSH1818 mIU/L0.44.00.4 - 4.0
Serbest T4T_40.60.6 ng/dL0.81.80.8 - 1.8

Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hashimoto tiroiditi

Cevap

Hastanın klinik ve laboratuvar bulguları primer hipotiroidi ile uyumludur ve fizik muayenedeki guatr özelliğiyle birleştiğinde en olası tanı Hashimoto tiroiditidir.
Laboratuvar sonuçlarında saptanan yüksek TSH ve düşük serbest T4T_4 değerleri primer hipotiroidiyi kesinleştirir. Genç bir kadında saptanan ağrısız, sert kıvamlı ve diffüz guatr varlığı, bu tablonun en sık nedeni olan Hashimoto tiroiditini destekleyen tipik klinik bulgudur.

Adım Adım Çözüm

1
Laboratuvar tetkiklerini yorumla
TSH yüksek (1818 mIU/L) ve serbest T4T_4 düşük (0.60.6 ng/dL) saptandı.
Düşük periferik hormon düzeyine karşılık TSH'ın artmış olması primer hipotiroidiyi işaret eder.
2
Fizik muayene bulguları ile tanıyı spesifikleştir
Tiroid bezinin diffüz, ağrısız ve sert olması Hashimoto tiroiditi lehinedir.
Hashimoto tiroiditi, iyot yeterli bölgelerde primer hipotiroidinin en sık nedenidir ve tipik olarak bu muayene bulgularıyla prezente olur.

Anahtar Kavram

Primer hipotiroidi tanısı ve Hashimoto tiroiditi kliniği
Tahmini Süre:45s
Soru 24Soru

Otuz dört yaşında kadın hasta; şiddetli halsizlik, sürekli üşüme, ciltte kuruluk ve iki yıldır adet görememe şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Hastanın anamnezinde iki yıl önceki son doğumunda yaklaşık 20002000 mL kanaması olduğu ve 44 ünite eritrosit süspansiyonu transfüzyonu yapıldığı öğreniliyor. Fizik muayenesinde; kan basıncı 90/6090/60 mmHg, nabız 5252/dakika, cilt soluk ve ince, aksiller ve pubik kıllanma ileri derecede azalmış olarak saptanıyor.

Laboratuvar tetkiklerinde saptanan bulgular aşağıdadır:

TetkikSonuçReferans Aralığı
Serum TSH1,61,6 mIU/L0,44,00,4 - 4,0
Serbest T4T_40,520,52 ng/dL0,81,90,8 - 1,9
Serum Sodyum132132 mEq/L135145135 - 145
Plazma Glukoz6262 mg/dL7010070 - 100

Bu hastanın klinik tablosu ve yönetimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mevcut tablo santral hipotiroidi ile uyumlu olup, L-tiroksin replasmanına başlanmadan önce mutlaka adrenal aks değerlendirilmeli ve gerekirse glukokortikoid desteği sağlanmalıdır.

Cevap

Santral hipotiroidi tanısı konulan ve Sheehan sendromu şüphesi olan hastada, L-tiroksin tedavisine başlamadan önce adrenal yetmezlik değerlendirilmeli ve gerekirse steroid replasmanı yapılmalıdır.
Doğum sonrası şiddetli kanama öyküsü olan bir kadında amenore ve panhipopituitarizm bulguları (hiponatremi, hipoglisemi, kıllanma kaybı) Sheehan Sendromu'nu düşündürür. Laboratuvarda saptanan düşük serbest T4T_4 ve normal TSH kombinasyonu santral hipotiroidi tanısıdır. Bu tür durumlarda eşlik eden sekonder adrenal yetmezlik hayati önem taşır; steroid replasmanı yapılmadan tiroid hormonu başlanması, kortizol klerensini artırarak hastayı adrenal krize sokabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Tiroid fonksiyon testlerini (TFT) yorumla.
Serbest T4T_4 düşük (0,520,52 ng/dL), TSH ise normal aralıkta (1,61,6 mIU/L). Bu 'uygunsuz normal' TSH yanıtı, santral (sekonder) hipotiroidiyi gösterir.
Primer hipotiroidide TSH'ın yükselmesi beklenirdi; TSH yükselmediği halde T4T_4 düşükse sorun hipofiz veya hipotalamus kaynaklıdır.
2
Klinik öykü ve diğer laboratuvar bulgularını birleştir.
Postpartum şiddetli kanama (Sheehan sendromu öyküsü), amenore, aksiller kıllanma kaybı, hiponatremi ve hipoglisemi panhipopituitarizmi destekler.
Sheehan sendromu, doğum sonu kanamaya bağlı hipofiz nekrozu sonucu gelişen çoklu hormon eksikliğidir.
3
Tedavi önceliklerini belirle.
Adrenal aksı (kortizol) kontrol et ve steroid replasmanını T4T_4 öncesinde veya T4T_4 ile aynı anda başlat.
Tiroid hormonu, kortizolün metabolik klerensini artırır. Adrenal yetmezliği olan bir hastada steroid vermeden T4T_4 başlamak akut adrenal krize yol açabilir.

Anahtar Kavram

Santral hipotiroidide yönetim ve hormon replasman sırası
Soru 25Soru

3232 yaşında kadın hasta, son 33 haftadır devam eden çarpıntı, sinirlilik ve 3 kg3\text{ kg} zayıflama şikayetleri ile başvuruyor. Fizik muayenesinde tiroid bezi hafif derecede diffüz olarak büyümüş saptanıyor, ancak palpasyonda hassasiyet saptanmıyor. Göz bulgusu saptanmayan hastanın laboratuvar incelemesinde TSH: 0.01 mIU/L0.01\text{ mIU/L} (N: 0.44.20.4-4.2), serbest T4: 2.8 ng/dL2.8\text{ ng/dL} (N: 0.81.70.8-1.7), eritrosit sedimentasyon hızı: 12 mm/saat12\text{ mm/saat} (N: <20<20) olarak bulunuyor. Tiroid sintigrafisinde ve 2424 saatlik radyoaktif iyot tutulumunda (RAIURAIU) belirgin azalma (%1\%1) saptanıyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sessiz (ağrısız) tiroidit

Cevap

Sessiz (ağrısız) tiroidit
Vakada TSH düşüklüğü ve sT4 yüksekliği ile tirotoksikoz kanıtlanmıştır. Tiroid bezinin ağrısız büyümesi, sedimentasyon hızının normal olması ve radyoaktif iyot tutulumunun (RAIU) baskılanmış olması (hormon sentezinin değil, yıkımın/sızıntının ön planda olduğunu gösterir) sessiz (ağrısız) tiroidit tanısı için karakteristiktir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu değerlendir.
Düşük TSH ve yüksek sT4 ile tirotoksikoz tablosu mevcuttur.
Hastanın semptomları ve laboratuvarı hipertiroidizm/tirotoksikoz ile uyumludur.
2
Ayırıcı tanı için RAIU ve sedimentasyon hızını incele.
RAIU belirgin düşük (%1\%1) ve sedimentasyon hızı normal (12 mm/saat12\text{ mm/saat}).
Düşük RAIU, tiroidin aşırı hormon sentezlediği Graves veya Toksik Nodül gibi durumları eler; hormon sızıntısı (tiroidit) veya dışarıdan alımı düşündürür.
3
Fizik muayene ve inflamatuar parametreleri birleştir.
Ağrısız diffüz guatr + normal sedimentasyon + düşük RAIU = Sessiz Tiroidit.
Ağrı olmaması ve sedimentasyonun normal olması subakut tiroiditi; bezin büyük olması ise faktitiyöz tirotoksikozu dışlar.

Anahtar Kavram

Düşük radyoaktif iyot tutulumu (RAIU) ile seyreden tirotoksikoz nedenlerinin ayırıcı tanısı.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 26Soru

2626 yaşında, 1010 haftalık gebe olan kadın hasta rutin kontrol amacıyla başvuruyor. Özgeçmişinde bilinen bir hastalığı olmayan hastanın fizik muayenesinde tiroid bezi normal büyüklükte saptanıyor ve palpasyonda nodül saptanmıyor. Yapılan laboratuvar incelemesinde aşağıdaki sonuçlar elde ediliyor:

TetkikSonuçReferans Aralığı
TSH0.15 mIU/L0.15\text{ mIU/L}0.44.0 mIU/L0.4 - 4.0\text{ mIU/L}
Serbest T41.7 ng/dL1.7\text{ ng/dL}0.81.9 ng/dL0.8 - 1.9\text{ ng/dL}

Bu hastadaki laboratuvar bulgularının en olası fizyolojik nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İnsan koryonik gonadotropinin (hCG) TSH reseptörlerini uyarması

Cevap

İnsan koryonik gonadotropinin (hCG) TSH reseptörlerini uyarması
İnsan koryonik gonadotropini (hCG), TSH ile yapısal benzerlik (ortak alfa alt birimi) gösterir. Gebeliğin ilk trimestirinde (özellikle 1012.10-12. haftalarda) hCG düzeyleri zirve yapar ve TSH reseptörlerini uyararak tiroid hormonlarının sentezini artırır. Bu durum, serbest T4 düzeyinde hafif bir artışa ve negatif feedback mekanizmasıyla TSH'nin baskılanmasına yol açar. Bu tablo 'gestasyonel geçici tirotoksikoz' olarak adlandırılır ve genellikle tedavi gerektirmeyen fizyolojik bir süreçtir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik durumun ve gestasyonel yaşın değerlendirilmesi
Hasta 1010 haftalık gebedir (ilk trimestir).
Gebeliğin ilk trimestiri hCG hormonunun en yüksek seviyeye ulaştığı dönemdir.
2
Laboratuvar bulgularının yorumlanması
TSH düşük (0.15 mIU/L0.15\text{ mIU/L}), serbest T4 üst sınırda (1.7 ng/dL1.7\text{ ng/dL}).
Bu tablo hafif bir tirotoksikoz veya fizyolojik baskılanmayı işaret eder.
3
Hormonların moleküler benzerliğinin hatırlanması
hCG ve TSH'nin alfa alt birimleri özdeştir.
Yüksek hCG, zayıf bir TSH agonisti gibi davranarak tiroid bezini uyarır.
4
Geri bildirim (Feedback) mekanizmasının kurulması
Artan tiroid hormonları hipofizi baskılar.
TSH reseptörlerinin hCG ile uyarılması sonucu serbest T4 hafif artar ve TSH'yi baskılar.

Anahtar Kavram

Gebeliğe bağlı geçici hipertiroidizm (Gestasyonel tirotoksikoz/fizyolojik TSH baskılanması)
Soru 27Soru

34 yaşında kadın hasta, son bir haftadır devam eden çarpıntı, terleme ve boynun ön bölgesinde yutkunmakla artan ağrı şikayeti ile başvuruyor. Fizik muayenede tiroid bezi palpasyonla hassas ve diffüz olarak hafif büyümüş saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde TSH: 0.010.01 mIU/LmIU/L (N: 0.44.00.4-4.0), serbest T4: 2.82.8 ng/dLng/dL (N: 0.81.80.8-1.8) ve eritrosit sedimentasyon hızı (ESHESH): 8585 mm/saatmm/saat olarak saptanıyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Subakut granülomatöz tiroidit (De Quervain)

Cevap

Subakut granülomatöz tiroidit (De Quervain)
Subakut granülomatöz tiroidit (De Quervain), genellikle viral bir üst solunum yolu enfeksiyonunu takiben ortaya çıkan, tiroid bezinde şiddetli ağrı ve hassasiyet, tiroid foliküllerinin hasarına bağlı gelişen geçici tirotoksikoz ve belirgin sedimentasyon hızı yüksekliği (>50>50 mm/saatmm/saat) ile karakterize bir hastalıktır.

Adım Adım Çözüm

1
Tiroid fonksiyon testlerini yorumla
Düşük TSH ve yüksek serbest T4 seviyeleri tirotoksikoz durumunu gösterir.
Hastanın klinik şikayetlerinin (çarpıntı, terleme) biyokimyasal temelini belirlemek için gereklidir.
2
Fizik muayene ve enflamatuar belirteçleri değerlendir
Tiroid bezinde hassasiyet (ağrı) ve ESHESH değerinin 8585 mm/saatmm/saat (çok yüksek) olması inflamatuar bir süreci işaret eder.
Tirotoksikozun nedenini (destrüktif tiroidit vs. aşırı üretim) ayırt etmek için en kritik klinik ipuçlarıdır.
3
Ayırıcı tanı yap
Viral bir üst solunum yolu enfeksiyonu sonrası gelişen ağrılı tiroid ve yüksek ESH, De Quervain tiroiditi için patognomoniktir.
Diğer tirotoksikoz nedenleri (Graves, sessiz tiroidit) bu kadar yüksek sedimentasyon ve lokal ağrı ile seyretmez.

Anahtar Kavram

Subakut tiroidit (De Quervain) tanısında 'Ağrılı Tiroid + Tirotoksikoz + Çok Yüksek ESH' triadı.

Alternatif Yöntem

Radyoaktif iyot tutulum (RAİU) testi yapılsaydı, bu hastada destrüksiyon nedeniyle tutulumun 'düşük' çıkması beklenirdi; bu da Graves hastalığından ayırıcı tanıda altın standarttır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 28Soru

2828 yaşında kadın hastaya çarpıntı, terleme ve kilo kaybı şikayetleri sonrası Graves hastalığı tanısı konulmuş ve 3030 mg/gün metimazol tedavisi başlanmıştır. Tedavisinin 20.20. gününde ateş ve boğaz ağrısı gelişen hastanın fizik muayenesinde orofarenks hiperemik ve tonsiller üzerinde eksüda saptanmıştır. Bu klinik tablo ile başvuran bir hastada izlenmesi gereken en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Metimazol tedavisi derhal kesilmeli ve tam kan sayımı ile mutlak nötrofil sayısı değerlendirilmelidir.

Cevap

Metimazol tedavisi derhal kesilmeli ve tam kan sayımı ile mutlak nötrofil sayısı değerlendirilmelidir.
Antitiroid ilaçların (metimazol ve propiltiyourasil) en ciddi ve korkulan yan etkisi agranülositozdur. İnsidansı düşüktür (%0.1-0.5) ancak mortal seyredebilir. Genellikle tedavinin başlangıcındaki ilk birkaç ayda ortaya çıkar. Hastalara tedaviye başlanırken 'ateş ve boğaz ağrısı' olursa ilacı kesip doktora başvurmaları mutlaka tembihlenmelidir. Tanı için mutlak nötrofil sayısının 500/mm3500/mm^3 altına düşmesi kriterdir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ipuçlarını değerlendir.
Antitiroid ilaç (ATİ) kullanımının 20.20. gününde ateş ve boğaz ağrısı saptandı.
ATİ kullananlarda ilk 33 ayda gelişen ateş ve boğaz ağrısı agranülositozun en tipik belirtisidir.
2
Acil güvenlik önlemi al.
İlaç derhal kesildi.
Agranülositoz hayatı tehdit eden bir yan etkidir ve maruziyetin devam etmesi mortaliteyi artırır.
3
Tanısal testi uygula.
Mutlak nötrofil sayısı (MNS) kontrol edildi.
MNS <500/mm3< 500/mm^3 ise agranülositoz tanısı kesinleşir.

Anahtar Kavram

Antitiroid ilaç kullanan hastalarda ateş ve boğaz ağrısı geliştiğinde ilk yapılması gereken ilacı kesmek ve mutlak nötrofil sayısını görmektir.

Daha Fazla Pratik

Antitiroid ilaçların diğer yan etkilerinden olan hepatotoksisite ve vaskülit (ANCA pozitifliği) tablolarını gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 29Soru

Rutin kontroller sırasında yapılan tetkiklerinde serbest T3 ve serbest T4 düzeyleri yüksek, TSH düzeyi normalin üst sınırında (uygunsuz TSH salınımı) saptanan 24 yaşında erkek hasta değerlendiriliyor. Hastanın fizik muayenesinde diffüz evre 1 guatr saptanıyor, ancak tirotoksikoz bulgularına (taşikardi, terleme, tremor) rastlanmıyor ve hasta klinik olarak ötiroid görünümdedir. Hipofiz manyetik rezonans (MR) görüntülemesi normal olarak değerlendiriliyor. Bu hastada TSH salgılayan hipofiz adenomundan (TSHoma) ziyade Tiroid Hormon Direnci (RTH) tanısını en güçlü şekilde destekleyen laboratuvar bulgusu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Serum seks hormon bağlayıcı globulin (SHBG) düzeyinin normal olması

Cevap

Serum seks hormon bağlayıcı globulin (SHBG) düzeyinin normal olması
Tiroid Hormon Direnci (RTH) sendromunda, tiroid hormon reseptörlerindeki (genellikle TR-beta) mutasyon nedeniyle dokular tiroid hormonlarına yanıt veremez. Bu direnç hipofizde TSH salınımının baskılanmasını engellerken, karaciğer gibi periferik dokularda da metabolik etkilerin oluşmasını engeller. SHBG (Seks Hormon Bağlayıcı Globulin) sentezi karaciğerde tiroid hormonları tarafından uyarılır. RTH'da karaciğer de dirençli olduğu için, kandaki yüksek T4/T3 düzeylerine rağmen SHBG sentezi artmaz ve normal düzeyde kalır. Buna karşılık TSH salgılayan adenomlarda (TSHoma), periferik dokularda direnç yoktur; yüksek tiroid hormonları karaciğeri uyararak SHBG düzeyini artırır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu analiz et
Yüksek sT4/sT3 ve baskılanmamış TSH (Uygunsuz TSH Sendromu). Ayırıcı tanı: TSHoma vs Tiroid Hormon Direnci (RTH).
TSH ile periferik hormonlar arasındaki negatif feedback bozulmuştur.
2
Doku yanıtını değerlendir
RTH'da dokular (hipofiz ve perifer) hormona dirençlidir, bu nedenle hasta klinik olarak ötiroid veya hipotiroidiktir. TSHoma'da ise sadece hipofizdeki tümör otonomdur, diğer dokular hormona yanıt verir (tirotoksikoz).
Klinik görünüm ve doku belirteçleri ayırıcı tanıda kilit rol oynar.
3
SHBG'nin rolünü belirle
SHBG karaciğerde tiroid hormon etkisiyle sentezlenir. RTH'da karaciğer dirençli olduğu için SHBG artmaz (normaldir). TSHoma'da ise karaciğer duyarlı olduğu için yüksek tiroid hormonlarına yanıt olarak SHBG artar.
SHBG, periferik doku etkisini (tirotoksikoz vs direnç) ayırt eden en güvenilir belirteçlerden biridir.

Anahtar Kavram

Uygunsuz TSH Salınımı Sendromları (TSHoma vs RTH) Ayırıcı Tanısı

İpuçları

1
Hastanın klinik olarak ötiroid görünmesi (semptomsuz olması), dokuların yüksek hormona yanıt verip vermediği konusunda önemli bir ipucudur.
2
TSHoma bir tümördür ve otonom çalışır (vücut kontrolünden çıkar). RTH ise bir reseptör sorunudur ve dokular hormonu 'görmez'.
3
SHBG karaciğerde üretilir ve üretimi tiroid hormonları tarafından artırılır. Karaciğer tiroid hormonuna dirençli ise SHBG düzeyi nasıl etkilenir?

Daha Fazla Pratik

TSHoma tedavisinde kullanılan somatostatin analoglarının etki mekanizmasını ve cerrahi endikasyonlarını gözden geçirin.

Alternatif Yöntem

Ayırıcı tanıda genetik testler de kullanılabilir. TR-beta (THRβ) gen mutasyonunun gösterilmesi RTH tanısını kesinleştirir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 30Soru

3434 yaşında kadın hasta, bir hafta önce başlayan ve çeneye yayılan şiddetli boyun ağrısı, çarpıntı ve halsizlik şikayetleriyle başvuruyor. Hastanın öyküsünden iki hafta önce geçirilmiş bir üst solunum yolu enfeksiyonu olduğu öğreniliyor. Fizik muayenesinde tiroid bezi palpasyonla oldukça hassas ve diffüz olarak büyümüş saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde TSH: 0.050.05 mU/L (N: 0.44.50.4-4.5), serbest T4: 2.62.6 ng/dL (N: 0.81.70.8-1.7), sedimentasyon hızı: 9292 mm/saat (<20<20) olarak bulunuyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Subakut granülomatöz tiroidit

Cevap

Subakut granülomatöz tiroidit (De Quervain tiroiditi)
Subakut granülomatöz tiroidit (De Quervain tiroiditi), genellikle viral bir üst solunum yolu enfeksiyonu sonrası ortaya çıkan, tiroid foliküllerinin yıkımı sonucu kana tiroid hormonlarının salındığı (destrüktif tirotoksikoz) inflamatuar bir hastalıktır. En önemli klinik ipuçları; çeneye veya kulağa yansıyabilen şiddetli boyun ağrısı, palpasyonla aşırı hassas tiroid bezi ve genellikle 5050 mm/saat'in üzerinde seyreden çok yüksek eritrosit sedimentasyon hızıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik öykü ve semptomları değerlendir.
İki hafta önceki üst solunum yolu enfeksiyonu öyküsü ve çeneye yayılan şiddetli tiroid ağrısı subakut tiroidit şüphesini uyandırır.
De Quervain tiroiditi tipik olarak viral enfeksiyonları takiben ortaya çıkar ve en karakteristik bulgusu şiddetli boyun ağrısıdır.
2
Laboratuvar bulgularını (TFT ve sedimentasyon) analiz et.
Düşük TSH ve yüksek serbest T4 (tirotoksikoz) ile birlikte belirgin sedimentasyon yüksekliği (9292 mm/saat) saptandı.
Foliküler yıkım sonucu kana salınan tiroid hormonları geçici tirotoksikoza neden olur; yüksek sedimentasyon ise inflamatuar süreci doğrular.
3
Fizik muayene ve ayırıcı tanı bulgularını birleştir.
Hassas ve diffüz büyümüş tiroid bezi ile laboratuvar verileri birleştiğinde tanı subakut granülomatöz tiroidittir.
Ağrı, tirotoksikoz ve yüksek sedimentasyon üçlüsü bu tanı için patognomonik sayılır.

Anahtar Kavram

Subakut tiroiditlerin klinik ve laboratuvar ayrımı
Soru 31Soru

36 yaşında kadın hasta, bir haftadır devam eden şiddetli boyun ağrısı ve yutkunma güçlüğü şikayetiyle başvuruyor. Ağrının çeneye ve kulaklarına yansıdığını belirtiyor. Öyküsünden iki hafta önce üst solunum yolu enfeksiyonu geçirdiği öğreniliyor. Fizik muayenede tiroid bezi palpasyonla oldukça hassas ve sert saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde; TSH: 0,01 mIU/L0,01\ mIU/L (N: 0,44,00,4-4,0), serbest T4: 3,2 ng/dL3,2\ ng/dL (N: 0,81,80,8-1,8), eritrosit sedimentasyon hızı (ESH): 92 mm/saat92\ mm/saat (N: <20<20) bulunuyor. Bu hastada tanıyı kesinleştirmek için yapılacak olan radyoaktif iyot tutulum (RAIU) testinde aşağıdakilerden hangisinin saptanması beklenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Düşük radyoaktif iyot tutulumu

Cevap

Düşük radyoaktif iyot tutulumu saptanması beklenir.
Vakadaki klinik tablo (ağrılı tiroid bezi, geçirilmiş viral enfeksiyon öyküsü) ve laboratuvar bulguları (tirotoksikoz ve belirgin sedimentasyon yüksekliği) Subakut Granülomatöz Tiroidit (de Quervain) ile tam uyumludur. Bu hastalıkta tiroid foliküllerinin destrüksiyonu sonucu depolanmış hormonlar kana salınır. Bezin inflamasyonu ve TSH supresyonu nedeniyle yeni iyot tutulumu gerçekleşemez, bu nedenle RAIU değeri karakterize bir şekilde düşüktür.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları değerlendir
Boyun ağrısı, hassas tiroid bezi ve geçirilmiş ÜSYE öyküsü saptandı.
Bu bulgular subakut (de Quervain) tiroiditi için tipiktir.
2
Laboratuvar verilerini yorumla
Suprese TSH, yüksek sT4 (tirotoksikoz) ve çok yüksek sedimentasyon hızı (92 mm/saat92\ mm/saat) saptandı.
Yüksek ESH ve ağrılı tirotoksikoz kombinasyonu subakut tiroidit tanısını destekler.
3
Tanısal testi belirle
Destrüktif tiroiditlerde radyoaktif iyot tutulumu (RAIU) düşüktür.
İnflamasyon nedeniyle foliküller hasar görmüş ve yeni hormon sentezi/iyot alımı durmuştur; mevcut hormonlar kana sızmaktadır.

Anahtar Kavram

Subakut tiroiditte (De Quervain) ağrılı tirotoksikoz tablosuna rağmen, bezin iyot tutma yeteneği baskılandığı için RAIU değeri düşüktür.

Daha Fazla Pratik

Tiroiditlerin ayırıcı tanısında sedimentasyon ve ağrı varlığını karşılaştıran bir tabloyu inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 32Soru

5454 yaşında erkek hasta, son birkaç aydır devam eden halsizlik, soğuğa tahammülsüzlük ve konsantrasyon güçlüğü şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde şu sonuçlar elde ediliyor:

TetkikSonuçReferans Aralığı
TSH8.28.2 mIU/L0.44.20.4 - 4.2
Serbest T41.21.2 ng/dL0.81.90.8 - 1.9
Anti-TPO650650 IU/mL<35< 35

Fizik muayenede tiroid bezi palpasyonla diffüz olarak büyük ve sert kıvamda saptanıyor. Bu hasta için en uygun yönetim adımı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Levotiroksin replasman tedavisi başlanması

Cevap

Hastada saptanan bulgular ışığında levotiroksin replasman tedavisi başlanması en uygun yaklaşımdır.
Hastada TSH yüksekliği ve normal serbest T4 düzeyi ile karakterize subklinik hipotiroidi tablosu mevcuttur. TSH değeri 1010 mIU/L'nin altında olmasına rağmen; hastanın halsizlik ve soğuğa tahammülsüzlük gibi semptomlarının olması, fizik muayenede guatr (büyük ve sert tiroid) saptanması ve Anti-TPO antikorlarının belirgin yüksekliği, levotiroksin replasman tedavisi başlanması için yeterli klinik endikasyonları oluşturmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Laboratuvar sonuçlarını analiz et
Yüksek TSH (8.28.2) ve normal serbest T4 (1.21.2) saptandı.
TSH'ın yüksek, sT4'ün normal olması hastada 'Subklinik Hipotiroidi' olduğunu gösterir.
2
Ek klinik ve laboratuvar kriterlerini değerlendir
Hastada halsizlik/soğuğa tahammülsüzlük (semptom), guatr (fizik muayene) ve yüksek Anti-TPO (650650) mevcuttur.
Subklinik hipotiroidide TSH <10< 10 mIU/L olsa dahi tedavi kararını bu ek faktörler belirler.
3
Tedavi kararını ver
Levotiroksin tedavisi başlanması uygundur.
Semptomatik olması, guatr varlığı ve antikor pozitifliği, progresyon riskini artırdığı için tedavi endikasyonudur.

Anahtar Kavram

Subklinik Hipotiroidi Yönetimi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 33Soru

2828 yaşında kadın hasta; son bir aydır devam eden çarpıntı, terleme ve yaklaşık 44 kg kilo kaybı şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenesinde tiroid bezi palpe edilemiyor, palpasyonla hassasiyet veya ağrı saptanmıyor. Hastanın laboratuvar ve görüntüleme tetkik sonuçları aşağıda verilmiştir:

TetkikSonuçReferans Aralığı
TSH<0.01<0.01 mU/LmU/L0.44.00.4 - 4.0
Serbest T4T_43.23.2 ng/dLng/dL0.81.80.8 - 1.8
Radyoaktif İyot Uptake%1\%1%1030\%10 - 30
Serum Tiroglobulin<0.1<0.1 ng/mLng/mL3403 - 40

Bu klinik tablo ve tetkik sonuçlarına göre, en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Faktisiyöz tirotoksikoz

Cevap

Düşük radyoaktif iyot tutulumuna eşlik eden çok düşük (saptanabilir düzeyin altında) serum tiroglobulin seviyesi, hipertiroidi tablosunun dışarıdan tiroid hormonu alımına bağlı olduğunu (Faktisiyöz tirotoksikoz) gösterir.
Vakada tirotoksikoz bulguları ile birlikte radyoaktif iyot tutulumunun (RAIU) düşük olması, ayırıcı tanıda tiroiditler ve faktisiyöz tirotoksikozu ön plana çıkarır. Faktisiyöz tirotoksikozda, hormon sentezi baskılandığı ve tiroid dokusunda bir yıkım olmadığı için serum tiroglobulin düzeyi çok düşüktür. Diğer düşük tutulumlu durumlarda (sessiz tiroidit, subakut tiroidit) ise tiroglobulin bezdeki hasar nedeniyle yüksektir.

Adım Adım Çözüm

1
Tiroid fonksiyon testlerini (TFT) yorumla.
Baskılı TSH (<0.01<0.01) ve yüksek serbest T4T_4 (3.23.2), primer hipertiroidi/tirotoksikoz tablosunu doğrular.
Tanısal sürecin ilk adımı tirotoksikoz varlığını kanıtlamaktır.
2
Radyoaktif iyot tutulum (uptake) sonucunu değerlendir.
Uptake değerinin %1\%1 olması, tiroid bezinin yeni hormon sentezlemediğini gösterir.
Düşük tutulumlu tirotoksikozlar; tiroiditler, iyot yüklenmesi veya dışarıdan hormon alımı ile ilişkilidir.
3
Serum tiroglobulin düzeyini analiz et.
Tiroglobulinin <0.1<0.1 ng/mLng/mL (çok düşük) olması, dolaşımdaki hormonun endojen üretim (yıkım dahil) kaynaklı olmadığını gösterir.
Eğer tablo bezdeki yıkıma (tiroidit) bağlı olsaydı, tiroglobulin sızıntı nedeniyle yüksek olurdu; düşük olması ekzojen alımı kanıtlar.

Anahtar Kavram

Faktisiyöz tirotoksikoz ayırıcı tanısında serum tiroglobulin düzeyinin ölçümü, endojen üretim/yıkım ile ekzojen alım arasındaki en kritik belirteçtir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 34Soru

4242 yaşında kadın hasta, boynunda şişlik şikayetiyle başvuruyor. Yapılan fizik muayenede tiroid sağ lobda yaklaşık 22 cm çapında, düzgün sınırlı ve hareketli bir nodül saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde TSH: 0.050.05 mIU/L (Referans: 0.44.00.4-4.0 mIU/L) ve serbest T4T_4: 1.61.6 ng/dL (Referans: 0.81.90.8-1.9 ng/dL) olarak bulunuyor. Bu aşamada yapılması gereken en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tiroid sintigrafisi

Cevap

Düşük TSH saptanan tiroid nodüllü hastada bir sonraki adım tiroid sintigrafisidir.
Tiroid nodülü saptanan bir hastada laboratuvar değerlendirmesinde TSH düzeyi düşük (baskılı) bulunursa, nodülün hiperfonksiyonel (sıcak) olup olmadığını anlamak için tiroid sintigrafisi yapılmalıdır. Eğer nodül sıcaksa malignite riski düşük kabul edilir ve genellikle biyopsi yapılmadan hipertiroidi tedavisine yönelinir.

Adım Adım Çözüm

1
TSH düzeyini değerlendir.
TSH: 0.050.05 mIU/L ile düşük (baskılı) olarak bulundu.
Tiroid nodülü yönetim algoritmasında ilk basamak TSH ölçümüdür.
2
Nodülün fonksiyonel olup olmadığını belirle.
Tiroid sintigrafisi planlanmalıdır.
TSH baskılıysa, nodülün otonom çalışıp çalışmadığını (sıcak nodül) görmek gerekir. Sıcak nodüllerin malignite riski çok düşüktür ve genellikle biyopsi gerektirmezler.

Anahtar Kavram

Tiroid nodülü algoritmasında düşük TSH varlığında ilk adım tiroid sintigrafisidir.

İpuçları

1
Nodülü olan bir hastada TSH değerinin düşük olması, tiroid bezinin aşırı çalıştığını gösterir.
2
Fazla hormon salgılayan 'sıcak' nodülleri saptamak için kullanılan görüntüleme yöntemini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Sıcak nodül saptanan bir hastada bir sonraki tedavi adımlarını (RAI veya cerrahi) gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 35Soru

38 yaşında kadın hasta; son birkaç aydır belirginleşen halsizlik, sürekli üşüme, ciltte kuruluk ve iştahı artmamasına rağmen 44 kg kilo alımı şikayetleriyle iç hastalıkları polikliniğine başvuruyor. Hastanın fizik muayenesinde tiroid bezinin diffüz olarak büyüdüğü (guatr) ve sert kıvamda olduğu saptanıyor. Laboratuvar tetkik sonuçları aşağıdaki gibidir:

TetkikSonuçReferans Aralık
TSH2222 mIU/L0.44.20.4 - 4.2
Serbest T4T_40.50.5 ng/dL0.81.80.8 - 1.8

Bu hastada etiyolojik tanıyı doğrulamak için istenmesi gereken en uygun ilk tetkik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anti-tiroid peroksidaz (Anti-TPO) antikoru

Cevap

Etiyolojik tanıyı doğrulamak için Anti-tiroid peroksidaz (Anti-TPO) antikoru istenmelidir.
Hastanın klinik tablosu (halsizlik, kilo alımı, üşüme) ve laboratuvar bulguları (yüksek TSH, düşük sT4) primer hipotiroidiyi göstermektedir. Fizik muayenede saptanan sert diffüz guatr ile birlikte değerlendirildiğinde, en olası tanı Hashimoto tiroiditidir. Bu hastalığın otoimmün etiyolojisini kanıtlamak için bakılması gereken en duyarlı ve spesifik ilk tetkik Anti-TPO antikorudur.

Adım Adım Çözüm

1
Laboratuvar tetkiklerini yorumla.
Yüksek TSH ve düşük serbest T4T_4 düzeyi, hastada primer hipotiroidi olduğunu gösterir.
Hipofiz bezi, düşük tiroid hormon seviyelerine yanıt olarak TSH salgısını artırmıştır.
2
Klinik bulgularla birleştir.
Üşüme, kilo alımı, cilt kuruluğu ve sert diffüz guatr, Hashimoto tiroiditi ile uyumludur.
Hashimoto tiroiditi, iyot eksikliği olmayan bölgelerde primer hipotiroidinin en sık nedenidir.
3
Etiyolojik tanı testini seç.
Anti-TPO antikoru bakılması en uygun adımdır.
Hashimoto tiroiditinde Anti-TPO antikorları hastaların %90'ından fazlasında pozitiftir.

Anahtar Kavram

Primer hipotiroidinin en sık nedeni Hashimoto tiroiditidir ve tanıda en duyarlı antikor Anti-TPO'dur.

İpuçları

1
Hastadaki TSH ve T4T_4 değerlerine bakarak önce tiroid fonksiyon bozukluğunun tipini (hiper/hipo) belirleyin.
2
İyot eksikliği olmayan bir bölgede, hipotiroidi ve guatrın en sık görülen otoimmün nedenini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Hashimoto tiroiditi tanısı alan bir hastada, tedaviye başlama kriterlerini ve subklinik hipotiroidi yönetimini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 36Soru

42 yaşında kadın hasta, son birkaç aydır devam eden hafif halsizlik ve çabuk yorulma şikayetleriyle başvuruyor. Hastanın yapılan fizik muayenesi normal sınırlarda saptanıyor. Laboratuvar tetkik sonuçları aşağıda verilmiştir:

TetkikSonuçReferans Aralığı
TSHTSH7,5 mU/L7,5 \text{ mU/L}0,44,0 mU/L0,4 - 4,0 \text{ mU/L}
Serbest T4T_4 (sT4sT_4)1,1 ng/dL1,1 \text{ ng/dL}0,81,9 ng/dL0,8 - 1,9 \text{ ng/dL}

Bu hastada en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Subklinik hipotiroidi

Cevap

Subklinik hipotiroidi
Subklinik hipotiroidi tanısı, serum TSH düzeyinin referans aralığının üzerinde olduğu ancak serbest tiroid hormonlarının (özellikle sT4sT_4) normal aralıkta kaldığı durumlar için kullanılır. Bu vakada TSH değeri 7,5 mU/L7,5 \text{ mU/L} ile yüksek, sT4sT_4 ise 1,1 ng/dL1,1 \text{ ng/dL} ile normal sınırlardadır.

Adım Adım Çözüm

1
TSH düzeyini değerlendir.
TSHTSH değeri 7,5 mU/L7,5 \text{ mU/L} olup referans aralığının (0,44,00,4 - 4,0) üzerindedir.
Primer tiroid yetmezliğinin en erken göstergesi TSH yükselmesidir.
2
Serbest T4T_4 (sT4sT_4) düzeyini değerlendir.
sT4sT_4 değeri 1,1 ng/dL1,1 \text{ ng/dL} olup normal referans aralığındadır.
Tiroid hormonlarının henüz düşmemiş olması tablonun aşikar (klinik) evreye geçmediğini gösterir.
3
Elde edilen verileri birleştirerek tanı koy.
Yüksek TSHTSH + Normal sT4sT_4 = Subklinik hipotiroidi.
Bu kombinasyon subklinik hipotiroidinin spesifik laboratuvar tanımıdır.

Anahtar Kavram

Subklinik hipotiroidi, serum TSH düzeyinin yüksek olmasına rağmen serbest T4 düzeyinin normal sınırlarda olmasıyla tanımlanan biyokimyasal bir durumdur.
Tahmini Süre:45s
Soru 37Soru

38 yaşında kadın hasta, son bir haftadır boynun ön tarafında şiddetli ağrı, çarpıntı ve terleme şikayetleriyle başvuruyor. Ağrının çenesine ve kulaklarına yayıldığını belirtiyor. Hastanın yaklaşık üç hafta önce ateşli bir üst solunum yolu enfeksiyonu geçirdiği öğreniliyor. Fizik muayenede tiroid bezi palpasyonla ileri derecede hassas ve hafif büyümüş olarak saptanıyor. Laboratuvar bulguları; TSH: 0,020,02 mIU/L, serbest T4: 2,92,9 ng/dL ve eritrosit sedimentasyon hızı: 9090 mm/saat olarak saptanıyor. Bu hastanın klinik tablosu için en olası tanısal özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tiroid sintigrafisinde radyoaktif iyot tutulumunun ileri derecede azalmış olması

Cevap

Tiroid sintigrafisinde radyoaktif iyot tutulumunun ileri derecede azalmış olması
Klinik tablo (ağrılı tiroid, yüksek ESH, geçirilmiş viral enfeksiyon) subakut granülomatöz tiroidit (De Quervain) ile tam uyumludur. Bu hastalıkta tiroid folikülleri hasar gördüğü için iyot yakalama mekanizması bozulur ve radyoaktif iyot tutulumu (RAIU) karakteristik olarak ileri derecede düşük veya saptanamayacak seviyededir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ipuçlarını değerlendir.
Viral enfeksiyon sonrası gelişen ağrılı tiroid bezi ve yüksek ESH, subakut (De Quervain) tiroiditi düşündürür.
Karakteristik klinik tabloyu tanımak tanının ilk adımıdır.
2
Tiroid fonksiyon testlerini (TFT) yorumla.
TSH düşük, sT4 yüksek olması hipertiroidi/tirotoksikoz tablosunu doğrular.
Laboratuvar bulguları klinik tabloyla uyumludur.
3
Tirotoksikozun mekanizmasını belirle.
İnflamasyona bağlı foliküler yıkım (destrüksiyon) sonucu depo hormonların sızması söz konusudur.
Destrüksiyona bağlı tablolarda yeni hormon sentezi olmadığı için radyoaktif iyot tutulumu (RAIU) çok düşük bulunur.

Anahtar Kavram

Subakut Granülomatöz Tiroidit (De Quervain)

Daha Fazla Pratik

Subakut tiroiditin tedavisinde ilk seçenek olarak hangi ilaç grubunun tercih edildiğini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 38Soru

Graves hastalığı tanısıyla takip edilen 3535 yaşında bir kadın hasta; şiddetli ajitasyon, konfüzyon, bulantı ve durdurulamayan kusma şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde vücut ısısı 40.1C40.1^\circ\text{C}, nabız 158158/dakika (atriyal fibrilasyon ile uyumlu) ve belirgin bir ekzoftalmi saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde serbest T3T_3 ve serbest T4T_4 düzeyleri ölçüm sınırının üzerinde, TSHTSH ise <0.01<0.01 mIU/LmIU/L olarak bulunuyor. Bu hastanın tedavisinde aşağıdakilerden hangisinin kullanılması, serbest tiroid hormonu düzeylerini taşıyıcı proteinlerden ayırarak klinik tablonun daha da ağırlaşmasına neden olabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Asetilsalisilik asit

Cevap

Tiroid fırtınası tablosunda asetilsalisilik asit (aspirin) kullanımı, tiroid hormonlarını proteinlerden ayırarak serbest formlarını artırdığı için kontrendikedir.
Asetilsalisilik asit (Aspirin), tiroid hormonlarını (T4 ve T3) bağlayıcı proteinlerden (TBG ve transtiretin) ayırarak (displasman) dolaşımdaki serbest hormon konsantrasyonunu artırır. Tiroid fırtınası gibi hayatı tehdit eden bir tabloda serbest hormonların artışı semptomların daha da şiddetlenmesine yol açar. Bu nedenle, bu hastalarda antipyretik olarak parasetamol (asetaminofen) kullanılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu tanımla
Hastada hipertermi, nörolojik bulgular, taşikardi ve GİS semptomları mevcuttur; bu tablo 'Tiroid Fırtınası' ile uyumludur.
Burch-Wartofsky skorlamasına göre yüksek puan alan bu tablo acil müdahale gerektirir.
2
Tedavi prensiplerini ve ilaç etkileşimlerini hatırla
Ateş kontrolü için parasetamol önerilirken, salisilatların kontrendike olduğu saptanır.
Salisilatlar (aspirin), tiroid bağlayıcı globulin (TBG) üzerindeki bağlanma bölgeleri için tiroid hormonları ile yarışır.
3
Serbest hormon düzeyine etkisini değerlendir
Aspirin kullanımı sonrası serbest T4 ve T3 düzeyleri aniden yükselerek krizi derinleştirir.
Proteine bağlı olmayan (serbest) hormonlar biyolojik olarak aktif formlardır.

Anahtar Kavram

Tiroid fırtınasında ateş düşürücü olarak aspirin yerine parasetamol tercih edilmelidir çünkü aspirin serbest tiroid hormonu düzeylerini artırır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 39Soru

6565 yaşında kadın hasta, kronik atriyal fibrilasyon nedeniyle yaklaşık 1818 aydır amiodaron kullanmaktadır. Son 22 haftadır giderek artan çarpıntı, ellerde titreme ve 33 kg kilo kaybı şikayetleri ile başvuruyor. Laboratuvar incelemesinde TSH<0.01TSH < 0.01 mU/LmU/L (N: 0.44.20.4-4.2), serbest T4:4.1T4: 4.1 ng/dLng/dL (N: 0.91.70.9-1.7) ve serbest T3:9.2T3: 9.2 pg/mLpg/mL (N: 2.34.12.3-4.1) saptanıyor. Tiroid ultrasonografisinde bez boyutları normal sınırlarda olup, Doppler incelemede tiroid bezi kanlanmasının belirgin derecede azaldığı saptanıyor. Bu hasta için en uygun ilk basamak tedavi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Prednizolon

Cevap

En uygun ilk basamak tedavi prednizolondur.
Bu vakada hasta amiodaron kullanmaktadır ve klinik olarak tirotoksikoz tablosundadır. Doppler ultrasonografide tiroid bezi kanlanmasının azalmış olması, tablonun 'Tip 2 AIT' (destrüktif tiroidit) olduğunu kanıtlar. Tip 2 AIT vakalarında tiroid bezinde doğrudan bir hasar ve inflamasyon söz konusu olduğu için, hormon sentezini engelleyen ilaçlar yerine inflamasyonu baskılayan glukokortikoidler (prednizolon gibi) ilk seçenek tedavidir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar bulgularının değerlendirilmesi
Düşük TSH ve yüksek serbest hormon düzeyleri ile tirotoksikoz tanısı konulur.
Hastanın semptomları ve laboratuvar sonuçları belirgin bir hipertiroidi tablosuna işaret etmektedir.
2
Etiyolojinin belirlenmesi (Amiodaron ilişkisi)
Hastanın kronik amiodaron kullanımı öyküsü olması nedeniyle Amiodaron İlişkili Tirotoksikoz (AIT) düşünülür.
Amiodaron %37 oranında iyot içerir ve hem sentez artışına (Tip 1) hem de doğrudan hasara (Tip 2) yol açabilir.
3
Doppler ultrasonografi bulgularının yorumlanması
Kanlanmanın azalmış olması destrüktif tiroidit (Tip 2 AIT) lehinedir.
Tip 1 AIT'de (Jod-Basedow etkisi) kanlanma normal veya artmıştır; Tip 2'de ise inflamasyona bağlı hasar sonucu kanlanma azalır.
4
Tedavi planının oluşturulması
Tip 2 AIT tedavisi için glukokortikoid (prednizolon) başlanması kararlaştırılır.
Destrüktif süreçlerde antitiroid ilaçlar etkisizdir, inflamatuar süreci kontrol altına almak için steroidler kullanılır.

Anahtar Kavram

Amiodaron İlişkili Tirotoksikozda (AIT) Tip 1 ve Tip 2 ayrımı ve tedavi yaklaşımı

Daha Fazla Pratik

Amiodarona bağlı hipotiroidi (Wolff-Chaikoff etkisi) mekanizmasını ve yönetimini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 40Soru

26 yaşında kadın hasta; son üç aydır devam eden çarpıntı, ellerde titreme, aşırı terleme ve iştah artışına rağmen kilo kaybı şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenesinde tiroid bezinin diffüz olarak büyüdüğü (guatr) ve her iki gözde öne doğru belirginleşme (ekzoftalmi) saptanıyor. Bu hastada tanıyı doğrulamak için beklenen tiroid fonksiyon testi profili aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TSHTSH düzeyinin düşük, serbest T4T_4 ve serbest T3T_3 düzeylerinin yüksek olması

Cevap

TSHTSH düzeyinin düşük, serbest T4T_4 ve serbest T3T_3 düzeylerinin yüksek olması
Hastada saptanan klinik tablo (hipertiroidi semptomları, diffüz guatr ve ekzoftalmi) Graves hastalığı için klasiktir. Bu bir primer hipertiroidi durumudur; tiroid bezinden aşırı salınan serbest T4T_4 ve serbest T3T_3 hormonları, hipofiz üzerindeki negatif feedback etkisini artırarak TSHTSH salgılanmasını baskılar. Dolayısıyla laboratuvar testlerinde baskılanmış (düşük) bir TSHTSH ile birlikte yüksek serbest tiroid hormon düzeyleri görülür.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları değerlendir
Çarpıntı, terleme, kilo kaybı, diffüz guatr ve ekzoftalmi bulguları Graves hastalığını (primer hipertiroidi) işaret eder.
Graves hastalığı, tiroidi uyaran antikorların varlığıyla karakterize en sık hipertiroidi nedenidir.
2
Hormonal eksen mekanizmasını hatırla
Tiroid bezinden kontrolsüz hormon üretimi arttığında, hipofiz bezi negatif geri bildirim (feedback) yoluyla baskılanır.
Primer hastalık tiroid bezinde olduğundan, artan hormonlar TSHTSH salınımını durdurur.
3
Beklenen laboratuvar profilini belirle
Düşük (baskılanmış) TSHTSH ve yüksek serbest T4T_4/T3T_3 profili saptanır.
Bu profil primer hipertiroidinin tipik laboratuvar karşılığıdır.

Anahtar Kavram

Primer Hipertiroidi Laboratuvar Paterni
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 2 / 3Sonraki
Tiroid Hastalıkları Alıştırma Soruları — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı — Sayfa 2 | Examkin