Akut Böbrek Hasarı

57 soru

Soru 21Soru

5555 yaşında erkek hasta, geçirdiği majör abdominal cerrahi sonrası cerrahi yoğun bakım ünitesinde izlenmektedir. Hastanın vücut ağırlığı 8080 kg olup, son 1414 saattir toplam idrar çıkışı 280280 mL olarak saptanmıştır. Ameliyat öncesi serum kreatinin değeri 090{}9 mg/dL olan hastanın güncel laboratuvar bulguları aşağıdadır:

* Serum Kreatinin: 202{}0 mg/dL
* BUNBUN: 4848 mg/dL
* İdrar Sodyumu: 1212 mEq/L
* Fraksiyone Sodyum Ekskresyonu (FENaFENa): %06\%0{}6

Bu hastanın KDIGOKDIGO (*Kidney Disease: Improving Global Outcomes*) kriterlerine göre akut böbrek hasarı evresi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Evre 22

Cevap

Hastanın hem kreatinin artış düzeyi hem de idrar çıkışı kriterleri KDIGO Evre 2 ile uyumludur.
Doğru yanıt olan 'Evre 2', KDIGOKDIGO kriterlerine göre hastanın durumunu tam olarak yansıtmaktadır. Hastanın kreatinin değeri bazal değerin 2222{}22 katına çıkmıştır (20292{}0-2{}9 kat arası Evre 22 dir). Ayrıca idrar çıkışı 1212 saatten uzun süredir 050{}5 mL/kg/saat değerinin altındadır (1414 saat boyunca 0250{}25 mL/kg/saat). Bu iki bulgudan herhangi birinin sağlanması evreleme için yeterliyken, bu hastada her iki kriter de Evre 22 yi işaret etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Serum kreatinin artış oranını hesaplayın
Artış oranı: 20/092222{}0 / 0{}9 \approx 2{}22 kat
KDIGOKDIGO sınıflamasında bazalin 202{}0 ile 292{}9 katı arasındaki artışlar Evre 22 olarak kabul edilir.
2
İdrar çıkış hızını ve süresini hesaplayın
Hız: 280 mL/80 kg/14 saat=025 mL/kg/saat280\text{ mL} / 80\text{ kg} / 14\text{ saat} = 0{}25\text{ mL/kg/saat}
Son 1414 saattir idrar miktarının 05 mL/kg/saat0{}5\text{ mL/kg/saat} altında olması, 1212 saatlik eşiği aştığı için Evre 22 kriterini karşılar.
3
Bulguları KDIGO tablosu ile karşılaştırın
Evre 22
Hem biyokimyasal hem de klinik (idrar çıkışı) kriterler Evre 22 düzeyindedir.

Anahtar Kavram

KDIGO Akut Böbrek Hasarı Evrelemesi

Alternatif Yöntem

KDIGOKDIGO evrelemesinde hem serum kreatinin hem de idrar çıkışı kriterleri kullanılır. Hastayı evrelerken hangi kriter daha yüksek (ağır) evreyi işaret ediyorsa, hasta o evrede kabul edilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 22Soru

6565 yaşında kadın hasta, tarama amaçlı yapılan kolonoskopi işleminden 33 gün sonra halsizlik, bulantı ve idrar miktarında azalma şikayetleriyle başvuruyor. Özgeçmişinde 1010 yıldır esansiyel hipertansiyon tanısı mevcut olup 55 mg/gün lisinopril ve 12.512.5 mg/gün hidroklorotiyazid kullanmaktadır. İşlem öncesi hazırlık amacıyla oral sodyum fosfat solüsyonu kullandığı öğreniliyor. Fizik muayenesinde kan basıncı 145/90145/90 mmHg, nabız 8282/dk, vücut ısısı 36.836.8 °C saptanıyor; cilt turgoru doğal olup pretibial ödem izlenmiyor. Laboratuvar bulguları aşağıdadır:

ParametreSonuçReferans
Serum Kreatinin3.43.4 mg/dL0.71.20.7 - 1.2
Kan Üre Azotu (BUN)4242 mg/dL102010 - 20
Serum Kalsiyum7.47.4 mg/dL8.510.58.5 - 10.5
Serum Fosfor7.27.2 mg/dL2.54.52.5 - 4.5
İdrar Sodyumu4545 mEq/L-
FENa%1.8\%1.8-

Bu hastada gelişen akut böbrek hasarının en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Akut fosfat nefropatisi

Cevap

Akut fosfat nefropatisi
Hastanın klinik tablosu kolonoskopi öncesi oral sodyum fosfat kullanımıyla doğrudan ilişkilidir. Bu durum, tübül lümeninde kalsiyum fosfat kristallerinin çökmesine ve nefrokalsinozise bağlı 'Akut fosfat nefropatisi'ne yol açar. ACE inhibitörü (lisinopril) ve diüretik (HCTZ) kullanımı bu riskli tabloyu tetikleyen ana faktörlerdir. Hiperfosfatemi ve buna sekonder gelişen hipokalsemi tanı için pathognomonik laboratuvar bulgularıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik öykü analizi
Kolonoskopi hazırlığı için oral sodyum fosfat (OSP) kullanımı saptandı.
OSP kullanımı, risk faktörleri varlığında (yaş, HTN, ACEi ve diüretik kullanımı) akut böbrek hasarına yol açabilir.
2
Elektrolit değerlerinin yorumlanması
Belirgin hiperfosfatemi (7.27.2 mg/dL) ve hipokalsemi (7.47.4 mg/dL) saptandı.
Yüksek fosfat yükü, tübüllerde kalsiyum fosfat kristallerinin birikmesine ve nefrokalsinozise neden olur.
3
İdrar tetkiki ve FENa değerlendirmesi
FENaFENa %1.8\%1.8 saptanması hasarın renal (intrinsek) kaynaklı olduğunu gösterdi.
Hasar direkt tübüler düzeyde olduğu için böbrek sodyumu geri emme yeteneğini kaybetmiştir.
4
Tanı sentezi
Akut fosfat nefropatisi tanısına ulaşıldı.
Klinik öykü, spesifik elektrolit bozuklukları ve renal tipteki ABH bu tanıyı doğrular.

Anahtar Kavram

Oral sodyum fosfat kullanımına bağlı gelişen akut böbrek hasarında karakteristik bulgu hiperfosfatemi ve hipokalsemidir; patolojik temel ise tübüler kalsiyum fosfat birikimidir.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 23Soru

5555 yaşında kadın hasta, geniş kapsamlı abdominal cerrahi sonrası 4.4. gününde idrar çıkışında azalma ve serum kreatinin düzeyinde artış nedeniyle konsülte ediliyor. Fizik muayenede kan basıncı 110/70110/70 mmHgmmHg, nabız 88/dk88/dk ve ödem saptanmıyor. Laboratuvar tetkikleri aşağıdadır:

TetkikSonuç
Serum Kreatinin2.82.8 mg/dLmg/dL (Bazal: 0.90.9 mg/dLmg/dL)
BUN5252 mg/dLmg/dL
İdrar Sodyumu (UNaU_{Na})5454 mEq/LmEq/L
Fraksiyone Sodyum Ekskresyonu (FENaFENa)%2.4\%2.4
İdrar SedimentiÇamur rengi granüler silendirler

Bu hastada en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Akut tübüler nekroz

Cevap

Akut tübüler nekroz
Hastada saptanan FENaFENa değerinin %2\%2 üzerinde olması, idrar sodyumunun yüksekliği ve idrar sedimentinde görülen çamur rengi granüler silendirler, tübüler hasarın (akut tübüler nekroz) en güçlü göstergeleridir.

Adım Adım Çözüm

1
Fraksiyone sodyum ekskresyonu (FENaFENa) ve idrar sodyumu (UNaU_{Na}) değerlerini değerlendir.
FENa=%2.4FENa = \%2.4 ve UNa=54U_{Na} = 54 mEq/LmEq/L.
FENaFENa'nın %2\%2'den büyük olması ve UNaU_{Na}'nın 4040 mEq/LmEq/L üzerinde olması, böbreğin sodyum tutma yeteneğinin bozulduğunu ve hasarın renal (intrinsik) olduğunu gösterir.
2
İdrar sedimenti bulgularını incele.
Çamur rengi (muddy brown) granüler silendirler.
Bu tip silendirler, dökülen tübüler epitel hücrelerinden oluşur ve akut tübüler nekroz için patognomonik kabul edilir.
3
BUNBUN/Kreatinin oranını kontrol et.
52/2.818.552 / 2.8 \approx 18.5.
Oranın 2020'nin altında olması, prerenal azotemiden ziyade intrinsik renal hasarı destekler.

Anahtar Kavram

Akut Böbrek Hasarında Prerenal ve Renal (ATN) Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Akut tübüler nekrozun iskemik ve nefrotoksik nedenlerini karşılaştıran vakaları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 24Soru

4242 yaşında erkek hasta, bilinç bulanıklığı ve karın ağrısı şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde kan basıncı 110/70110/70 mmHg, nabız 105105/dakika, solunum sayısı 2424/dakika ve derin (Kussmaul) karakterdedir. Laboratuvar incelemesinde elde edilen bulgular aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

ParametreDeğer
Serum Kreatinin2.92.9 mg/dL (Bazal: 0.90.9 mg/dL)
BUN3838 mg/dL
Serum Na+Na^+140140 mEq/L
Serum ClCl^-102102 mEq/L
Serum K+K^+5.15.1 mEq/L
Plazma Glukozu9090 mg/dL
Arteriyel Kan Gazı pH7.187.18
Arteriyel Kan Gazı HCO3HCO_31111 mEq/L
Arteriyel Kan Gazı pCO2pCO_22626 mmHg
Ölçülen Plazma Osmolalitesi325325 mOsm/kg H2OH_2O
İdrar Sodyumu4545 mEq/L
FENa%2.2\%2.2

İdrar mikroskopisinde bol miktarda zarf şeklinde kristaller gözlendiğine göre, bu hastada gelişen akut böbrek hasarının en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Etilen glikol intoksikasyonu

Cevap

Hastanın klinik ve laboratuvar bulguları (yüksek anyon açıklı metabolik asidoz, osmolar açık ve oksalat kristalleri) etilen glikol intoksikasyonunu göstermektedir.
Hastada saptanan yüksek anyon açıklı metabolik asidoz (2727 mEq/L) ve belirgin osmolar açık (26.526.5 mOsm/kg), plazmada ekzojen bir osmotik ajanın bulunduğunu kanıtlar. Bu tabloya eşlik eden akut böbrek hasarı (FENa %2.2\%2.2, ATN ile uyumlu) ve idrarda görülen patognomonik zarf şeklindeki kalsiyum oksalat dihidrat kristalleri, etilen glikol zehirlenmesi tanısını kesinleştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Anyon açığının (AA) hesaplanması.
AA=Na(Cl+HCO3)=140(102+11)=27AA = Na - (Cl + HCO_3) = 140 - (102 + 11) = 27 mEq/L.
Yüksek anyon açıklı metabolik asidozun varlığını doğrulamak için (Normal <12< 12).
2
Hesaplanan plazma osmolalitesinin bulunması.
HesaplananOsmolalite=(2×Na)+(Glukoz/18)+(BUN/2.8)=280+5+13.5=298.5Hesaplanan Osmolalite = (2 \times Na) + (Glukoz / 18) + (BUN / 2.8) = 280 + 5 + 13.5 = 298.5 mOsm/kg.
Plazmada ölçülemeyen osmotik aktif maddelerin (toksik alkoller vb.) varlığını araştırmak için.
3
Osmolar açığın hesaplanması.
OsmolarAc\cık=O¨lc\cu¨lenHesaplanan=325298.5=26.5Osmolar Açık = Ölçülen - Hesaplanan = 325 - 298.5 = 26.5 mOsm/kg.
Osmolar açığın 1010 mOsm/kg üzerinde olması, toksik alkol alımını güçlü şekilde destekler.
4
Klinik ve mikroskobik bulguların birleştirilmesi.
Zarf şeklinde kalsiyum oksalat kristalleri ++ AKI (FENa >%1> \%1) ++ Anyon ve Osmolar Açık == Etilen Glikol.
Oksalat kristalleri etilen glikolün metabolitlerinden kaynaklanır ve böbrek tübüllerinde birikerek AKI'ye yol açar.

Anahtar Kavram

Etilen glikol intoksikasyonunda anyon açıklı metabolik asidoz ile birlikte osmolar açığın görülmesi ve metabolitlerin (oksalat) böbrek tübüllerinde kristalizasyon yoluyla akut tübüler nekroza neden olması.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 25Soru

6262 yaşında kadın hasta, hastanede *Pseudomonas aeruginosa* pnömonisi nedeniyle seftazidim ve amikasin tedavisi almaktadır. Tedavinin 1010. gününde yapılan rutin kontrollerinde böbrek fonksiyon testlerinde bozulma saptanıyor. Fizik muayenesinde kan basıncı 135/85135/85 mmHg, nabız 7878/dakika ve ateş 37.237.2 °C olarak ölçülüyor. Hastanın günlük idrar miktarının 16001600 mL olduğu belirtiliyor.

Laboratuvar bulguları aşağıdaki gibidir:

ParametreSonuç
Serum Kreatinin (Bazal)0.90.9 mg/dL
Serum Kreatinin (Güncel)2.42.4 mg/dL
BUN3838 mg/dL
İdrar Sodyumu (UNaU_{Na})5252 mEq/L
Fraksiyone Sodyum Ekskresyonu (FENaFENa)%2.6\%2.6
İdrar Osmolalitesi285285 mOsm/kg

Bu hastadaki klinik tablo için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aminoglikozid ilişkili akut tübüler nekroz

Cevap

En olası tanı, amikasin kullanım öyküsü, zamanlama ve laboratuvar bulguları ile uyumlu olan aminoglikozid ilişkili akut tübüler nekrozdur.
Doğru seçenek amikasin kullanımıyla ilişkili ATN'dir. Aminoglikozidler (amikasin, gentamisin vb.) proksimal tübül hücrelerinde birikerek hasara yol açar. Bu tablo genellikle tedavinin geç döneminde (5-10. günler) başlar, tübüler fonksiyon kaybı nedeniyle sodyum geri emilimi bozulur (FENa > %1) ve sıklıkla idrar miktarı azalmadan (non-oligurik) seyreder.

Adım Adım Çözüm

1
Böbrek fonksiyon testlerini değerlendir
Serum kreatinin değerinin 0.90.9 mg/dL'den 2.42.4 mg/dL'ye yükselmesi, hastada ciddi bir akut böbrek hasarı olduğunu gösterir.
Tanısal kriterleri doğrulamak için bazal ve güncel değerler karşılaştırılmalıdır.
2
İdrar miktarını ve volüm durumunu analiz et
Günlük 16001600 mL idrar çıkışı, hasarın 'non-oligurik' karakterde olduğunu gösterir.
Oligürik ve non-oligurik ayrımı ayırıcı tanıda kritik bir adımdır.
3
İdrar biyokimyasını yorumla
FENaFENa değerinin %2.6\%2.6 ( > %1\%1) ve idrar osmolalitesinin düşük (285285 mOsm/kg) olması, hasarın renal (intrinsik) kaynaklı olduğunu kanıtlar.
Böbreğin sodyum tutma ve idrarı konsantre etme yeteneğinin kaybı tübüler hasara (ATN) işaret eder.
4
Klinik korelasyon yap
Aminoglikozid grubu bir antibiyotik olan amikasinin 1010 gündür kullanılıyor olması, non-oligurik ATN tablosunun en muhtemel sebebidir.
İlaç nefrotoksisitesi zamanlaması ve klinik sunumu tanı için belirleyicidir.

Anahtar Kavram

Aminoglikozidlere bağlı akut tübüler nekroz (ATN) tipik olarak non-oliguriktir ve tedavinin 5-10. günlerinde renal parametrelerde bozulma ile başlar.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 26Soru

67 yaşında erkek hasta, rüptüre abdominal aort anevrizması nedeniyle acil operasyona alınıyor. Operasyon sırasında yaklaşık 5050 dakika süren derin hipotansiyon (65/4065/40 mmHg) ve masif kanama öyküsü mevcut. Postoperatif 40. saatte idrar çıkışının 1515 mL/saat'e düştüğü ve serum kreatinin düzeyinin bazal değerine göre belirgin yükseldiği saptanıyor.

Hastanın laboratuvar bulguları şu şekildedir:

ParametreDeğer
BUN8484 mg/dL
Serum Kreatinin4.24.2 mg/dL (Bazal: 1.01.0 mg/dL)
Serum Sodyumu142142 mEq/L
İdrar Sodyumu6464 mEq/L
İdrar Kreatinini3232 mg/dL

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre, hastadaki akut böbrek hasarının en olası nedeni hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Akut tübüler nekroz

Cevap

Akut tübüler nekroz (ATN), hastanın cerrahi sırasındaki uzamış hipotansiyon öyküsü ve laboratuvar verilerinden hesaplanan FENa değerinin %2'nin üzerinde (yaklaşık %5.9) olması nedeniyle en olası tanıdır.
Hastada gelişen akut böbrek hasarının nedeni, cerrahi sırasındaki ciddi perfüzyon bozukluğuna bağlı gelişen 'Akut tübüler nekroz'dur. Laboratuvar bulgularında saptanan yüksek idrar sodyumu (6464 mEq/L) ve hesaplanan yüksek FENa değeri (>>%2), böbrek tübüllerinin sodyumu geri emme yeteneğini kaybettiğini (intrinsik hasar) gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik senaryonun analizi
İskemik risk faktörlerinin belirlenmesi
Hastada rüptüre aort anevrizması cerrahisi sırasında derin hipotansiyon ve masif kanama öyküsü olması, böbrek perfüzyonunun ciddi şekilde bozulduğunu ve iskemik hasar riskini gösterir.
2
Fraksiyone Sodyum Ekskresyonu (FENa) hesaplanması
FENa ≈ %5.9
FENa=(I˙drarSodyumu/SerumSodyumu)/(I˙drarKreatinini/SerumKreatinini)×100FENa = (İdrar Sodyumu / Serum Sodyumu) / (İdrar Kreatinini / Serum Kreatinini) \times 100 formülü ile hesaplandığında: (64/142)/(32/4.2)×100(64 / 142) / (32 / 4.2) \times 100 \approx %5.9 bulunur.
3
Hesaplanan değerin yorumlanması
İntrinsik (renal) tipte akut böbrek hasarı tanısı
FENa değerinin %2'den büyük olması (bazı kaynaklarda %1'den büyük olması), tübüler fonksiyonların bozulduğunu ve hasarın prerenal değil, akut tübüler nekroz (ATN) gibi renal parankimal hasar olduğunu kanıtlar.

Anahtar Kavram

İskemik Akut Tübüler Nekrozda laboratuvar bulguları (FENa > %1-2, İdrar Na > 40 mEq/L).
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 27Soru

5858 yaşında erkek hasta, evre IVIV diffüz büyük B hücreli lenfoma tanısıyla kemoterapi (R-CHOP) başlanmasından 2424 saat sonra idrar miktarında belirgin azalma, bulantı ve yaygın kas ağrıları şikayetleriyle değerlendiriliyor. Hastanın fizik muayenesinde hidrasyonu doğal, kan basıncı 130/85130/85 mmHg ve nabzı 8888/dk saptanıyor. Laboratuvar bulguları aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

TetkikSonuç
Serum Kreatinin2.82.8 mg/dL (Bazal: 1.11.1 mg/dL)
BUN4242 mg/dL
Serum Potasyum6.46.4 mEq/L
Serum Fosfor7.87.8 mg/dL
Serum Kalsiyum7.27.2 mg/dL
Serum Ürik Asit15.515.5 mg/dL
İdrar Sodyumu (UNa)(U_{Na})3535 mEq/L
Fraksiyone Sodyum Ekskresyonu (FENa)(FENa)>%1> \%1
İdrar Ürik Asit / İdrar Kreatinin Oranı1.21.2

Bu klinik tablo ve laboratuvar bulgularına göre, hastadaki akut böbrek hasarının en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tümör lizis sendromu (Akut ürik asit nefropatisi)

Cevap

Tümör lizis sendromu (Akut ürik asit nefropatisi)
Kemoterapi sonrası gelişen tümör lizis sendromu; hiperürisemi, hiperfosfatemi, hiperpotasemi ve hipokalsemi ile karakterizedir. İntratübüler ürik asit kristalizasyonu sonucu gelişen akut tübüler obstrüksiyona bağlı böbrek hasarı oluşur. İdrar ürik asit/kreatinin oranının 11'den büyük olması (>1.0> 1.0), bu durumu diğer intrensek böbrek hasarı nedenlerinden ayıran temel bulgudur.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bağlamın analizi
Hematolojik malignite tanılı hastada kemoterapi sonrası gelişen akut böbrek hasarı saptandı.
Zamanlama ve altta yatan hastalık tümör lizis sendromu için tipik bir risk faktörüdür.
2
Elektrolit ve metabolik bulguların değerlendirilmesi
Hiperpotasemi, hiperfosfatemi, hiperürisemi ve hipokalsemi saptandı.
Hücre yıkımı sonucu hücre içi içeriklerin dolaşıma katılması bu spesifik elektrolit panelini oluşturur.
3
İdrar ürik asit/kreatinin oranının yorumlanması
Oran 1.21.2 (>1> 1) olarak bulundu.
Akut ürik asit nefropatisini, diğer hiperürisemi nedenlerinden (örneğin kronik böbrek yetmezliği) ayıran en spesifik parametredir.

Anahtar Kavram

Tümör lizis sendromunda (TLS) gelişen akut böbrek hasarının en spesifik laboratuvar göstergesi idrar ürik asit / idrar kreatinin oranının 11'den büyük olmasıdır.

Daha Fazla Pratik

Tümör lizis sendromunda profilaktik ve tedavi edici yaklaşımları (hidrasyon, allopurinol, rasburikaz) gözden geçirin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 28Soru

6262 yaşında kadın hasta, son 33 gündür devam eden halsizlik ve gövdesinde yeni ortaya çıkan kaşıntısız döküntü şikayeti ile başvuruyor. Özgeçmişinde 22 hafta önce gastroözofageal reflü hastalığı nedeniyle lansoprazol tedavisi başlandığı öğreniliyor. Fizik muayenesinde ateş 37.8C37.8^{\circ}C, kan basıncı 130/80130/80 mmHg saptanıyor; gövdede yaygın makülopapüler döküntüleri mevcut.

Laboratuvar bulguları aşağıda sunulmuştur:

ParametreSonuç
Serum Kreatinin2.92.9 mg/dL (bazal: 0.90.9 mg/dL)
BUN4848 mg/dL
HemogramLökosit 11.000/mm311.000/mm^3 (eozinofili %7)
Tam İdrar TetkikiDansite 10121012, protein (+), bol lökosit, lökosit silindirleri (+)
Fraksiyone Sodyum Ekskresyonu (FENaFENa)%1.8\%1.8

Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Akut İnterstisyel Nefrit

Cevap

Akut İnterstisyel Nefrit
Doğru seçenek olan Akut İnterstisyel Nefrit tanısı; hastanın son 22 haftalık ilaç kullanım öyküsü (PPI), fizik muayenedeki döküntü ve hafif ateş, laboratuvardaki eozinofili ve en önemlisi idrar sedimentindeki lökosit silindirleri ile tam uyumludur. Lökosit silindirleri, interstisyel enflamasyonun tübüllere yansımasının karakteristik bir göstergesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Böbrek fonksiyon testlerinin değerlendirilmesi
Serum kreatinin değerinin bazalin 33 katına çıkması (0.92.90.9 \rightarrow 2.9) akut böbrek hasarı tanısını doğrular.
Hastanın mevcut klinik tablosunun temelini tanımlamak.
2
Etyolojik ipuçlarının analizi
Lansoprazol (Proton Pompası İnhibitörü) kullanımı, ateş, makülopapüler döküntü ve periferik eozinofili (%7) ilaç ilişkili bir aşırı duyarlılık reaksiyonuna işaret eder.
Prerenal, renal ve post-renal nedenleri ayırt etmek.
3
İdrar sedimenti ve fonksiyonel testlerin yorumlanması
İdrarda lökosit silindirlerinin görülmesi ve FENaFENa'nın %1\%1'in üzerinde olması, hasarın böbrek parankiminde (spesifik olarak interstisyumda) olduğunu kanıtlar.
Tanıyı kesinleştirmek ve ayırıcı tanıları dışlamak.

Anahtar Kavram

İlaç ilişkili Akut İnterstisyel Nefrit (AİN), döküntü, ateş ve eozinofili triadının yanı sıra idrar sedimentinde lökosit silindirleri ile karakterize bir renal akut böbrek hasarı nedenidir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 29Soru

7474 yaşında erkek hasta, koroner arter hastalığı nedeniyle yapılan perkütan koroner girişimden 1212 gün sonra halsizlik, iştahsızlık ve her iki bacağında yeni gelişen ağrılı morarmalar nedeniyle başvuruyor. Özgeçmişinde hipertansiyon, tip 22 diabetes mellitus ve yaygın aterosklerotik damar hastalığı öyküsü mevcut. Fizik muayenesinde kan basıncı 160/95160/95 mmHg, nabız 8484/dk olup her iki ayak parmaklarında siyanoz (mavi parmak sendromu) ve alt ekstremitelerde yaygın "livedo reticularis" izleniyor.

Laboratuvar bulguları aşağıda sunulmuştur:

ParametreSonuçBazal Değer
Serum Kreatinin3.43.4 mg/dL1.21.2 mg/dL
BUN6868 mg/dL1818 mg/dL
İdrar Sodyumu1616 mEq/L-
FENa (Fraksiyone Na Ekskresyonu)%0.7\%0.7-
Periferik Eozinofil950/μL950/\mu L150/μL150/\mu L
Serum Kompleman (C3C3)DüşükNormal

Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kolesterol emboli sendromu

Cevap

Kolesterol emboli sendromu
Kolesterol emboli sendromu, özellikle yaygın aterosklerozu olan yaşlı hastalarda, anjiyografi gibi vasküler manipülasyonlardan günler veya haftalar sonra ortaya çıkan bir akut böbrek hasarı nedenidir. Tanıda livedo reticularis, ayak parmaklarında siyanoz (mavi parmak sendromu), periferik eozinofili ve kompleman aktivasyonuna bağlı hipokomplemanemi en karakteristik bulgulardır.

Adım Adım Çözüm

1
Vasküler girişim öyküsü ve zamanlamayı değerlendir.
Girişimden 1212 gün sonra gelişen bir böbrek hasarı söz konusu (gecikmiş başlangıç).
Kontrast nefropatisi erken (244824-48 saat), kolesterol embolisi ise daha geç (günler/haftalar) ortaya çıkar.
2
Ekstrarenal fizik muayene bulgularını analiz et.
Livedo reticularis ve mavi parmak sendromu saptandı.
Bu bulgular, aterosklerotik plaklardan kopan kolesterol kristallerinin küçük arterleri tıkadığını gösteren sistemik embolizasyon işaretleridir.
3
Laboratuvar ipuçlarını (eozinofili ve kompleman) birleştir.
Eozinofili ve düşük C3C3 düzeyi tespit edildi.
Kolesterol embolisi, kristallerin kompleman sistemini aktive etmesi sonucu hipokomplemanemiye ve inflamatuar yanıtla eozinofiliye neden olur.
4
İdrar tetkiklerini yorumla.
FENa'nın %1\%1'in altında olması.
Kolesterol embolisinde yamalı iskemi nedeniyle erken dönemde prerenal benzeri bir tablo (düşük FENa) görülebilir, bu durum prerenal azotemi ile karıştırılmamalıdır.

Anahtar Kavram

Vasküler girişim sonrası sistemik bulguların (livedo reticularis, eozinofili, hipokomplemanemi) eşlik ettiği Akut Böbrek Hasarı ayırıcı tanısında kolesterol emboli sendromu düşünülmelidir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 30Soru

7272 yaşında erkek hasta, bilinen düşük ejeksiyon fraksiyonlu (EF:%25EF: \%25) kalp yetersizliği öyküsüyle, artan nefes darlığı, ortopne ve periferik ödem nedeniyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenesinde bilateral akciğer bazallerinde yaygın raller ve 3+3+ gode bırakan pretibial ödem saptanıyor. Hastaya hastaneye yatırılarak yüksek doz intravenöz furosemid tedavisi başlanıyor. Yatışının 4848. saatinde serum kreatinin değeri 1,21,2 mg/dL'den 2,32,3 mg/dL'ye yükseliyor.

Yapılan laboratuvar incelemeleri şu şekildedir:

ParametreDeğer
Serum Kreatinin2,32,3 mg/dL
Serum BUN5858 mg/dL
İdrar Sodyumu4646 mEq/L
Fraksiyone Sodyum Ekskresyonu (FENaFENa)%2,4\%2,4
Fraksiyone Üre Ekskresyonu (FEUreaFEUrea)%26\%26
İdrar SedimentiBirkaç hyalin silindir

Bu hastada gelişen akut böbrek hasarı için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Prerenal azotemi

Cevap

En olası tanı prerenal azotemidir (Kardiyorenal Sendrom Tip 1).
Bu hastada akut böbrek hasarının nedeni, dekompanse kalp yetersizliğine bağlı gelişen düşük debi ve diüretik kullanımının neden olduğu hacim kaybı sonucunda ortaya çıkan prerenal azotemidir. Hastanın loop diüretiği alıyor olması, sodyum geri emilimini bozarak FENa değerini yanıltıcı bir şekilde yükseltmiştir. Ancak diüretiklerden etkilenmeyen proksimal üre geri emilimi arttığı için FEUrea %35'in altında (bu hastada %26) kalarak gerçek prerenal durumu ortaya koymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bağlamı analiz edin.
Düşük EF'li bir hastada dekompanse kalp yetersizliği ve yoğun diüretik tedavisi mevcuttur.
Kalp yetersizliği böbrek perfüzyonunu azaltarak prerenal bir duruma zemin hazırlar.
2
Laboratuvar verilerini, özellikle diüretik etkisini göz önüne alarak değerlendirin.
FENaFENa %2,4 (yüksek), ancak FEUreaFEUrea %26 (düşük) bulunmuştur.
Loop diüretikleri Henle kulpunda sodyum geri emilimini engellediği için prerenal durumlarda bile FENaFENa değerini %1'in üzerine çıkarır.
3
Fraksiyone Üre Ekskresyonunu (FEUreaFEUrea) yorumlayın.
FEUrea<%35FEUrea < \%35 prerenal azotemiyi gösterir.
Üre geri emilimi proksimal tübülde gerçekleşir ve diüretiklerden etkilenmez; bu nedenle diüretik kullananlarda daha güvenilir bir göstergedir.

Anahtar Kavram

Diüretik kullanan hastalarda prerenal azotemi ile ATN ayrımında FENa yerine FEUrea kullanımı.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 31Soru

6868 yaşında erkek hasta, bilinen kalp yetersizliği öyküsü nedeniyle 4040 mg/gu¨nmg/gün furosemid kullanmaktadır. Son 33 gündür iştahsızlık ve idrar miktarında azalma şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde kan basıncı 95/6095/60 mmHgmmHg, nabız 110/dakika110/dakika ve mukoza kuruluğu saptanıyor.

Laboratuvar bulguları şu şekildedir:

ParametreDeğer
Serum Kreatinin2.82.8 mg/dLmg/dL (Bazal: 1.11.1 mg/dLmg/dL)
BUN7878 mg/dLmg/dL
İdrar Sodyumu (UNaU_{Na})4545 mEq/LmEq/L
Fraksiyone Sodyum Ekskresyonu (FENaFENa)%1.8\%1.8
Fraksiyone Üre Ekskresyonu (FEUreaFEUrea)%22\%22

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre, hastadaki akut böbrek hasarının en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Prerenal azotemi

Cevap

Hastanın klinik ve laboratuvar bulguları, diüretik kullanımına bağlı yanıltıcı FENa yüksekliği varlığında prerenal azotemi ile uyumludur.
Prerenal azotemi tanısı, özellikle diüretik kullanan hastalarda zorlaşabilir. Bu hastalarda furosemid gibi ilaçlar tübüler sodyum geri emilimini bloke ederek idrar sodyumunu ve dolayısıyla fraksiyone sodyum ekskresyonunu (FENaFENa) artırır. Bu durum, hasta aslında prerenal olsa bile laboratuvarda akut tübüler nekroz (ATN) benzeri bir tabloya (FENa>%1FENa > \%1) neden olur. Bu gibi durumlarda, proksimal tübülden geri emilimi diüretiklerden daha az etkilenen ürenin fraksiyone ekskresyonuna (FEUreaFEUrea) bakılır. FEUreaFEUrea değerinin %35\%35'in altında olması, tübüler fonksiyonların korunduğunu ve renal perfüzyon azalmasına bağlı prerenal bir tablo olduğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
BUN/Kreatinin oranını değerlendir
78/2.827.878 / 2.8 \approx 27.8
Oranın 2020'nin üzerinde olması prerenal azotemiyi destekleyen ilk bulgudur.
2
Diüretik kullanımının FENaFENa üzerindeki etkisini analiz et
FENa=%1.8FENa = \%1.8 (Yanıltıcı yüksek)
Loop diüretikleri sodyumun geri emilimini engellediği için prerenal durumlarda bile FENaFENa >%1> \%1 çıkabilir.
3
FEUreaFEUrea değerini yorumla
FEUrea=%22FEUrea = \%22
Diüretik kullananlarda FEUrea<%35FEUrea < \%35 olması prerenal akut böbrek hasarı için en duyarlı parametredir.

Anahtar Kavram

Diüretik kullanan hastalarda prerenal ve renal ayrımında Fraksiyone Üre Ekskresyonu (FEUreaFEUrea) kullanımı.
Soru 32Soru

4242 yaşında erkek hasta, şiddetli akut pankreatit tanısıyla yoğun bakım ünitesinde takip edilmektedir. Takibinin 2424. saatinde idrar çıkışının son 44 saattir <10< 10 mL/saat olduğu fark ediliyor. Fizik muayenede batın oldukça gergin ve timpanik saptanıyor. Hastanın mekanik ventilatördeki tepe havayolu basınçlarının (peak airway pressure) 2222 cm H2OH_2O’dan 3535 cm H2OH_2O’ya yükseldiği görülüyor. Laboratuvar incelemesinde serum kreatinin: 2,42,4 mg/dL (Başvuru: 0,90,9 mg/dL), BUN: 5858 mg/dL, idrar sodyumu: 1212 mEq/L, FENa: %0,6\% 0,6 ve santral venöz basınç (CVP): 1818 mmHg olarak ölçülüyor. Bu hastada gelişen akut böbrek hasarının en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Abdominal kompartman sendromu

Cevap

Abdominal kompartman sendromu
Abdominal kompartman sendromu, intraabdominal basıncın 2020 mmHg üzerine çıkması ve buna eşlik eden yeni bir organ disfonksiyonu olarak tanımlanır. Şiddetli akut pankreatit bu durum için önemli bir risk faktörüdür. Hastadaki gergin batın, yükselen havayolu basınçları ve yüksek CVP'ye rağmen gelişen prerenal paternli ABH (düşük FENa), renal venöz konjesyon ve azalmış perfüzyon basıncı mekanizmasıyla açıklanan abdominal kompartman sendromunu işaret eder.

Adım Adım Çözüm

1
Hastadaki akut böbrek hasarı (ABH) evresinin belirlenmesi.
Serum kreatinin düzeyinin bazale göre 2,5 kat artması ve belirgin oligüri (<0,5< 0,5 mL/kg/saat) hastada KDIGO Evre 22 ABH olduğunu gösterir.
Tedavi yönetimi ve prognoz tayini için evreleme kritiktir.
2
Renal indekslerin (FENa) ve hemodinamik verilerin (CVP) birlikte analizi.
FENa değerinin <%1<\% 1 olması sodyumun korunduğunu (prerenal patern) gösterir. Ancak CVP'nin 1818 mmHg (yüksek) olması, böbrek perfüzyonundaki azalmanın klasik hipovolemiye bağlı olmadığını kanıtlar.
Prerenal patern sadece hipovolemi değil, efektif arteriyel volüm azalması veya venöz konjesyon durumlarında da görülür.
3
Klinik ek bulguların (batın gerginliği ve solunum basınçları) sentezlenmesi.
Gergin batın ve tepe havayolu basınçlarındaki artış, intraabdominal basıncın (İAB) kritik seviyeye ulaştığını ve hem diyaframı iterek solunumu zorlaştırdığını hem de renal perfüzyon basıncını düşürerek ABH'ye yol açtığını gösterir.
Abdominal kompartman sendromu tanısı için İAB artışı ile birlikte yeni gelişen organ yetmezliği (böbrek, solunum vb.) varlığı gereklidir.

Anahtar Kavram

Abdominal kompartman sendromunda böbrek hasarı, artan karın içi basıncın renal venlere bası yapması (venöz konjesyon) ve renal arter perfüzyonunu azaltması sonucu oluşur; bu durum yüksek CVP'ye rağmen düşük FENa (prerenal benzeri tablo) ile karakterizedir.

Daha Fazla Pratik

Kardiyorenal sendrom Tip 1'deki benzer hemodinamik bulguları (yüksek CVP, düşük FENa) gözden geçirin.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 33Soru

6464 yaşında kadın hasta, dirençli üriner sistem enfeksiyonu nedeniyle hastaneye yatırılarak amikasin tedavisi başlanmıştır. Tedavisinin 99. gününde yapılan kontrollerinde hastanın asemptomatik olduğu, günlük idrar miktarının 1300 ml1300\text{ ml} (non-oligürik) olduğu ancak serum kreatinin düzeyinin bazal değer olan 0.8 mg/dL0.8\text{ mg/dL}'den 2.2 mg/dL2.2\text{ mg/dL}'ye yükseldiği saptanıyor. Hastanın laboratuvar tetkik sonuçları aşağıdadır:

TetkikSonuç
Serum Kreatinin2.2 mg/dL2.2\text{ mg/dL}
BUN38 mg/dL38\text{ mg/dL}
İdrar Sodyumu (Na+Na^+)52 mEq/L52\text{ mEq/L}
Fraksiyone Sodyum Ekskresyonu (FENaFENa)%2.5\%2.5
İdrar Sediment MikroskobisiKirli kahverengi (çamur) granüler silindirler

Bu hastada en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Akut tübüler nekroz (Aminoglikozid nefrotoksisitesi)

Cevap

En olası tanı, amikasin kullanımına bağlı gelişen non-oligürik Akut Tübüler Nekrozdur.
Doğru seçenek olan Akut Tübüler Nekroz (ATN), hastanın maruz kaldığı amikasin tedavisi, kreatinin yükselme zamanlaması (99. gün), idrarda sodyum kaybı (FENa>%1FENa > \%1) ve sedimentteki çamur rengi granüler silindirler ile tam uyumludur. Aminoglikozidler renal kortekste birikerek proksimal tübül hasarına yol açarlar.

Adım Adım Çözüm

1
İlaç öyküsü ve zamanlamayı değerlendir
Hastanın 99 gündür aminoglikozid (amikasin) aldığı görülmektedir.
Aminoglikozid nefrotoksisitesi tipik olarak tedavinin 7107-10. günlerinde ortaya çıkar.
2
İdrar sodyumu ve FENa değerlerini analiz et
FENaFENa (\%2.5) ve idrar sodyumu (52 mEq/L52\text{ mEq/L}) yüksektir.
Yüksek FENaFENa (\%1'in üzeri), renal tübüler hücrelerin sodyumu geri emme yeteneğini kaybettiğini, yani yapısal bir renal hasar (ATN) olduğunu gösterir.
3
İdrar sedimentini ve klinik seyri yorumla
Kirli kahverengi granüler silindirler ve non-oligürik seyir saptanmıştır.
Çamur rengi granüler silindirler ATN için patognomoniktir; aminoglikozid ATN'si sıklıkla non-oligürik karakterdedir.

Anahtar Kavram

Aminoglikozid ilişkili Akut Tübüler Nekroz
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 34Soru

5858 yaşında erkek hasta, karın şişliği ve sarılık şikayetiyle başvuruyor. Alkolik siroz tanısı olan hastanın fizik muayenesinde masif asit ve bacaklarda 2+2+ ödem saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde aşağıdaki bulgular elde ediliyor:

ParametreDeğer
Serum Kreatinin2.42.4 mg/dLmg/dL (bazal: 1.11.1 mg/dLmg/dL)
BUN5454 mg/dLmg/dL
İdrar Sodyumu88 mEq/LmEq/L
FENa%0.4\%0.4

Hastanın mevcut diüretik tedavisi kesilip 22 gün boyunca 11 g/kg/gu¨ng/kg/gün dozunda albumin infüzyonu uygulanmasına rağmen, serum kreatinin düzeyinde düşüş saptanmıyor ve günlük idrar çıkışı 350350 mLmL civarında seyrediyor.

Bu klinik tabloya göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hepatorenal sendrom

Cevap

Hepatorenal sendrom
Hepatorenal sendrom (HRS), ilerlemiş karaciğer hastalığı olan bireylerde görülen, prerenal karakterde (düşük idrar sodyumu ve düşük FENa) ancak hacim genişletilmesine yanıt vermeyen fonksiyonel bir akut böbrek hasarı tablosudur. Tanı kriterleri arasında diüretiklerin kesilmesi ve en az 22 gün süreyle albumin ile hacim genişletilmesi sonrası kreatinin düzeyinde düzelme olmaması yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu ve bazal değerleri değerlendir.
2.42.4 mg/dLmg/dL kreatinin değeri ile akut böbrek hasarı (ABHABH) tanısı konur.
Serum kreatinin düzeyindeki bazal değerden itibaren gerçekleşen artış ABH tanısı için temeldir.
2
İdrar biyokimyasını ve hemodinamik parametreleri analiz et.
Düşük idrar sodyumu (<10<10 mEq/LmEq/L) ve düşük FENaFENa (%<1\%<1), renal perfüzyonun azaldığını (vazokonstriksiyon) gösterir.
Bu bulgular prerenal karakterli bir hasarı veya hepatorenal sendromu düşündürür.
3
Hacim genişletme testine (Albumin challenge) yanıtı değerlendir.
22 günlük albumin yüklemesine rağmen kreatinin düzeyinin düşmemesi.
Hacim genişletilmesine rağmen düzelmeyen fonksiyonel böbrek hasarı, Hepatorenal Sendrom (HRSHRS) tanı kriterlerini karşılar.

Anahtar Kavram

Hepatorenal sendrom tanısında albumin yükleme testinin ayırıcı tanıdaki yeri.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 35Soru

5454 yaşında kadın hasta, son 33 haftadır dispeptik şikayetleri nedeniyle omeprazol kullanmaktadır. Halsizlik, hafif ateş ve gövdesinde yaygın makülopapüler döküntü şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan tetkiklerde elde edilen laboratuvar bulguları aşağıdadır:

TetkikSonuçReferans / Bazal
Serum Kreatinin2,62,6 mg/dL0,80,8 mg/dL (Bazal)
BUNBUN5252 mg/dL102010-20 mg/dL
Fraksiyone Sodyum Ekskresyonu (FENaFENa)%2,2\%2,2-
İdrar MikroskopisiSteril piyüri, lökosit silindirleri-

Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Akut interstisyel nefrit

Cevap

Akut interstisyel nefrit
Akut interstisyel nefrit (AİN), sıklıkla ilaçlara (NSAİİ, PPI, antibiyotikler) karşı gelişen bir hipersensitivite reaksiyonudur. Olgudaki PPI kullanımı, ateş ve döküntü gibi sistemik bulguların yanı sıra laboratuvarda görülen steril piyüri ve lökosit silindirleri AİN tanısı için klasiktir. Ayrıca fraksiyone sodyum ekskresyonunun (FENaFENa) %1\%1'den yüksek olması renal parankimal hasarı destekler.

Adım Adım Çözüm

1
Akut böbrek hasarının (ABH) varlığını ve evresini belirle.
Kreatinin değerinin bazal düzeye göre 33 katından fazla artması (0,82,60,8 \rightarrow 2,6), hastanın KDIGO kriterlerine göre Evre 33 ABH tablosunda olduğunu gösterir.
Tanısal yaklaşımın ilk adımı böbrek fonksiyon kaybının şiddetini belirlemektir.
2
Klinik ipuçlarını ve ilaç öyküsünü değerlendir.
Proton pompası inhibitörü (omeprazol) kullanımı, ateş ve döküntü varlığı sistemik bir hipersensitivite reaksiyonuna işaret eder.
İlaçla tetiklenen immünolojik süreçler renal parankimi etkileyebilir.
3
İdrar sedimenti ve biyokimyasal parametreleri analiz et.
Steril piyüri (kültürde üreme olmaksızın lökosit varlığı) ve lökosit silindirleri interstisyel inflamasyonu; FENa>%1FENa > \%1 olması ise renal parankimal hasarı doğrular.
Lökosit silindirleri, inflamasyonun tübül-interstisyum kaynaklı olduğunu kanıtlayan spesifik bir bulgudur.

Anahtar Kavram

İlaca bağlı Akut İnterstisyel Nefrit (AİN), klasik triad olan ateş, döküntü ve eozinofili ile (her zaman hepsi bir arada olmasa da) ve idrar sedimentinde lökosit silindirleri ile karakterize bir renal parankimal ABH nedenidir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 36Soru

4545 yaşında erkek hasta, bir binanın çökmesi sonucu 66 saat boyunca enkaz altında kaldıktan sonra kurtarılıyor. Acil servise getirildiğinde yaygın kas ağrısı ve halsizliği olan hastanın idrar renginin koyu (çay rengi) olduğu görülüyor. Fizik muayenede kan basıncı 110/70mmHg110/70 \, mmHg, nabız 105/dk105/dk saptanıyor.

Laboratuvar bulguları şu şekildedir:
- Serum Kreatinin: 3.2mg/dL3.2 \, mg/dL (Bazal: 0.9mg/dL0.9 \, mg/dL)
- BUN: 58mg/dL58 \, mg/dL
- Serum Potasyum: 5.9mEq/L5.9 \, mEq/L
- Serum Kalsiyum: 7.8mg/dL7.8 \, mg/dL
- İdrar Sodyumu: 35mEq/L35 \, mEq/L
- FENa: %1.8\%1.8
- İdrar Tetkiki: Dipstick ile "kan" 4(+)4(+) pozitif, mikroskopide her sahada 020-2 eritrosit ve granüler silendirler.

Bu klinik tablo ve laboratuvar bulgularına göre, hastada gelişen akut böbrek hasarının en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Rabdomiyolize bağlı akut tübüler nekroz

Cevap

Rabdomiyolize bağlı gelişen akut tübüler nekroz (ATN)
Ezilme yaralanması (crush syndrome) geçiren hastada kas ağrısı, hiperpotasemi ve hipokalsemi eşliğinde gelişen akut böbrek hasarı rabdomiyolizi düşündürür. İdrar çubuğunda kan testinin pozitif çıkmasına rağmen mikroskopide eritrosit saptanmaması, serbest miyoglobinin varlığını kanıtlayan patognomonik bir bulgudur. FENa değerinin %1.8\%1.8 olması ise hasarın parankimal (ATN) düzeyde olduğunu teyit eder.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik öykü ve başlangıç bulgularının analizi
Hastanın enkaz altında kalması (ezilme/crush yaralanması) ve yaygın kas ağrısı rabdomiyoliz (iskelet kası yıkımı) şüphesini doğurur.
Kas hücrelerinin mekanik hasarı, hücre içi bileşenlerin dolaşıma salınmasına neden olur.
2
İdrar bulgularının yorumlanması
İdrar çubuğunda (dipstick) kan pozitifliği varken mikroskopide eritrosit görülmemesi, idrarda miyoglobin varlığını (miyoglobinüri) kanıtlar.
Dipstick testi hem grubu içeren hemoglobini ve miyoglobini ayırt edemez, her ikisine de pozitif yanıt verir.
3
Böbrek fonksiyon ve elektrolit değerlerinin değerlendirilmesi
Kreatinin artışı, hiperpotasemi, hipokalsemi ve yüksek FENa (%\%%1.8) değerleri saptanmıştır.
Miyoglobin böbrek tübülleri için direkt toksiktir ve tübüler nekroza (intrinsic renal hasar) yol açar. Hipokalsemi ise hasarlı kaslarda kalsiyum birikimi nedeniyle oluşur.
4
Tanının konulması
Klinik ve laboratuvar verileri birleştirildiğinde tanı Rabdomiyolize bağlı Akut Tübüler Nekroz'dur.
Tüm bulgular (ezilme öyküsü, miyoglobinüri, elektrolit bozuklukları ve böbrek hasarı) bu tabloyla tam uyumludur.

Anahtar Kavram

Rabdomiyolizde miyoglobinüriye bağlı gelişen böbrek hasarı, idrar tetkikinde dipstick pozitifliği ile mikroskobik hematüri yokluğu arasındaki uyumsuzlukla karakterizedir.
Soru 37Soru

6262 yaşında erkek hasta, yeni tanı konulan Burkitt lenfoma nedeniyle yoğun kemoterapi protokolü başlanmasından 2424 saat sonra gelişen oligüri ve halsizlik nedeniyle değerlendiriliyor. Fizik muayenesinde kan basıncı 130/80130/80 mmHg, nabız 8888/dakika, cilt turgoru ve tonusu normal saptanıyor. Hastanın laboratuvar incelemeleri aşağıdadır:

ParametreSonuç
Serum Kreatinin3.23.2 mg/dL (Bazal: 0.90.9)
BUN6464 mg/dL
Serum Ürik Asit1919 mg/dL
Serum Potasyum6.46.4 mEq/L
Serum Fosfor8.88.8 mg/dL
Serum Kalsiyum6.86.8 mg/dL
İdrar Sodyumu4545 mEq/L
İdrar Ürik Asit210210 mg/dL
İdrar Kreatinin120120 mg/dL

Bu hastada gelişen akut böbrek hasarının ayırıcı tanısında, etyolojik mekanizmayı belirlemede en yüksek özgüllüğe sahip olan bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İdrar ürik asit / idrar kreatinin oranının 1.01.0'den büyük olması

Cevap

İdrar ürik asit / idrar kreatinin oranının 1.01.0'den büyük olması
Akut ürat nefropatisi, tümör lizis sendromunda (TLS) ürik asit kristallerinin renal distal tübüllerde ve toplama kanallarında çökmesiyle karakterize bir intratübüler obstrüksiyon tablosudur. Bu hastadaki laboratuvar bulguları (hiperürisemi, hiperfosfatemi, hipokalsemi) tipik bir TLS tablosunu yansıtmaktadır. Ayırıcı tanıda, idrar ürik asit (mg/dL) değerinin idrar kreatinin (mg/dL) değerine bölünmesiyle elde edilen oranın 1.01.0 değerinden büyük olması, akut ürat nefropatisi için son derece spesifiktir. Diğer akut böbrek hasarı nedenlerinde (prerenal azotemi, ATN) bu oran genellikle 1.01.0'in altındadır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu tanımlama
Burkitt lenfoma ve kemoterapi sonrası gelişen hiperürisemi, hiperfosfatemi, hiperpotasemi ve hipokalsemi bulguları 'Tümör Lizis Sendromu' (TLS) ile uyumludur.
Yüksek evreli lenfomaların tedavisinde hücre yıkımı sonucu intrasellüler elektrolitler ve nükleik asit metabolitleri kana salınır.
2
Akut böbrek hasarı (ABH) mekanizmasını belirleme
TLS bağlamında gelişen ABH'nin en sık nedeni, nükleik asit yıkımı sonucu oluşan aşırı ürik asidin renal tübüllerde kristalleşerek tıkanıklık yapmasıdır (Akut Ürat Nefropatisi).
Hiperürisemi düzeyi (>15>15 mg/dL) ve oligüri varlığı bu tanıyı öncelikle düşündürür.
3
Ayırıcı tanı için spesifik testi seçme
İdrar ürik asit / idrar kreatinin oranı hesaplanır: 210/120=1.75210 / 120 = 1.75.
Akut ürat nefropatisinde bu oran 1.01.0'in üzerindeyken, ATN veya prerenal ABH gibi diğer durumlarda genellikle 1.01.0'in altındadır.

Anahtar Kavram

Tümör lizis sendromunda gelişen akut ürat nefropatisinin tanısında idrar ürik asit / idrar kreatinin oranının >1.0>1.0 olması en özgül laboratuvar bulgusudur.

Daha Fazla Pratik

Tümör lizis sendromu riskini azaltmak için kemoterapi öncesi profilaktik yaklaşım (hidrasyon, rasburikaz/allopurinol) prensiplerini gözden geçirin.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 38Soru

6868 yaşında kadın hasta, tarama kolonoskopisinden 33 gün sonra gelişen bulantı, kusma ve yaygın halsizlik şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Özgeçmişinde hipertansiyon öyküsü bulunan hastanın, işlem hazırlığı aşamasında oral sodyum fosfat laksatifi kullandığı öğreniliyor. Fizik muayenesinde kan basıncı 105/65105/65 mmHg, nabız 9494/dakika, cilt turgoru hafif azalmış ve mukozalar kurudur.

Laboratuvar bulguları aşağıda verilmiştir:

ParametreDeğer
Serum Kreatinin3,83,8 mg/dL (bazal: 1,11,1 mg/dL)
Serum BUN5252 mg/dL
Serum Kalsiyum7,27,2 mg/dL
Serum Fosfor11,511,5 mg/dL
İdrar Sodyumu4848 mEq/L
Fraksiyone Sodyum Ekskresyonu (FENaFENa)%2,4\%2,4

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre, hastada gelişen akut böbrek hasarı tablosu için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Akut fosfat nefropatisi

Cevap

Akut fosfat nefropatisi
Akut fosfat nefropatisi, kolonoskopi hazırlığı için oral sodyum fosfat (OSP) kullanan hastalarda, özellikle yaşlılarda ve hipertansiflerde görülen ciddi bir komplikasyondur. Masif fosfat yüklenmesi geçici bir hiperfosfatemiye yol açar; bu fosfat, tübüler lümende kalsiyum ile birleşerek kalsiyum fosfat kristallerini oluşturur ve tübüler hasara (kristal nefropatisi) neden olur. Hastadaki yüksek FENaFENa değeri ve patognomonik elektrolit bulguları (Yüksek P, Düşük Ca) bu tanıyı doğrular.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın klinik öyküsünün değerlendirilmesi
Kolonoskopi hazırlığı için oral sodyum fosfat (OSP) laksatif kullanımı saptandı.
OSP kullanımı, akut böbrek hasarı için spesifik bir risk faktörüdür.
2
Laboratuvar bulgularının analizi
Belirgin hiperfosfatemi (11,511,5 mg/dL) ve hipokalsemi (7,27,2 mg/dL) ile birlikte kreatinin artışı saptandı.
Bu elektrolit profili, masif fosfat yüklenmesine bağlı kristal nefropatisini destekler.
3
Böbrek hasarı tipinin belirlenmesi
FENaFENa değerinin %2,4\%2,4 (yani %1\%1'den büyük) olması intrensek böbrek hasarını gösterir.
Prerenal nedenlerde FENaFENa değerinin %1\%1'in altında olması beklenir; buradaki hasar tübüler düzeydedir.
4
Tanının netleştirilmesi
Akut fosfat nefropatisi tanısına ulaşıldı.
Öykü, elektrolit dengesizliği ve böbrek hasarı tipi bu nadir fakat önemli tabloyla tam uyumludur.

Anahtar Kavram

Akut fosfat nefropatisi, oral sodyum fosfat preparatlarının kullanımını takiben gelişen, tübüllerde kalsiyum-fosfat çökmesiyle karakterize bir intrensek akut böbrek hasarı tablosudur.

Daha Fazla Pratik

Akut fosfat nefropatisinden korunmak için yaşlı, hipertansif veya KBY'si olan hastalarda PEG (polietilen glikol) bazlı hazırlıkların tercih edilmesi önerilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 39Soru

7272 yaşında erkek hasta, son 33 gündür giderek artan nefes darlığı, ortopne ve her iki bacakta şişlik şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Özgeçmişinde kronik kalp yetersizliği (NYHA Sınıf III) bulunan hastanın furosemid, ramipril ve metoprolol kullandığı öğreniliyor. Fizik muayenesinde kan basıncı 105/65105/65 mmHg, nabız 9898/dakika, juguler venöz dolgunlukta artış ve akciğer bazallerinde bilateral rallere ek olarak pretibial ++++ ödem saptanıyor.

Laboratuvar bulguları aşağıdadır:
- Serum kreatinin: 2.42.4 mg/dL (Bazal: 1.11.1 mg/dL)
- BUN: 7878 mg/dL
- İdrar sodyumu: 4242 mEq/L
- Fraksiyone sodyum ekskresyonu (FENa): %2.1\%2.1
- Fraksiyone üre ekskresyonu (FEUrea): %24\%24
- İdrar mikroskopisi: Hyalen silendirler mevcut, granüler silendir saptanmadı.

Bu klinik tabloya göre, hastadaki akut böbrek hasarının en olası tanısı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Prerenal azotemi

Cevap

Düşük FEUrea ve yüksek BUN/Kreatinin oranı ile karakterize prerenal azotemi
Hastada kalp yetersizliği alevlenmesi nedeniyle renal perfüzyon azalmıştır. Mevcut loop diüretiği (furosemid) kullanımı nedeniyle sodyumun tübüler geri emilimi bozulmuş ve FENa değeri beklenenden yüksek çıkmıştır. Ancak bu durumda proksimal tübüllerde üre geri emilimi artmaya devam ettiği için fraksiyone üre ekskresyonu (FEUrea) %35\%35’in altında (%24\%24) kalmıştır. Bu bulgu, yüksek BUN/Kreatinin oranı ve hyalen silendirlerle birleştiğinde tanının prerenal azotemi olduğunu doğrular.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bağlamı değerlendir
Hasta dekompanse kalp yetersizliği tablosunda olup efektif dolaşan hacmi azalmıştır (Kardiyorenal Sendrom Tip 1).
Böbrek perfüzyonunun azalması akut böbrek hasarının temel nedenidir.
2
BUN/Kreatinin oranını hesapla
78/2.4=32.578 / 2.4 = 32.5
Oranın 20'den büyük olması prerenal azotemiyi destekleyen önemli bir göstergedir.
3
Diüretik kullanımının FENa ve FEUrea üzerindeki etkisini yorumla
FENa %2.1 (yüksek), ancak FEUrea %24 (düşük).
Loop diüretikleri sodyum geri emilimini engellediği için FENa prerenal durumda bile yüksek çıkar. Bu hastalarda üre geri emilimi etkilenmediğinden FEUrea < %35 olması prerenal tanısı koydurur.

Anahtar Kavram

Diüretik kullanan hastalarda prerenal AKI ve ATN ayrımında Fraksiyone Üre Ekskresyonu (FEUrea) kullanımı.

Daha Fazla Pratik

Diüretik almayan bir hastada aynı laboratuvar değerleriyle (FENa > %1) ayırıcı tanıyı tekrar değerlendirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 40Soru

Şiddetli kuşak tarzı epigastrik ağrı ve tekrarlayan kusmalar nedeniyle acil servise getirilen 4242 yaşında erkek hastanın fizik muayenesinde; kan basıncı 90/6090/60 mmHg, nabız 110110/dakika ve epigastrik hassasiyet saptanıyor. Hastanın laboratuvar bulguları aşağıda verilmiştir:

ParametreSonuç
Serum Kreatinin2.22.2 mg/dL (Bazal: 0.90.9 mg/dL)
BUN5656 mg/dL
Serum Amilaz12001200 U/L
İdrar Sodyumu88 mEq/L
FENa (Fraksiyone Sodyum Ekskresyonu)%0.4\%0.4
İdrar Osmolalitesi550550 mOsm/kg

İdrar mikroskopisinde hiyalin silendirler dışında özellik saptanmadığına göre, bu hastadaki böbrek fonksiyon bozukluğu için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Prerenal azotemi

Cevap

Prerenal azotemi
Hastada saptanan hipotansiyon, taşikardi ve tekrarlayan kusmalar efektif dolaşan hacmin azaldığını göstermektedir. Laboratuvar incelemesinde idrar sodyumunun 2020 mEq/L'den düşük olması ve fraksiyone sodyum ekskresyonunun (FENa) %1\%1'in altında saptanması, böbrek tübüllerinin sağlam olduğunu ve perfüzyon azalmasına yanıt olarak sodyumu aktif olarak geri emdiğini kanıtlar. Bu bulgular, yüksek BUN/Kreatinin oranıyla da birleştiğinde tipik bir prerenal azotemi tablosunu tanımlar.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu değerlendir.
Hastada akut pankreatit (yüksek amilaz, kuşak tarzı ağrı) ve buna bağlı gelişen volüm kaybı (kusma, hipotansiyon, taşikardi) mevcuttur.
Akut pankreatitte kusma ve 'üçüncü boşluğa' sıvı şifti nedeniyle efektif dolaşan hacim azalır.
2
Böbrek fonksiyon testlerini ve bazal değerleri karşılaştır.
Kreatinin 0.90.9'dan 2.22.2'ye çıkmış, BUN/Kreatinin oranı 56/2.22556 / 2.2 \approx 25 bulunmuştur.
BUN/Kreatinin oranının 20:120:1 üzerinde olması prerenal azotemi lehine önemli bir ipucudur.
3
İdrar sodyumu ve FENa değerlerini yorumla.
İdrar sodyumu 88 mEq/L (<20<20) ve FENa %0.4\%0.4 (<1%<1\%) olarak saptanmıştır.
Böbrek tübüllerinin sağlam olduğunu ve azalan hacmi korumak için sodyumu geri emdiğini gösterir (Prerenal karakteristik).

Anahtar Kavram

Prerenal Akut Böbrek Hasarı Tanı Kriterleri

Alternatif Yöntem

BUN/Kreatinin oranının 20:120:1 üzerinde olması prerenal nedenleri, %1\%1'in altındaki FENa ise böbreğin sodyum tutma kapasitesinin korunduğunu (sağlam tübül) göstererek tanıyı doğrular.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 2 / 3Sonraki
Akut Böbrek Hasarı Alıştırma Soruları — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı — Sayfa 2 | Examkin